Аяқ-киімге арналған былғары туралы

Кіріспе
Негізгі бөлім
1)Аяқ.киім былғарысы
2)Ер.тұрмандық былғарылар
3)Техникалық былғарылар
Пайдаланылған әдебиеттер
Былғары алу кезінде теріден түк,қыртыс және тері асты клетчкалары(шел) сылынып тасталады,былғарыны өңдеу үшін кейде оның бет және астыңғы (бахтарма) қабаттарының бір бөлігі алынып тасталады.
Былғары-негізінен,талшықты құрылымы сақталған,бірақ оның құрылымдық элементтерінің физикалық,физика-химиялық қасиеттері былғарыны қолдану жағдайына сәйкес өзгертілген мал терісінің өзеңі.
Тері-талшықты құрылымы негізінен сақталған,тері асты клетчаткасы,кей жағдайларда өзеңнің бір қабаты алынып тасталып,бірақ талшықтарының, сондай-ақ түкті жабынның физикалық,физика-химиялық қасиеттері түкті жабынның атқаратын міндетіне қарай өзгеріске ұшыраған мал терісі.
Ө.Мәдиев,Қ.Айтөленова Қ.Т. «Былғары және мех химиясы мен технологиясы». Астана 2010, «Білім».2010. 35-42 бет.
        
        Қазақстан Республикасының Шәкәрім атындағы Семей Мемлекеттік Университеті
СӨЖ
Тақырыбы:Аяқ-киімге арналған былғары. Ер-тұрмандық
былғарылар. Техникалық ... ... ... ... 2015 ... ... ... былғарылар
3)Техникалық былғарылар
Пайдаланылған әдебиеттер
Былғары мен тері ұғымдарына анықтама.
Былғары алу кезінде теріден түк,қыртыс және тері асты клетчкалары(шел) сылынып тасталады,былғарыны ... үшін ... оның бет және ... ... ... бір ... ... тасталады.
Былғары-негізінен,талшықты құрылымы сақталған,бірақ оның құрылымдық элементтерінің физикалық,физика-химиялық қасиеттері былғарыны қолдану жағдайына сәйкес өзгертілген мал терісінің өзеңі.
Тері-талшықты құрылымы негізінен сақталған,тері асты ... ... ... бір ... ... ... ... сондай-ақ түкті жабынның физикалық,физика-химиялық қасиеттері түкті ... ... ... ... ... ... мал ... 4 класқа бөлінеді:
1.Аяқ-киім былғарысы
2.Ер-тұрмандық былғары
3.Техникалық былғары
1)Аяқ-киім былғарысы
Аяқ-киімге арналған былғары екі негізгі топтан құралады.
1)Аяқ-киімнің төменгі бөлігіне арналған.
2)Аяқ-киімнің жоғарғы бөлігіне арналған.
Аяқ киімнің ... ... ... ... ... ірі ... жануарларының терісі мен жылқының сауыр терісінен жасалады.
Аяқ киімнің үстіңгі бетіне бекітілу ... ... ... ... ... ... немесе бұрандалау тәсілімен бекітілетін табан былғарысы.Мұндай былғары қалың,қатты және тығыз ... ... тігу ... желімдеу тәсілімен бекітілетін былғары.
Бұл былғарының қалыңдығы,қаттылығы және тығыздығы табан былғарысынан сәл жұқалау,орташа болуы керек.
Ұлтарақтық ... ... ... ... ... ... да сай болуы қажет.
Аяқ киімнің үстіңгі бөлігіне арналған былғары мүйізді ірі қараның,қойдың,ешкінің,шошқаның терілерінен,сондай-ақ,жылқы терісінің ... ... ... сан рет иілу мен ... ... мен ... ... ,тер ,шаң , химиялық заттар мен жоғары температура әсеріне ... ... ... ... беті ... ... ... оның ауа , су өткізбеуге қабілеттілігімен , серпімділік-пластикалық қасиеттерімен айқындалады. Былғарының жақсы пластикалық қасиетіне байланысты , аяқ киімнің басы ... ... ... ... және кие келе ... ... формасына қалыптасады, сондықтан ол формасын ұзақ сақтайды.
Өте созылғыш былғарыдан ... аяқ киім өз ... тез ... ... ал ... ... ... жасалған аяқ киім аяққа нашар қалыптасады әрі ... ... ... ... ... үстіңгі бөлігіне арналған былғары екі түрге бөлінеді:
1.Бұрандалау және ... ... ... ... ауыр аяқ ... үстіңгі бөлшектерін жасауға арналып , юфть деп аталады . Юфть аяқ киімдік және сандал жасау үшін деп ... ... Ол ... ірі ... , ... мен ... терісін ерекше өңдеу арқылы алынады.
Аяқ киімге арналған юфть су өткізгіштігі өте төмен ,созылмалы,илікпелі және тығыз болуы керек.
Сандал ... ... юфть аяқ ... ... ... ... аз , серпімділігі күшті , біршама жұмсақ және созылмалылығы аздау болуы керек.
2. Жіппен тігу және ... ... ... аяқ ... ... бетінің былғарыларына хроммен иленген былғары жатады. Олар ... ... ... , ... , ... , бұқа , ... ... жасалады.
Ауданы 60дм2-ге жетпеген ешкі былғарысы шевро деп , ал қой былғарысы ... деп ... ... ... ... сезілмеу керек , жақсы өңделген , майынан ... , ... ... , бетінде ақауы жоқ , бүкіл ауданының қалыңдығы бірдей , бахтармасы жұмсақ және ауа мен бу ... ... ... ... аяқ ... ... ... тұтас және жартылай былғары түрінде немесе (мойын терісі жоқ) және түрінде,сондай-ақ жылқы терісінің алдыңғы бөлігі түрінде шығарылады.Өңдеу тәсіліне ... ... ... ... беті ... және ... ... немесе бахтарма жағы өңделген ),мақпал былғары болып ... ... ... 7 ... ... ... ... 20-40дм2 былғары жатса,7-ші топқа 200дм2-ден астам ауданы бар былғары жатады.Сорты бойынша былғары 4-ке ... ... ірі қара ... ... терісін тиімді пайдалану үшін ( сиырдың , өгіздің , бұқаның ) екі немесе үш қабат етіп ... ... ... ... ... тіледі,сонда терінің жоғарғы қабаты кәдімгі былғары жасауға ... ... ... ... ... аяқ ... ... бөлігіне пайдаланылады (велюр немесе сандал жасауға жұмсалады).
Астарлық былғарылар аяқ киім үстінің астары үшін ... ... ... барысында іске жарамай қалған,аяқ киімнің үстіңгі бетіне жарамсыз шала фабрикаттардан алынады.
2) Ер-тұрмандық ... ... аса ... мен ... ... ... және ... температураға шыдамды,үйкеліске төтеп беретін болуы керек.
Ер-тұрман,ат әбзелдері ежелден ... ... ... салт атқа ... ... атты ... жегіп жүру үшін жасалған.Төменде халқымыздың ат-әбзелдерінің кейбір түрлерінің қысқаша сипаттамасы беріліп отыр.
Қамшы ер-тұрманның құрамына кіреді.Қамшының сабын тобылғыдан,тау ешкі және ... ... ... ... ... былғарымен қаптап,бүлдірге тағады. Қамшы -- атқа мiнген адам ұстайтын, бiрнеше ... ... ... өрiлген, сабы тобылғыдан, ырғайдан, аңдардың тұяғы, мүйiздерiнен жасалған атты айдап жүргiзетiн құрал.Қамшының өрiмi ... бiр ... ... ұзын ... Қамшы құрал болумен қатар қару ретiнде қолданылған. Өрiмшi қамшының таспасын жiңiшке не ... ... ... талшық сымтемiр салып өрген. Ондай қамшылар ыңғайына және қамшы иесiнiң қалауына қарай ... ... ... ... өрiмнен және бүлдiргiден тұрады. Саптың қолға ұстар жерi былғарыдан ... ... ... өрнектелiп өрiледi. Қамшы өрудiң көптеген түрi қолданылады, соның iшiнде 3 таспадан 32 ... ... ... түрi кiредi. Өрiмдер домалақ, жұмыр, төртқырлы болып келедi.Қамшының қарапайым түрiнiң бiрi -- бишiк. Ол қамшыға қарағанда қарапайым, өрiмi ... ... есе, ... одан да ұзын ... ... ... ... бұру үшін қолданылатын әбзел.Оны былғары немесе қайыстан жасайды.Ол үшін қайысты тігіп,өріп,түйіп ... ... ... деген бірнеше түрлері бар.Былғары жүгенді астына қайыс салып тігеді.Жүген ... ... ... ... ... атқа ... қамтамасыз етеді,оны қалың былғарыдан жасап әшекейлейді
Делбе-арбаға не шанаға жегілген көлікті бұрып ... ... ... ... ... ... қылдан жасайды.
Желдік-тоқым мен ер қапталының арасына салынатын былғары мен қапталған екі бөлек киіз.
Тебінгі - ердің қос қапталындағы ... ... ... тұратын жұқа жабылғы. Оны жұмсақ теріден немесе былғарыдан жасайды. Былғарыдан жасалған ... ... ... талдырып басқан киізден жасалады. Ол тоқым мен үзеңгі бауды терден сақтайды. Сонымен ... ... тері ... ... да ... тигізеді. Тебінгі бедерленіп, өрнектеліп металл әшекейлерімен безендіріледі.
Үзеңгі бау ( таралғы ) - ердің қапталындағы ойыққа ... ... ... ... ... ... ... бауды кейде таралғы деп те атайды. Таралғы арасына қайыс салып ызылған екі қабат ... ... ... ... 120-145 см, ені 3-4 см ... болады. Таралғының бір ұшына тілшігі бар металл айылбас ... оған ... ... ұшы ... ... Сүйір ұшына ара қашықтығы екі елідей бірнеше тесік тесіледі.
Қанжыға-салт атқа ... ... ... ... ... қатпа.
Құйысқан-ер аттың мойнына кетпес үшін былғарыдан қайыспен астарлап қайып жасалатын әбзел.
Өре-аттың алдыңғы және артқы ... ... ... ... ... ... жылқының алдыңғы екі аяғын матау үшін қолданылатын қайыс.
Шідер-жылқының ... екі аяғы мен ... бір ... ... үшін ... ... ... мойнына кетірмеу үшін пайдаланатын әбзел.Шілияны қайыстан тігіп,түйіп істейді.
Айыл-атқа ерді бекітуге керекті жабдық.Айыл қайыстан,былғарыдан екі қабатталып қиылып жасалады.Оның ... ... 8 ... төс айыл ... деп те ... және шап айыл ... ... бөлінеді. Айыл жасау әдісіне қарай: былғары, өрмелі, түймелі, ызбалы болып бөлінеді. Айылдың өзі төс айыл, шап айыл болып бөлінеді, кейде ... төс ... шап ... деп де айтылады. Төс айылдың өзі екеу болып, артқы айылды кер айыл деп атау қалыптасқан. Сонда үш айыл ... ... да ... ... және ... болып тағы екіге бөлінеді. Жырымды айыл - айылбас, алақан, ... ... үш ... ... ... ... ... алақаны екі қабат қайыстан жасалады. Жырымның ені екі елі, алақанның ені 2 - 3 елі. Жырымсыз ... екі ... екі доға ... ... ... ... болады. Бір доғаға жіңішке қайыстан мықты таспа байланады. Айыл-тұрман жасау әдісі мен технологиясына, жасалу затына байланысты төрт ... ... ... өрмелі, түйемелі, ызбалы деп кете береді.
1. Түйемелі айыл-тұрман сапалы иленген ақ қайыстан жасалады. Таспаны әуелі тілмес үшін қай ... түю ... сол ... сәйкес жалаң қабат, қос қабат сияқты т.б. таспалар ... ... өзі үш ... ... ... а) ... байлап түю. Қайысты өзіне-өзін байлап түю әдісін айтады. Бұл өз ішінен байлаудың, шалудың, ілудің әдісіне орай ... ... ... ә) ... ... қайысты өзара өткермелеп түю әдісін айтады. б) Қоспалы түю: Қоспаларды басқа ... ... ... ... түю ... ... түю деп ... Басқа қайыс, басқа таспаның көмегімен түюдің түрі тіпті көп. Қайысты өзіне-өзін түйгенде ... ... тағы ... ... ... сән үшін, әдемілік үшін қажетті жерлеріне шашақ, салпыншақ ... ... ... де ... Түйген тұрманға айылбас аз жұмсалады. Түйілген тұрман көріктілігі, әдемілігімен қатар мықты, қуатты, қолайлы әсіресе шаруашылыққа таптырмайтын ... ...
2. ... айыл-тұрман түйенің, қойдың қылшық жүнінен жасалады.
Белдік ... ... ... ... ... ерді ... ... тартпа бау.
3.Былғары айыл-тұрман: былғары мен жұмсақ иленген қайысты, керегінше саралап тіліп алып, бір-біріне қабаттап екі жағын қайып тігеді. Қаюға арнайы ... ... ... ... ... ерді ... ... асқа ерттейтіндіктен алтын күмісті үзбе, құйма шытырлар қағып, асыл тастан көз орнатып жасайды.
4. Өрмелі айыл-тұрман: иленген сиыр ... ... ... ... түрі ... ... қарай, 3 таспадан 100 таспаға дейін кездесетіні мәлім. Өрмелі айыл-тұрман Қытай қазақтарында ерекше дамыған, мұнда өрмелі айыл-тұрманның өзін ... ... ... тақ ... жұп ... өзекті өрім деп бөлінеді. Мысалы: 5, 7, 9, 11, 13, 15... тақ таспасы, 6, 8, 10, 12, 14, 24 ...48 ... ... жұп ... ... алты ... 18, 24, 48 ... өрімдер - өзекті өрім түріне жатады. Таспаны сыдырғыдан өткізіп алған соң ... ... етіп ... Өрмеге қажетке қарай көз, тесік, ойық, қыр, шыбық, сыздық, өзек, сай, түйін, түйме шығарылады. Айылбас, тіл өтетін жерлеріне көз ... ... ... ... ... гөрі ... ... (ІХ).
3)Техникалық былғарылар
Техникалық былғарылардың қасиеттері оларға қойылатын талаптарға қарай әр түрлі ... ... . ... , оптикалық шыны бөлшектерін сүрту үшін қолданылатын техникалық велюр ... ... әрі ... ... , пергамент деп аталатын иленбеген тері өте ... ... ... ... былғары тағайындалуына байланысты бірнеше түрге бөлінеді:
Жеделдік қайыс белдік,машина бөлшектері және әр түрлі техникалық бұйымдарға арналған.Техникалық былғары өндіруде ірі қара ... ауыр ... ... ... түрлері ұсақ шикізаттан (бұзау терісі)алынады.
Техникалық былғары тығыз бірақ қатты емес иілгіш қалпын ... ... ... ... қажет,қыртыстар мен бүкпелер болмауы керек.
Техникалық былғары алынуда,дайындауда хромдық-өсімдіктік,өсімдіктік илеу ... ... ... ... өндіріледі.Қалыңдығы оның өндірілетін міндетіне байланысты әр түрлі болады.Жетектік қайыс белгі басқа да ... ... ... ... ... ... бірі ... саналады.Сондықтан сапасы жоғары су сіңіргіштігі төмен,жыртылуға қарсы мықты болу ... ... Қ.Т. . ... 2010, .2010. 35-42 бет.
http://e-history.kz/kz/contents/view/352

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"аяқ-киімге арналған былғары.ер-тұрмандық былғарылар.техникалық былғары.киімдік-галантереялық былғарылар."21 бет
Аяқ-киімге арналған былғары8 бет
Аяқ-киімге арналған былғары.ер-тұрмандық былғары.техникалық былғары7 бет
Былғары мен тері5 бет
Былғары және мех технологиясы3 бет
Былғары мен терінің сипаттамасы және жіктелуі5 бет
Корей халқының салт-дәстүрлері8 бет
Тұтыныс нарықтары және тұтынушылардың сатып алу мінез- құлқы20 бет
Қандай материалдар улы ретінде жіктеледі3 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь