Латын тілінің жалпы тарихы және ғылымдағы маңызы туралы мәлімет

I. Латын тілінің шығу тегі
II. Латын тілі
III. Латын тілінің әдеби нормасын дайындау
IV. Тілдің жаңа өмірі
V. Латын тілінің ғылымдағы алатын орны
VI. Әдебиеттер
Латын тілінің шығу тегі
Рим өркениеті 2 мың жыл бұрын пайда болса да, біз ежелгі римдіктердің өмірі туралы көп нақтылы мәліметке иеміз, бірақ бұлардың барлығы тарихи фактілер емес. Ол көбінесе аңыздармен, ертегілермен, риторикалық қиялдармен тығыз байланысты (кейде тіпті әдейі бұрмаланған). Мысал ретінде Тит Ливийдің «Со дня основания города» атты 142 кітаптан тұратын монументтік шығармасы алынады, кезінде ол замандастар арасында үлкен беделге ие болып кеңінен тарағанын айтуға болады.
Археологиялық қазбалар адамдардың Италияда палеолит дәуірінен бастап пайда болғанын нақтылайды. Олар үңгірлерде өмір сүріп, аңшылықпен айналысқан. Шамамен б.з.д. 1800 жылы түбекте солтүстіктен келген жаңа қоныстанушылар пайда болды, олар өздерімен бірге «террамаре» мәдениетін ала келген (итальянша –қара, майлы жер).
1 Большая Энциклопедия Кирилла и Мефодия с изменениями и дополнениями: монография. – М. : Сварог, 2003. – 456 с.
2 Ботвинник М.Н., Рабинович М.Б., Стратановский Г.А. Жизнеописание знаменитых греков и римлян: книга для учащихся. – М. : Просвещение, 1988. – 205 с.
3 Винничук Л. Латинский язык: самоучитель для студентов гуманитарных факультетов университетов и педагогических вузов. – М. : Высшая школа, 1980. – 327 с.
4 Винничук Л. Люди, нравы и обычаи Древней Греции и Рима. – М. : Высшая школа, 1988
5 Виппер Р.Ю. Просветительский век Римской империи // Вестник древней истории. – 1997. – № 1
6 Головакова Т.Н., Першин С.В. Рим Древний: учеб. пособие для студентов исторических специальностей. – Томск: Свет, 2001. – 542 с.
7 Дьяконов В.Н., Ковалев С.И. История древнего мира: учебник для пединститутов.- Изд. 2-е. – М. : Просвещение, 1969. – 389 с.
8 Егер О. Всемирная история в 4 т.: Научно популярное издание. – Т.1. – 1993. – 437 с.
9 Дмитриев В.Н. История Древнего Рима. – М. : Наука, 1989. – 564 с.
10 Каллистова Д.П., Утченко С.Л. Древний Рим. – 3-е изд. доп. и перераб. – М. : Просвещение, 1969. – 390 с.
11 Кобылина М.М. Искусство Древнего Рима. – М. : Литер, 2001. – 358 с.
12 Крушило Ю.С. Хрестоматия по истории древнего мира. – М. , 1980
13 Кузищин В.И.История Древнего Рима. – М. : Высшая школа, 1982
        
        Шәкәрім атындағы мемлекеттік
университетінің «Ветеренарлық медицина»
факультетінің 1-курс студенті Сулейменова
Жансаяның өздік жұмысы
Жоспар:
I. Латын тілінің шығу тегі
II. Латын тілі
III. ... ... ... ... ... Тілдің жаңа өмірі
V. Латын тілінің ғылымдағы алатын орны
VI. Әдебиеттер
Латын тілінің шығу тегі
Рим өркениеті 2 мың жыл бұрын пайда ... да, біз ... ... ... көп ... ... ... бірақ бұлардың барлығы тарихи
фактілер емес. Ол ... ... ... ... ... ... (кейде тіпті әдейі бұрмаланған). Мысал ретінде Тит
Ливийдің «Со дня ... ... атты 142 ... ... монументтік
шығармасы алынады, кезінде ол замандастар арасында үлкен беделге ие ... ... ... ... ... ... ... палеолит дәуірінен бастап
пайда болғанын нақтылайды. Олар ... өмір ... ... Шамамен б.з.д. 1800 жылы түбекте ... ... ... ... ... олар ... бірге «террамаре» мәдениетін ала
келген (итальянша –қара, майлы жер).
Рим құрылғанға дейін Италияға Еуропаның басқа елдерінен түрлі ... ... ... ... ... 2000 ... ... орталық Еуропаның
қоныстанушылары Альп тауларынан өтіп, көбінесе ... ... ... ... ішінде қазір латындар деп аталатын тайпалар
да бар). Кейбір қоныстанушылар, «финикийліктер» ... ... ... ... ... ... мен Корсикаға Солтүстік Африкадан қоныс
аударған. Шамамен, б.з.д. 750 жылы Грециядан шыққан қоныс ... ... мен ... ... ... бастаған. Бұлардың осы
аудандағы ықпалы басым болғандықтан, римдіктер бұл ауданды «Ұлы Греция» ... ... ... ... оңтүстігінен басталады. Мәдениет
тарихында өзінің рельефіне байланысты, орталық ... ... ... рөль ... ... ... (Флоренция орналасқан),Латын
(орталығы Рим болған) және Кампан (Капуя мен Неаполь ... ... ... ... Тибр ... ... кеме қатынастары үшін ыңғайлы
табиғи порттары бар ... да ... ... кеме ... ... тек Тибр мен По ... «Италия» деп алғашқыда ... ... ... ... ... ... өйткені мында ... ... ... ... ... бұл атау ... түбегінің
барлық территориясына жайылды. Тибр өзенінің жағалауында ... ... ... ... ... ... Вол тауларымен
қоршалған Латын жазықтығының орналасуы түбектің тарихында ... ... рөл ... ... ... етуіне себеп болды. Керісінше, Италияның
шығыс бөлігі ... ... ... рөл ... ... ... керемет Умбрия бақтары, Ассизи мен Анкон қалалары, олардан
оңтүстікке қарай марс, пелигн, ... және ... ... ... ... мен Самний қыраты орналасқан. Орталық Италияның шығыс
бөлігінде ыңғайлы аймақтар жоқ, ал ... ... ... ... ... ... ... туыстас таулық тайпалар ... ... ... ... орналасқан. Шығыс бөлігінде өзінің ... ... ... ... ... су ... ... алаңдатып
отырған Апулия мен Калабрия жатыр. Көптеген грек отарлары: Тарент, Регий,
Кротон, Метапонт, Посидония, Элея және басқалары бұл ... ... ... ерте ... ... «Ұлы ... деп аталған). Италияға
жақын орналасқан аралдардың ішінен мәдениет ... ... ... ... – Сицилия. Аралдың шығыс және оңтүстік бөлігін ... ... ... ... ... ... мен ... (қазіргі Марсала)
қалаларын құрған финикийліктер келген. Қатал климатты, құнарлы Сардиния мен
жабайы ... ... аса ... ... ... тән ... мен ... ағаштарын, агава мен эвкалипті
ежелгі ел тұрғындары ... ал ... ... мен ... ... әкелген. Грецияға қарағанда Италияның жерлері әлде қайда
құнарлылау, әсіресе өзінің шарабымен ... По мен ... ... ... ... ... үшін ... зор еңбекті қажет етті;
көптеген батпақты жерлерді кептіру, ал суы ... ... ... ... Бұл істерде этрусстардың керемет шеберлігі ... ... ... ... ... Грецияға қарағанда металл кеңдері аз
таралған. Тек қана Этрурияда мыс пен ... ал ... ... ... ... ... өңдеуде тағы сол этрустар керемет жетістіктерге
жеткен.
Этрустар туралы сөз қозғалғандықтан және этрустардың Рим ... ... ... ... ... Этрус халқы мен
өркениеті туралы біраз ... беру ... ... ... ұлы ... болған. Алайда ... ... ... кезеңінде де Этрурияда, ... ... ... жоқ. ... ... әр қаласы тәуелсіз өмір
сүріп, жеке қала-мемлекет болуға талаптанды. Этрус құдіретінің ... он екі ... ... ... федерация құрылды, дегенмен
бұл федерацияға ... әр қала ... ... және экономикалық дербестігін
сақтап, оларды тек діни ... ... ... ... патшалар, ал одан кейін сайланған
тұлғалардың алқасы басқарған (zilath). Іс жүзінде ... ... ... ... рубастарының қолында болған (лукомондар). Ертеден бастап Этрурия
қалалары қолөнер мен ... ... еді. Ол ... ... ... ... байланысты болды; этрус (грекше–тиррен) қарақшыларының
даңқы бүкіл Жерорта ... ... ... ... ... айна және ... жасау, алтын мен піл
сүйегінен жасалған зергерлік бұйымдармен аты шыққан.Этрустардың ... ... ... ... ... ... да кездеседі.
Этрустар Гректермен, Мысырлықтармен, Карфагендіктермен және ... ... ... ... ... енді бір саласы–ауыл шаруашылығы. ... ... ... таулы, батпақты жерлер болғандықтан, топырақ
ұқыпты өндеуді ... ... ... ... ... әртүрлі дренаждық
құрылыстар мен су бұрғыш құбырлар және т.б. құрастырған. ... ... ауыл ... құлдар қолданылды деп мәлімдейді, ... ... аз ... ... ... ... болды деуге
болмайды.
Этрус құдіретінің өркендеген кезеңі - VII-VI ғасырлар. Осы ... ... ... ... мен оңтүстігінде кең көлемді
экспансионистік отарлау саясатын жүзеге ... Олар ... ... Апенин
түбегінің барлығына жайып, VI ғасырда этрустардың экспансиясы оның ... ... ... ... Ол ... бет ... ... гректермен
қақтығысуларға әкеліп, сонымен қатар Жерорта теңізінің тағы бір ... ... ... ... 535 жылы Корсика жағалауының
маңайында карфагендіктермен одақтасқан этрускілер ұлы ... ... оның ... ... ... ... ... мәжбүр болды.
Этрускілердің Римге кіруі де осы кезеңге жатады. Олар Римді қарулы
күрес ... әлде ... ... ... ... ... билікке келген-келмегені түсініксіз, бірақ Рим қала-мемлекет ретінде
дәл осы ... ... ... ... ... ол ... ауылдардан
белгілі сәулет негіздеріне байланысты қала орталығына айналды.
Этрустардың билігі ұзақ уақытқа ... жоқ. VI ... ... қалаларының арасында іштей күрес басталып, осы кезде ... ... ... ... ... 474 жылы Кум ... ... этрус кемелері Сиракуз билеушісі Гиероннан жеңіліс табады. Бұл
соққы Этрурияның теңіз державасы ... ... ... ... ... кезеңі-римдіктердің күшеюімен қатар жүріп этрусс
қалалары бірінен кейін бірі Рим құдіретіне бағындырылады. Осы ... ... ... ... ... мен бірге тіл де жойылады.
Этрус тілі негізгі шешілмеген жұмбақтардың бірі болып ... ... ... саны ... ... ... ... айналарда, естелік
тастарда жазылған жазулар ... ... ... ... ең
ірілерінің бірі зығыр матасында жазылған «Зығыр кітабы» (liber linteus) деп
аталған. Бізге белгілі ... ... ең ... б.з.д VIІ ғасырға, ең
кеш жазылғаны б.з.д. І ғасырға жатады. ... ... ... бірінші
көргенде қиындыққа түспейтін деп көрінеді. Этрусс алфавиті ежелгі грек
алфавитінің негізінде, ал ол ... ... ... алфавитінің негізінде
қаланды. Оқылу жеңілдігі жалған болып шығады, өйткені ... ... ... ... ... бір де бір тілмен салыстырылмайды. Этрускологтар оны
грек, латын, герман және славян тілдері арқылы оқып ... ... ... ... семиттік, кавказдық, малазийлік
тілдермен, енді біреулері ... ... ... ... Олардың барлығы
жарамсыз болып, этрусс тілін оқу жүз жылдан асса да, біз бірнеше ... және ... ... ... ... ғана танитын болдық.
1964 жылы археологтар таң қаларлық жаңалыққа тап болды – ежелгі ... ... 50 ... ... ... алтыннан құйылған этрус және
пуникалық (карфагендік) жазулары бар үш тақтайшаны ... ... ... бір ... ... ... ... олардың мәтіндерінің
бірдей болуының мүмкіндігі пайда болды. Ол солай болатын болса, біз ... ... ... ие ... едік пуникалық жазу этрус жазуының ... көп ... ... еді,- бұл үміт ... жоқ – жазылған мәтіндер бір-
біріне мазмұны жағынан жақын болса да сәйкес ... ... ... бірі ... ... ... мүмкін емес.
Этрускілердің шығу тегін екінші шешілмеген сұрақ деп санауға болады.
Ол ... ... ... ... ... ... ... құпиясы
ашылатын болса, халықтың шығу тегі туралы ... та ... ... бері ... шығу ... екі нұскасы болған. «Тарихтың
атасы» Геродоттың айтуынша,этрускілер Кіші Азиядан қоныс аударған, ... ... ... Осы нұсқаның тағы біреуі Ливийдің айтуынша, ... Альп ... ... яғни солтүстіктен келген.
Этрускілердің шығу тегі туралы басқа көз ... б.з.д І ғ. ... ... ... туған Дионисий Галикарнасский ұсынады. Ол
Геродотқа ... ... ... ... шығу ... ... көшпенді емес италиялық ... ... ... ... ... осы екі ... да берілген. Этрустардың шығыстан шықты деген
теорияның жақтаушылары олардың ... ... ... эгей ... ... ... ... италияға бәрі бірдей емес шағын бірақ едәуір
үлкенді-кішілі топшалармен қоныс аударғандығына ... ... Осы ... ... жақтары келесі ойларын білдіреді: егер этрускілер Италияға
теңіз ... ... ... ... барлық қалалары теңіз жағалауында
емес, ... ... ... ... Екі ... екеуінің де күшті
және әлсіз жақтары бар, алайда осы теориялардың екеуіне де ... ... ... ... этрускологы Массимо Паллотинодан
бас алған жаңа көзқарас ... ... ол ... шығу тегін табу
үшін этрусс тарихы мен мәдениетінің мәселелерінің шешуін талап етеді. ... ... ... ... сүйене алады.
Грек тілімен қатар латын тілі Еуропаның ежелгі ... ... ... ... Жалпы тараған лингвистикалық классификация
бойынша латын тілі өлі (яғни қазіргі ... ... ... ... ... ... ... Италияда б.з.д І ғ. екінші
ширегінен б.з І ғ. аралығында ... ... ... ... ... ... мәлім оск, умбр, сикул және т.б). Өз кезегінде италилік ... тіл ... ... ... ... бұл топқа грек тілі, үнді
тілдері, ... ... ... ... және т.б ... ... тілінің атауы Тибр өзенінің төменгі ағысында ... ... ... ... ... ... ... латын тайпасымен тығыз
байланысты. Лациумнің орталығы б.з.д VIII ғ. латын тайпасы негізін қалаған
Рим ... ... Оның ... ... мен ... ... тұрған, ал
саяси және мәдени жағынан гректер мен этрускілер үстемдік ... Б.з.д ... ... ... ... ... ... құрамын италиктер
құрап, екі диалектикалық топ – латын - фалилік және оск - ... ... ... ... ... Лация территориясында өмір
сүрген, оның шекаралары-Тибр және Аниен өзендері, Апенин, ... ... ... ... ... ... алу соғыстары кезінде олардың тілі
бүкіл Италияға, ... ... ... ... ... ... хаты ежелгі
римдіктермен пайдаланылып, Батыс Еуропа халықтарының ... ... ... ... ... алғашқы уақытта көп түрлі алфавиттердің бір
түрі еді, ал ... ... ... мен ... ... ... ... қалыптастырды. Латын жазуын батысгректік жазуға жақын
және шығысгректік ионилік алфавиттен ерекшеленетін ... ... де ... Көптеген әріптердің жазылуы аталып кеткен алфавиттерде
өзгеріссіз сақталса, осы әріптердің дыбыстық мағынасы өзгеріске ұшырағаны
байқалады. ... ... ... грек ... ... ... ... әдепке сәйкес жазу өнері Лациумге гректермен Пелопоннестен
әкелінген, олар Рим ... ... ... ... ... алфавиті мен жазуы пайда болуының әртүрлі нұсқалары бар. Ең кең
таралған нұсқаларына ... ... ... б.з.д ІХ ғ. ... грек
алфавит жазуының негізінде жасалған. Себебі Италияның оңтүстік бөлігінде
бұрыннан ... грек ... мен ... ... ... және
гректер мен латындар арасында мәдени байланыс ерте орнатылып, ... ... ... маңында орналасқан Габий қаласында да грек
мәдениеті ... ... онда ... ... ... келешек Римнің
негізін қалаушылар – Ромул мен Рем сауат ... ... ... ... ... деп ... болмайды, тіл қалыптасу жолында барлық процестер
ұзаққа созылады, кейде көптеген мыңжылдықтар аралығында ... ... мен ... ... де баяу және өз ... ... ... алфавитінің
қазіргі бізге үйреншікті аяқталған түрі б.з.д VI-ІІІ ғ.ғ қалыптасқан.
Латын жазбасының ... ... ... және ... ... ежелгі грек жазуымен туыстығын көрсететін ... ... ... Көптеген ежелгі латын жазбалары жазуды оңнан солға
қарай жазған, тек б.з.д ІV ғ. жазу сол ... оңға ... ... ... ... латын жазуы да бірқатар өзгерістерге ... І ғ. ... У және Z тек грек ... ... ... ... кезеңінен кейін әріптерді жазбаша және ... бөлу ... ... ... тыныс белгілер мен диакритикалық белгілер (әріптің үстінен
немесе астынан қойылатын белгілер ... ... үшін ... ХІ ғ. W ... ал ХVI ғ.- J және U ... еңгізілді.
Латын тілінің бүкіл тарихы және ежелгі Рим тарихының ең бір ерекше
және қызықты ... ... ... ... мен ... ... мен этрускілердің қарым – ... ... ... ... ... мен ... ... айтылып кеткендей, әлі
күнге дейін анықталмаған. Этрус тілі ... тіл ... ... Еуропа мен Жерорта теңізі аралдарындағы үндіеуропалық тіл қатары
емес). Мүмкін, этрусс алфавиті грек алфавиті негізінде қалыптасқан. ... ... ... ... ... ... ... пайда болды,
бірақ этрус тілі жайында мәлімет өте аз ... (аз ғана ... ... ... таңда тек 150 сөзі ғана шешілген), оны анықтау
мүмкін емес.
Этрускілер Римнің ... ... ... ... ... олар жоғарғы мәдениетке ие болған ( ол ... ... ... ... ... ... этрускілерден өнер (сонымен қатар
әскер ... ... пен діни әдет – ... ... Б.з.д ... ... оңтүстігіне жылжуының нәтижесінде Тарквини этрусс
династиясынан ... ... қол ... ... тура ... ... қуылуы нәтижесінде (б.з.д 510 жылы, осы кезеңде Рим республика
болып жарияланды) этрускілердің үстемдігі нашарлай бастады. V –VI ғ.ғ. ... ... ... ... ... қол астына енеді. Біздің
заманымыздың басында этрускілер толығымен романдалды, ал олардың тілі уақыт
өте келе ұмытылды.
Этрускілерді күреспен ... ... Рим ... ... ... б.з.д ІІІ ғ. ... ... экономикалық және саяси жағдайы жоғарлай
бастайды. ІІІ ғ. аяғында Орталық қала Лациум өз ... ... ... аймақтарды біріктірді. Үш Пуни соғысы (ІІІ ғ.орт. –ІІ ғ. орт.)
нәтижесінде римдіктер Батыс Жерорта ... мен ... ... мықты
қарсыластарын жеңген. Б.з.д І ғ. аяғында Римнің қол ... ... ... ... ... Азия мен ... ... қазіргі Франция
территориясы, Англия мен Германиянің кейбір бөліктері және т.б жерлер
енген. Кейінгі ... ... Рим ... ... ... ие
болды. Италиянің бірігуі нәтижесінде латын тілі римдік мемлекеттің ресми
тіліне айналды. Әртүрлі халықтарға ... және ... ... ... ... тұрғындар римдік азаматтықты алып, өзінің біріккен
тұтас мәдениетінің бір бөлігі ретінде ... тілі ... ... ... тараған, кейін тіпті ... ... ... ... алынды.
Латын тілі
Ежелгі тілдер жайлы сөз қозғалғанда, ең алдымен еске латын мен ... ... ... грек ... және оның ... диалектлерінде
гректер сөйлейтіні түсінікті, ал латын тілі римдіктердің тілі болды. ... ... ... ... тілінде сөйледі?»-деген сұрақ пайда болады.
Латын тілі (Linqua Latina) – бұл ... ... (Latium) ... Лация – сабиняндар жерімен, Этрурия және Кампаниямен шектескен
Италияның ... ... ... ... ... латындар
(Latini), ал олардың тілі латын тілі (Linqua Latina) деп аталды.
Дәстүрлі римдік аңыз бойынша, нақты осы ... ... ... ... қашқан Эней пана тапты, ал оның ұрпағы Ромулға Римнің
бірінші патшасы және оның негізін ... ... 753 ... ... ... ... Рим бірінші кезде тек Лация астанасы болды, өзінің
экспансиялық ... ... ... ... ал ... ... теңізінің
бассейнін жаулап алды, бүкіл Рим ... ... ... ... ... деп ... Бұл тіл, ... тілдер сияқты, үлкен
өзгерістерге ұшырады. Б.з.д. V-III ғасырларда латын тілі– Аппенин ... ... ... ... түрі бар ... бірі болады. Б.з.д.
IV-III ... ол ... тыс ... ... ... ... ... бастады, бұл б.з.д. I ғасырда жаулап алынған халықтардың
ассимиляциясына әкелді. Бірінші латын ... ... - ... ... және ... ... мадақтық әндер мен заңдар фрагменттері.
Ғылымға белгілі ежелгі латын жазбалары б.з.д VII ғасырмен (күміс ыдыстағы
жазулар) белгіленеді. Ең ... ... жазу VII ... жататын Римдік
форумнан табылған тастағы жазу болып табылады. Небір сакральдік ... (ант ... ... жазу ... архаикалық әріптерімен жазылған, грек
тіліне қарағанда унификацияланған, нәтижесінде, ... ... ... ... ... ... ... ерекше түрі ретінде қала берді.
Олардың мәні әртүрлі болуы мүмкін: бұл ... ... ... ... жазылған жазулар, храмдағы рухани ... ... мен ... ресми мәнді жазулар, тұрмыс ... ... ... ... және т.б. Қазіргі уақытта 100 мыңға
жуық ... ... ... ... белгілі. Олар ежелгі фольклор,
әдебиет шағармалардағы өлеңдер, дұғалар және әнұрандар. ... ... ... ... ... ... біріктірді. Біз мұнда өлеңдерді,
жоқтауларды, діни ... мен ... ... және де ... ... және мәнді өлеңдер кең тарағанын байқаймыз. Ел кезіп жүретін
актерлер қолма - қол ... ... ... ... ... ... тек ... 240 жылы ғана басталады, ол Римде әскери тұтқындар
қатарында болған грек ... ... ... ... ... ол Тит ... Андроник есімін алады).Ол алғаш рет Римде ... ... ... тілінде трагедия мен комедияны қойған, сонымен
бірге Рим поэзиясының негізін салып, «Одиссеяны» ... 80 ... ... ... кезеңді архаикалық деп атайды. XII
кесте заңдары – рим құқығының бірінші жазбаша ескерткіші үлкен ... ... ... ... ... бірақ, әртүрлі рим жазушылары мен
заңгерлердің жазбалары бойынша, ... ... ... Ежелгі заңдар
және бұнда көрсетілген дамыған құқық қатынастарының ... ... ... V ... ... ... ... Көрнекті рим
тарихшысы Тит Ливийдің айтуынша, XII кестелер ... ... ... ... ... ... Бұл I ... Кодексте соттық процедуралар
регламентацияланған, жекеменшік пен ұжымдық меншік, ... ... және ... ... ... (Бұл ... ... құқықты қарастырмайды). Классикаға дейінгі кезең (б.з.д. III-II
ғасырлар) рим диалекті негіз болған әдеби тілдің ... ... ... ... ... грек ықпалынан мүлде еркін болды. Латын әдебиетінің
пайда ... ... III ... ... қоластында Италияның бірігуі
кезеңімен сәйкес келеді. Классикалық грек ... ... ... ... ... ерте ... болды. III-II ғасырдың басындағы әйгілі
болған латын ақындары– Ливий Андроник (шығу тегі жағынан грек), Гней ... ... ... Соңғысы «Анналы» эпикалық («Жылнама») поэмасымен әйгілі
болды (бұнда римнің ... ... ... ... ... ... ... әдеби ескерткіштері болып әйгілі комедиографтар – Плавт
пен Теренцийдің шығармалары саналды.
Тит Макций Плавт - ... ... 250-184 ө.с.) грек ... латын комедиясының негізін салушы. Плавт барлығы 130 комедия
жазған, олардың ... бірі ... ... Плавтың комедиясында фольклор кең
пайдаланылған, осыған орай олар үлкен табысқа жетті.
Публий Теренций (шамамен 195-159 ... ө.с.) ... 6 ... ... Бұнда Теренций адамның мінезін аша отырып, күнделікті өмірін
суреттейді. Теренцийдің әйгілі «адамдылықтың еш ... ... жат ... ... оның ... мәнін жақсы көрсетеді. Орта ғасырларда
және ... ... ... Теренций ең көп оқылатын автордың бірі болды.
Оның комедиясының тілі ... ... ... деп ... Ең ... ұлы
өрлеудің латын әдебиеті б.з.д. I ғасырда ... ... ... ... және ... ... орын ... Валерий Катуллдың, шамамен, 87-54 поэтикалық мұрасы, 116 ... және аз ... ... ... Олар оған махаббат
лирикасының шебері атағын берді.
Лукреций Кар (шамамен 95-55 жылдарда өмір сүрген) – эпикурдың негізгі
ілімдері ... ... ... ... ... поэманың авторы.
Марк Туллий Цицерон (106-43 жылдарда өмір сүрген) – әр ... ... ... Оған ... ... өнер стилімен жазылған философиялық,
саяси және ... ... ... қатар хаттар жатады. Цицерон
тілі әр замандарда латын прозасының қайталанбас үлгісі болып саналды.
Гай Юлий ... (100-44 ... өмір ... ол ұлы ... мен ... ... ретінде ғана емес, сонымен қатар проза жазушысы
ретінде де әйгілі. Цезарьдың шығармалары – «Галл ... ... ... ... туралы жазбалар» және т.б.
Гай Саллюстий (86-35 жылдарда өмір сүрген) саяси ... ... ... ... ... ... ... еңбектері («Заговор
Каталины», «Югуртік ... және т.б.) ... ... ... ... ... дұрыстылықпен ерекшеленеді. Орта ғасырларда және
кейінгі дәуірлерде Саллюстий беделді ... бірі ... Б.з.д ... бірінші жартысындағы автордың шығармаларында латын тілі және ... ... ... ... ... ... дәуіріне кірді.
Латын тілінің әдеби нормасын дайындау
Б.з.б. I ғасырдың аяғында көп жерлерді жаулап ... Рим ... ... ... оның ... ... және ... басталып Кіші Азия және
Египетпен аяқталды. Осы үлкен территорияны ежелгі республика ... ... ... Рим ... V ... дейін өмір сүрді; осы уақытта
еуропалық өркениетінің негізі салынды.
Б.з.д Ш ғасырда «Рим ... ... онда ... тілі мемлекеттік
тіл ретінде болды. Негізі - әдеби ... тілі ... ... тілінің дамуын 3
кезеңге бөлуге болады. ... ... ... ... рим ... ... шығармаларында белгіленген. Гүлдену кезеңді классикалық немесе
«алтын ... деп ... Бұл ... бай ... ... ... және ... мәселелерді суреттейді. Классикалық тілдің әдемілігі
үлгі.
Одан кейінгі классикалық («күміс») латын тілі - б.з. I-II ... Бұл ... ... ... ... мен ... ... латын тілі кезінде стилистика тереңдетіле зертеліп дамуда болды.
«Алтын» және «Күміс» кезеңдерінде ... тілі бір ... ... ... ... ... ауыр ... кетті, сол себептен таза классикалық тілді
жоғалтты.
Б.з. II – VI ғасырларында латын тілінің үшінші, соңғы (поздняя латынь)
кезеңі дамыды. ... тілі мен жазу ... ... ... ... Рим ... ... кейін латын тілі роман тілдерінің ... ... ... латын тіліне жаңа сөздер еніп, XVIII ғасырға дейін
Ватиканның саяси және ... тілі ... ... және ... ... ... ... заманымыздың басында Рим мемлекеті үлкен жерге ие болды,
сондықтан романизация басталды. Үшінші ... ... - ... және
халық сөйлеу тілдерінің бір-бірінен айырылуы. Бұл жүйе Рим аймақтарында
ерте басталды. Мысалы, ... ... б.з. I-II ... латын
тілінде сөйлеу бөлек қалыптасты. Библия латын ... ... ... ... ... басып алынуы 400 жылдай болды, бұл ... ... тілі ... ... ... ... бұл кезеңнің тілін –
ережеге сай ... деп ... ... тіл даму ... көптеген өзгерістерге ұшырайды ... ... ... тұр). ... келсек, онда –ае «ай» деп
айтылды, ал «ц» ... ... –і ... –ае ... онда «к» деп ... ... - ... ал «Цезарь» - «Кайсар» деп оқылды. Бірақ
классика нормасымен ... ... ... тілі де ... келе жата ... латын тілінде қарапайым халық сөйлескен
жоқ. Ол «өлі тіл» деп ... ... ... да ... «Өлі ... жоқ, оны ... ... философияда қолданды.
Сонымен қатар мектеп және университет білімі латын тілінің қолданумен
салынды. Классикалық латынның грамматикасы, стилистикасы және үлгісі, ... ... ...... ... ... салт – ... негізгі орын алады. XIX ғасырда
Ресейде бір қатар классикалық ... ... оқуы ... ... айтылғанға қайта оралсақ – «Кикеро» немесе «Цицеро» деп
үзілді кесілді – бір ... ... ... ... ... ... ... ұзақ
және қиын болды, сол себепті бір жақты жауап беруге ... ... ... ... ... ... Ал классикалық тілмен көбіне тек
филологтар жұмыс істейді.
Тілдің жаңа өмірі
Христиан латын тілінің ... ... II-V ... ... Иероний және Августин болды.
Квинт Септимий Флорент Тертуллиан ... ... ... ... ... ... ... - әлемдік көлемдегі жазушы. Өзінің
ойымен және стилімен ерекшеленген. Тілі бай, бірақ Солтүстік Африкада ... ... ... ... көп ... яғни ... ... Цецилий Фирмиан Лактанций (III-IV ғасырлар) болса керісінше ... ... ... ... ... ... қызметін атқарған. Ол христиандыққа мемлекеттік діннің статусын
берді. ... ... ... ... ... «екінші Цицерон» деп
атады.
Сафроний Евсевий Иероним (347-420)- өз ... ... ... ... ... тіліне аударды («Вульгата»), оны католик шіркеуінде
қолданды.
Аврелий Августин (354-430) – патристика ... ... ... боп еуропалық мәдениетінің дамуына үлкен әсер тигізді. ... ... ... ... және ... ... басында провинцияларда қарапайым халық ... ... ... ... ... Бұл ... – «вульгарная латынь»
деп атады, ал V ғасырда алшақтық тереңдеп айқын көріне бастайды. ... ... ... ... варварлардың, әсері еді. Варварлар деп
мәдениеті төмен, гректік-римдік мәдениет әсер ... ... ... ... ... ... вандалдықтар, готтар және т.б. жататын. V
ғасырда ... ... ... ... ... де, 410 жылы Рим
қаласын готтар басып алып талан-таражға салып тонайды. Сөйтіп V ... ... ... ... ... Рим империясы құлап
жойылады. Енді негізінен гректік-римдік ... ... Рим ... ұзақ ... бойы осында дамиды. Бұл жер тарихта ... ... ... ... әрі ... тіл ... грек тілі дамыған. Келесі VІ-
VІІІ ғасырлар Шығыс Рим тарихында «қаралы ғасырлар» деп ... ... ... рим ... жаңа мемлекеттер мен халықтар пайда ... ... тілі ... ... ... қарым-қатнас тілі болып
қалады. Бұл кезең варварлық ... ... ... ... ... да, ... жаңа ... еуропалық тілдердің негізі болады.
Орта ғасырлар, негізінен V-XV ғасырлар қамтиды, – еуропа
тарихының дәуірі. Жаңа көркем, ғылыми және философиялық ... ... ... көп ... аралығында латын тілінде жазылған. Латын
тілін білмей, мәдениетті және білімді ... ... ... ... ... ... тілі білімнің негізі болды. IX ғасырда ... ... ...... және ... ... Тривиум үш негізгі пәнге
бөлінді – грамматика, диалектика және ... Олар ... ... Квадривиум – арифметика, геометрия, астрономия және ән-күй ... ... ... ... ... өнерді» құрастырды.
Орта ғасырлардағы білім орталықтары монастрлер және университеттер
болды. Орта ғасырлардағы ғылым және ... ... ... ... Монастырлерде бастауыш мектептер болды.
Университеттер жаңа, көне әлеміне белгісіз мекеме болды. Бірінші
университеттер XII ... ... ... ... ... ... Париж
унивеситеті болды. XII-XIII ... ... ... ... ... ... мәдениеттің өсуі өркендеу дәуірінің
гүлденуін белгіледі.
Орта ғасырлар дәуірінде (VI-VII ғасырлар) мәдениет ... ... ... ... дамуы VIII ғасырда басталды. Ұлы Карлмен құрылған
каролингтер дәуірі елеулі болды. Ұлы Карл монастыр мектептерін ашуға бұйрық
шығарды. ... ... ... уәкілдері Алкуин, Эйнхард және
философ Эриуген. Орта ғасырлар мәдениеті діни ... боп ... орта ... оқуы ...... және әлем ... ... басты белгісі – схоластика, яғни діни философия, латын тілінің
негізінде қолданылып дамыған. Схоластиканың ірі уәкілі Фома ... ... ... ... тілі ... және теология қызметкерлерінің ғана ... жоқ ... ... ... да ... XVIII ... ... жазулары табылды. Бұл өлеңдер теология ғылымынан тым алшақ.
Өлеңдерде ... ... ішу және ... ... ... ... Осы өлеңдерді жазған студенттер, клириктер, бір ... ... ... жұмыс немесе оқу іздеген кезбелер. Оларды ваганттар ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді.
Вагант уәкілдері – Гуго ... ... ... және ... ғасырда бүкіл ортағасырлар бойы пісіп ... ... ... ... ... ... Еуропаны мәдиниетсіздікке салғаннан
кейін, көпке дейін ... ... бір ғана ... ... ... ... кітапханаларында сақталған және монастырлық көшірушілермен
көбейтілген ... ... ... болашақтағы ғасырлардың
мәдени құндылықтарын құрады. Университеттер дәуірінде бұл ... және ... ... ... ... олар ... ... түсіруге мүмкіндік беретін.
Білімді жинау және мәдениетті міндетті теологиялық ... ... ... ... ... өрлеу дәуірінде (14-16 ғасырлар) болады, ол
сонымен ... ... ... жаңа ... ... Ол ... ... негізделеді.
Қайта өрлеудің алдында тұрған бірінші міндет – грек және ... ... басу және ... ... Бұл ... ... қайраткерлері барлық өмірін осы игілікті міндетке арнады. Бұнда
Марсилио Фичино, Лоренцо Медичи, ... ... ... ... ... ... сияқты адамдарды атап өтуге болады. 15 ғасырдың аяғынан
басу ... ... ... ... ... табу ... жеңілдеді.
Ежелгі манускриптарды жинаушылардың бірі әйгілі ақын Франческо ... Ол ... ... белгісіз Тацит шығармаларының қолжазбаларын тапты.
Осындай шынында да күшті ... ... ... ... ... ... және т.б. сияқты ... ауыз ... ... ... табылды және баспаға шығарылды. Бізге ... ... ... ... айналымға қайта өрлеу дәуірінің
қайраткерлерімен енгізілді. Латын ... мен ... ... ... танысу Қайта өрлеу дәуірінің латын тілінің ... ... ... ... ... – бұл тек ... ... жинау
және басуға ғана емес, сонымен қатар оны оқудың интенсивті уақыты, ... ... ... ... ... түсініктемелер берілді, олар
әлі күнге шейін өз маңыздылығын жоғалтқан жоқ. ... бәрі ... ... және деңгейін көтеруге көмектесті. Көптеген әдеби ... ... ... француз, неміс) жазылғанына қарамастан, Қайта
өрлеу дәуірінің латын тілі ғылым және ... ... ... болып қалды, сонымен қатар ол «алтын латынның» классикалық нормаларына
негізделген болатын. Әрине, ... ... ... ... ... ... ретінде 15 ғасырдың аяғы – 16 ғасырдың басындағы
көрнекті тұлғалардың Эраз ... және ... ... ... ... ... еркіндігі арасындағы полемиканы айтуға
болады. Жаңа заман уақытында (17-19 ғасырлар) Қайта өрлеуден ... ... мен ... тілі ... ... ... Қайта өрлеу дәуірінде
басталған көптеген зерттеулер өзінің жалғасын жаңа ... ... орын ... Жаңа ... ... тілі – дипломаттардың,
философтар мен ... ... ... ... ғасырлар бойы латын
тілі рим құқығының лексикасына негізделіп заңгерлер мен құқықтанушылардың
қызметтік тілі ... ... ... ... бірге латынша
сөйлеуді ұнатты.
Дипломатия және халықаралық құқықтың көптеген терминдері латын тілінен
алынған немесе оның ... ... ... persona non grata
(«қалаусыз тұлға»).
Гуманитарлы және табиғи ғылымдар латын тілі ... ... ... сүрді. Ол халықаралық «ғылыми тіл» болып қалды. Қайта өрлеу және ... ... ... грек ... ... ... тіліне
аударылды. Латынша көптеген Жаңа заман философтардың ... ... ... ... және ... сияқтылар. Латынның және рим
әдебиетінің көрнекті шебері әйгілі философ және жазушы Монтень ... ... және ... ойшылдардың шығармаларында біз көптеген латын
терминдерін көре аламыз. Олар айтылатын ойға қосымша қаталдық ... ... да жиі ... ... ... ... және ... ғылымдардың қызметтік тілі болды. Әйгілі ғалым
Исаак Ньютон жиі нақты ... ... ... құралы деп есептеді.
Жалпы, латынды білу және бұл тілде нақты өз ойларын латын ... ... алу бұл ... ... ірі ... тән еді. ... Ломоносовтың еңбектері жазылды. Жаңа ... ... ... ... ... ... ... латын сөздерінің
грек сөздерімен бірге, оларға «латындық» форма берілетін). ... ... ... және ... ... ... (ұлы швед Карл Линней 18 ... бұны ... ... ... ... және ... негізінде болды). Медицина сияқты
салада латын әрдайын маңызды қызметтік тіл және де терминологияның дерек
көзі ... ... ... ... ... латын тілі негізінде пайда
болды, немесе оған сөздік қорымен міндетті болады. Жоғарыда біз айтқандай,
ІХ-Х ... ... ... тілдерінің қалыптасу үрдісі аяқталды;
олардың негізін Батыс империясының әртүрлі провинцияларындағы ... ... ... ... құрды.
Еуропалық тілдердің тобын білдіретін ... ... ... ... сын ... («Римға қатысты», «римдік») жатады, ол ерте
ортағасырларда халықтық сөзді білдіреді. Испания мен ... ... ... ... ... деп ... ... дамуында бірнеше кезеңдерге бөлінеді:
Бірінші кезең - Романизациялау кезеңі (б.з.д. ІІІ ... – б.з. ... бұл ... ... ... алған жерлердегі халықтардың тілі
халықтық латын тілімен ауыстырылады, бірақ ұлттық ... ... ... ... ... ұқсамайтындығын анықтайды. Әртүрлі
территориялардың әртүрлі уақытта Рим мемлекетіне қосылды (бұл ... ... ... ... ... ... ... және
мерзімі, қарқыны әртүрлі болды. Мысалы, Испанияда римдіктер б.з.д. ІІІ
ғасырдың ... ... ... ал Дания романизациялауды тек б.з. ІІ
ғасырында бастады.
Екінші кезең - Рим империясының құлау жағдайларында (V - ІХ ... ... ... ... Бұл ... бірінші варварлық патшалықтар
пайда болады, ол ... ... ... ... ... әсер ... ... халықтық латын тілінің диалектісінің
рәсімделуіне және жекешеленуіне көмектеседі. VІІІ ғасырда ... ... ... де, ... емес ... тілдерден аяғына дейін толығымен
бөлініп кетеді.
Үшінші кезең - ... жазу мен ... ... ... ... Бұл ... ... романдық мәтіндер (француздық – ІХ ғасырда,
итальяндық және испандық – Х ... ... – ХІІ ... ...
ХVІ ғасырда) пайда болады. Даму барысында ... ... ... тілінің
универсалды ықпалына түседі, ол латын тілінен сөздерді және синтаксистік
құрылыстарды алады.
Төртінші кезең - ... ... ... бітуі (ХVІ -ХІХ
ғасырлар). Бұл ... ... ... бай ... ... ... Кейбір
тілдер өте ерте ұлттық (ХVІ - ХVІІ ... ... ... басқа
тілдер әлі қалыптасу үрдісінде болып жатты, үшіншілері ... ... ... ... итальян, француз, испан, португал
тілдері жатады. Жалпы қазіргі заманғы лингвистикалық классификацияда ... тілі бар, ... ... және ... ... сонымен бірге
бірқатар француз, испан және итальян тілдерінің диалектері кіреді. Негізгі
романдық ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік тілдер болып табылады. ... ... ... саны ... кезде 600 млн адамнан асады.
Роман тілдері таралуының үш ... бар: ... - ... ... ... империясының құрамына кірген Еуропа территориясы.
Екінші аймағы - ХVІ -ХVІІІ ғасырларда отарлаудың нәтижесінде (Канада,
Мексика, Оңтүстік Америка) пайда ... ... ... ... - Отарлаудың нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... тілдерді ығыстырмаған
(Африканың көп жері) жерлер.
Еуропа ... ... ... ... халықтарының жазуы латын
тіліне және латын әліпбиін пайдалануына негізделген (бірақ, ... ... ... жазу алғашында кириллицаға негізделді). Көптеген
славяндық халықтар тілінде (мысалы ... және ... ... тілін
қолданады. Жазбаша латындық жазу алғашында жазулар иероглифін елестетті.
Ортағасырлар барысында әріптерді жазудың бірнеше ... ... ... ... жазу (ол қиын ... ... ерекшеленетін), тек
Қайта өрлеу дәуірінде Жаңа заманның баспа және жазбаша ... ... ... ... толық рәсімделді.
Латын алфавитінің өзі біздің заманымыздың басынан тек ... ... ... ... ... б.з.д. І ғасырдан Y және Z
әріптері грек сөздерін жазу үшін ... ... W ... ал ХVІ ... – J әрпі, және U әрпі пайда болды.
Жазудың кейінгі жүйелерінде (латын жазуының негізінде ... ... ... айту ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылды.
Бірақ латын сөздерінің көбі Еуропаның басқа да тілдерінде бар. ... ... және ... ... ... II ... құрайды. Оларға
ағылшын, неміс, скадинав тілдері жатады. Бұл тілдер, сонымен бірге ... ... ... латын тілдерінен, романдық тілдерге қарағанда
басқаша болып ерекшеленеді. Универсалды пайдалынатын сөздердің үлкен ... ... Олар ... емес ... және ... тілдерінде)
латынннан алынған негізгілері болып табылады. Латинизмдер ... ... ... ... ... латын өркениетіне тым міндетті Еуропа
халықтарының мәдени санасында үлкен рөлді атқарады.
Латын тілі қазіргі уақытта да ең ... ... ... ... шіркеуі латын тілін ресми тіл ... ... ... Ватиканның құжаттары жүргізіледі және рим папасының ... ... ... әр ... ... тілін білу керек.
Медицинада латын тілі анатомия мен фармакологияның халықаралық
терминологиясы ретінде және ... ... ... ... Латын
тілін білгендіктен әртүрлі әлем мемлекеттің дәрігерлері бір – ... ... ... шығармалар латынша жазылған.
Анатомия мен фармакологияда латын тілі жеке орын алады. Адамның
мүшелерінің әр ... ... ... ... Дәрілердің атаулары да латын
тілінде.
Латын тілін ғылым ... ... ... ботаника және
зоологияда. Батыс Еуропада латын тілі сабақтары жоғары білім орындары мен
орта білім орындарында ... ... ... ... және ... ... ... филологиясы көне тілдер және әдебиет туралы
ғылым ... ... ... ... ... бұл ... ... өте
белгілі.
Латын тілінің ғылымдағы маңызы
ЛАТЫН ТІЛІ, үндіеуропа шоғырының италиялық тобына ... ... ... Рим ... ... ... болып, Жерорта теңізінің батысындағы
елдерді қамтыды. Римдіктердің ... ... ... ... Британия, Норик, Паннония және Дакияны ... ... ... тілі ... Ол ... және хетт ... жақын.
9 ғасырдада Латын тілі сөйлеу тілі ретінде жойылды, дегенмен 15 — ... ... ... еуропа қоғамының, католик шіркеуінің, ішінара
әдебиет пен ғылымның, ... ... ... тілі болды. Латын
тілі италия, сардин, провансаль, француз, ... ... ... далмат және балқан-роман тілдерінің негізін қалыптастырды.
Плавт (б.з.б. 254 — 184) ... (20-ға ... ең көне ... ... Цицерон мен Цезарь (“Commentarіі de bello Jallіco”)
прозалары, Вергилийдің поэзиясы классикалық ... ... тілі – ... мен ... ... Латын әліпбиіне көшу
– заман талабынан туындап отырған ... ... ... ... ... ... ... болып отыр. Демек, дүниежүзі халқының
80%-ы қолданатын латын ... көшу озық ... ... бір ... ... ... елдермен
байланысымызды жақсартып, экономикасы ... отыз ... ... алу ... ... тілдің ұлттық бет-бедерін сақтап қалуға оң
әсерін тигізеді.Екіншіден, түбі бір туыс ... ... ... ... бірден-бір жолы. Олай дейтініміз, қашан да әріп
ауыстырудың әлеуметтік маңызынан гөрі, саясилығы басым болып келген.
Мәселен, біз көне ... ... бола ... араб ... ... болдық. Өткен ғасырдың басында бүкіл исі мұсылман ... ... ... ... ... көсемі И.Сталин бір-бірімізден
ажырату үшін қазақ халқын латын әліпбиіне ... ... Сол ... ... ... ... ... арадағы рухани байланысты үзіп
алмау үшін шұғыл түрде латынға көшті. Е.В.Сталин бұған қарсы дереу
шара қолданып, латын әліпбиінде ... ... ... ... 1926 жылы Қазақстанда араб графикасынан латын әліпбиіне көшу 20
күннің ішінде ... ... Ал ... ... ... ... 1937 жылы басталып, ол 1940 жылы толық аяқталған болатын. Ал
өзінің ... ... ... оның ... Армяндарды төл әріптерінде
қалдырды. Міне, бұдан шығатын қорытынды, латынға көшу – көк ... ... ... тыныстауына мүмкіндік туғызбады.Астана. 20
мамыр. Baq.kz - Университетте латын тілі пәні студентті оқытуда ғылыми
тұрғыдан дағдыландыратын пән ... ... ... ... ... ... латын тілінің грамматикалық құрылысын және қазіргі
тілдердің жасалуына ... ... ... ... ... қорын
меңгерту, еуропалық мәдениеттің дамуына ерекше ықпал еткен көне римдік
классикалық әдебиетпен ... ... ... ... ... ... ... құрайтын латын
лексикасымен танысу студенттердің ой ... ... ... ... баға ... ... Латын тілін оқыту арқылы
гуманитарлық факультеттердің болашақ ... ... ... ... сондықтан студенттер ... ... ... ... лексика негізін терең
меңгеру керек.Аудару техникасын үйретуде латын тіліндегі ... ... ... ... рай және ... орам ... ... сондықтан да оқырмандар басынан бастап аударудың негізгі
ережелеріне міндетті түрде сүйенудің маңызы зор екендігін ұғыну қажет
Әдебиеттер
1 Большая ... ... и ... с изменениями и дополнениями:
монография. – М. : Сварог, 2003. – 456 с.
2 Ботвинник М.Н., Рабинович М.Б., Стратановский Г.А. ... ... и ... книга для учащихся. – М. : Просвещение, 1988. –
205 с.
3 Винничук Л. ... ... ... для ... гуманитарных
факультетов университетов и педагогических вузов. – М. : Высшая школа,
1980. – 327 с.
4 ... Л. ... ... и ... ... ... и ... – М. :
Высшая школа, ... ... Р.Ю. ... век ... империи // ... ... – 1997. – № 1
6 ... Т.Н., ... С.В. Рим ... учеб. пособие для
студентов исторических специальностей. – Томск: Свет, 2001. – 542 с.
7 Дьяконов В.Н., Ковалев С.И. ... ... ... ... ... Изд. 2-е. – М. : Просвещение, 1969. – 389 с.
8 Егер О. Всемирная история в 4 т.: ... ... ...... 1993. – 437 ... ... В.Н. История Древнего Рима. – М. : Наука, 1989. – 564 с.
10 Каллистова Д.П., Утченко С.Л. Древний Рим. – 3-е изд. доп. ... – М. : ... 1969. – 390 ... ... М.М. Искусство Древнего Рима. – М. : Литер, 2001. – 358
с.
12 Крушило Ю.С. ... по ... ... ... – М. , ... ... ... Древнего Рима. – М. : Высшая школа, 1982
14 Куманецкий К. История культуры Древней Греции и Рима. М., ... ... мир/ О. ... – 3-е изд. ... и доп. – М. : ... ... СПб. : ООО Издательство «Полигон», 2001. – 664 с.
15 История Древнего Мира /под ред. Коробова Н.Ю. – М. : ... ... – 379 ... Новицкий И.Б., Перетерский И.С. Римское частное право. – М. ... 2002. – 544 ... ... С.Л. ... и его ... – М. : ... 1972. – 388 с.
18 Утченко С.Л. Политические учения Древнего ... III-I ... н.э. ... : ... Хрестоматия по истории древнего мира, сост. Пикус Н.Н., ... под ред. ... В.В. ... Греция. – М. : Наука, 1984. – 349 с.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Латын тілінің жалпы тарихы және ғылымдағы маңыздылығы51 бет
Латын тілінің жалпы тарихы және ғылымдағы маңызы16 бет
Латын тілінің жалпы тарихы және ғылымдағы маңызы туралы13 бет
Латын тілінің тарихы және ғылымдағы маңызы11 бет
Латын тілінің тарихы және ғылымдағы маңызы жайлы18 бет
Латын тілінің тарихы және ғылымдағы маңызы жайлы мәлімет13 бет
Латын тілінің тарихы және ғылымдағы маңызы туралы9 бет
Латын тілінің тарихы және ғылымдағы маңызы туралы мәлімет8 бет
Латын тілінің тарихы және ғылымдағы орны25 бет
Латын тілінің шығу тарихы және оның ғылымдағы маңызы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь