Латын тілінің шығу тарихы туралы ақпарат

Латын тілі
Римдегі тәрбие мен білім беру
Латын тілінің әдеби нормасын дайындау
Латын тілі . ұлы ақындардың тілі
Рим риторикасы
Рим құқығының тілі
Латын тілі . ғылым тілі
Тілдің жаңа өмірі
Әдебиеттер
Ежелгі тілдер жайлы сөз қозғалғанда, ең алдымен еске латын мен грек тілдері келеді. Әрине, грек тілінде және оның әртүрлі диалектлерінде гректер сөйлейтіні түсінікті, ал латын тілі римдіктердің тілі болды. Бұнда енді: «неге римдіктер латын тілінде сөйледі?»-деген сұрақ пайда болады.
Латын тілі (Linqua Latina) – бұл ежелгі Лация (Latium) тұрғындарының тілі. Лация – сабиняндар жерімен, Этрурия және Кампаниямен шектескен Италияның ортасындағы кішігірім аймақ. Лацияның тұрғындары латындар (Latini), ал олардың тілі латын тілі (Linqua Latina) деп аталды.
Дәстүрлі римдік аңыз бойынша, нақты осы Лацияда гректермен жаулап алынған Троядан қашқан Эней пана тапты, ал оның ұрпағы Ромулға Римнің бірінші патшасы және оның негізін қалаушы (б.з.д. 753 жылы) болуға тағдыр жазған екен. Рим бірінші кезде тек Лация астанасы болды, өзінің экспансиялық саясаты арқылы бүкіл Италияны, ал кейін Жерорта теңізінің бассейнін жаулап алды, бүкіл Рим империясының астанасы болды, бірақ бұрынғыша латындық деп аталды. Бұл тіл, басқа тілдер сияқты, үлкен өзгерістерге ұшырады.
1 Большая Энциклопедия Кирилла и Мефодия с изменениями и дополнениями: монография. – М. : Сварог, 2003. – 456 с.
2 Ботвинник М.Н., Рабинович М.Б., Стратановский Г.А. Жизнеописание знаменитых греков и римлян: книга для учащихся. – М. : Просвещение, 1988. – 205 с.
3 Винничук Л. Латинский язык: самоучитель для студентов гуманитарных факультетов университетов и педагогических вузов. – М. : Высшая школа, 1980. – 327 с.
4 Винничук Л. Люди, нравы и обычаи Древней Греции и Рима. – М. : Высшая школа, 1988
5 Виппер Р.Ю. Просветительский век Римской империи // Вестник древней истории. – 1997. – № 1
6 Головакова Т.Н., Першин С.В. Рим Древний: учеб. пособие для студентов исторических специальностей. – Томск: Свет, 2001. – 542 с.
7 Дьяконов В.Н., Ковалев С.И. История древнего мира: учебник для пединститутов.- Изд. 2-е. – М. : Просвещение, 1969. – 389 с.
8 Егер О. Всемирная история в 4 т.: Научно популярное издание. – Т.1. – 1993. – 437 с.
9 Дмитриев В.Н. История Древнего Рима. – М. : Наука, 1989. – 564 с.
10 Каллистова Д.П., Утченко С.Л. Древний Рим. – 3-е изд. доп. и перераб. – М. : Просвещение, 1969. – 390 с.
11 Кобылина М.М. Искусство Древнего Рима. – М. : Литер, 2001. – 358 с.
12 Крушило Ю.С. Хрестоматия по истории древнего мира. – М. , 1980
13 Кузищин В.И.История Древнего Рима. – М. : Высшая школа, 1982
14 Куманецкий К. История культуры Древней Греции и Рима. М., Высшая школа Древний мир/ О. Егер. – 3-е изд. испр. и доп. – М. : ООО «Издательство АСТ»; СПб. : ООО Издательство «Полигон», 2001. – 664 с.
15 История Древнего Мира /под ред. Коробова Н.Ю. – М. : Наука школа, 1990. – 379 с.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
1
ЛАТЫН ТІЛІНІҢ ШЫҒУ ТАРИХЫ
Орындаған: ВМ-501 тобының студенті
Кәкім Темірлан
2015 жыл
Латын тілі
Ежелгі тілдер ... сөз ... ең ... еске латын мен грек тілдері
келеді. Әрине, грек ... және оның ... ... ... ... ал латын тілі римдіктердің тілі болды. Бұнда енді:
«неге римдіктер латын тілінде сөйледі?»-деген сұрақ ... ... тілі (Linqua Latina) – бұл ... ... (Latium) ... ... – сабиняндар жерімен, Этрурия және Кампаниямен ... ... ... аймақ. Лацияның тұрғындары латындар (Latini), ал
олардың тілі ... тілі (Linqua Latina) деп ... ... аңыз ... ... осы Лацияда гректермен жаулап алынған
Троядан қашқан Эней пана тапты, ал оның ... ... ... бірінші
патшасы және оның негізін қалаушы (б.з.д. 753 жылы) болуға тағдыр жазған
екен. Рим бірінші ... тек ... ... ... ... ... арқылы бүкіл Италияны, ал кейін Жерорта теңізінің ... ... ... Рим ... ... ... бірақ бұрынғыша латындық деп
аталды. Бұл тіл, басқа ... ... ... ... ... ... V-
III ғасырларда латын тілі– Аппенин түбегінің көптеген тілдерінің ішіндегі
жазба түрі бар тілдердің бірі болады. Б.з.д. IV-III ... ол ... ... ... ... ... ... ығыстыра бастады, бұл
б.з.д. I ғасырда жаулап алынған халықтардың ассимиляциясына әкелді. ... ... ... - ... ... және тастардағы
жазулар, мадақтық әндер мен заңдар фрагменттері. Ғылымға ... ... ... б.з.д VII ғасырмен (күміс ыдыстағы жазулар) белгіленеді. ... ... жазу VII ... ... ... ... табылған тастағы
жазу болып табылады. Небір ... ... бар (ант ... дұға) жазу
ертедегі архаикалық әріптерімен жазылған, грек ... ... ... ... ... пайда болғаннан кейін,
жазулар латын жазуының ерекше түрі ретінде қала ... ... мәні ... ... бұл ... ерекшеліктері тізімдердегі мәзір тастарына
жазылған жазулар, ... ... ... ... ... мен
ескерткіштердегі ресми мәнді ... ... ... жазулар,
қабырғаларда жазылған өлеңдер және т.б. Қазіргі уақытта 100 мыңға жуық
әртүрлі дәуірдің латын ... ... Олар ... ... ... ... дұғалар және әнұрандар. Римдік фольклор халықтың
ауызша өнерінің бүкіл түрін біріктірді. Біз мұнда өлеңдерді, ... ... мен ... табамыз және де қалжың ... ... ... ... кең ... ... Ел ... жүретін актерлер қолма
- қол ойлап табылған көріністерді ұйымдастыратын. Әдеби тілдің тарихы ... 240 жылы ғана ... ол ... ... тұтқындар қатарында болған
грек Андрониктің есімімен байланысты (құлдықтан босағаннан кейін ол ... ... ... ... алғаш рет Римде грек шығармаларын ... ... ... мен ... ... сонымен бірге Рим поэзиясының
негізін салып, «Одиссеяны» аударған.
Б.з.д. 80 жылға дейін ... ... ... деп ... XII кесте
заңдары – рим құқығының ... ... ... ... ... ... алғашқы нұсқасы сақталмаған, бірақ, әртүрлі рим жазушылары мен
заңгерлердің жазбалары бойынша, қалыпқа ... ... ... ... ... көрсетілген дамыған құқық қатынастарының ерекшеліктері бұл
ескерткішті б.з.д. V ғасырға ... ... ... ... ... Тит Ливийдің айтуынша, XII кестелер заңдары римдік құқықтың
негізгі дерегі болып саналды. Бұл I ... ... ... процедуралар
регламентацияланған, жекеменшік пен ұжымдық ... ... ... және ... ... ... (Бұл Кодекс тек
мемлекеттік құқықты қарастырмайды). Классикаға дейінгі кезең (б.з.д. III-II
ғасырлар) рим ... ... ... ... ... ... кезеңі. Ежелгі
латын жазуының кезеңі грек ықпалынан ... ... ... ... ... болуы б.з.д. III ғасырда Римнің ... ... ... ... келеді. Классикалық грек үлгілерінің қатты ықпалында
болған латын поэзиясы ерте ... ... III-II ... ... ... латын ақындары– Ливий Андроник (шығу тегі жағынан грек), Гней Невий
және Квинт ... ... ... ... ... ... ... (бұнда римнің ежелгіден бастап тарихы суреттеледі). Римнің өрлеу
кезеңіндегі ... ... ... болып әйгілі комедиографтар – Плавт
пен Теренцийдің шығармалары ... ... ... - ... ... 250-184 ө.с.) грек ... ... комедиясының негізін салушы. Плавт барлығы 130 ... ... ... бірі ... ... Плавтың комедиясында фольклор кең
пайдаланылған, осыған орай олар ... ... ... ... (шамамен 195-159 жылдарда ө.с.) барлығы 6 ... ... ... ... ... мінезін аша отырып, күнделікті өмірін
суреттейді. Теренцийдің ... ... еш ... ... жат емес»
деген сөздері оның шығармаларының мәнін жақсы ... Орта ... ... ... ... Теренций ең көп оқылатын автордың бірі болды.
Оның комедиясының тілі әдеби латынның ... деп ... Ең ... ... ... ... б.з.д. I ғасырда ... ... ... Цезарь және Саллюстийдің прозаларында орын алады.
Гай Валерий Катуллдың, ... 87-54 ... ... 116 ... және аз мөлшерлі эпиграммалары болыпты. Олар оған махаббат
лирикасының шебері атағын берді.
Лукреций Кар ... 95-55 ... өмір ...... ... ... «Заттар табиғаты туралы» философиялық поэманың авторы.
Марк Туллий Цицерон (106-43 жылдарда өмір сүрген) – әр жақты жазушы ... Оған ... ... өнер стилімен жазылған философиялық, саяси
және риторикалық трактаттар, сонымен қатар хаттар жатады. Цицерон тілі ... ... ... ... ... ... ... Юлий Цезарь (100-44 жылдарда өмір сүрген) ол ұлы ... ... ... ... ретінде ғана емес, сонымен қатар проза жазушысы ретінде ... ... ...... ... туралы жазбалар», «Азаматтық
соғыс туралы жазбалар» және т.б.
Гай ... (86-35 ... өмір ... ... ... және ... ... тарихына өзінің тарихи еңбектері («Заговор Каталины»,
«Югуртік ... және т.б.) ... ... ... тілі ... ... ерекшеленеді. Орта ғасырларда және кейінгі
дәуірлерде Саллюстий беделді авторлардың бірі ... Б.з.д I ... ... ... ... латын тілі және латын әдебиеті
өзінің хрестоматиялық мәнін алып, өрлеу дәуіріне кірді.
1 Римдегі ... мен ... ... ... мен ... беру бүкіл римдік мәдениет сияқты гректік үлгілерге
негізделген, бірақ ... ... бар. Рим ... бастапқы кезеңінде
римдік тәрбие мен білім беру патриархалды және ашық ... ... ... ... ... мен ... беруге үлкен назар аударылды.
Б.з.д. ІІ ғасырдан бастап Римде гректік білім беру жүйесі ... ... ... және ... беру ... үйде ... ... шақыртып сабақ оқу) және қоғамдық түрдегі (жеке меншік немесе
мемлекеттік мектептер) элементтерді біріктіре алды.
Теңестіруге келмейтін ... ... ... үйде ... мен ... жеке ... әрі ... білім алуды тек ақшалы ата-аналар ғана қамтамасыз ... ... ... ел ... ... ... сауаттылық қашан
таралған уақытын айту ... ... ... ІІ ... ... - ... ... сөз (пароль) ауызша түрде ... ... ... ... Солдаттар, мыңдаған шаруа ұлдары оқи білген.
Бізде орта және жоғарғы рим ... ... ... мәліметтер
бар. Ол туралы Квинтилиан, Светоний және Сенека көп әңгімелеген. Бастауыш
мектептің оқушылары ... және ... ... ... да ... кедей болды. Оның профессор атағын алу құқығы болмады – бұл орта және
жоғары мектептің ұстаздарының атағы (грамматиктер мен ... Ол ... бар кең ... ... ... ... ... – ол тек
грамматиктер мен риторларға ғана арналған; императорлар ... ... ал ... ... туралы олар тіпті естеріне де
алмайды. Риторлар мен грамматиктер үкімет тарапынан ... ... ... ... мұғалімдері үкмет тарапынан бақылауға алынбаған; ол мектеп
ашуға ешкімнен рұқсат сұрауға міндетті емес, ешкімге мектеп ісін ... ... оған ... ... мен ... жібермейді, оның
еркіндігі өзінде, ол мектепті өз ... ... онда өз ... бойынша
оқыта алады. Осындай ешқандай жағдайы жоқ ... ... аз ... ... ... ... орын таба алмағандар, амалы таусылғандар ғана айналысты.
Көбінесе әсекрге жарамаған солдат, кәріліктен ... ... ... ... ... қолөнерші, аз да болса қандайда бір ақша табау ... ... ... Орта және ... мектепте ұстаздықпен айналысқан
гректер болды. Болашақ оқытушы қатысушылармен өзін ертерек қамтамасыз ету
керек. Ол ... ... көп ... бар ... және ... ... ... мектеп жоқ жерді іздейді, ата-аналармен ... ... ... ... тәжірибесімен таң қалдыруға
тырысады. Оны жүзеге асыру қиын емес: себебі, ұстаздан ... ... және ... ... талап қойылады.
Ақшасы оның шектелген болғандықтан, ол кең және жарық бөлмені іздемейді. Ол
ешқандай қолөнерші тұрғысы келмеген қандайда бір ... ... ... қанағат тұта алады. Ал кейде оның осындай орынға да ақшасы
болмағандықтан, ол өз оқушыларымен ... ... ... ... ... матамен жан-жағы қоршалып тұрған ашық ауаның астында да орналаса
алады, ол ... ... алып ... ... ... ... ... жазған, үстел қажет болған жоқ) және өзіне орындық ... ... ... ... ... ... оқу ... пәндеріне кедей болды; әліппе, ... ... ... жоқ.
Бастауыш мектепте оқу бес жылға созылды, бірақ бұл бес ... ... ... ... Қалалық мектепте жазғы каникулдар төрт айға созылды:
маусымның ортасынан бастап қазанның ... ... ... ... одан
да ұзағырақ болуы ықтимал, себебі ата-аналарға шаруашылықта балалардың
көмегі ... ... Бұл ... жылдық мерекелер де қосылды, мерекелік
күндер екі айға дейін жетті. Сабақ беру ... ... ... мен ... сай ... енді қазір ең түк
білмес деген ... ... ... ... сауаттылықты римдік оқушылар
бірнеше ай бойы ... ... ... білімі әртүрлі болды. Үлкен қалада, Римде оған
қойылатын талаптар жоғары болды, ол тек оларды оқу мен жазуға ғана ... ... ... род, түр, ... мен ... ... дұрыс есептеуге үйретті. Ал бұл сол кезеңде ... ... ... тұста оңай іс болған жоқ.
Римдік тәрбие мен білім беру ... ... енді біз ... ... Ол ... тек ойының ғана емес, сондай-ақ физикалық
дамуына әрекет етуге тиіс ... ... ... ... ... де айналысуға міндетті болды, ал ұлдарға келешекте әскери
қызметке дайындық ... ... ... ... білім беру, біздің уақытымызда сияқты «қадам
бойынша» болды, яғни бастауыштан және қарапайым ... ... ... ... ... ... ... негізгі элементтері гректерден
алынғандықтан, педагогикалық пәндердің атаулары, ұстаздардың аты сияқты
гректердікіндей ... ... ... ... ... ... ... жазудың негізін игерді, ағаш тақтайшаларда ұшы ... ... ... Бай афиндік ритор Геродтың ұлы ... ... ІІ ... ... ... ... ... үйренді, ал материалды мұқият игеру
үшін ұстаз үй ... ... ... ... оларды кезекпен
оқушының алдынан өткізген.
Грецияда жалпы білімділіктің қажетті шарты деп ... бері ... ... ... ... аз мән берді. Музыкалық білімді – шекті
аспаптарды ойнайтын ұстаз-кифарист – лира мен ... ... ... үшін ... дамуға гректерге қарағанда үлкен мән берілді: ... ... ... алатын спорт залдар – палестралар маман-
тәлімгерлермен жақсы жабдықталған болды. Бастапқы физикалық тәрбие беруді ... және ... ... ...... ... білім алуды аяқтап, яғни ұлдар (шамамен 12 жасында) орта мектептік
білім алуға көшеді. Бұл ... ... ... ... болды.
Грамматикпен олар грек және рим ... ... ... ... Одан олар ... оның ... музыка жайлы
білімдер алды. Астрономияны, грамматика мен геометрияны оқу міндетті болып
саналды. ... ... ... ... ... грек әдебиетімен де
айналысып, бәрінен де көп Гомер поэмаларын оқыды.
Көңілі соққанда ... мен ... ... оқудан тұратын білім
алуды жалғастыра алды. нақты және жаратылыстық ... оқу, ... ... ... ... ... жоқ, және ... білім», біз
оны қазіргі кезде гимназиялық деп ... ол ... ... ... алдымен, ежелгі, ең алғаш грек авторларының шығармаларын дұрыс оқуға
және түсіндіруге үйретті. Бірақ, б.з.д. І ... ... ... ... оқу ... Цицерон мен Вергилий, кейін Овидий мен ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
түсіндірілген мәтіннің моральдық мәніне үлкен назар аударылды.
Оқу барысында ... ... ... ... мәліметтерді игеріп,
және осылайша тарихи, мифологиялық, географиялық және басқа да сипаттағы
білім алып отырды.
16-18 жастағы ... ... үшін ... ... ... баспалдағы да ашық
болды, ол ритор ... еді. ... ... ... бәстесу өнеріне
үйретіп, тарихи, әдеби және саяси тақырыптарға сөз құрауға жаттықтырып,
мәнерлеп оқу ... ие ... ... ... қамтамасыз ету қымбатқа
түскендіктен, олар үлкен қалаларда орналастырылды.
Ритор ораторлық өнер мектебі Греция мен Римде ... ... ... ... шыңы болып есептелді. Мұнда оқушы сөз құрау өнерін үйренді.
Ең ... грек және рим ... ... ... ... ... ... сөз құрау мен оны айтуда жаттығып, сынаушы аудитория
алдында ... ... аяқ ... ... және ... ... ойдан шығаруға жаттықты. Шешенді тәрбиелеу ... өту ... ... ... ... және ... ... беру» деген
арнайы трактаттарында көрсетілген.
Мұндай білім тек маман риторлар немесе заңгерлерді ... ... ... ... ... ... ... бірде: «біз өмір үшін емес,
мектеп үшін оқимыз», - деп айтқан.
Бірақ, ... ... ... ... да ... ... үшін мүмкіндіктер
берген. Мысалға, медициналық мектептер болған; ... ... ... ... ... ... ... басқа ғылымдардың түрлеріне
дарыны бар адам өз талабын нақ солай қанағаттандыра алды.
Римде гректік гимнасияларға ұқсас түрлері болды. Гимнасиялар – ... ... мен ... ... ... ... ... жүретін арнаулы
мектептер; Мұнда ритор мектебінен кейінгі ұлдар білімдерін жалғастырды.
ІХ ғасырда білім беретін жүйе қалыптасып бітті. ... оқу ... ... ...... мен ... ... Тривиум бастауыш
сыныптарда оқытылатын үш негізгі пәндерді – ... ... ... ... Квадривиум – арифметика, геометрия, астрономия ...... ... ... Осы екі бөлік қосылып «жеті ерікті
өнерді» ... ... ... ... орта ... білімді
адамдарының қатарын толықтырды.
Латын тілінің әдеби ... ... I ... ... көп ... жаулап алған Рим үлкен мемлекет боп
саналды, оның жерлері ... және ... ... Кіші Азия ... аяқталды. Осы үлкен территорияны ежелгі республика заңымен ... ... Рим ... V ... дейін өмір сүрді; осы уақытта
еуропалық өркениетінің негізі салынды.
Б.з.д Ш ғасырда «Рим әлемі» орнатылды, онда ... тілі ... ... ... ... - әдеби латын тілі болды. Латын тілінің дамуын 3
кезеңге бөлуге болады. Латын ... ... ... рим ... ... шығармаларында белгіленген. Гүлдену кезеңді классикалық немесе
«алтын латын» деп атайды. Бұл ... бай ... ... ... және ... ... ... Классикалық тілдің әдемілігі
үлгі.
Одан кейінгі классикалық («күміс») латын тілі - б.з. I-II ... Бұл ... ... ... фонетикасы мен морфологиясы қалыптасты.
«Күміс» латын тілі кезінде стилистика тереңдетіле зертеліп ... ... және ... ... латын тілі бір қалыпты дамыды. Бірақ
латын тілінің дамуы ауыр жолмен ... сол ... таза ... ... II – VI ... ... тілінің үшінші, соңғы ... ... ... ... тілі мен жазу ... тілінің арасындағы айырмашылық
кетті. Рим империясы құлағаннан кейін латын тілі роман тілдерінің дамуына
себеп болды. Жазуда ... ... жаңа ... ... XVIII ... ... саяси және ғылыми тілі болды. ... және ... ... ... ... заманымыздың басында Рим мемлекеті үлкен жерге ие болды, сондықтан
романизация басталды. Үшінші кезеңнің ерекшелігі - әдеби және ... ... ... ... Бұл жүйе Рим аймақтарында ерте басталды.
Мысалы, Солтүстік Африкада б.з. I-II ... ... ... ... ... Библия латын тіліне аударылып «Вульгата» деп аталды.
Үлкен жерлердің басып алынуы 400 жылдай болды, бұл ... ... ... ... ... ... ... бұл кезеңнің тілін – ережеге
сай жатпайды деп атауға болады.
Әрбір тіл даму барысында көптеген өзгерістерге ұшырайды ... ... ... тұр). ... ... онда –ае «ай» деп ... ал ... кейін –і немесе –ае болса, онда «к» деп оқылды. Мысалы, «Цицерон»
- «Кикеро», ал ... - ... деп ... ... ... ... ... сөйлеу тілі де болды.
Уақыт келе жата классикалық латын тілінде қарапайым халық сөйлескен жоқ. Ол
«өлі тіл» деп аталды. «Дұрыс» айтылуы да ... «Өлі тіл» ... ... ... ... ... қолданды.
Сонымен қатар мектеп және университет білімі латын ... ... ... ... грамматикасы, стилистикасы және үлгісі, ал
соңғы латын тілінен – айтылуы қалды.
Классикалық білім салт – дәстүрі ... орын ... XIX ... Ресейде
бір қатар классикалық гимназиялар болды, оқуы Еуропаға ұқсады.
Жоғарыда айтылғанға қайта оралсақ – ... ... ... деп ... – бір ... ... ... болмайды. Латын тілінің дамуы ұзақ ... ... сол ... бір ... жауап беруге болмайды. Гимназияда халық
қолданған латын тілін қолданды. Ал классикалық ... ... тек ... ... тілі – ұлы ... ... мәдениетінде латын поэзиясы үлкен орын алады.Ұлы латын ақындардың
шығармалары мәдениеттің негізі болды. Гуманитарлық ... ... - ... ... Латын поэзиясының гүлденуі - б.з.б. I ғасыр. I ... және ... ... ... түгелдей бізге жетті.
Тит Лукреции Кар (б.з.б. 96-55 жылдарда өмір сүрген) ... ... ... ... ... ... тілі өте бай. Лукрецияға
Энний стилистикасы үлгі болды, ол өз уақытында дидактикалық ... ... ... (б.з.б. 87-54 жылдары өмір сүрген) лирикалық бағыттың
ақыны. Катуллдың 116 ... бір ... ... ... әр ... ... боп қала ... Оның белгілі жолы «Odi et amo» («Жек көремін ... ... ... ... рим ... – Вергилий, Горации және Овидий болды.
Публий Вергилий Марон (б.з.б. 70-19 жылдары өмір ... ол эпос ... ... болды. Оның шығармалары «Буколики» немесе «Эклоги». Ең басты
шығармасы - «Энеида», ұлттық рим эпосына айналды. Осынан біз ... ... ... римдық борышың – бүкіл халықтарды билеу! Міне өнерің
сенің: әлем ... ... ... аяу ...». Ол ұлы ... ... ... Гораций Флокк (б.з.б.65-2 жылдары өмір сүрген) ... ... ... ... ... ... ... классикалық ақыны болды
- өмірдің ұстазы.
Публий Овидий Назон (б.з.б.43ж.-б.з.18ж.) элегия және эпос жанрының ... ... ... ... ... жинағын және монументалдық поэмалар
жазды. Латын поэзиясының әлемі өте бай. Лукреция, Катуллдан кейін Лукона,
Перана, Стация, Марциала ... ... ... ең ... деп ... ... ... жазушылар мен
философтардың пікірінше тек сөз ғана ... және ... ... ... ... ... ... адамдардың және өзінің алдында аша алады. Сөз - ол
адамдардың дұрыс сөз құрастыруын, және өз ойын ... ... ... жалғыз жолы. Сондықтан барлық антикалық сонымен қатар, римдік
білім сөз ... ... ... бағынды және қандай да арнайы ғалым болған
адамдарды жан-жақты ... ... ... сөзді құрметтеді. Сөйлесудің жоғарғы формасы –
риторика. Көне әлемнің ... ... ... ... ... ... ... жоқ. IV ғасырда «ақырын» оқу сирек кездесті. ... ... ... өзінің досы, белгілі жазушы, христиан Амвросия ... ... ... ... өнері көне білімнің жоғарғы ... ... ... 3 ... ... болды, олар табиғи дарындылық, теориялық
білім және ... ... ... ... 3 ... ... табиғи дарындылық, өзіндік теориялық білім, және тәжрибелік жаттығу.
Сөз қорғау және дайындықтың 5 кезеңі саналады: ... табу ... ... ... ... ... оған сөз ... қатысуы (elocutio) ,
жаттау немесе еске сақтау және сыртқа жеткізу (actio).
Римдік формалдық топтаудың 3 риторикалық түрі: 1) Салтанатты сөз, ... ... ... ... ... (genus ... ... және саяси сөз, мемлекеттік лауазымдарға қатысты ... 3) ... сөз , ... мен ... ... қатысты сөздер (genius judicile). Римнің риторикасы гректерге
де ... ... ... ең атақты ораторы Демосфен саналды. Александр
Македонскийдің және Аристотельдің ... ... ... ... ІІІ ғ. ... ... білім жүйе және шешендік сөйлеу Римге келе
бастады. II ғасырда грек ... ... ... 161 жылы ... ... ... шығарылды. Бірақ ІІ ғ. 2 жартысында
Грецияға қосылған соң, гректік ... ... ... және ... ... пайда болды, ол Марк Тулий Цицерон (б.з.б. 106 – ... өмір ... ... ... және ... ... Цицерон бала
кезінен данышпан, тіл байлығы ... ... ... ... бала ... ... ... Ол қандай да болған жерде ғажап шешендігімен кез-
келген жанды тамсандырған. Оның арнайы ... ... ... ... «Брут», «Ораторлар туралы» және т.б.
Тағы бір римдік риторика өнерінің өкілі Марк ... ... өмір ... ... кіші кезден бастап шешендікке
үйрету керектігі ... ... Оның ... баулу» («Наставление
оратору») атты еңбегі сақталған, ол тек теориялық жағынан ғана ... ... ... жағынан бағалы. Квинтилианның еңбектері Қайта
құру дәуірінде жоғары бағаланды.
Рим ... ... ... 3 рет ... Бірінші рет – легиондармен, екінші –
христиан дінімен, үшінші – құқықпен.
Құқық және заң ... ... ... ... озып кетті.
Грецияда заң ғылымы биік сатыға ... жоқ, ал осы ... ... ... сатыға көтерілді.
Заң жүйелері Орта және Жаңа уақыт уәкілдеріне үлкен әсерін ... ... ... ... ... ... ... әлі күнге дейін рим ... өте ... ... ... ... боп қалуда.
Рим құқығының тарихы XII ... ... ... Олар 12 ... ... ... XII кестелі заң деп аталады.
Рим құқығынының жүйесі ... ... ... Ол ... бөлінеді – жалпы немесе ... (jus ... ... құқық (jus privatum).
Рим құқығының дамуы екі кезеңнен ... ерте ... ... III
ғасырда) – ұлттық рим құқығының ... ... ... - ... ... және империя ... ... ... үлес рим заңгерлері қосты. Ең басында олар ақылшы сияқты
жұмыс істеді. Рим ... ... іс ... ... біріншіден заңгерге
барды. Қағаздарды жасау, толтыру үшін арнаулы білім керек болды.
Цицеронның айтуы бойынша, ... ... үш ... ... әр ... заң ... өңдеу;
- ауыр сұрақтарға кеңес беру;
- процессуалдық мінездің кеңесі.
Заңгерлермен өңделген түрлері және анықтамалары өнердің
сатысына жетті. Рим заңгерлері өз қызметіне өнерге сияқты ... ... ... ... абыздар өнерінің құпиясынан шығып кетті.
Олардың орнын заңгерлер алды.
Республиканың ірі кеңесшісі Квинт Люций Сцевола заң ... ... ... 18 ... ... Оның ... Цицерон болды. Б.з. II ғасырында
заңгер Клавдий Сатурнин соттаушылардың көмегіне 7 пункт шығарды:
- қылмыстың себебі
- қылмыскердің даралығы немесе жәбірленушінің ... ... ... ... мөлшері
- нәтижесі
Принципаттың кезеңінде екі мектеп құрылды: прокулиандық (негізін салушы
Прокул) және сабиндық (негізін ... ... ... ... ... ... ... өкілі – Капитон. Б.з.III ғасырдың соңында екі мектептің
өзгешеліктері жойылды. Заңгерлердің қызметінің даму шыңы I-III ... ... ... ... ... Оның ... ... екі
құқықтың бірігуіне негіз болды. Юлианмен құрастырылған жинақта 90-ға жуық
кітап ... «бір ... ... атауын алды. Кітаптың көбі азамат
құқығының күмбезіне кірді.
Атақты Ульпиан берілген мәселеге 100-ден аса жұмыстар ... ... ... ... ... ғалымдар рим құқығының классиктері, сирек соттарда сөйледі, заң
тәжрибесімен айналысқан жоқ. ... көбі ... ... ... - рим ... жинағы, император Юстинианның ... Онда 40 ... ... ... 2 ... жуық ... Ең ... рим заңгерлері Папиниан, Павел, Гай, Ульпиан, Модестин
(2 – 3 ... тілі – ... ... саласында, римдіктер гректердің оқушылары болды. Басында Рим ғылымы
ұлттық ... және ... ... Рим ... ... ... ... қажет салаларды –емдеуді, ауылшаруашылығын, ... ... және т.б. – ... ... рим ... ... жазылып дамыды. Біздің заманымыздан бұрын ІІ ғасырдың соңында ... ... ... ... ... Әрине бұған басты себепкер
болған грек мәдениеті.
Рим жаратылыстану патриархы Марк Порций Катон ... 234-149 ... ... ... Оның ... еңбектері ауыл шаруашылық, ... ... іс ... ... ... өзінің ұлына арнау оқулық
түрінде жазған. Осыдан тек ... ... ... трактаты сақталған.
Грек ғылымы қатты әсер еткен ғалым Марк Теренций Варрон (б.з.б.116-
27жылдары өмір ... ... рим ... Ең ... ... рим тарихы, мәдениеті және діні туралы ... ... бірі – ... и ... ... деп аталатын
трактат, бірақ толық сақталмаған тек қана ... ... ... ... ... ... жөнінде» деген трактаты
және мағанасы зор «Латын тілі ... атты ... ... дәуіріндегі жаратылыстану б.з. I ғасырында Цельс, Сенека, Плиний
еңбектерінде ... Авл ... ... «Өнер» деген энциклопедияны
жазды, негізінен бұл ... ... ... ... біздің
заманымызға жеткен.
Луций Анней Сенека (б.з.б 4 – б.з.65 өмір сүрген) - атақты ... ... ... ... ... ... ... шығармасы
«Жаратылыс ғылымы сұрақтары», ауа-райының және табиғаттың құбылыстарына
ғылыми ... ... ... ... ... ... ... шығармалардың бірі - «Жаратылыс тарихы» Плиний Үлкенмен (23-
79 жылдары өмір ... ... Онда рим ... ... жайында бірнеше жылғы жинақтаған еңбектері кіреді. Бұл
энциклопедияға 400 аса ... ... мен ... ... өз ... ... Мазмұн тақырыбы да жан-жақты, ... ... ... ... ... өнер және т.т. ... ... ғылымда екінші боп қала ... ал ... ... ... ... ... Ең ... латын тарихшылары -
Тит Ливий, Тацит және ... ... ... - б.з.17 өмір сүрген) ең ... ... ... ... ... - ... өмір сүрген) «Анналы» және «Тарих»
(Рим ... ... ... ... ... ... үлгі ... болды.
Гай Светоний (б.з.70-б.з.140 өмір сүрген) «12 ... ... ... ... ... жаңа ... латын тілінің белгілі уәкілдері: II-V ғасырларда Тертуллиан,
Лактанций, Иероний және Августин болды.
Квинт ... ... ... (160-220) христиан әдебиетінің тарихында
атақты автор болды. Тертуллиан - ... ... ... Өзінің ойымен
және стилімен ерекшеленген. Тілі бай, бірақ Солтүстік ... ... ... ... ... көп қолданған, яғни классикалық тілді
қолданбаған.
Ал Цецилий Фирмиан Лактанций (III-IV ... ... ... ... ... ... Кезінде император Константинныңсарайында
тәрбиеші қызметін ... Ол ... ... діннің статусын
берді. Қайта өрлеу дәуірінің гуманистері Лактанцииді ... ... ... Евсевий Иероним (347-420)- өз уақытының білімді адамы. ... ... ... ... ... оны ... ... Августин (354-430) – патристика христиан ... ... ... еуропалық мәдениетінің дамуына үлкен әсер тигізді. Августинның ... ... ... және ... ... ... ... қарапайым халық тілі классикалық
тілден мүлдем алшақтай бастады. Бұл тілді – ... ... деп ... V ... алшақтық тереңдеп айқын көріне бастайды. Негізінен ... ... ... ... ... еді. ... ... төмен, гректік-римдік мәдениет әсер етпеген халықтарды ... ... ... ... ... готтар және т.б. жататын. V
ғасырда варварлармен қақтығыс жиілеп, шиеленісіп кетеді де, 410 жылы ... ... ... алып талан-таражға салып тонайды. Сөйтіп V ғасырдың
аяғында варварлар ... ... ... Рим ... ... Енді негізінен гректік-римдік мәдениет Шығыс Рим империясында
сақталып, ұзақ уақыт бойы осында ... Бұл жер ... ... ... ... ... әрі ... тіл болып грек тілі дамыған. Келесі VІ-
VІІІ ғасырлар Шығыс Рим ... ... ... деп аталады, себебі
бұл кезеңде рим провинцияларында жаңа мемлекеттер мен халықтар ... ... ... тілі ... ... ұшырап, қарым-қатнас тілі болып
қалады. Бұл кезең варварлық латын тілінің дамуына ... ... да, ... жаңа ... ... тілдердің негізі болады.
Орта ғасырлар, негізінен V-XV ғасырлар қамтиды, – еуропа
тарихының дәуірі. Жаңа ... ... және ... әдебиет орта
ғасырлардағы Еуропада көп уақыт аралығында латын тілінде жазылған. Латын
тілін білмей, мәдениетті және білімді ... ... ... ... ... ... тілі білімнің негізі болды. IX ғасырда мектептегі оқу
екіге бөлінді – ... және ... ... ... үш ... ...... диалектика және риторика. Олар бастауыш сыныптарда
берілді. Квадривиум – арифметика, геометрия, астрономия және ... ... ... ... «жеті еркін өнерді» құрастырды.
Орта ғасырлардағы білім орталықтары монастрлер және университеттер болды.
Орта ғасырлардағы ... және ... ... қызметкерлері монахтар
болды. Монастырлерде бастауыш мектептер болды.
Университеттер жаңа, көне ... ... ... ... ... XII ... ... болды. Белгілі білімнің орталығы Париж
унивеситеті ... XII-XIII ... ... Италия, Англияда
университеттер құрылды. Еуропалық мәдениеттің өсуі ... ... ... ... ... (VI-VII ... мәдениет құлдырай бастады.
Мәдениеттің қайта өрлеп дамуы VIII ғасырда басталды. Ұлы Карлмен ... ... ... ... Ұлы Карл ... ... ... бұйрық
шығарды. Каролингтер дәуірінің белгілі уәкілдері Алкуин, Эйнхард және
философ ... Орта ... ... діни ... боп ... орта ... оқуы теология – құдай және әлем ... ... ... ...... яғни діни ... латын тілінің
негізінде қолданылып дамыған. Схоластиканың ірі уәкілі Фома Аквинский (1225-
1274) болды.
Бірақ латын тілі ... және ... ... ғана тілі ... ... ... поэзияда да қолданылды. XVIII ғасырда жазылған
ақындардың жазулары табылды. Бұл ... ... ... тым ... махаббат, шарап ішу және әлемнің көріністері, қуаныштары ... Осы ... ... ... ... бір қаладан екінші
қалаға жүріп ... ... оқу ... ... Оларды ваганттар деп
атайды. Вагант поэзиясының гүлденуі ХІІ-ХІІІ ғасырларға ... ... ... – Гуго ... ... ... және ... ғасырда бүкіл ортағасырлар бойы ... ... ... ... ... Варвар тайпалары Еуропаны мәдиниетсіздікке салғаннан
кейін, ... ... ... ... бір ғана ошағы монастырлар болып қалды.
Монастыр кітапханаларында сақталған және ... ... ... ... ... ... ғасырлардың
мәдени құндылықтарын құрады. Университеттер дәуірінде бұл ... және ... ... ... ... олар бұрынғы ұлылықты
елеске түсіруге мүмкіндік беретін.
Білімді жинау және мәдениетті міндетті теологиялық қабықтан босатуға тырысу
өзінің ... ... ... ... (14-16 ғасырлар) болады, ол сонымен
бірге еуропалық мәдениеттің жаңа дәуірі болды. Ол ... ... ... ... алдында тұрған бірінші міндет – грек және латын авторларының
шағармаларын басу және ... ... Бұл ... ... ... барлық өмірін осы игілікті міндетке арнады. Бұнда Марсилио
Фичино, Лоренцо ... ... ... ... ... және ... сияқты адамдарды атап өтуге болады. 15 ... ... ... ... кітап басуды ойлап табу арқасында жеңілдеді. Ежелгі
манускриптарды жинаушылардың бірі әйгілі ақын Франческо Петрарка болды. ... ... ... ... ... ... ... Осындай
шынында да күшті еңбектері ... ... ... ... ... және т.б. ... ... ауыз әдебиетінің көрнекті
авторларының шығармалары табылды және баспаға ... ... ... ... ... ... айналымға қайта өрлеу дәуірінің
қайраткерлерімен ... ... ... мен ... ... толық танысу Қайта өрлеу дәуірінің ... ... ... ... ... ... дәуірі – бұл тек латын классикасын жинау және
басуға ғана ... ... ... оны оқудың интенсивті уақыты, толық
сипаттағы жасалған басылымдарға жақсы әртүрлі түсініктемелер ... ... ... ... өз ... ... жоқ. Бұның бәрі латын тілін
қолдауға және деңгейін көтеруге көмектесті. Көптеген әдеби ... ... ... ... ... жазылғанына қарамастан, Қайта
өрлеу дәуірінің ... тілі ... және ... қайраткерлерінің халықаралық
тілі болып қалды, сонымен қатар ол «алтын латынның» классикалық нормаларына
негізделген болатын. Әрине, ортағасырлардан алынған ... ... ... ... ... 15 ... аяғы – 16 ... басындағы
көрнекті тұлғалардың Эраз Роттердамский және ... ... ... ... ... еркіндігі арасындағы полемиканы айтуға
болады. Жаңа заман уақытында (17-19 ғасырлар) ... ... ... ... мен мәдениеттің тілі ретінде мұраға қалды. Қайта өрлеу дәуірінде
басталған көптеген зерттеулер ... ... жаңа ... ... орын ... Жаңа ... латын тілі – дипломаттардың,
философтар мен ғалымдардың халықаралық тілі. ... ... бойы ... рим ... ... негізделіп заңгерлер мен құқықтанушылардың
қызметтік тілі ретінде қолданылды. ... ... ... ... ... және ... құқықтың көптеген терминдері латын тілінен
алынған немесе оның ... ... ... persona non ... ... және ... ғылымдар латын тілі өзінің ерекше өмірімен ... Ол ... ... тіл» ... қалды. Қайта өрлеу және Жаңа заман
дәуірінде көптеген грек авторларының мәтіндері латын ... ... ... Жаңа ... ... ... латынша жазылды.
Мысалға, Декарт және Лейбниц сияқтылар. Латынның және рим ... ... ... ... және ... ... ... Кант
шығармаларында және кейінгі ойшылдардың шығармаларында біз көптеген латын
терминдерін көре аламыз. Олар ... ойға ... ... ... ... да жиі ... ... қолданады.
Латын нақты және табиғи ғылымдардың ... тілі ... ... ... ... жиі ... ... жеткізудің адекватты құралы деп ... ... білу және бұл ... ... өз ... латын терминологиясы
арқылы жеткізе алу бұл дәуірдің түгел ірі ... тән еді. ... ... ... ... Жаңа ... ғылыми
терминологиясы латын тілінің негізінде құрылды (нақтырақ, латын сөздерінің
грек сөздерімен бірге, ... ... ... ... Осындай
терминологияны жалпы өсімдік және жануарлар әлемінің классификациясы
пайдаланады (ұлы швед Карл ... 18 ... бұны ... ... ... ... және ... негізінде болды). Медицина сияқты
салада латын әрдайын маңызды қызметтік тіл және де терминологияның ... ... ... ... тілдері көбінесе латын тілі негізінде ... ... оған ... ... ... ... ... біз айтқандай,
ІХ-Х ғасырларда негізінен роман тілдерінің қалыптасу үрдісі аяқталды;
олардың ... ... ... әртүрлі провинцияларындағы қолданылған
кейінгі латынның сөйлеу диалектері құрды.
Еуропалық тілдердің тобын білдіретін «романдық» терминінің өзі ... сын ... ... ... ... ... ол ... халықтық сөзді білдіреді. Испания мен Италияда романдық
тілдер ... ... ... деп ... ... ... ... кезеңдерге бөлінеді:
Бірінші кезең - Романизациялау кезеңі (б.з.д. ІІІ ғасыр – б.з. V ... ... ... ... алған жерлердегі халықтардың тілі халықтық
латын тілімен ауыстырылады, ... ... ... ... ... роман тілдерінің ұқсамайтындығын анықтайды. ... ... ... Рим ... ... (бұл ... ... созылды), әртүрлі провинцияларда романизациялаудың шарттары және
мерзімі, қарқыны әртүрлі болды. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... ал Дания романизациялауды тек б.з. ІІ
ғасырында бастады.
Екінші кезең - Рим ... ... ... (V - ІХ ... роман
тілдерінің орнығу кезеңі. Бұл уақытта бірінші варварлық патшалықтар пайда
болады, ол бұрынғы варварлық ... ... ... тілдерінен
әсер алатын алғашқы халықтық латын тілінің диалектісінің рәсімделуіне ... ... VІІІ ... ... ... ... тілінен де,
романдық емес (герман) тілдерден аяғына дейін толығымен бөлініп кетеді.
Үшінші кезең - Романдық жазу мен ... ... ... даму кезеңі.
Бұл кезеңде алғашқы романдық мәтіндер (француздық – ІХ ғасырда, итальяндық
және испандық – Х ... ... – ХІІ ... румындық – ХVІ
ғасырда) пайда болады. Даму барысында романдық ... ... ... ықпалына түседі, ол латын тілінен сөздерді және синтаксистік
құрылыстарды алады.
Төртінші кезең - ... ... ... ... (ХVІ -ХІХ ... ... романдық тілдерге бай әдебиет пайда болады. Кейбір тілдер өте ерте
ұлттық (ХVІ - ХVІІ ... ... ... ... ... әлі
қалыптасу үрдісінде болып жатты, ... ... ... тілдерінің негізгілеріне итальян, француз, испан, португал тілдері
жатады. Жалпы қазіргі заманғы лингвистикалық классификацияда 12 ... бар, ... ... және ... ... сонымен бірге бірқатар
француз, испан және ... ... ... кіреді. Негізгі романдық
тілдер ежелден халықаралық сөйлеудің құралы және ... ... ... тілдер болып табылады. Роман тілдерінде
сөйлейтіндердің жалпы саны қазіргі кезде 600 млн ... ... ... ... үш ... бар: біріншісі - «Ескі Романия» - Рим
империясының құрамына кірген Еуропа территориясы.
Екінші аймағы - ХVІ ... ... ... ... ... ... Америка) пайда болған «Жаңа Романия».
Үшінші аймағы - Отарлаудың нәтижесінде роман тілдері ресми мемлекеттік
тілдер болған, ... ... ... ... ... көп ... халықтарының, бірінші ретінде роман халықтарының жазуы латын тіліне
және латын әліпбиін пайдалануына негізделген ... ... және ... жазу ... кириллицаға негізделді). Көптеген славяндық
халықтар тілінде (мысалы поляктар және ... ... ... қолданады.
Жазбаша латындық жазу алғашында жазулар иероглифін ... ... ... ... бірнеше нұсқалары жасалды. Олардың біреуі
готикалық жазу (ол қиын ... ... ... тек ... ... Жаңа заманның баспа және жазбаша шрифтердің негізіне жатқан
әріптердің жазылуы ... ... ... өзі біздің заманымыздың басынан тек кішкене өзгерістерді
бастан кешті. Жоғарыда айтылғандай, б.з.д. І ғасырдан Y және Z ... ... жазу үшін ... ... W әрпі, ал ХVІ ғасырда – J әрпі, және U әрпі ... ... ... жүйелерінде (латын жазуының негізінде қалыптасқан) ... ... айту ... ... негізінен диакритикалық
белгілер арқылы жүзеге асырылды.
Бірақ латын сөздерінің көбі ... ... да ... бар. ... ... және Орталық Еуропаның маңызды II ... ... ... ... скадинав тілдері жатады. Бұл тілдер, сонымен бірге ... ... ... ... тілдерінен, романдық тілдерге қарағанда
басқаша болып ерекшеленеді. Универсалды пайдалынатын сөздердің үлкен ... ... Олар ... емес (герман және славян тілдерінде)
латынннан алынған негізгілері болып ... ... ... ... ... ... бірақ латын өркениетіне тым ... ... ... ... үлкен рөлді атқарады.
Латын тілі қазіргі уақытта да ең маңызды мәдениет саласына ... ... ... тілін ресми тіл орнына пайдаланады. Латын тілінде
Ватиканның құжаттары жүргізіледі және рим ... ... ... ... әр қызметшісі латын тілін білу керек.
Медицинада латын тілі ... мен ... ... ... және ... ... жазуына пайдаланады. Латын
тілін білгендіктен әртүрлі әлем мемлекеттің ... бір – ... ... ... шығармалар латынша жазылған.
Анатомия мен фармакологияда латын тілі жеке орын алады. Адамның мүшелерінің
әр қайсысы латын тілінде аталған. ... ... да ... тілінде.
Латын тілін ғылым саласында пайдалынады, көбінесе ботаника және ... ... ... тілі ... ... ... орындары мен орта білім
орындарында өткізіледі. Англия, Франция, Италия және Германияда ХVІІІ-ХХ
ғасырларда классикалық ... көне ... және ... ... ... гүлденуіне жетті. Бүгінгі уақытта бұл білім аумағы өте белгілі.
Әдебиеттер
1 Большая ... ... и ... с ... и ... – М. : ... 2003. – 456 ... Ботвинник М.Н., Рабинович М.Б., ... Г.А. ... ... и ... ... для ... – М. : Просвещение, 1988. –
205 с.
3 Винничук Л. ... ... ... для ... гуманитарных
факультетов университетов и педагогических вузов. – М. : ... ... – 327 ... Винничук Л. Люди, нравы и обычаи Древней Греции и Рима. – М. : Высшая
школа, ... ... Р.Ю. ... век Римской империи // Вестник древней
истории. – 1997. – № 1
6 ... Т.Н., ... С.В. Рим ... ... ... для студентов
исторических специальностей. – Томск: Свет, 2001. – 542 с.
7 Дьяконов В.Н., ... С.И. ... ... ... ... для
пединститутов.- Изд. 2-е. – М. : Просвещение, 1969. – 389 ... Егер О. ... ... в 4 т.: ... ... издание. – Т.1. –
1993. – 437 с.
9 Дмитриев В.Н. История Древнего Рима. – М. : ... 1989. – 564 ... ... Д.П., ... С.Л. ... Рим. – 3-е изд. доп. и ... ... : Просвещение, 1969. – 390 с.
11 Кобылина М.М. Искусство Древнего Рима. – М. : Литер, 2001. – 358 ... ... Ю.С. ... по истории древнего мира. – М. , 1980
13 Кузищин В.И.История Древнего Рима. – М. : ... ... ... ... К. История культуры Древней Греции и Рима. М., Высшая ... мир/ О. ... – 3-е изд. ... и доп. – М. : ООО ... СПб. : ООО ... ... 2001. – 664 ... История Древнего Мира /под ред. Коробова Н.Ю. – М. : Наука школа, 1990.
– 379 с.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Латын тілінің шығу тарихы4 бет
Латын тілінің шығу тарихы жайлы6 бет
Латын тілінің шығу тарихы және оның ғылымдағы маңызы16 бет
Латын тілінің шығу тарихы туралы6 бет
Латын алфавитінің тарихы және ғылымдағы маңызы7 бет
Латын тілінің тарихы және ғылымдағы маңызы туралы мәлімет8 бет
Xix ғасырдағы салыстырмалы-тарихи тіл біліміне ғалымдардың қосқан үлесі4 бет
Инфляцияның мәні, тарихы және пайда болу себептері11 бет
Ми сауыты сүйектерінің құрылысы. Бет сүйектерінің құрылысы.20 бет
Популяция және оның құрылымы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь