Көркем бейненің танымдық және эстетикалық мәні

Кіріспе І. Көркем бейне жайлы ұғым және оның жасалуы ІІ. Көркем бейненің түрлері және ерекшеліктері ІII. Көркем бейненің танымдық.эстетикалық мәні Қорытынды Қолданылған сілтемелер
Әдебиет әлемінде көркем бейненің алатын орны зор екені айтпасада түсінікті. Әдеби туынды бейнесіз өмір сүре алмайды. Әдебиеттану ғылымында көркем бейне жайлы, оның түрлері мен жасалу жолдары жете қарастырылады. Осы жұмыс әдебиеттегі көркем бейненің түрлері мен жасалу жолдары жайлы біраз мағлұматтарды қамтиды. Бұл мағлұматтар негізінен кейбір авторлардың ой-пікірінен тұрады. Сондықтан да жұмыстың соңында оларға нақты сілтемені міндетті түрде беретін боламыз. Алғашқы бөлімде көркем бейне жайлы сөз қозғалып, кейбір мысалдар келтіріледі. Жұмыстың екінші бөлімінде көркем бейненің нақты түрлеріне тоқталатын боламыз. Үшінші бөлімде көркем бейненің танымдық және эстетикалық тұстарын айтып өтеміз.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ                         ... ... ... ... ... УНИВЕРСИТЕТІ	                                                                                                                                                                                               ...     						      							      								      ... 		  ...                	   		        ... ... ... танымдық және эстетикалық мәні	                                   ...   ... ... ...                        		             ... ПД-305      ...             Тексерген: Секей Ж.С. ... - ...   ... ...   ...          		І. ... ... жайлы ұғым және оның жасалуы				              ...        ... ... ... ... және ерекшеліктері              													       	       ... ... ... ... мәні																				Қорытынды																												Қолданылған сілтемелер																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																															 	  КІРІСПЕ 																									Әдебиет әлемінде көркем бейненің алатын орны зор ... ... ... ... ... ... өмір сүре алмайды. Әдебиеттану 	ғылымында 	көркем бейне жайлы, оның түрлері мен жасалу жолдары жете 	қарастырылады. 	Осы ... ... ... ... түрлері мен жасалу жолдары 	жайлы біраз мағлұматтарды қамтиды.  Бұл мағлұматтар  	негізінен кейбір ... ... ... ... да ... соңында оларға нақты 	сілтемені міндетті түрде беретін боламыз. Алғашқы бөлімде ... ... ... 	сөз ... ... мысалдар келтіріледі. Жұмыстың екінші бөлімінде көркем 	бейненің ... ... ... ... ... ... 	көркем бейненің  	танымдық және эстетикалық тұстарын айтып өтеміз. 																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																																					І. Көркем бейне жайлы ұғым және оның ... ... ... күні ... дейін адамнан және оның өмірінен тыс ешқандай сөз өнерінің де, өнер ... да ... ... ... қажет етпейтін ақиқат. Өйткені, өнер туындысының бәріне ортақ мазмұн-адамның ойы, арманы, мұраты, құштарлығы; өнер туындысының қай түрі ... ... өз ... ... қоғамдағы адам тіршілігінің мәні мен маңызын суреттейді. Әдебиет туралы жалпы түсініктердің бәрінің келіп құйылар арнасы, әдебиет туралы ғылымының ең басты және ... ... - ... және образдылық.  Әдебиеттегі адам бейнесін жасаудың шешуші шарты-ойдан ...  ... ... ... жол; ... ... ... білгенін ойша өңдеудің, қорытудың, жинақтаудың тәсілі. Ойдан шығару арқылы жазушы болашақ көркем бейненің эстизін алдымен өзі ойша ... көз ... ойша ... ... (көз алдына) өз ойында нақты түрде мүсінделмеген, көз алдына ... ... елес ... ... оның шығармасында тірі қаһарманға айналуы мүмкін емес. Көркем таланттың айрықша құпиясы мен күйі ... өз ... ... ... ... ... ... өзінше көре білу қабілетіне осыған орай қиял құпиясына ойдан шығара білу күшіне байланысты. Сонымен творчестволық ... яғни ... ... шығармада суреттелр шындықтан шалғай жатқан оқыс нәрсе емес сол шындықты сұрыптау ... ... ... ... адам ... әрі ... әрі даралау тәсілі образға апарар жол осылай басталады. Образдың ... ... ең ... ... ... ...  Көркем әдебиеттің оқыған адамды баурап алар, оның жан ... әсер етер ... күші оның ... ... Мысалы:
Күлімсіреп аспан тұр,
Жерге ойлатып әр нені. (Абай)
Елсіз жер...еңіреген інген інгенде күй.
Селеулер жел оятқан билеген би.
Аулақта қорқақ қоян зар тыңдаған,
Тұқырып қала ... ... мен ши. ... ... арқасында жансыз табиғатқа жат бітіп тұрғандай. Әдебиеттегі деталь-суреткердің ... ... ... аса ... ұшырасатын сәтті табысы. Мұнда аз ғана сөз айқын суретке айналады да, шалқар ... ... ... ... ие ... сол ... оқырманды қызық сезімге бөлеп, қызықтыра жетелеп әкетеді. Детальдың басты бағалылығы-дәлдігінде. Дәлдік дегеніміз-шындыққа жанасымдылық. ... ... ... ... ... тура тірі ... әсер ... оқып отырған шығарма енжар қалдырмай еліктіріп алса, детальдың дәлдігі дегеніміз оыс. Қағаз бетіндегі қарапайым сөздерді сырлы суретке айналдырар, сол ... ... ... ... ... жылылық, эстетикалық күш дарытар деталь дегеніміз осындай болады. ... ішкі ... ... адам ... ... ілінбес нәзік қалтарыстарын, адамға тән құштарлық қиын құпиясын жарқ еткізіп ашып, көз алдыңа елестету-кез келген суреткердің қолынан келмейді. ... ... ішкі ... тек ... я болмаса күйініш-сүйінішін суреттеу жолымен ғана жасалмайды, оның өзін ... ... да ... болады. Өйткені, әркімнің сөйлеген сөзінен оның бүкіл ішкі жан сарайы, өзіне тән психологиялық өзгешелігі-ақылы, ойы, сезімі, ... ... ... білімі, мәдениеті т.б. анық байқалады. Образдың жасалу тәсілдеріне лайық образдаудың түрлері туады. Образдаың жасалу тәсілдерінің әр алуандығы сияқты, оның ... де әр ... ... әдіс ... ... ... екі ... роматикалық образ, реалистік образ. Әдеби тек тұрғысынан келгенде, образ үш түрлі: эпикалық образ, драмалық образ. Ал жалпы жасалу тәсілдеріне ... ... тағы да ... ... ... ... ... сатиралық образ, фантастикалық образ, трагедиялық образ. Геройлық образ т.б.Осы ... ... ... ... ... ... және ерекшеліктері Эпикалық образ-әрі нақты, әрі затты тұлға, кәдімгі тірі кісідей сөзін құлақпен естуге, мінезін ... ... ... болатын, бүкіл өмір жолын бар бұралаңымен байққауға, өскен ортасын барлық ойы-қырымен байыптауға ... ... ... ... ... өлең-жырлардағы ақынның өз бейнесі; оның ішкі бітімі; ақынның мың ... ... ... сыры мен салқын сезімін өріліп жасалған өзгеше кейіпкер. Эпикалық образ нақты болса, лирикалық ... ... ... өз ... ... қолма-қол жасалатын көркем бейне. Драмалық образдың эстетикалық және тәрбиелік мәні орасан үлкен, әрі күшті. Драмалық образдың эстетикалық және ... мәні ... ... әрі ... Драмалық образ оймен қатар іске, сезіммен бірге қимылға құрылады. Қазақ әдебиетінің тарихына үңілсек, ... ... күні ... ... дейін талай юморлық тамаша образдарды атауға болады. Мұндай образдар арқылы суреттеп отырған өміршындығын жинақтайды, адам мінезін ашады, ... ... ... ... қатар мұндай жағдайда күлкі оқырманға айрықша әдемі әсер етеді, көркем шығармаға ... ... ... ... жайдары шырай береді. Адам өмірінен күлкіні бөлуге болмайтыны секілді, әдебиет пен ... юмор мен ... да ... ... образ-қиялдан туған қаһарман, адамның ақиқатқа ұқсас арманында бедерленген бейне: әдебиеттегі адам образының бағзы замандардан күні бүніге ... келе ... көне ... ... Сөз ... ең байырғы түрінің бірі ертегі десек, оның қиялға негізделетіні, ертегідегі адам ... ... ... ... ... мәлім. Бұл фантастикалық образдың көнелігіне дәлел. Трагедиялық образ-әдебиетте тым әріден келе жатқан бейнелерді. Трагедия қатерлі ... ... ... қаза ... ... ... қаһарманның өмірі көбіне өліммен аяқталып отырады. Өйткені, оның айқасқан жауы өзінен күшті, әлеуметтік қиянат адам еркінен тыс үлкен. ... да ... алыс ... асыл ... ... ... тұлға. Әдебиеттегі геройлық дегеннің өзі-қоғамдық, адамдық биік мақсат жолындағы өрлікпен ерлікті, қайсарлық пен қаһармандықты жырлау. Адам ... ... ... ... ... ... суреткердің ең биік идеалының, яки асыл мұратының көркем жинақталуы. Геройлық ... пен ... ... ... әдебиеттегі ең көрнекті типі, ұлағатты түрі, биік үлгісі. Суреткердің өмір шындығын өз ... ... ... бір ... пен кеңістікке, әлеуметтік орта мен дәуірге сай талғап-тану, таңдап іріктеуі және жинақтауы, сол арқылы өзі ... ... ... ... ... ... ... типтендіру болып табылады. Демек, типтендіру-мөлшерлі енетін, өлшеулі көнетін әрекет емес, ақиқат өмірдегі тірі кісілерден әдеби шығармадағы жанды ... ... аса ... ... және әрқашан тың, тынымсыз харекеті. Суреткер өзі жасаған көркем бейненің құны мен қасиетін оның өмірдегі жанды дерегіне қарап ... ... тип ... ... ... ... туралы емес, тірі мүсін-прототип. Суреткер бір типті бірнеше ... ... ... Шындық құбылыстарды типтендіре жинақтау арқылы суреткер болашақ образдың ... ... ... ... тұлғасын қалыптастырумен қатар оның ішкі ерекшелігін ашып, мінезін даралайды. Әрбір әдеби тұлғаны өз ортасынан адам ретінде бөлек, ... ... ... тек оның ... ғана тән, өзгелерде жоқ және қайталанбайтын психикалық ерекшеліктері болуы шарт. ... өмір ... ... ... ... оның адам мінезін даралау әрекетімен ұласып, ұштасып жату себебі де ... деп ... ... Мінез-адамның ішкі болмысы. Белгілі қоғамдық жағдай қалыптастырған ... ... ... психологиялық ерекшеліктерінің жиынтығы.
...Нағыз суреткердің қолынан шыққан әрбір әдеби тип әрі әбден ... ... ... өзге ... ұқсамайтын жалқы тұлға. Демек, типтің түрі мен мазмұнында мен бірлігі жатыр.
дейді Белинский.
Көркем әдебиеттегі ... ... ... ... ... бір ... пен ... қоғамдық дамудың негізгі және шешуші тенденциясын байқауға болады. Мысал, қазақ қоғамының өткен ғасырдағы ұнамды қасиеттерінің бір алуанын М.Әуезов Абай ... ... ... ... ... ... ... Асқар образы арқылы көрсетті, Ғ.Мұстафиннің мейрамы-адамдардың елімізді индустрияландыру кезіндегі елеулі ерекшеліктерін тұтастырылған ... ... ... ... ... ... жылдарындағы лап еткен айрықша бір көрінісі секілді. Бұлардың әрқайсысы әр тұстың ... ... ... ... тек ... ғана тән ... мінез-құлық, іс-әрекет, болмыс-бітім бар. Десек те осыларда рухани ұқсастық, парасат ... ... рух ... ... даму толассыздығы. Көркем әдебиеттегі жинақтау типке әкелсе, даралау-мінезге әкеледі. Образ осылайша туады. ... ... -- ... ішкі ... ... ... тұлғасы. Көркем әдебиетте автор кейіпкерлерін дәл таныту үшін ... ... ... ... ... ... оқиға - бәрі-бәрі кейіпкер образын жасауға қызмет етеді. Осы термині ... ... ... ... ... ... ... зор. Оқырман көркем шығарманы оқып отырып, кейіпкерлердің мінез-құлқын, іс-әрекеттерін, өзге кейіпкерлерге деген ... ... ... тани ... Оқырманның образды тани алуын автордың суреткерлік шеберлігінің арқасы деп білу керек. Образдың көркем әдебиетте жағымды, жағымсыз түрлері бар. Жағымсыз образдар деп З. ... ... ... ... ал ... ... деп ... Ботакөз, Асқар дей келе, мынадай ой түйеді: кейіпкерлерді жаман не жақсы деп ... ... ... ... ... танымдық және эстетикалық мәні Көркем бейненің танымдық және ... мәні зор. ... өзі ... ... білдіреді. Көркем бейне оқырманның жанын баурап алатындай болуға тиіс деп ойлаймыз. ... ... ... ... Ал бұл өз кезегінде шығарма авторының өмірлік тәжірибесі мен шеберлігіне, суреткерлік қабілетіне байланысты. Өмірді түрлі тұрғыдан суреттей білу кез-келгеннің ... келе ... ... Ол үшін ... ... ... ... сезіне білу керек, адамдарды да тани білу керек. Кез-келген шығарма - ақын ... ... ... жемісі. Қазіргі кезде әдеби шығармалар өте көп. Кейбіреулерін түсіну оңай болса, енді бір ... ... ... соғады. Біздің пікірімізше, бұған себеп - бейненің өзі. Образсыз шығарма дара өмір сүре ... рас. ... ... ... ... біз ... тұрғыдан өсеміз. Түрлі кейіпкерлердің бейнелерін салыстыра отырып өзіміздің бағамызды бере аламыз. Әрине, мейірімді, ... ... ... біз үшін ... ... ... образынан маңыздырақ. Біз үшін шығарманың соңы жақсы кейіпкердің жеңісіне ұласқаны керек. Дегенмен шығармалардағы баяндалатын оқиғалардың соңы ... ... ... бола бермейді. Бұл автордың таңдаған тақырыбы мен сюжетіне қатысты әңгіме болмақ. Ол жайлы кейінірек айта жататын боламыз. ... ... ... айта ... біз ... өмір сүретін бейнелерден көп нәрсені түсінуіміз қажет. Осы бейнелерден біз барлығымыз адамгершілік ... ... ... Өзімізге сол оқып жатқан шығармадан сабақ алуымыз қажет деп санаймыз. Бейненің астарында не ... ... білу өте ... ... ... ... келе, кез-келген әдеби туынды біздің рухани әлемімізді байытатын айтқымыз келеді.. Тек ол үшін шығарманың астарында не жатқанын түсіну, оның ... ... ... өте ... ... әдеби шығармадағы бейне біздің әлемімізді эстетикалық тұрғыдан байытатыны рас. Жақсы кейіпкерден үлгі алу арқылы біз ... өзін ... ... боламыз. Сол арқылы біз жанымызды тәрбиелейміз. Көркем бейненің мақсаты деп соны айта аламыз. ... ... ... ... www. ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні"12 бет
Көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні12 бет
Көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні жайлы11 бет
Көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні жайлы мәлімет8 бет
Көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні туралы5 бет
Драматургиядағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
«Қыз Жібек» жырындағы сын есімдердің танымдық сипаты114 бет
Абай Құнанбаевтың музыкалық мұралары арқылы студенттерге эстетикалық тәрбие беру13 бет
Абай Құнанбаевтың музыкалық мұралары арқылы студенттерге эстетикалық тәрбие беру туралы51 бет
Абайдың эстетикалық тағылымы.Сатиралық лирикасы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь