Су жағасындағы және суда өсетін өсімдіктер

В.М.Катанскийдің жүйеленуіне сәйкес (1981)барлық су өсімдіктері өзінің морфологиялық және экологиялық-биологиялық ерекшеліктеріне қарай төмендегідей экологиялық топтарға бірігеді:
1.Гидрофиттер –нағыз су өсімдіктері:1)Суға батып тұратын болса-батып тұратын гидрофиттер.
- Толығымен суға батып тұратын өсімдіктер,барлық тіршілік айналымы суда өтеді.
- батып тұратын, бекінбейтін ,судың тереңінде жүзетін өсімдіктер.
- батып тұратын ,бекінетін,әр түрлі тамыр жүйесі мықты өсімдіктер(рдесты, уруть, элодея, лобелия)
2) судың жоғарғы бөлігінде өсіп жүретін болса-жүзгіш гидрофиттер.
- Еркін жүзетін,бекінбейтін өсімдіктер(ряска малая, водокрас, сальвиния)
- жүзгіш жапырақтары бар,бекінетін өсімдіктер(кувшинка, кубышка, рдеси плавающий, болотноцветник, гречиха земноводная)
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Су жағасындағы және суда өсетін өсімдіктер
Орындаған:Нурсеитова а
Тексерген:Айтқалиев Б.М
семей 2015
Су және су ... ... ... ... ... сәйкес (1981)барлық су өсімдіктері өзінің морфологиялық және экологиялық-биологиялық ерекшеліктеріне ... ... ... ... бірігеді:
1.Гидрофиттер - нағыз су өсімдіктері:1)Суға батып тұратын болса-батып тұратын гидрофиттер.
- ... суға ... ... өсімдіктер,барлық тіршілік айналымы суда өтеді.
- батып тұратын, бекінбейтін ,судың тереңінде жүзетін өсімдіктер.
- батып тұратын ,бекінетін,әр ... ... ... мықты өсімдіктер(рдесты, уруть, элодея, лобелия)
2) судың жоғарғы бөлігінде өсіп ... ... ... Еркін жүзетін,бекінбейтін өсімдіктер(ряска малая, водокрас, сальвиния)
- жүзгіш жапырақтары бар,бекінетін өсімдіктер(кувшинка, кубышка, рдеси ... ... ... ... ... батпақты жерде өсетін өсімдіктер:
Су және су жағалауындағы ... су ... ... байланысы
Адамзат ықылым заманнан бері ірі және кіші өзен аңғарларын ... ... өз ... ... өзеннің суын, арна маңы, орталық, террасса маңы және террасса ҥсті ... ... ... ... ... ... ... күре тамыры - өзендер, олардың аңғарының өсімдік жабындары антропогендік қыспаққа түсуде. Өзен аңғарының қайсыбір генетикалық зонасының өсімдік жабынын алсаңыз да, ... тың ... ... өте аз ... ... ... ішінде, су тоғандарының өсімдік әлемі қайталанбас ерекшеліктерімен, сұлу пейзажымен, су жағасы саумал ауасымен адамға ... ... ... ... ... ... ... тоғанындағы өсімдік әлемінің тіршілік ету жағдайлары- өзіндік бір ерекше құбылыс. Олар, әрине, құрлықтың өсімдіктері ... ... ... ... ... ... ... жапырақтың ауаға жанасатын мүшелерінің бетінде орналасатын, лептесік арқылы өтеді. Ал, су ... ... бұл газ ... мүшелерін торлап жатқан, ауа өткізгіш жолдар арқылы өтеді.
Су қоймаларының өсімдік әлемі алуан түрлі. Бойында қоректік заттардың сақталуына қарай су ... көл және су ... 3 ... ... ... ... ... деп минералды заттарға зәру, таза су тоғанын айтады. Бұлар ... де ... ... ... жердің өсімдігі - нағыз жасыл мүктер туралы айтыңыз
Шымтезек мүгі ылғалды, батпақты жерлерде, әсіресе ... ... ... ... ... ақ мүк деп те атайды. Ақ мүк дейтін ... - су ... ... ... ... ... ... көлемінің 2/3 бөлігі судан құралады. Ал құрғақшылық күндері өлі жасушаларының іші ауаға толы болатындықтан, өсімдіктің түсі ақ болады. Бұл мүк ... түп ... ... ... түзетін болғандықтан шымтезек мүгі (сфагнум - латынша атауы) деп аталады.
Шымтезек мүгі - сабағы жиі ... ... ... Негізгі сабағынан таралған жанама бұтақтарының ұштары шоғырланып тұрады. Жасыл мүктен және басқа да ... ... - оның ... ... Су мен онда ... ... тұздарды сабақ арқылы сіңіреді. Сабағында ақшылдау-жасыл түсті жапырақтары бар. Шымтезек мүгінің жапырақ жасушалары екі түрлі ... ... ... хлорофилл дәндері бар жасыл түсті тірі жасушалар;
* ішінде цитоплазмасы жоқ өлі жасушалар. ... ... ... ... ... және олар ... жапырақтан сабаққа ағзалық заттар өтеді. Екіншісі - өлі, түссізжасушаларының қабырғаларында көптеген саңылаулары бар, сәл ірілеу, онда су қоры жиналады. Бұл ... тек ... ғана ... ... мүгі тұтасып, тығыз болып өсетіндіктен, топырақтан; батпаққа айналуына себепші болады.
Мүктер - тұщы су қоры. Батпақты жерлерде мүктер ... ... ... ... ... ... түрі бар. Ол - бір үйлі ... Өте ылғалды жерлерде тамырсыз және ризоидсыз, тікелей суды сабағы және жапырағы арқылы сіңіреді. Шымтезек мүгі суды өз ... 20-25 есе көп ... ... ... ... су ... өлі жасушалардың іші ауаға толады да мүктің түсі ағарып кетеді. Сондықтан ақ мүк деп те аталады. ... ... ... ... ... қурайды. Сөйтіп шымтезек түзеді. Шымтезек мүгі латынша сфагнум деп аталады.
Шымтезек мүгі жынысты және жыныссыз жолмен көбейеді. Жынысты көбеюі ... ... ... асады.
Шымтезек - өте пайдалы өсімдік. Одан шымтезек, шымтезектен спирт, карбол қышқылы, ... ... ... ... батпақты жерде тұщы судың жиналуына себепкер болады.
Шымтезек мүгі ... ... ... 1 % ... алып ... Ол - тек шымтезек көзі ғана емес, тұщы су ... және ... ... ... ... реттеуші. Жазғы және қысқы жауын-шашынды губкаша сіңіріп, батпақтағы су топыраққа, одан ағып шығып үлкен өзендердің көзіне айналады.
≪Жоғары сатыдағы су ... және ... ... ... өсу (Обрастание, перифитон; гр.'реп' -- айналасында, жан-жағыңда, phyton -- өсімдік) -- суды ... ... мен ... ... (кит ... ... кеме корпусының, порт имараттарының, қабырғаларының, құбырлардың және т.б.) өсімдіктекті, жануартекті және микроскоптык организмдермен қапталуы. Мысалы, ... ішкі ... жұқа ... ... ... өсу кеме ... ... су астындағы имаратгарды бүзады және т.б. Қаптап өсумен күресу үшін беттерді улы бояумен сырлайды, улы ... ... ... ... жуады, кейде қарапайым механикалық тәсілдерді колданады. Қаптап өсуді ... ... Мүны ... ... ... биология зерттейді
≪Жоғары сатыдағы су өсімдіктері мен басқа су қоймада мекендеушілер≫
жүйесі қалай жұмыс жасайды?
Су өсімдіктерінің бір экологиялық топтан екінші бір су ... ... ... ... ... өсуі ... ... су жағалап өсетін өсімдіктерді келесідей топтарға бөледі:
* Жағаға жақын өсімдіктер;
* Жерге ... ... ... 3 м ... ... биік өсімдіктер;
* 3 м тереңдікте өсетін жартылай жатаған өсімдіктер;
* Жатаған өсімдіктер;
* Су үсті лугасы;
Әр су ... ... ... мен өсімдіктерінің таралуына қарамастан, олар флоралық құрамымен алып жатқан аумағымен таралуына байланысты ерекшеленеді. Бұл ... ... ... ... ... мен жарық режимі, гидрологиялық, гидрохимиялық, морфометиялық көрсеткіштері және т.б. факторлар ойнайды. Осылар су өсімдіктерінің қай ... ... және ... ... ... су ... қорғау және мал азықтық маңызына сипаттама
мен ақпа сулы ортадағы өсімдіктердің тұтас өсуін және ... су ... ... ... десек те болады. Су ортада өсімдіктердің тұтас өсуі, су ақпасының, су қоймаларының өсімдік жабынының өсуінің дамуын қалыптастырады. Көп жағдайда су ... ... әр ... ... ... ... және экологиялық ерекшеліктерімен сипатталады. Судағы өсімдіктер ондағы улы заттардың қаупін төмендетеді
Гидроботаниканың зерттеу объектісі.
И.М.Распопов гидроботаниканың зерттеу обьектілеріне мыналарды ... су және су ... деп ... ... ... көзге көрінетін, ірі, жасыл өсімдіктер. олар әр түрлі систематикалық топтарға қарайды. Кейбір ғалымдар ... ... ... ... хара ... ... Әр ... өзіндік су өсімдіктерін жүйелеу әдістері бар. Бірақ барлығы мағыналас болып келеді. Қазіргі кездегі ғалымдардың көзқарастары бойынша су өсімдіктері ... ... ... Гидатофиттер- көп бөлігі немесе толығымен суда өсетін ... ... ... балдырлар) Гидрофиттер- жартылай суда, яғни өзен, көл, теңіз жағалауларында, батпақты жерлерде өсетін өсімдіктер.(қамыс, қоға) Гигрофиттер- ... ... ... ... ... ... және су ... кездесетін Қоғалар тұқымдасы
Жалпы сипаттамасы және ботаникалық сипаттамасы
Қоға (Typha) - дара ... қоға ... ... ... өсімдік. ҚазақстанныңТобыл, Есіл, Ертіс, Зайсан, Балқаш, Алакөл, т.б. өзен-көлдердің жағалауларында және Қызылорда,Ақтөбе облыстарында кездесетін 7 түрі бар. ... ... ... ... ... өзеніменШиелі ауданынан басталып Қызылорда қаласының батысына қарай қоға және жіңішке жапырақты қоға көп кездеседі. Биіктігі 3 - 4 м, ... ұзын және жуан ... ... ... ... Жапырағы жалпақ, таспа пішінді, сабағынан ұзын болып келеді. Бір үйлі, гүлі ұсақ дара жынысты, желмен тозаңданады. Гүл шоғы - ... ... ... ... ... жаңғақша, ұшуға бейімделген қанатшасы болады. Қоғаны арқан, жіп, ... ... және ... ... ретінде пайдаланады. Тамырында крахмалы көп болғандықтан ондатра, құндыз, жұпар тышқан, т.б. үшін ... ... ... Су және су жағасында кеңінен таралған түрлері
Шылаң (Potamogeton) - өзі аттас тұқымдасқа жататын көп ... су ... Жер ... кең ... 100-ге жуық түрі ... ... барлық су айдындарында (тұрып қалған суларда, ағысы баяу тұщы суларда немесе тұзды суларда) кездесетін 21 түрі бар. ... ... су ... 2,5 - 3 м ... ... ... өседі, кейде жоғары жапырақтары су бетінде қалқып жүреді. Гүлдері ұсақ, қос жынысты, масақ гүлшоғырына топталған, негізінен су ... ... ... аналықтары аталықтарынан бұрын пісіп жетіледі). Көбінесе желмен, кейбір түрлері сумен тозаңданады. Маусым - тамыз ... ... ... ... ... немесе сүйекше тәрізді. Шылаңдардың барлық түрі - тұщы су флорасының негізгі құраушылары. Су түбіндегі шылаңдар түзген тоғайларға көптеген ... ... ... шашып, майшабақтары тіршілік етеді. Кейбір түрлері ондатрдың, кәмшаттың және су құстарының қорегі болып табылады. Кейде ... ну ... кеме ... ... ... қана екі ... су және топырақпен байланысқан. Олардың сабақтары су астына мүлдем сҥңгіп орналасады. Бұлар шылаң туысының өкілдері. Мысалы, үшкіржапырақты шылаңды (Potamogeton ... - өте кең ... су ... Бұл өсімдіктің ұзын, тік сабағы су тҥбіне тамыры арқылы мықты бекініп тҧрады. ... ... ... - ... тәрізді жапырақтары кезектесіп орналасады. Шылаң ҥнемі судың ішінде өседі және тіршілік ... Тек қана ... ... ... ... бос масақша тәрізді гҥл шоғыры қайтадан судың астына кетеді де, одан бертін келе тұқым пісіп жетіледі.
Су және су ... ... ... ... ... ... сипаттама
Кірпібас тұқымдасы (Sparganіaceae) - суда және батпақта ... көп ... ... ... ... қоңыржай және субтропиктік аймақтарда таралған. 1 туысы, 20 түрі бар. ... ... ... ... ... туысы - кірпібас (Sparganіum), оның 4 түрі өзен ... су ... ... ... ... ... кірпібастың (Sparganіum sіmplex) айрықша маңызы бар. Биіктігі 10 - 100 см. ... ... ... ... қос ... ... орналасқан, таспа пішіндес, түбінде қынабы бар. Гүлі дара жынысты, ұсақ, жұмыр гүлі қою, шар пішіндес, оның аталық гүлі жоғары, ал ... ... ... ... - ... ... ... шілде - қыркүйекте жемістенеді. Жемісі - жаңғақ. ... су ... ... ... ... . ... таралған түрі
Тұңғиықтар тұқымдасы (Nymphaeaceae) - көп жылдық, қосжарнақты ... ... суда ... Жер ... кең ... 6 ... 60 ... деректерде 90) түрі бар. Тұңғиықтар тұқымдасына жататын өсімдіктердің көпшілік түріне гетерофиллия (су бетінде жүзіп жүретін және су ... ... ... тән. Бір ... - ... ... ауа ... қуыстар болады. Бұл қуыстарда газ алмасу процесі жүреді және олар жапырақтарды су бетінде ұстап тұрады. Гүлдері дұрыс, ұзын ... ... ... өте көп. ... ... ... тозаңданады. Жемісі - жидек тәрізді көп жапырақ. Негізінен вегетативті жолмен көбейеді. Қазақстанның ... су ... ... ... ғана ... 2 туысы: тұңғиық және сарытұңғиық бар. Тұңғиық (Nymphaea) туысының жапырағы дөңгелекше келген, астыңғы беті ... ұзын ... су ... ... ... Гүлі ... ірі (диам. 3 - 30 см), гүл сидамы ұзын, көбіне 4 ... ... гүл ... көп, ақ, ... ... ... ... республикада 2 түрі: ақ тұңғиық және кіші тұңғиық бар. Тұңғиықтың тамыры мен дәнін су құстары, кәмшат, ондатр, жұпар тышқан, т.б. су ... ... ... ... үшін қолдан да өсіріледі.
Астық, Қияқөлең дер тұқымдастарының су флорасында кездесетін негізгі ... Су және су ... ... таралған түрлері
Қамыс (Phragmіtes) - астық тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік. Қамыстың жер ... кең ... (тек ... ... кездеспейді) 7 түрі, Қазақстанда грунт сулары жер бетіне жақын жатқан шалғынды, құмды, ... ... ... 2 түрі бар. Ең жиі ... ... ... ... құрақ (Ph. communіs). Оның биіктігі 0,8 - 6 м. Тамыры жуан, жақсы жетілген, сабағы тік. Көп ... ... ... ... ... ... вегетативті жолмен көбейеді. Шілдеден қыркүйекке дейін гүлдеп, жемістенеді. Қамыс - су өсімдігі, сондықтан өзендердің сағасы мен ... ... ... ... тоғай құрып өседі. Қамыс сиыр, жылқы, кеміргіштер (ондатр, саз құндызы) үшін бағалы азық. Қамыстан себет тоқылады, ... ... ... өңдеу жолымен шайыр, метил спирті,сірке қышқылы,қағаз алынады. Сонымен қатар Қамыс қалың тоғай ... өсіп ... ... ... ... зиян да келтіреді. Онымен күресу үшін жерді тереңдігі 30 см-дей қазып, тамыр сабақтарынан тазартып ... ... ... қамыс, қант қамысы (Saccharum) -- астық тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Тропикалық және субтропикалық аймақтарда өсетін 12 түрі ... Оның ... түрі ... ... (S. offіcіnarum) Оңтүстік-шығыс Азиядан тараған. Биіктшгі 6 м-ге дейін, сабағының жуандығы 5 см-дей болады. ... ... ... ... ... ... Борық қамыс қалемше арқылы көбейеді. Жылына 3 -- 5 рет ... Оның ... 16 -- 18% ... ... Борық қамысты қант,спирт, т.б. өндіруге, малға жем ... ... оның бір түрі -- ... Борық қамыс (S. spontaneum) Сырдарияның тоғайлы алқаптарында, кейде тау етегінде, өзен жиегінде, егінжайда, арық жиектерінде кездеседі. Биіктігі 2 ... ... ... бірақ өзегі борпылдақ, жапырағы жіңішке, ұзын болады. Гүлшоғыры сыпыртқы тәрізді. Мамыр -- шілде айларында ... ... 2 -- 4% ... болады. Жабайы Борық қамысты балғын кезінде мал сүйсініп жейді, сүрлемге салуға болады. Сабағынан ши ... ... ... ... ... қапшық жасайды. Оның өңдеуден кейінгі қалдығын құрылыс материалдарын дайындауға және отын ретінде ... ... ... -- ... ... ... ... бір туысы, көпжылдық шөп өсімдігі, биіктігі 0,5 -- 1 метрге дейін болады. Барлық түрлері -- 150. Мұның ... ... ... 50 ... ... ... ... ақ өлең, қандауыр өлең, сазөлең, Лангсдорф өлеңі т. б. Өлеңшөп малға онша жұғымды болмайды, өйткені оның құрамында небәрі 5 проценттей ғана ... бар. ... ... - қияқөлеңдер тұқымдасына жататын бір және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Тропиктік және ... ... ... ... түрі ... Қазақстанда Сырдария, Тобыл - Есіл, Ертіс өзендерінің бойында, Балқаш - Алакөлойысында, Іле, Шу алабындағы өте ... ... ... шалғында, кейде суда өсетін 14 түрі бар. Ең жиі ... - қара ... ... ... Оның биіктігі 2,5 м-дей, төселмелі тамыр сабақты, сабағының жуандығы 2 - 3 см, беті ... ... ... Жапырағы таспа пішінді. Гүлдері қосжынысты, протогиния(гүл аталықтарының аналығынан ертерек пісіп жетілуі) жиі байқалады. Гүлшоғыры - ... ... ... ... арқылы, кейде тұқымынан да көбейеді. Маусым - тамыз айларында гүлдеп, жеміс салады. Жемісі - үш ... ... Қара ... ... көл ... ... кетіп, шымтезекке (торф) айналады. Сабағын түрлі тоқыма бұйымдар жасауға, жылу ... ... ... және ... ... пайдаланады. Химиялық әдіспен қарамай, спирт, сірке қышқылы дайындалады. Кейбір тропиктік түрін, мысалы, Титикака көлінде (Орта Анд тауы) өсетін ... ... ... ... ... ... және жүзіп жүретін "қамыс аралдарын" (оған картоп егеді) тоқиды. Жергілікті халық дәрілік өсімдік ретінде қолданады. Сонымен қатар Өлеңшөп қалың ... ... егіс ... зиян ... ... ... тұқымдастары. Су және су
жағасында кездесетін негізгі түрлері
Ароидниктер. Аққанат , калла (Calla) - шаяноттар ... ... көп ... ... ... ... ... жарты шардың қоңыржай және субтропиктік аймақтарында (Қазақстанда да) өсетін 1 түрі - батпақ ... (С. ... бар. Осы ... ... ... Қамысты көлінің жағасынан 1958 ж. алғаш рет С.Арыстанғалиев жинаған. Оның биіктігі 10 - 35 ... ... ... ... ... ... ұзын ... пішіні жүрек тәрізді (ұзындығы 16, ені 11 см). Көктемнің басында аппақ жабынмен жабылған гүлшоғыры, кейін қызыл жемісі бар, жеке ... ... ... ... ... ... тобы ... көз тартады. А-тың жемісі негізінен су құстары арқылы таралады. Улы өсімдік. Оңтүстік Африкада ... ... ... деген туыстың кейбір түрлерін деген атпен оранжереялар мен жылыжайларда қолдан өсіреді. Аққанат - ... көз ... ... ... және ... ... аппақ гүлі тамырдан тіке шығып,жоғарыға бағыттала орналасқан. ... ... ... ... түсі ақ ... өсімдікті "аққанат" деп атаған. Бірақ оныңгүлінің түсі сары, қоңыр, күлгін,қызыл,сия көк,жасыл болатын да сұрыптары бар.Елімізде көбіне гүлі ақ жәге ... ... ... 1 рет, ... гүлдейді. Ұзақгүлдеу үшін гүлдеп болған гүлсабағын қырқыпотырады. Ашық күн көзіне және құнарлы,ылғалды,топырақта жақсы өседі.Жас көшетінмолынан суғарып,тұрақты қоректендіреді.Гүлдеп ... соң ... ... ... ... бөлу ... көбейтеді. Жиібөлуге болмайды.
Батпақ аиры- Шалшық суларда, өзендердің бойында кездеседі. Жапырақтары бірден көзге түседі, қылыш ... ... ... ... иіс ... Бұл Еуропадан келген өсімдік. Тіршілік формасына келсек: біржылдық, ... ... ... Бұл ... ... ... ... бағытталып өседі және бұл тамыр қоректік заттарды сіңіреді. Тамырсабақтың үстіңгі ... ... ... ... ... ... ... түзіледі. Бұл жапырағы мен сағағы.Тамырсабағының көлденең кесіндісінде сыртқы қабық және ішкі қабық бөлінеді.Көбінесе вегетативті жолмен көбейеді. Сабақтың бойында 700-800 гүл ... Гүл ... ... ... жабыны болады. Қазақстан территориясында кездесетін осы өсімдіктердің тозаңдары тозаңқапта нашар дамыған.Тұқымбүршіктері нашар дамыған.
Құртқашаш (Іrіs) -- құртқашаш тұқымдасына жататын ... ... ... ... мен Солтүстік жарты шарда 250-ден аса түрі белгілі.Қазақстанда құмды, шөлді және шөлейт жерлерде, далада, тау бөктерінде, ормандарда ... 8 түрі ... 20 -- 200 см. ... сүйір, гүлдері қос жынысты, ірі болады. Гүл серігі ұзын түтікшелі және иіліңкі 6 бөлікті (оның 3-еуі ірі, сыртын ... түк ... ... -- 3, ... ... ... ... ұзынша тозаңқаптары таспа пішінді. Жатыны -- 2 ұялы. Бал арасымен тозаңданады.Сәуірден шілдеге дейін гүлдеп, жеміс береді. Жемісі -- көп ... ... ... жел ... таралады. Сары Құртқашаш (І. flavіssіma) -- ... ... ... Құртқашашы (І. songarіca) жапырағынан щетка жасау үшін ірі талшық алынады. Альберт құртқашашы және Людвиг Құртқашашы (І.Ludwіgіі) -- өте ... ... ... қорғауға алынып, Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген.
Балдыршөп тұқымдасы, балық оты (Lemnaceae) -- су бетінде ... ... су ... ... көп ... ... ... Қазақстанда 2 туысы (балдыршөп, тамыршөп), 3 түрі (кіші, ... ... ... ... Есіл ... ... ... не ағыны аз, тұщы суларда өседі. Жапыраққа айналған сабағының ұзындығы 3 -- 10 мм, ені 2 -- 3 ... ... ... ... ... ... ... жойылып кеткен не жұқа қабыршақ түрінде сақталған, сондықтан Балдыршөп тұқымдасының денесі жапырақтың да, ... да, ... ... да ... ... Бір не ... ... болады. Балдыршөптер сирек гүлдейді. Өте ұсақ гүлдері дара жынысты. ... және ... бір ... ... гүлшоғырын құрайды. Олар өсімді (вегетативті) жолмен көбейеді. Өсімдік денесінің төмен жағындағы қалташықтарының ішінде кішкене тақташалар ... ... олар ... жеке ... ... ... ... құрамында 24-тей протеин, 17 -- 20-тей клетчатка болғандықтан, оларды ... мен су ... ... ... ... ... дененің қызуын басатын дәрі ретінде пайдаланылады.
Тарандар, Тұңғиықтар, Мүйізжапырақ тұқымдастарының ... ... ... ... тұқымдасы. Түрлерінің жалпы саны 900-дей (40 туыс). Түрлерінің ... жері ... жөне ... ... ... ... ендіктің қоңыржай климатты облыстары (бүталар, шөптер)Климаты құрғақ елдерде, мысалы Орта Азияда, бүталар мен біржылдық шөптесін ... ... ... келеді; солтүстікке таман өсетін түрлері көпжылдық шөптесін өсімдіктер. Жапырақтары кезектесіп немесе қарама-қарсы, ... ... ... Буын ... түп ... түтік төрізді жапырақ қынапшасы- раструб жауып түрады. Ол қосалқы жапырақшалардың бірііуінің нәтижесінде пайда болған. Сабағының буыңдары көп жағдайда ... ... ... ... буьш ... түп жағынан біраз уақыт бойы қыстырма меристеманың ... ... ... ... ... ... ... циклді, өдетте қосжынысты. Гүлсерігі қарапайым 3 -- 6, сиректеу 5 ... ... бос ... ... -- ... ақ, қызыл түстерге боялған болып келеді. Аталықтарының саны 6 -- 9 (3 -- 8). Гинецейі ценокарпты 3 (2 -- 4) ... ... ... Гүлтүйіні төменгі. Жемістері 1-дәнді -- 3-2 қырлы жаңғақшалар, кейде қанатты болып ... ... ... ... ... бар, БОР-дың флорасыңда 160 түрі, ал Қазақстанда 52 түрі кездеседі. ... ... ... бұталар және ағаштанған лианалар, жартылай бұталар, бір жылдық және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Гүлді ... ... ... ... шекарасьшан бастап Австралияға, оңтүстік Африкаға (Кап жері) жөне Чилиге ... ... ... ... ... - ... ... жататын көп жылдық су өсімдігі.
Қазақстанда барлық өңірлерге тараған 5 түрі бар. Олар өзен ... суы тұщы ... ... ... ... 0,5 - 1,5 м-дей, тамыры болмайды, су бетінде ... ... ... көп ... ... ... келеді. Жапырағы таспа пішінді, бірнеше бөлік болып тілімденген, шоқталып ... Гүлі өте ... оның ... ... ... ... гүл ... болады. Маусым - шілде айларында гүлдеп, тамызда жеміс ... ... - бір ... жаңғақша. Мүйізжапырақтар қалың өссе, су қоймаларын ластайды, олармен негізінен ... мен ... ... ... су ... кездесетін мүйізжапырақтың өкілі- шөгінді мүйізжапырақ (Роголистник погруженный- C. demersum).
Тұңғиықтар тұқымдасы (Nymphaeaceae) - көп жылдық, қосжарнақты өсімдіктер. Негізінен суда ... Жер ... кең ... 6 туысы, 60 (кейбір деректерде 90) түрі бар.
Тұңғиықтар тұқымдасына жататын өсімдіктердің көпшілік түріне гетерофиллия (су ... ... ... және су ... өсетін жапырақтар) тән. Бір ерекшелігі - өсімдік ұлпаларында ауа өтетін қуыстар ... Бұл ... газ ... ... ... және олар ... су ... ұстап тұрады. Гүлдері дұрыс, ұзын гүлсағағында орналасқан, күлтелері өте көп. Көбінесе қоңыздар арқылы тозаңданады. Жемісі - жидек ... көп ... ... вегетативті жолмен көбейеді.
Қазақстанның барлық су айдындарында (Арал теңізінде ғана болмайды) 2 туысы: тұңғиық және ... ... ... Саздақшөптер тұқымдасы. Су және су
жағалауындағы негізгі түр
жататын жәндікқоректі су өсімдіктер туысы. Еуразияның, Австралияның, ... тұщы ... ... 1 түрі бар. ... ... бетінде қалқып жүретін 1 түрі - бүршікті дәнел (А. ... бар. ... 5 - 10 см, ... жіп тәрізді сабақтары су бетінде қалқып жүреді. Жапырақтары 7 - 9-дан шоғырланып, жалпақ сағағының ұшында ұзын біз ... ... ... Гүлдері ұсақ ақ түсті, жәндіктермен тозаңданады. Негізінен қыстап қалған бүрлері арқылы көбейеді. Ол ... су ... ... ... - ... айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі - қақырап ашылатын қорапша. Тұқымы ұсақ, өте көп. ... ... ... оты ... -- су бетінде қалқып немесе су ... ... көп ... ... өсімдіктер. Қазақстанда 2 туысы (балдыршөп, тамыршөп), 3 түрі (кіші, үшқұлақты, бүкір балдыршөптер) Тобыл, Есіл ... ... ... не ... аз, тұщы ... ... Жапыраққа айналған сабағының ұзындығы 3 -- 10 мм, ені 2 -- 3 ... ... ... ... пішінді болады. Жапырақтары жойылып кеткен не жұқа қабыршақ түрінде сақталған, сондықтан Балдыршөп тұқымдасының денесі жапырақтың да, сабақтың да, кейде ... да ... ... Бір не ... ... болады. Балдыршөптер сирек гүлдейді. Өте ұсақ гүлдері дара жынысты. Аталық және аналықгүлдері бір жерде ... ... ... Олар ... (вегетативті) жолмен көбейеді. Өсімдік денесінің төмен жағындағы қалташықтарының ішінде кішкене тақташалар түзіліп, кейін олар бөлініп, жеке ... ... ... ... ... 24-тей протеин, 17 -- 20-тей клетчатка болғандықтан, оларды балықтар мен су ... ... ... ... ... ... қызуын басатын дәрі ретінде пайдаланылады.
Саздақшөп ... -- ... ... жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Алтайдың (Қатонқарағай, Үшкүнгей сайы, Сарымсақты т.б.) альпілік шалғындары мен биік тау шатқалдарында өсетін 1 түрі -- ... ... (Lіmnas ... бар. Оның биіктігі 50 см-дей. Қысқа тамырлы, ... ... ... ... ... ... жалпақ не сәл бұратылған, тегіс, кейде бұдырлы келеді. Гүлдері (ұзындығы 3 -- 9 см) ... ... ... ... ... ... жылтыр. Тұқымынан көбейеді. Маусым -- шілде айларында гүлдейді. Верещагин саздақшөпі -- өте сирек кездесетін, эндеми ... ... ... кітабына" енгізілген.
26 Аквариумды су өсімдіктері
Мүйізжапырақ (Ceratophyllum) - мүйізжапырақ тұқымдасына жататын көп ... су ... ... ... ... ... тараған 5 түрі бар. Олар өзен аңғарларында, суы тұщы өзен-көл жағалауларында өседі. Биіктігі 0,5 - 1,5 ... ... ... су ... ... жүреді. Сабағы көп бунақты, жіңішке бұтақты келеді. Жапырағы таспа пішінді, бірнеше ... ... ... ... ... Гүлі өте ... оның ... немесе жасылдау келген гүл серігі болады.
Бұрандажапырақ (Vallіsnerіa) - ''сукөріктер ... ... суда ... көп ... ... ... субтропиктік кейде қоңыржай аймақтардағы су айдындарында кездесетін 6 - 10 түрі ... ... ... Арал ... Түркістан өңіріндегі өзен-көлдерде, ащы, тұщы суларда өсетін 1 түрі - ... ... (V. ... Оның жатаған тамырсабағы қысқа, дегелек жапырақтары таспа тәрізді, бүтін жиекті, жоғары шеті ара тісті келеді. ... 50 - 80 см, ені 5 - 12 мм. Екі үйлі ... Гүл ... ... Гүлшоғыры қарапайым тостағанша тәрізді жапырақшалардан тұрады.
Галорхагилдер, Шатыршагүлділер, ... ... Су және су ... ... түрлер
Галорхагилдер тұқымдасы. ЕГЕУШӨП (Myrіophyllum) - көп ... су ... ... 2 түрі - шоқ ... (M. ... ... Егеушөп (M. spіcatum) бар. Олар жылғалар мен ... ... ... тұщы су түбінде, басқа су өсімдіктерімен бірігіп, қалың тоғай болып өседі. Оның ... 15 - 80 см. Су ... ... ... ... бекиді. Ұзын, түтік тәрізді сабағының біраз бөлігі су бетіне шығып тұрады. 4 - 6-дан ... ирек ... ... ... ... Ұсақ ... ... масақ гүлшоғырын құрайды. Желмен, кейде ұсақ жәндіктер арқылы, ... ... ... де ... ... ... ... де көбейеді. Маусым - тамыз ... ... ... ... береді. Егеушөптердің су астындағы тоғайлары балықтардың уылдырық шашатын қолайлы орны болып табылады.
Шатыршагүлділер ... ... -- қос ... ... Жер ... кең тараған, әсіресе Солтүстік жарты шардың тропиктік емес аймақтарында таралған ... ... 3 ... ... түрі бар. ... ... ... кездесетін 82 туысы, 227 түрі белгілі. Шатыршагүлділер тұқымдасы негізінен бір не көп жылдық өсімдіктер, сирек бұта ... ағаш ... ... ... кезектесіп орналасады, тілімденген, сабағы көбінесе қуысты. Гүлдері уақ, қос жынысты, күлтесі бес желекті, бес аталықты. Гүлшоғыры күрделі не жай шатырша ... ... ... тозаңданады. Жемісі -- тұқымша, жаңғақша. Шатыршагүлділер тұқымдасының көпшілік түрі -- ... ... ... ... - ... ... ... Солт. жарты шардың салқын және қоңыржай белдеулерінде ... 1 ... - ... ... оның 1 түрі - ... (Н. vulgarіs) бар. Биікт. 15 - 45 (120) см, жалаң, жартылай не әбден суға батып өседі. Тамыр сабағы ... су ... ... ... ... ... ... тұрады, сол бұтақтарында гүлдері жетіледі. Жапырақтары шоғырлана орналасады, су бетіндегілері ұсақ, су ... ұзын ... 10 см) ... ... ... ... қолтығынан шығады, қос жынысты. Аталығы біреу, оның ірі тозаңқабы бар. Жел арқылы тозаңданады. Маусым - ... ... ... ... - ... жемістенеді. Жемісі - ұсақ, бір тұқымды сүйекше. Олар сумен немесе құстармен таралады. Атқұйрық көптеген су жануарларының қорегі ... ... ... ... , ... Сүбеделер тұқымдастарының негізгі түрлеріне сипаттама
Сарғалдақтар тұқымдасы (Ranunculaceae) -- қос жарнақтыларға жататын бір не көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Кейде бұта және ... ... де ... Жер ... кең ... ... ... туысы, 500-ге жуық түрі негізінен қоңыржай белдеулерде, салқын ... және суда ... ... ... ... ... 29 ... 185 түрі бар. Ішінде жиі кездесетіндері: сарғалдақ, бәрпі, тегеурінгүл, жанаргүл, т.б. Жапырақтары ... ... не ... ... ... ... Гүлі қос ... (сирек жағдайда дара жынысты) болады. Аталығы өте көп, гинецейі апокарпты (гүлдегі өзара ... ... ... Жемісі -- көп тұқымды жапырақша немесе көп жаңғақша. Тұқымы майлы. Көп жылдық Сарғалдақтар тұқымдасының құрамында ... және ... ... улы ... ... ... көпшілік түрі дәрілік өсімдіктер (жанаргүл, бәрпі, т.б.); әсемдік үшін де өсіріледі (шөмісгүл, тегеурінгүл, жібілген, т.б.)
Субеде (лат. Menyanthes) - көп ... шөп ... ... ... Биіктігі -15 - 35 см.Тамыры ұзын және жуан, ішінде ауа ... ... бар. ... сәл ғана ... ... ұзынсағақты бірнеше ірі жапырақ өсіп шығады.Сабағы жапырақсыз, биіктігі 30 см-ге дейін жетеді. Оның ұшар басындағы гүлдері масақ тәрізденіп шоғырланып ... өсіп ... ... ... ... қойған жұмыртқа тәрізді, шеттері бүтін, үш-үштен қосақталған.Гүл тостағаншасы бес қалақшадан тұрады. Гүлі ақ, ақшыл-қызыл. Мамыр - ... ... ... - ... ... ... Шар ... жемісінің ішінде көптеген тұқымдары болады. Қазақстанда Тобыл-Есіл атырабында, Мұғалжарда, Зайсан, Алтай, Жетісу (Жоңғар) Алатауының мүкті және ылғалды-батпақты жерлерінде өсетін 1 түрі - ... ... (М. ... ... ... құрамында глюкозид-мениатин; сабағында - май, холин, шайыр, йодты заттар; тамырында - метионинглюкозиді, илік заттар ... ... ... ... ... ... ... ішек ауруларын, безгекті емдеуге пайдаланады. Медицинада оны асқазан қышқылы азайғанда тәбет көтеретін және өт айдайтын дәрі ... ... ... ... Қазақстанда 1 ғана түрі кездесетін тамырсабақты, көпжылдық шөптекті өсімдік. Ерте көктемде көптеген шөптекті өсімдіктерден бұрын өгейшөп шығып, гүлдейді. ... ... ... гүлсидамның биіктігі 10-25 см, жапырақтары қызғылт-қоңыр түсті, сағақсыз, ... ... ... ... соң ... ... ... ұзын сағақты, жүрек пішінді, ені 10-15 сантиметрге жететін үлкен жасыл жапырақтары дамиды. Өгейшөп жапырағы тақтасының үстіңгі беті ... ... - ... ... ... астыңғы бетінде жұмсақ түктер өсіп, шырай білдіреді. Осы екі түрлі ерекшелігіне ... ... ... ... сары ... ұсақ гүлдері ені 1-2 см мөлшерінде себетгүлге (корзинка) - гүлшоғырға ... ... ... ... екі ... ... жиегіндегі (шетіндегі) гүлдердің барлығы - аналық тілшелі гүлдер, ортасында орналасқандарының барлығы - аталық түтікшелі гүлдер. Сонымен, өгейшөптің себетгүлінде (гүлшоғырында) аталық та, ... та ... ... көз ... ... ...
Сукөріктер тұқымдасы (лат. Hydrocharitaceae) - суда өсетін көп жылдық дара жарнақты өсімдіктер. Қоңыржай, тропиктік және ... ... 16 ... ... ... түрі кездеседі. Қазақстанда Ақтөбе, Шығыс және Орталық Қазақстан облыстарында, Арал тауы маңында өсетін 4 туысы (бақаоты, болбыр, бұрандажапырақ, ... ... ... сабағы су ішінде өсіп, жапырағы су бетінде қалқып тұрады. Гүлдері дара жынысты, қос ... Бір ... бар, ... ... ... ... 2 - 15 ... бар, аталық гүлдері жартылай шатырша гүлшоғырын құрайды. Кейбір түрлері 10 м тереңдікке дейін ну қопа болып өседі және ... ... ... ... ... су ... тозаңданады. Гүлдеген кезде ғана гүлдері су бетінен көрінеді. Сукөріктер тұқымдасының кейбір түрлері тағам және тыңайтқыш ... ... ... ... түрлері де бар.
Бұрандажапырақ (Vallіsnerіa) - ... ... ... суда ... көп ... өсімдіктер. Тропиктік, субтропиктік кейде қоңыржай аймақтардағы су айдындарында кездесетін 6 - 10 түрі анықталған. Қазақстанда Каспий, Арал ... ... ... ... ащы, тұщы суларда өсетін 1 түрі - спиральды Бұрандажапырақ (V. spіralіs). Оның жатаған тамырсабағы қысқа, дегелек ... ... ... ... ... ... шеті ара тісті келеді. Ұзындығы 50 - 80 см, ені 5 - 12 мм. Екі үйлі ... Гүл ... ... ... ... ... тәрізді жапырақшалардан тұрады. Аталық гүлдері майда. Гүл сағағы бұранда тәрізді иіліп келген. Бір ... ... көп ... ... ... Әр тұқым бүршігінің бұранда тәрізді иілген сағағы болады. Тамыз - қыркүйек айларында гүлдейді. Жәндіктер немесе жел ... ... ... ... ... суды ... ... шіріп сапропельге айналады. Ол су құстары мен балықтардың негізгі азығы. Бұрандажапырақты жиі аквариумда өсіреді.
Теңгебастар тұқымдасы (Butomaceae) - ... ... ... Дүние жүзінде кең таралған, негізінен Солтүстік Жарты шарда кездесетін 4 туысы, 7 түрі бар. Қазақстанның таулы жерлерінен басқа ... ... ... туысы теңгебас, оның бір түрі - ақ шоқан не шатырлы теңгебас бар. Сулы және ... ... ... ... 40-150 см, ... ... ... Тамыр түбінен өсетін жапырақтары ұзын, төмен жағындағылары үш қырлы, жоғарғы бөлігіндегілері жалпақ, 5-10 мм. Судағы жапырақтары таспа ... ұзын ... ... ... аталығының саны 9, кейде одан көп болады, аналығы ... бір. ... ... ... көп ... ұзын гүл сағағында жетіліп, шатырша гүл шоғырына топталған. Жәндіктермен тозаңданады. Жаздың басынан қара ... ... ... Жемісінің пішіні сопақша, жоғарғы жағы үшкір. Тұқымы өте көп, бір ... 10 ... ... ... ... ... ... одан крахмалы көп ұн алынады. Жапырақтары тоқыма заттар жасауға пайдаланылады. Теңгебасты ондатр, құндыз, бұлан жақсы ... ... су ... қоректенеді.
Наядалар, Теңізшөптер , Кербезгүлдер тұқымдасы. Су флорасындағы негізгі түрлері. Су және су ... ... ... түріне сипаттама беріңіз
Су және су жағалауында кездесетін Архегониялық споралы ... ... деп ... аналық жыныс мүшесі болатын өсімдіктерді архегонилілер деп атайды. Бұл атты 1876жылы орыс ғалымы И.Н.Горожанкин ботаника ғылымына тұңғыш рет енгізіп, ... ... мен ... қырықбуындарды, жылбұрындарды, плаундарды, селагинеллаларды жатқызды.
Мүктәріздестер түрлерінің саны жағынан гүлді өсімдіктерден кейінгі екінші орында. Дүние жүзі бойынша ... 22 ... 27 000-ға ... ... ... жер ... ... жерлерінде кездеседі. Әсіресе ылғалы мол жерлерде бітік өседі. Орманның батпақты жерлерінде мүктер жер бетін тұтас жауып ... ... ... ... үйлердің шатырынан, ағаш діңдерінен, тауардың, жартастардың бетінен көреміз. Мүкті ағаштардың сынып түскен бұтақтарынан, ... ... тұщы ... ... ... болады. Климаты аса қатал Арктика мен Антарктиданың бірқатар ... ... ... ... тек мүктер ғана өседі. Мүктерді зерттейтін ғылымды (грекше - мүк, - ғылым) ... - ... ... өсетін көпжылдық, сирек жағдайда біржылдық өсімдіктер. Мүктердің биіктігі бір миллиметрден 70 сантиметрге ... ... ... жапырақ пен сабаққа бөлінбейтін, тақташа тәрізді қарапайым ... ... де бар. ... ... өсімді мүшесі тармақталып, жерге төселт өседі. Басым көпшілігінің сабағы мен жапырағы болады. Оларда тамыр болмайды. ... ... ... ... - ... - түрі) атқарады. - бірнеше жасушалардан тұратын жіңішке жіп тәрізді ... ... ... ... ... ... топырақтан суды және онда еріген минералды заттарды бойына ... ... ... бір ... ... ... ... тұратын қабықша жауып тұрады. Бұл жасушалардың хлорофилдері болмайды. Қабықшаның астында жасушаларыхлоропластарға ... ... ... ... ұлпа ... ... ... қор жинаушы және жабын улпалары нашар жетіген. Су мен минералды заттардың ... ... ... ... ... қатысуымен жүзеге асады.
Плаунтәріздестер - тең және әр түрлі споралы өсімдіктер. Тең споралы плаунтәріздестердің кең тараған өкілі - шоқпарбас плаун. Ол ... ... жиі ... ... өсетін сабақтан жоғары қарай - ұсақ жапырақтары бар өркендер, ал төмен қарай қосалқы тамырлар жетіледі. ... ... ... ... тік ... ... ... екіден (сиректеу 3-5-тен) спора түзетін масақтары дамиды. Плаун сабағының ішкі құрылысы өте ... ... ... жұқа өң жауып тұрады. Оның астында жақсы жетілген қабық қабатты болады. Қабықтың сыртқы қабатында тірек ... бар. ... ... ... ... шоқ алып жатады.араған екі өкілін қарастырамыз. Олар: жасыл мүк (көкек ... пен ... ... ... 300 млн жыл ... ағаш ... өркендеп, кең тараған жасыл өсімдіктер. Қазіргі кезде қылқанды және аралас орманда ... ... ... ... ... ... Плаунтәріздестер сабақты, ұсақ жапырақты және қосалқы тамырлы болып келеді. Табиғатта 200-500 түрі бар деп есептеледі.
Плаундар өсімді, жыныссыз және ... ... ... ... ... ... ... сабақтардың үзінділерінен, ал жыныссыз көбею споралар арқылы жүзеге асады. Жынысты ... ... ... және ... ... қосылып, ұрықтанады. Ұрықта болашақ өсімдіктің тамыры, сабағы және жапырағының бастамасы болады. Плаундардың спорасы және шөбі медицинада дәрі-дәрмекке пайдаланылады. Өнеркәсіпте плаун сары және ... бояу ... ... ... ... биік ... өсетін плаун полушниктің кейбір түрлерінде ерекше қасиет бар. Олар фотосинтезге қажетті көміртегін ... ... ... ... - ... ... өкілі селагинелла құрғақта өсуге бейімделген. Оның денесінің суға шылығуы ауаға және топырақтың ылғалдығына тәуелді. Құрғақшылық жыл кезеңінде ол ... ... ... ... жаңбыр жауса-ақ өсімдік сыртқы көрінісі мен ішкі құрылысын ... ... ... өте баяу ... ... ... ... жіпшумағымен селбесіп өсетін өскінше 15-18 жыл өседі
Қырықбуынтәріздестер бұрынғы геологиялық кезеңдерде алуан түрлі болған. Ертедегі ағаш тәрізді өкілдері түгелдей ... ... ... тек ... ... ғана сақталған. Сабағы өте көп буын және ... ... ... ... деп ... ... ... қырықбуынтәріздестерге қырықбуын туысы жатады, онда 30-35 түр бар. Қырықбуындар арамшөп ... ... тың және ... ... ... су ... өседі. Ол ылғалдылығы жоғары қышқыл топырақта кездеседі. Бізге көбірек тараған ... бірі -- ... ... Ол - ... ... ... ... бар көпжылдық шөптекті өсімдік. Тамырсабағының буынынан қосалқы ... ... ... ... ... екі түрлі: көктемгі өркен және жаздық өркен. Көктемгі өркендері ерте көктемде тамырсабақтың қыстық бүршіктерінен бірінші пайда болады. Оның биіктігі 20 cм, ... ... ... ... ... ... ... масақтары болады. Масақтарында споралар дамиды. Қабыршақты жапырақтары өркенде топтанып орналасады. Далалық қырықбуынның көктемгі өркендері споралары пісіп жетілген соң ... ... ... ... ... ... ... дәндері бар. Жаздық өркенде жанама бұтақтары топтанып орналасады. Ол - өсімді өркен. Жапырақтары болмайтындықтан, фотосинтез үдерісі осы жаздық өркендері арқылы ... ... ... өркендері - көбею, ал жаздық өркендері өсу қызметін атқарады. Жаздық өркеннің тамырсабағының жанама ... ... ... Онда қорек заттары қорға жиналады әрі өсімді ... ... ... ... Қырықбуын сабағының сырты көп қырлы болады. Сабақтың сыртын жұқа өң қаптайды. Ол бірқатар түссіз ... ... ... өңінің астында қабық қабаты, содан соң өзек орналасады. Өзекте өткізгіш ұлпалары бірнеше ұсақ шоқ түзеді. Кейін өзек ... ... ... ... қуыс ... болады.
кезеңінде ағаш тәрізді орман түзген.
Қырықбуын - ылғалды топырақ өсімдігі. Көбірек таралған өкілі - далалық қырықбуын. ... ... ... ... тамырсабағы дамыған шөптекті өсімдіктер болып табылады. Қырықбуынның ... және ... ... ... Жаздық өркенде фотосинтез үдерісі жүріп - өсу, ал көктемгі өркені көбею қызметін атқарады. Көбею суда ... ... ... және ... ... ... ... - дәрілік өсімдіктер, улы түрлері де бар.
Папортниктер - тең споралы және әр ... ... ... ... ... қырықжапырақтәріздестердің 10 000-нан астам түрлері белгілі. Қырықжапырақтылар тропикте ағаш, лиана ... ... ... өсу) ... ... өсетіндері де бар. Аустралия мен Жаңа Зеландияда ағаш болып ... ... ... 20 метрге дейін жетеді. Қазақстанда ағаш тәрізді қырықжапырақтәріздестерді тек ... ... ғана ... ... ... көпжылдық шөптекті түрлері ғана кездеседі. Олардың кең тараған өкілдерінің бірі - ... ... Ол ... ... ... ... шетінде және сайлар мен жыраларда өседі. Усасыр қырықжапырағы - тамырсабақты өсімдік. Тамырсабақтарынан төмен қарай - қосалқы тамырлары, ал жоғары ... ... ... ... шөптекті болып өсетін қырықжапырақтың жерүсті сабағы дамымаған. Оның есесіне жерасты тамырсабағы жақсы дамыған. Сондықтан тамырсабағын қысқарған сабақ дейді. ... ... ... өте баяу ... Мұнда үш түрлі жапырақ бар. Бірінші жылғы ... ... ... ... және ... ... ... орналасады. Осы бүршіктерден екінші жылғы жапырақтар пайда болады. Екінші жылғы жапырақтары биіктеліп, сыртын түктер жауып тұрады. Үшінші жылы көктемде бүктелген ... ... ... ... ... ... айналады. Жапырақтары ұшынан шексіз өсетіндіктен, өте ірі болады. Олардың мөлшері бірнеше миллиметрден 30 метрге ... ... ... 2 ... ... ... фотосинтез үдерісінде ағзалық зат түзіледі;
* споралар түзіліп, көбеюге қатысады.
Фотосинтез үдерісі болатын жапырақтарында сағағы мен ... бар. ... ... ... ... ... қайтара тілімделгендіктен, өсімдік қырықжапырақ деп аталады.
Қырықжапырақтар өсімді, жыныссыз және жынысты ... ... ... ... ... және өкім бүршіктері арқылы жүзеге асады. Өнім бүршіктері қырықжапырақтардың барлығында бірдей бола бермейді. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... нышаны бар кішкентай қырықжапыраққа бекиді де нағыз қырықжапыраққа айналады.
Жыныссыз ... жаз ... ... ... ... ... бетінде, орталық жүйкені бойлай қоңыр төмпешіктер түзіледі. Оларды сорустар деп атайды. дегеніміз спорангийлердің жиынтығы. - споралар дамып жетілетін орын - ... ... ... ... тұратын жарғақша жамылғысы болады. Спорангийлері жапырақтың астыңғы бетінде ұзын аяқшалары арқылы негізгі жүйкеге бекініп тұрады. Пісіп ... ... ... ... ... нәтижесінде жерге шашылады. Қолайлы жерге түскен споралар өніп, өскіншелер береді. Усасыр қырықжапырақ - тең споралы өсімдік.
Жыныстық көбеюі осы өскіншеде жүзеге ... ... ... ... ... ... диаметрі 4 миллиметрдей. Ол ризоидтары арқылы топыраққа бекиді. Өскіншенің астыңғы бетінде аталық және ... ... ... ... ... жыныс мүшесінен - аталық жыныс жасушалары, ал аналық жыныс мүшесінен ... ... ... ... пайда болады. Екі әр түрлі жыныстық жасушалардың қосылуының нәтижесінде өсімдік ұрықтанады. Ұрықта болашақ өсімдік ... ... ... бастамасы болады. Ұрық алғашқы кезде өскіншенің есебінен қоректенеді. Кейін ұрықтан тамыр және жапырақ жетіледі.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биоценоз - тірі организмдердің тіршілік ету жағдайын3 бет
Балықтардың рикетсиоздық ауруларын ветеринариялық санитариялық сараптау және бағалау18 бет
Дүниежүзінің саяси картасы76 бет
Дүниежүзінің саяси картасының қалыптасуы23 бет
Ісіну, оның түрлері, даму жолдарды10 бет
Ауыспалы жайылымдардың тиімділігі7 бет
Ағза және орта. Экологиялық факторлар және олардың тірі ағзаларға әсері1 бет
Бөлме өсімдіктерін іріктеп алу, өсіру және баптал күту19 бет
Вирустар және мутация7 бет
Галофитті өсімдіктер және олардың биологиялық екрешеліктері20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь