Қыздыру элементтеріне арналған жоғары электр кедергілі болаттар мен қорытпалар. Конструкциялық жақсартылатын қосындылы болаттар

I Кіріспе
II Теориялық бөлім
2.1 Қыздыру элементтеріне арналған жоғары электр кедергілі болаттар мен қорытпалар.
2.2 Конструкциялық жақсартылатын қосындылы болаттар
III Қорытынды
IV Қолданылған әдебиеттер тізімі
Химиялық құрамы бойынша болаттарды көміртекті және қоспалы деп бөледі. Құрамындағы көміртекке байланысты қасиеті бар болатты көміртектті деп атайды. Көміртектті болаттар құрамындағы көміртегі бойынша төмен көміртекті(0,25%-ға дейін), орта көміртекті(0,25 – 0,6%) және жоғары көміртекті(0,6%-дан аса) болып бөлінеді. Қоспалы деп талап етілген қасиеттерді беру үшін құрамына арнайы элементтер енгізіліген болаттарды айтамыз. Енгізілген қоспалаушы элементтрдің саны бойынша үш топқа бөледі: төмен қоспалы(2,5%-ға дейін), орташа қоспалы(2,5-10%-ға дейін) және жоғары қоспалы(10% аса). Енгізілген элементтерге байланысты болаттарды — хромды, марганецті, хромникельді деп бөледі. Цементтелетін қоспалы болаттарға (ГОСТ 4543-71)- төмен көміртекті төмен және орташа қоспалы болаттарға жіктеледі. Бұл болаттар үйкеліс жағдайында жұмыс жасайтын машиналар мен құралдардың бөлшектерін жасауға арналған. Мысалы: 15ХА, 18ХГ, 25ХГМ, 20ХН, 20Х2Н4А, 18Х2Н4МА. Жақсартылған қоспалы болаттар(ГОСТ 4542-71) орташа көміртекті және төмен қоспалы болаттар. Қажетті қасиеттерді қамтамасыз ету үшін бұл болаттарды, шыңдауға және жоғары жасытуға итермелеп, жылумен өңдеуді арттырады. Мысалы: 40ХС, 40ХФА, 30ХГСА, 40ХМ2МА.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Ақбасова А.Ж. «Экология», Алматы, Бастау баспасы, 2003, 188-192 беттер
2. Бакенов М. «Қазақстанның минералды ресурстары», Алматы, Қазақстан, 1967, 60 бет
3. Әзиев Ә. «Қазыналы Сарыарқа», Алматы, Қазақстан, 1978, 199 бет
4. Нұралин Н. «Қазыналы қойнаулар», Алматы, Қазақстан, 1983, 160 бет
5. Райхан Н. «Жыл қорытындысы», Ақиқат, 2000, №4, 16-21 бет
6. Құлманова Н.К. «Материалтану», Алматы, TETAPRINT, 2005, 122 бет
7. Жұмабеков Қ. «Бақытты аймақ», Алматы, Қазақстан, 1988, 135 бет
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
Тақырыбы:  Қыздыру элементтеріне арналған жоғары электр кедергілі
болаттар мен ... ... ... ... ... ... ХН-221
Тексерген: Тлеуғали Е.Т.
Семей, 2015
Жоспар
I Кіріспе
II Теориялық бөлім
2.1 Қыздыру элементтеріне арналған жоғары ... ... ... ... ... жақсартылатын қосындылы болаттар  
III Қорытынды
IV Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Химиялық ... ... ... ... және қоспалы
деп бөледі. Құрамындағы көміртекке ... ... бар ... деп ... ... болаттар құрамындағы көміртегі
бойынша төмен көміртекті(0,25%-ға дейін), орта ...... ... ... аса) ... ... Қоспалы деп талап
етілген қасиеттерді беру үшін ... ... ... ... ... Енгізілген қоспалаушы элементтрдің
саны бойынша үш топқа бөледі: төмен ... ... ... дейін) және жоғары қоспалы(10% аса). ... ... ...... марганецті,
хромникельді деп бөледі. ... ... ... ... ... төмен көміртекті төмен және ... ... ... Бұл ... ... ... жұмыс ... мен ... ... ... ... ... 18ХГ, ... 20ХН, 20Х2Н4А, 18Х2Н4МА. ... ... 4542-71) ... ... және ... ... ... қасиеттерді қамтамасыз ету үшін бұл болаттарды,
шыңдауға және жоғары ... ... ... өңдеуді арттырады.
Мысалы: 40ХС, 40ХФА, 30ХГСА, 40ХМ2МА.
2.1 Қыздыру элементтеріне арналған жоғары электр ... ... ... ... ... ... пен қорытпа. Қалыпты жағдайда меншікті
электр кедергісі 0,3 10-6 Ом м-ден кем емес ... ... ... материал деп атайды.
Материалдарды үш топқа бөлуге болады:
1)    электр қыздырғыштық;
2)    резисторлық;
3)    термопаралық.
Әр түрлі ... ... мен ... ... элементтерін жасау
үшін электр кедергісі жоғары қорытпалар қолданылады. Оларға қойылатын
талаптар: жоғары ... ... мен ... ... ... пен ... 1050-1150˚С температураға дейін жұмыс ... ... ... ... Х20Н80, Х20Н80Т және т.б. пайданалынады. ... ... ... ... мөлшерінің жоғарылығы. Сондықтан
оларды Х13Ю4 (фехраль), ОХ25Ю5А (хромаль) және т.б. ... ... мен хром ... ... ... қорытпаның жұмыстық температурасы
соғұрлым арта түседі. Х13Ю14 және 1Х17Ю5 болаттары 850-1000˚С температураға
дейін жұмыс атқара ... ... ... ... материалдарға қойылатын негізгі талап: электр кедергісінің
температуралық коэффициенті мүмкіндігінше аз болуы, яғни ... ... ... ... аз ... керек. Реостат сымы 300-
500˚С температурадан жоғары қызбайды.
Реостаттық қорытпа ретінде мыс қорытпалар – ... ... МН ... ... 39-41% Ni; 1-2% Mn, қалғаны – Сu),манганин (маркасы МНМц3-
12; құрамы: 2,5-3,5%Ni; 11,5-13,5% Mn, қалғаны – Cu), ... ... ... ... – Cu), ... ал техникалық сым ... ... ... ... ... МН19, ... МНЦ 15-20) қолданылады.
Балқытылған металл мен өндірістік пештер және ... ... үшін ... қолдынылады. Оларға қойылатын талаптар:
термоэлектр қозғағыш күші жоғары және ... ... ... ... ... сым ... үрдісінде жеткілікті беріктік пен пластикалық
керек.
0-2000˚С аралығындағы температураны өлшеу үшін ... ... ... ... ... – платинородий ... ПР 30/6, 0 – 1300˚С ......... ... ... ... болатын қорытпа. Техниканың көптеген саласы
(аспап пен мәшине ... және т.б.) ... ... ... ... ... ... болатын материалдарды қажет ... ... ... ... касиеті болатын қорытпалар сай келеді.
Материалдың сызықтық ұлғаюының температуралық ... ... ... ... ... ... ... және магнитті емес
болып ажыратылады.
Ферромагнитті қорытпалар  Fe – Ni ... ... ... ... ... 36Н ... (36 % Ni, ... Fe) және т.б. қорытпалар
(32НКД, 35НГК, 32НК, 36НХ).Температура өзгергенде өлшемі ... ... үшін ... ... ... аспаптарда қолданылады. Қорытпаның
сызықтық ұлғау температуралық коэффициенті ( мәнін төмендетіп тұрақтандыру
үшін, оны шынықтыру (830--870˚С, су), ... ... және ... өткізеді. Инвар қорытпасының сызықтық ұлғаю коэффициентінің аз ... ... -60 – тан +100˚С ... ... ... ... ... қорытпасының сызықтық ... ... ... тан +100˚С арасында).
Қорытпа және онымен дәнекерленетін органикалық емес заттың сызықтық
ұлғаю коэффициенттерінің мәні мүмкіндігінше бір – ... ... ... ... ... ... ұшырамау керек. Осындай мақсат үшін 30НКД
(29,5 – 30,5% Ni; 13 – 14,2% Co; 0,05% C; 0,3 – 0,5% Cu; ... Fe) ... (28,8 % Ni; 17,8 % Co; 0,02% C; ... Fe) ... қолданылады.
Магнитті емес материалдардан маркасы 75НМ, 80НМВ, 70НВД қорытпаларын
атауға болады.
Дәлдігі жоғары ... ... ... ... спираль,
сильфон және т.б.) жасау үшін серпімділік модулі тұрақты маркасы 44НХТЮ,
43НКТЮ, ... 36Н11Х және т.б ... ... тапты (11.4-кесте).
11.4-кесте – Серпімділік модулі тұрақты қорытпаның қасиеті
 
|Қорытпа маркасы |Е |( |
| |ГПа |˚С-1 ... |177-181 ... ... |167-172 ... ... |177 ... ... жадында сақтау қабілеті болатын қорытпа. Кейінгі ... ... ... ... алатын, яғни фазалық түрленіс нәтижесінде
пішінін қалпына келтіре алатын қорытпалар қолданыла бастады. Егер ... ... ... ... ... ... температурада спиральді
жазып, қорытпаны ... ... онда ... сым ... ... келеді.
Қазіргі кезде Ni-Ti, Ni-Al, Ni-Co, Fe-Ni, Cu–Al–Ni, Cu–Al–Zn және т.б
жүйе негізінде пішінін жадында ... ... ... ... ... ... ... жиі қолданыс тапқаны Ti–Ni жүйесінің титан
никелиді немесе нитинол деп  аталатын ... ал ... ... ... жүйесінің қорытпалары сиректеу қолданылыс тапты. Негізі
мыс қорытпаларының негізгі кемшілігі морттылығының ... ... ... ... аустениттік күйге дейін қыздырылған
белгілі бір пішінді қорытпаны төменгі мартенситтік түрлену температурасында
деформациялайды. ... ... ... ... ... орын алып,
бастапқы пішіні қалпына келеді.
Пішінді жадында сақтау ... ... ... ... ... пен ... ... когерентті келген, түрлену
гистерезисі кіші және фазалық түрленіс кезінде көлемі өте аз ... орын ... Кері ... ... ... фаза ... ... қозғалысында бөлшектің алғашқы пішіні қалпына келеді.
Бөлшек пішіні толықтай ... келу үшін ... ... ... ... ... ... қайтымдылық
кері түрленіске тәуелді кристалды  ... ... ... ... алдында фазаның кристаллографиялық бағдарын қалпына келтіреді.
Сонымен ... ... ... ... орын алуы ... ... қайтымсыз үрдіс болғандықтан қыздыру кезінде деформация  ... ... ... ... ... ... ... температурасында мартенсит түзіле бастап, Мс (мартенситтік
түрленіс соңы) ... ... ... ... ... ... тек мартенситті фаза ғана термодинамикалық тұрақты.
Бөлшекті қыздырған кезде ... ... ... басталып, Ас температурасында аяқталады. Толық термия
циклдеу үрдісінде гистерезистік тұзақ ( кең не тар келген ) пайда болады. 
Ti–Ni  жүйесі ... ... ... мен фазалық  түрленіс
температуралары 11.5-кестеде келтірілген. Кестеден нитинол аз ... ... ... ... ... ... және ... көреміз.
Мартенситтік түрленіс нүктелері қорытпаның құрамына  байланысты.
Нитинолды темір, ... ... ... ... қоспалау
Мб–Мс нүктелерін – 196әС ... ... ... ... ... қосу ... түрлену температураларын +100әС дейін
жоғарылатады. Мыс пен кремнийдің фазалық ... ... ... ... ... ... өзгерте отырып, фазалық түрленіс нүктелеріне және
гистерезис тұзағының еніне әсер ... ...... ... мен фазалық түрленіс нүктелері
 
|Құрамы % ... ... |Ni |Мб |Мс |Аб |Ас ... |47,2 |90 |60 |100 |135 ... |50,0 |50 |20 |55 |75 ... |50,5 |25 |5 |35 |60 ... |50,75 |0 |-20 |10 |30 ... |51,0 |-55 |-90 |-50 |-25 ... ... ... 2 ... ... және негізгі қасиеттері
11.6, 11.7 кестелерде көрсетілген.
 
11.6-кесте – Нитинол қорытпасының құрамы
 
|Қорыт-па|Негізгі элемент,|Қоспа, % ... |% | ... | | |
| |Ni |
| |ТН-1 ... ... кеңею коэффициенті, 10-6 К-1 |6,0*-10,4 |12,0-14,0 |
|Меншікті ... ... ... |55*-60 |70-80 ... ... |0,48* |0,33 ... ... МПа |600-800 ... ... ... МПа |400-600 |500-700 ... ұзарғыштық коэффициенті, % |20-40 |20-40 ... ... ... ... ... % |6-8 |  ... ... ... ... ... ... ... 10мм-ге дейін), сым, шыбық
(диаметрі 110мм-ге ... және ... ... 50мм-ге дейін) түрінде
шығарылады.
Пішінін жадында ... ... бар ... ... ... атомдық энергетикада, робототехникада, медицинада және т.б.
салада ... ... ... жер ... ... жасалды.
2.2 Конструкциялық жақсартылатын қосындылы болаттар  
Арнайы қасиет беру үшін ... деп ... ... (Сr, Ni,
Mo, W, V, Ti және т.б.) белгілі бір ... ... ... ... ... деп ... қоспалаушы элементтерге Сr, Ni, Mo, W, V, Ti, Co, Zr және ... ... ... Si мен Mn қоспалаушы элемент болып саналады, ... ... ... көп болса.
Қоспалау нәтижесінде болаттың механикалық, физикалық ... ... ... ... ... ... ... қоспалаушы элементтердің фазалардың қасиеті мен фазалық түрленіске
әсері арқылы анықталады.
Қоспаланған болаттардың көміртекті ... ... бар. ... ... ... ... қасиеттері
жоғары келеді. Сондықтан ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Қоспаланған болаттан жасалған қимасы үлкен бөлшектердің механикалық
қасиеттері (в, σ0,2, δ, Ψ, КСU) ... ... ... ... ... ... межелі шынықтыру жылдамдығы төмен
болғандықтан, олардың шынықтырылу тереңдігі үлкен. Сонымен қатар ... ... ... ... ұсақ ... болып келеді.
Межелі шынықтыру жылдамдығы төмен қоспаланған болатты шынықтыру үшін,
Мδ-Мс нүктелері арасында ақырын салқындататын май, ауа ... ... ... ... ... және т.б. ақаулары
азаяды.
Қоспаланған болаттың термиялық өңдеуден (шынықтыру + ... ... ... ... ... қарсыласуы және т.б. қасиеттері жоғары.
Сонымен қатар қоспаланған болаттың өзіне тән кемшіліктері де ... ... ... маркаларына босаңдату морттылығы тән.
Шынықтырудан кейін ... ... ... қалдық аустенит болат
каттылығын және қажуға қарсыласуын төмендетеді. Қалдық аустенитті жою үшін
қосымша өңдеу қолдану керек.
Қоспаланған ... ... ... ... (біркелкі
еместігі) орын алатындықтан, деформация ... және оған ... ... анизотроптігі ұлғаяды.
Қоспаланған болаттардың көміртекті болаттармен ... ... ... арқылы өңделгіштігі, деформацияға
бейімділігі, пісірілгіштігі, құйылғыштығы) төмендеу.
Сутек әсерінен қоспаланған болатта ... ... ... тәріздес
қуыс) пайда болады.
Қоспаланған болаттың бағасы көміртекті болаттарға қарағанда қымбат.
Қоспалаушы элементтердің болат механикалық ... ... ... ... ... ... ... үшін
қосады. Болаттың механикалық қасиеттерінің жақсаруы ... ... ... ... фазаның дисперсиялығына,
босаңдату кезінде мартенситтің тұрақтылығына, шынықтыру ... ... ... ... байланысты.
Болаттың шынықтырылу тереңдігін ұлғайту үшін, оған арзанырақ келген
қоспалаушы элементтер-хром, марганец және т.б. ... ... ... 2%-ға ... қосады. Ол болаттың механикалық
қасиеттеріне қолайлы әсер етеді, әрі хром-тапшы емес қоспалаушы элемент.
Никель – өте ... ... ... ... ... элемент. Оны
болаттың құрамына 1,0-4,5% енгізеді. ... ... ... қосу, оның
беріктігін және шынықтырылу тереңдігін арттырып, суықта ... ...... ... ... оны ... 1,5%-дай қосады және
қымбат никельді алмастырушы элемент ... ... ... ... қосу, оның шынықтырылу ... ... ... суықта
сынғыштық табалдырығын нашарлатады.
Кремний – ... ... ... ... оның ... ... ... мөлшері 1%-дан артқанда болаттың тұтқырлығы төмендей
бастайды, суықта сынғыштық табалдырығының мәні ... ... ... ... ... болатқа кремний қосу, оның беріктігін
және ... ... ... ... ... ... ... қасиеттері (әсіресе соққы тұтқырлығы) одан әрі жақсарып,
шынықтырылу тереңдігі ұлғаяды.
Молибден мен вольфрам-қымбат әрі ... ... ... ... болатқа 0,15-0,45% молибден қосу, оның шынықтырылу тереңдігін
ұлғайтып, суықта сынғыштық табалдырығын ... ... ... ... ... ... 1%-дай мөлшерде қосады. Болатқа молибден
мен вольфрам қосудың негізгі мақсаты – ... ... ... ... ... ... ұсақтау арқылы механикалық
қасиеттерін жақсарту, шынықтырылу тереңдігін арттыру.
Ванадий мен ...... ... ... ... ... болаттарға оларды азғана мөлшерде (0,1-0,3% V; 0,1% Ті) қосу,
оның түйіршіктерін ұсақтап, ... ... ... ... ... ... оны өте азғана мөлшерде
бормен (0,002-0,005%) микроқоспалайды.
Сонымен, қоспалаушы элементтерді болаттың конструкциялық беріктігін
арттыру үшін қосады және бұл элементтер ... ... болу ... ... және ... салу саласында негізінен орташа және төменгі ... ... ... Бұл ... 0,8-1,8% Мn; 0,4-1,2% Si; ... 0,8-1,0%) Сr; 1,0-4,5% Nі; 0,15-0,4% Мо; 0,5-1,2% W; ... ... Ті; ... В ... ... саласында, әсіресе вагон мен кеме жасау, ... пен ... ... ауыл ... ... ... және т.б. төменгі
қоспаланған болаттар ... ... ... ... ... суыққа төзімділігінің жоғарылығы, оларды суық солтүстік
аймақтарда қолдануға маңызды. Төменгі ... ... ... орнына пайдалану, металл шығынын 15-30, кейде 50%-ға дейін
азайтуға мүмкіншілік ... ... ... ... ... ... 2-3%-дай тапшы емес қоспалаушы элементтер қосады. Болат ферритін
марганец және (немесе) кремниймен қоспалау арқылы беріктендіреді. ... 14Г, 19Г, 09Г2 және т.б. ... 09ГС, 12ГС, ... т.б. ... ... ... болаттардың марганецті
болаттармен салыстырғанда, беріктік қасиеттері жоғары, бірақ ... ... ... ... күйге жұмсартудан кейін және ... ... ... ... ... көпір, вагон және кеме жасау
саласында ... ... ... ... ... өңдеу
арқылы жақсартады.
Төменгі қоспаланған болаттар көміртекті болаттармен ... ... ... ... ... ... суыққа төзімділігі жоғары,
механикалық ескіруге бейімділігі төмен, пісірілгіштігі тәуір, ... ... ... ... ... ... ... болат. Төменгі
көміртекті (0,10-0,20%) марганецті (1,3-1,7%) болатты азотпен (0,015-
0,025%), ... ... ... (~0,1%) және ... ... ... ванадий мен титанның карбонитридтері
немесе ... ... ... Олар ... ... дислокацияларды тежеп, болат беріктігіне, тұтқырлығына және суыққа
төзімділігіне қолайлы әсер етеді.
Болатты бірнеше ... және ... ... ... ... ... ... 0,08% V+ 0,03% Nb қосу немесе құрамында азот бар болатқа
0,10% V + 0,04% Al ... ... ... ... жаңа ... ... ... жұмсартудан кейін 14Г2АФ, 16Г2АФ, 18Г2АФ ... шегі 400, 450 және 500 МПа ... ... ... ... 15ГФ,
15Г2СФ болаттарының аққыштық шегі 360 және ... ... мен ... ... үшін 2%-ға ... түйіршік өлшемін реттеу үшін алюминий, атмосфералық коррозияға
төзімділігін арттыру үшін 0,15-0,30% мыс ... ... ... 12Г2СМФ, 12ГН2МФАЮ
болаттарының аққыштық шегі 600 және ... ... ... жоғары. Егер 12Г2СМФ болатының суыққа
төзімділігі -70-тен ... ... ... ... ... суыққа
төзімділігі одан жоғары (-100-ден -110˚С-ға дейін).
Болаттардың ... ... ... ... жақсы.
Төменгі қоспаланған карбонитридті беріктенетін болаттардан өндірістік
ғимараттардың металл ... ... ... ... ... үлкен автомобильдердің платформаларын, темір жол және
автожол көпірлерін және т.б. ... ... ... А.Ж. ... Алматы, Бастау баспасы, 2003, 188-192 беттер
2. Бакенов М. ... ... ... ... Қазақстан, 1967,
60 бет
3. Әзиев Ә. «Қазыналы Сарыарқа», Алматы, Қазақстан, 1978, 199 бет
4. Нұралин Н. «Қазыналы қойнаулар», Алматы, ... 1983, 160 ... ... Н. «Жыл қорытындысы», Ақиқат, 2000, №4, 16-21 бет
6. Құлманова Н.К. «Материалтану», Алматы, TETAPRINT, 2005, 122 ... ... Қ. ... ... Алматы, Қазақстан, 1988, 135 бет

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қыздыру элементтеріне арналған жоғары электр кедергілі болаттар мен қорытпалар10 бет
Блокты автоматтандырылған демульсаторлар42 бет
Мұнай эмульсияларын қыздыруға арналған қыздыру блоктары66 бет
Тозуға төзімді және коррозияға төзімді қаптамалар туралы мәлімет3 бет
Fast Ethernet стандартындағы жоғары жылдамдықты жергілікті есептеуіш желісін жобалау64 бет
Gigabit Ethernet жоғары жылдамдықты технологиясы24 бет
Gudel роботының конструкциялық бөлім67 бет
Turbo Pascal - жоғары деңгейлі программалау жүйесі22 бет
«9-қабатты офистік ғймарат» тақырыбына арналған дипломдық жобаның есептеу-конструкциялық бөлімі9 бет
«Жоғары мектепте тәрбие жұмыстарын ұйымдастыру бағыттары мен тәрбие жұмыстарын жоспарлау13 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь