Социологиялық парадигмалар

Кез келген ғылым белгілі бір теориялық жүйелерге сүйеніп қалыптасады. Мұндай жүйелер жалпы мойындалған бір немесе бірнеше теорияларды қамтып отыруы мүмкін. Сол сияқты өзінің қалыптасу сәтінен бастап, социология бірнеше теорияларға негізделіп дамып отырды. Социолог-ғалымдардын әр топтары өздерінің ғылыми бағыт-бағдарына қарай, идеялық мақсат, мұраттарына қарай ор түрлі теорияларды басшылыққа алып отырды. Олардың әркайсысының өз методологиялық және методикалық принциптік негіздері болды. Міне, сол теорияларға негіз болған басты шарттар мен принциптердің жиынтығыи парадигмалар деп атайды. Кең мағынада парадигмаларды социологиядағы теориялық концепциядар деп карауға болады. Әр парадигма өзіндік талғампаздық симатымен ерекшеленеді. Олардың коғамдағы әртүрлі факторларға, адамдардың мінез-құлықтарына талдау жасауда маңызы зор. Сондықтан олардың ешқайсысы жеке-дара коғамға толық синаттама бере алмайды. Бірақ олардың әркайсы сының қоғамды тануда білгілі бір косатын үлесі бар.
Барлық социологиялық парадигмаларды қоғамды анализ жасау тәсілдеріне және өздерінің методологиялық принциптеріне қарай үлкен екі топқа бөлуге болады: 1) құрылымдық немесе макросоциологиялық парадигмалар; 2) интерпретатипті немесе микросоциологиялық парадигмалар. Бірінші топтағы, (кұрылымдық) парадигмалар қоғамды тұтас жүйе ретінде, оны ұйымдастыру, қызметтік мәселелерін және дамуын қарастырады. Ал екінші топтағы парадигмалар негізінен әлеуметтік іс-әрекет ретінде адамның мінез-құлқына баса көңіл бөледі.
Бірінші топтағы құрылымдық парадигмаға жататын парадигмаларға тоқталатын болсақ., олар төмендегідей:
1)функционалдық (қызметтік) парадигмалар;
2)конфликтік (конфликтологиялык) парадигмалар.
Конфликтологиялық парадигманын өзі үш тармаққа бөлінеді:
а) марксистік, б) неомарксистік, в) беймарксистік конфликтологиялық социология.
Екінші топтағы интерпретативті парадигмаларға жататындар:
1) әлеуметтік әрекетті қарастыратын парадигмалар;
2) символикалык интеракционизм;
3) феноменологиялык парадигма;
4) этнометодологиялык парадигмалар.
Олардың әркайсысына кысқаша тоқталатын болсақ, макросоциологиялық парадигмалардың бірі – фуңкционалдық парадигма.
Құрылымдық - функционалдық парадигманың өкілдері: Огюст Конт, Герберт Спенсер, Эмиль Дюркгейм, Талкотт Парсонс, т.б. Олар қоғамды бір-біріне өзара тәуелді құрылымы бар және қоғамдық бүтінді құрайтын тұтас жүйе ретінде қарастырады. Олардың пікірінше, қоғамдық құрылымдағы мемлекет, жанұя, дін сияқты кейбір институттар дербес құрылым бола алмайды, керісінше әлеуметтік жүйенің белгілі бір құрамдас бөлігі ғана болып есептеліп, олар қоғам қасиетіне белгілі бір үлесін қоса алатын организм. Сондықтан қоғамның тіршілігі үшін және ол жалғасуы үшін негіз болатын белгілі бір шартты жағдай қажет деп көрсетеді.
Құрылымдық немесе макросоциологиялық парадигманың екіншісі - конфликтік (конфликтологиялық) парадигма. Мұның өкілдері де коғамды кұрылымдық тұрғыдан қарастыра отырып, ныңтұтас жүйеекендігін мойындайды. Құрылымдық принципті мойындай отырып, өз теорияларын коғамның әр түрлі топтық кұрылымына, олардын мүдделерініц әр түрлі
Әдебиеттер тізімі



1. Социология // Тұрғынбаев Ә. Х., Алматы- 2001
2. Қоғамның - әлеуметтік шындық// Тұрғынбаев Ә. Х., Алматы – 2000
3. Социология, Алматы - 1999
        
        Социологиялық парадигмалар
Кез келген ғылым белгілі бір теориялық жүйелерге сүйеніп қалыптасады.
Мұндай ... ... ... бір ... ... ... қамтып
отыруы мүмкін. Сол сияқты өзінің қалыптасу сәтінен ... ... ... ... ... ... Социолог-ғалымдардын әр
топтары ... ... ... ... ... ... ... ор түрлі теорияларды басшылыққа алып ... ... өз ... және ... ... ... ... сол теорияларға негіз болған басты шарттар мен принциптердің
жиынтығыи ... деп ... Кең ... парадигмаларды
социологиядағы теориялық концепциядар деп ... ... Әр ... ... ... ерекшеленеді. Олардың коғамдағы әртүрлі
факторларға, адамдардың ... ... ... ... ... олардың ешқайсысы жеке-дара коғамға толық синаттама бере алмайды.
Бірақ олардың әркайсы сының қоғамды тануда білгілі бір ... ... ... ... ... қоғамды анализ жасау тәсілдеріне
және өздерінің методологиялық принциптеріне қарай үлкен екі ... ... 1) ... ... ... ... ... немесе микросоциологиялық ... ... ... ... ... ... жүйе ретінде, оны
ұйымдастыру, қызметтік ... және ... ... Ал екінші
топтағы парадигмалар негізінен әлеуметтік іс-әрекет ретінде адамның мінез-
құлқына баса ... ... ... ... ... жататын парадигмаларға
тоқталатын болсақ., олар төмендегідей:
1)функционалдық (қызметтік) парадигмалар;
2)конфликтік (конфликтологиялык) парадигмалар.
Конфликтологиялық парадигманын өзі үш тармаққа бөлінеді:
а) ... б) ... в) ... ... ... ... ... жататындар:
1) әлеуметтік әрекетті қарастыратын парадигмалар;
2) символикалык интеракционизм;
3) феноменологиялык парадигма;
4) этнометодологиялык ... ... ... ... болсақ, макросоциологиялық
парадигмалардың бірі – фуңкционалдық парадигма.
Құрылымдық - функционалдық ... ... ... ... ... ... ... Талкотт Парсонс, т.б. Олар қоғамды бір-біріне
өзара ... ... бар және ... ... құрайтын тұтас жүйе
ретінде қарастырады. Олардың пікірінше, қоғамдық құрылымдағы ... дін ... ... ... ... ... бола ... керісінше
әлеуметтік жүйенің белгілі бір құрамдас бөлігі ғана болып есептеліп, олар
қоғам қасиетіне белгілі бір үлесін қоса ... ... ... ... үшін және ол ... үшін негіз болатын белгілі бір шартты
жағдай қажет деп көрсетеді.
Құрылымдық немесе макросоциологиялық ... ... ... ... ... Мұның өкілдері де коғамды
кұрылымдық тұрғыдан қарастыра отырып, ... ... ... ... мойындай отырып, өз теорияларын коғамның әр түрлі
топтық ... ... ... әр ... ... және ... пайдалану арқылы пайда табу әрекеттеріне талдау жасауға
негіздейді.
Міне, сол ... ... әр ... болуына байланысты
конфликтердің болатындығын ... ал ол өз ... ... ... ... ... анықтау мақсаты
қойылады. Яғни, олардың ... ... ... ... болуына
және олардың мүдделерінің бір-біріне сәйкес келмеуіне байланысты қоғамда әр
кезде конфликтік потенциалдың ... ... ... болып есептеледі.
Конфликтік парадигмалар қоғамдағы әлеуметтік топтардың бөліну
негізіне және конфликтердің ... ... ... ... ... конфликтік парадигмаларға бөлінеді.
Марксизм қоғамды тұтас ... ... ... қарастырады.
Екіншіден, марксизм халықты ... ... және ... қоғамның даму
нәтижесі ретінде таниды. Сондықтан халыққа әлеуметтік қатынас, ... ... етіп ... ... ... Демек, қоғамдағы әр түрлі
институттар, әсіресе ... ... ... және діни ... ... ... ... тұрғысынан қарастырылуы тиіс дейтін
ұстаным басшылыққа ... ... ... ... өзгеру, даму тарихына
диалектикалық көзқарасты қалыптастырады. Яғни ... ... ... қарсы күштердің өзара күрестері негізінде болатындығын
көрсетеді. Диалектикалық қозғалыс — ол ... ... ... ... жемісі деп көрсетіледі. Сол қайшылық немесе
одан ... ... ... ... ... көзі ... пікірді мойындайды
марксизм. Әсіресе экономикалық жүйедегі қайшылық және ... ... ... фактор болып есептеледі.
Марксистік парадигмада экономикалық конфликт, әсіресе, қоғамның үстем
және ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қайшылықтардан туындайтындығына талдау жасауға
басты ... ... ... ... ... ... да ... құрылымдық институттарына және оның топтық жіктерге
бөліну принциптеріне сүйенеді.
Социологиялық ... ... ... ... ... ... жатқызамыз. Дегенмен олардың кейбіреулері өз
көзқарастарын қалыптастырды. ... ... ... ... даму
тарихын анықтаудағы экономикалық ... ... ... ... ... дейтін көзқарасына қарсы шығады. Неомарксистік парадигманың
негізгі өкілдері ... ... ... ... ... Тейлор, П.
Уолтон, Дж.Янг, Юрген Хабермас ... ... ... ... ... ... ... конфликт көзін экономика жүйесінен емес, керісінше,
қоғамның мәдени және ... ... ... Бірақ олар да қашан
және қандай жағдайда мәдени фактор тағдыры үшін ... ... роль ... ... анализ бере алмады.
Беймарксистік конфликт парадигмасына келетін болсақ, бұл теорияның
өкілдері де өз ... ... ... ... Олар ... конфликтке
түсетін, Маркстің айтқанындай, екі топ емес, одан басқа көптеген топтар ... ... ... ... ... ... ... басқа да
мүдделер бар деп есептейді. Демек, ол ... ... ... үшін ... әлеуметтік статус үшін күресуі ... ... ... ... ... конфликт парадигмасын қазіргі өкілдерінің бірі,
неміс социологы ... ... ... ... ... Маркстің
анализдері 19-ғасырдағы жағдайға сәйкес келгенімен, оны бүгін ... ... ... деп есептеді. Мәселен, АҚШ пен Ұлыбритания
посткапиталистік жағдайда өмір сүруде. ... ... саны ... аралық таптар ұлғаюда. Таптар арасындағы табысы
жағынан ... ... деп айта ... ол ... ... ... ол ... кұрал-жабдықтарға қожалық пен оған бақылау ... ... ... ... ... қорытынды жасайды.
Микропарадигмаларға келетін болсақ, оның алғашқысы әлеуметтік
әрекет ... Бұл ... ... ... ... ... ... қоғамда нақтылы ... ... ... болады.
Дегенмен, олардың кейбіреулері коғамдағы ондай ... ... ... ... ... олар ... ... ең алдымен олардың өздері мінездеріне қандай мән, ... ... ... және ... тиіс ... пікірді жақтайды. Мұндай
концепцияның жақтаушысының бірі - ... ... Мат ... Оның
пікірінше, социологияның негізгі мақсаты - әлеуметтік әрекеттерді оның
себептері арқылы түсіндіру болып табылады. ... ... ... - ол ... өз ісіне өзі мән беруі арқылы жасалатын және ол іске
асырылған жағдайда оған басқа адамдардың әрекеті ... ... ... ... мүмкіндігі ескерілетін іс-қимыл. Мәселен адамның ... ... ... ... ... ... ... пікірінше,
әлеуметтік әрекетке жатпайды. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... ол да ... әрекетке жатпайды.
Мысылы адамның жеке үйде отырып, намаз ... ... ... ... ... түсіндіру үшін ең алдымен әрекет
субъектінің өз ісіне берген ... ... десе ... ... ... мотивтерін анықтау қажет деп ... ... ... ... үлкен әлеуметтік өзгерістерге әкелуі
мүмкін. Сондай-ақ, әлеуметгік әрекеттер институттар мен топтардың іс-әрекет
сипатына ыкпал ... ... ... идеяныи манызды ролін жактай отырып,
адамдардын ... ... ... ... ... ... немесе экономикалык факторлары анықтайды дейтін пікірге қарсы
болады. Оның пікіріншс.діни ... ... да ... ... ... ... интеракционизм концепцилсының өкілдері де әлеуметтік
әрекетке көңіл бөледі, ... ... кіші ... ... өзгерістер
интеракциялық жағдайларға баса назар ауадарады. Яғни, ... ... оның ... ... ... ... ... және сол ортадағы символдарды қабылдаудан тұрады, әрі индивидтің сол
ортадағы рөлінен кұралады деп ... ... ... ... қасиетіне
тек өздері өзара символдар арқылы қарым-қатынас жасаған жағдайда ғана ... ... ... пікірді жақтайды. Ал символдың ең негізгісі тіл ... ... тек ... ... қана ... сонымен бірге, ол
затқа ерекше образ береді және адамның көңілін аудартады. ... ... ... сол ... ... ... баса ... және адамның
сол затқа ... ... ... ... бір ... ... Сондай-ақ символ адамдардың әлеуметтік ортадағы қарым-қатынас
құралын қамтамасыз етеді. Мысалы, Мидтің ... ... ... ... жоқ және ... ... адамзат соғамының болуы да
мүмкін емесх
Сонымен, ... ... ... әрі әлеуметтік ортаның өздері
жасай алады, әрі сол ортаның ықпалында болады. Яғни адам тек ... ғана ... ... Және ... тек ... ... ... сүреді әрі оның мәндік жағы, өмірдің мәндік сипаты адам қарым-
қатынасына, ... ... ... деп ... тізімі
1. Социология // Тұрғынбаев Ә. Х., Алматы- 2001
2. Қоғамның - ... ... ... Ә. Х., ...... ... Алматы - 1999

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Социологиялық парадигмалар туралы11 бет
Ауған соғысы4 бет
Баспа өнімдерін шығарудағы макеттің негізгі принциптері3 бет
В.С. Библердің мәдениет диалогы мектебі идеясын жоо-да оқытудың тәжірибесіне енгізу13 бет
Латын Америкасы6 бет
Мақатаев, Мұқағали Сүлейменұлы17 бет
Аудиторлық қызметті басқарудың парадигмалары 22 бет
Вильфредо Парето, Фердинанд Теннис және Георг Зиммельдің социологиялық ойлары32 бет
Діннің социологиялық құрылымы мен қызметтері24 бет
Кеңес өкіметінің алғашқы жылдарындағы әдебиет туралы айтыстар. ҚазАПП тұсындағы тұрпайы социологиялық сындар. Соғысқа дейінгі әдеби мұраны игеру мәселесі20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь