Тілдің жүйелік, құрылымдық, таңбалық сипаттары


Тілдің таңбалық сипаты оның негізгі ерекшеліктерінің бірі болып саналады. Тілдің таңбалық табиғаты әсіресе Бодуэн де Куртенэнің еңбектерінен және Фердинанд де Соссюрдің «Жалпы лингвистика курсы» атты еңбегі жарыққа шыққаннан бергі дәуірде кең көлемде қарастырыла бастады.
Тілдің таңбалық табиғаты сөз болғанда, бүтіндей тілдің және оның элементтерінің объективті болмыстығы заттар мен құбылыстарға қатыстылығы және олармен жанама түрде байланысу дәрежесі ескеріледі. Тілдік бірліктердің таңбалық қызметіне олардың адамның танып білу әрекетінің нәтижелерін жалпылап білдіру қасиеті мен адамның қоғамдық-тарихи тәжірибелерінің қорытындыларын тіркеу және сақтау қасиеті енеді. Тілдің таңбалық сипатына, ақыр аяғында, тілдік элементтердің мағыналарға ие болу нәтижесінде белгілі бір ақпаратты беруге бейімділігі, қатынас жасау процесінде коммуникативті және экспрессивті қызмет атқаруы енеді. «Демек, «таңбалық» деген термин, онымен синонимдес «семиотикалық» деген термин сияқты, көп мағыналы, оған әртүрлі мазмұн ендіріледі және табиғи тілге қатысы жағынан тілдік элементтердің басқа 4 түрлі қызметіне: белгілеу қызметі(репрезентативті қызмет), жалпылаушы қызмет(гносеологиялық қызмет), коммуникативті қызмет және прагматикалық қызметке қатысты бола алады. Тілдің ойлаумен, танымның логикасымен және механизмімен тікелей байланысы, адам баласы тілінің объективті дүниенің көп түрлі сипатының күллісін белгілеудің әмбебап жүйесі ретінде қызмет ететін ерекше қасиеті – осының бәрі тілдік таңбалық аспектісін әр басқа ғылымдардың ( философияның, семиотиканың, логиканың, психологияның, тіл білімінің және т.б) зерттеу предметіне айналдырады.
Тіл білімінде тілдік таңбаның түрлерін айқындауда таңбаның қызметінің сипаты негізге алынады. Осыған орай, тілдік таңбаның типтері делініп мыналар саналады:
а)дифференциялаушы қызметі басым тілдік таңбалар. Бұлар – фонемалар.
ә)дифференциялаушы қызметінен теңдестіруші қызметі басым таңбалар. Бұлар – грамматикалық морфемалар, тілдік бірліктердің синтаксистік байланыстары мен семантикалық байланыстарының моделдері.
б) әрі дифференциялаушы қызметке, әрі жалпылаушы қызметке ие таңбалар. Бұлар – сөздер, сөз тіркестері, сөйлемдер.
1. К.Аханов «Тіл білімінің негіздері» Алматы -2002ж, 664бет
2.Т.Қордабаев «Жалпы тіл білімі» Алматы – 1999ж, 195бет

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі. Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті.

СӨЖ
Тақырыбы: Тілдің жүйелік, құрылымдық, таңбалық сипаттары

Орындаған: Әбілмажинова Ж.С.
Тексерген:Самекбаева Э.М.
Тобы: ФИ 403

Семей 2015ж
Тілдің таңбалық сипаты

Тілдің таңбалық сипаты оның негізгі ерекшеліктерінің бірі болып саналады. Тілдің таңбалық табиғаты әсіресе Бодуэн де Куртенэнің еңбектерінен және Фердинанд де Соссюрдің Жалпы лингвистика курсы атты еңбегі жарыққа шыққаннан бергі дәуірде кең көлемде қарастырыла бастады.
Тілдің таңбалық табиғаты сөз болғанда, бүтіндей тілдің және оның элементтерінің объективті болмыстығы заттар мен құбылыстарға қатыстылығы және олармен жанама түрде байланысу дәрежесі ескеріледі. Тілдік бірліктердің таңбалық қызметіне олардың адамның танып білу әрекетінің нәтижелерін жалпылап білдіру қасиеті мен адамның қоғамдық-тарихи тәжірибелерінің қорытындыларын тіркеу және сақтау қасиеті енеді. Тілдің таңбалық сипатына, ақыр аяғында, тілдік элементтердің мағыналарға ие болу нәтижесінде белгілі бір ақпаратты беруге бейімділігі, қатынас жасау процесінде коммуникативті және экспрессивті қызмет атқаруы енеді. Демек, таңбалық деген термин, онымен синонимдес семиотикалық деген термин сияқты, көп мағыналы, оған әртүрлі мазмұн ендіріледі және табиғи тілге қатысы жағынан тілдік элементтердің басқа 4 түрлі қызметіне: белгілеу қызметі(репрезентативті қызмет), жалпылаушы қызмет(гносеологиялық қызмет), коммуникативті қызмет және прагматикалық қызметке қатысты бола алады. Тілдің ойлаумен, танымның логикасымен және механизмімен тікелей байланысы, адам баласы тілінің объективті дүниенің көп түрлі сипатының күллісін белгілеудің әмбебап жүйесі ретінде қызмет ететін ерекше қасиеті - осының бәрі тілдік таңбалық аспектісін әр басқа ғылымдардың ( философияның, семиотиканың, логиканың, психологияның, тіл білімінің және т.б) зерттеу предметіне айналдырады.
Тіл білімінде тілдік таңбаның түрлерін айқындауда таңбаның қызметінің сипаты негізге алынады. Осыған орай, тілдік таңбаның типтері делініп мыналар саналады:
а)дифференциялаушы қызметі басым тілдік таңбалар. Бұлар - фонемалар.
ә)дифференциялаушы қызметінен теңдестіруші қызметі басым таңбалар. Бұлар - грамматикалық морфемалар, тілдік бірліктердің синтаксистік байланыстары мен семантикалық байланыстарының моделдері.
б) әрі дифференциялаушы қызметке, әрі жалпылаушы қызметке ие таңбалар. Бұлар - сөздер, сөз тіркестері, сөйлемдер.
Тілдің таңбалық табиғаты шартты таңбалар жүйесінен басқаша болады.Тілдің таңбалық жүйесіне таңбалардың басқа жүйелерімен, мысалы, жол бойының белгілерінің жүйесімен, сандардың жүйесімен немесе әскери дабылдардың жүйесімен бірдей деп есептеуге болмайды. Бұлардың кейбір ортақ жақтары бар екені күмәнсіз. Таңбалардың аталған жүйелерінің бәрі дебірдеме жайында хабарлаудың құралы ретінде қызмет атқарады.Бірақ мұның өзі оларды бірқатарға қойып, тепе-тең деуге негіз бола алмайды.Бұлардың арасында үлкен және түбірлі айырмашылықтар бар. Тіл - ойды білдірудің, пікір алмасудың, қатынас жасаудың кең көлемде қолданылатын жалпылама құралы. Оны қоғамдағы күллі адамдар өмірдің, іс - әрекеттің барлық саласында қолданады. Ал басқа таңбалар жүйесінің қолдану өрісі тілге қарағанда әлдеқайда тар, хабарлау мүмкіндігі анағұрлым аз болады. Тілдің көптеген басқа таңбалар жүйесінен тағы бір айырмашылығы сол: ол мазмұндығана білдіріп қоймайды, сонымен бірге адамның хабарланатын жайға қатысын, қалайқарайтынын, ұнатуын немесе ұнатпауын, эмоцияның т.б. түрлерін де білдіреді. Тіл логикалық ойлаумен ғана емес, сонымен бірге адамдардың психикалық дүниесімен де байланысты болады.
Шарты таңбалардың жүйелері тілге қатысты көмекші құралдар ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
"Тілдің жүйелік, құрылымдық, таңбалық сипаттары"
Тілдің таңбалық, құрылымдық және жүйелілік сипаттары
Тілдің таңбалық және құрылымдық сипаты
"Тілдің танбалық сипаты."
Тілдің таңбалық сипаты
Тілдің құрылымы
Тілдің табиғаты
Жүйелік программалаудың негізгі ұғымдары
«Тілдің аумақтық өзгешеліктері (диалектілер, шет тілдің нұсқалары)»
Морфологиялық сипаттары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь