Қаржылық тәуекелділік

КІРІСПЕ 6
1 ҚАРЖЫЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДІЛІКТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАЗМҰНЫ 7
1.1 Теориялық мазмұны, бағалау түрлері және қаржылық тәуекелділіктің сипаттамасы 7
1.2 Қаржылық тәуекелділіктің түрлері және оны диверсификациялау 12
1.3 Қаржылық тәуекелділікті басқару 17
2. ҚАРЖЫЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДІЛІКТІ ТӨМЕНДЕТУ АЙМАҒЫНДАҒЫ ШЕШІМДЕРДІ ТАЛДАУ 23
2.1 Қаржылық тәуекелді төмендететін құралдар 23
2.2 Сақтандыру 33
3 ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ШЕШІМ КЕЗІНДЕГІ ЖАЛПЫ ТӘУЕКЕЛДІ ЕСЕПТЕУДІҢ АДДИТИВТІ МОДЕЛІН ҚҰРАСТЫРУ 39
4 ТӘУЕКЕЛДІЛІКТІ ЕСЕПТЕУ АЛГОРИТМІ ЖӘНЕ ПРОГРАММАЛЫҚ ҚАМСЫЗДАНДЫРУЫ 40
4.1 Программалық құрал сипаттамасы 40
4.2 Инвестициялық тәуекел 41
4.3 Несиелік тәуекел есептеу алгоритмі 43
4.4 Өндірістік тәуекел есептеу алгоритмі 45
ҚОРЫТЫНДЫ 48
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 49
ТӘУЕКЕЛ . А ҚОСЫМШАСЫ 51
ТӘУЕКЕЛ . Ә ҚОСЫМШАСЫ 56
ТӘУЕКЕЛ . Б ҚОСЫМШАСЫ 61
ТӘУЕКЕЛ . В ҚОСЫМШАСЫ 65
Бәсекелестік, белгісіздік, әрдайым орын алып отыратын өзгерістер қазіргі өмір тәртібі. Жиырма бірінші ғасыр басы кәсіпкерлікте өзгерістердің жедел жүріп жатқан кезі. Өзгерістерге қарағанда тәуекелділіктер одан жедел өсуде. Тәуекелдердiң пайда болуының бас себептері - бұл нарықтың жаһандануы, ақпарат ағыны және деректер қорының қол жетімді болуы және кәсіпкерліктің күрделенуі. Бұл және басқа да жағдайлар тәуекел ахуалына екі ұшты әсер етеді. Бір жағынан, олар мүмкін болатын тәуекелдерді өсіреді, ал екінші жағынан оларды басқарудың жаңа мүмкіндіктерінің пайда болуына алып келеді.
Кез - келген кәсіпорын үшін оның пайдасы мен мүлігіне қауіп төндіретін қаржылық тәуекелді басқару деп осы тәуекелді анықтау, талдау, реттеу жұмыстары жатады.
Сонымен қатар ескеретін жағдай барлық қатысушылар өз пайдасына ұмтылады, ал ол өз кезегінде басқалар үшін нұқсан келтіретінін ұмытпау керек. Ал нарықтың ажырамайтын бәсекелестігі жағдайында оппоненттер бірін - бірі ығыстырғысы келеді. Яғни бұл кезде тәуекелділіктің көтеріңкі деңгейімен жұмыс істеуге тура келеді.
1 Альгин А.П. Риск и его роль в общественной жизни. – М.: Мысль, 1989.
2 Гранатуров В.М. Экономический риск: сущность, методы измерения, пути снижения. – М.: Дело, 1999. – 112 с.
3 Абдрахманова Г. Риск и неопределенность – комплексный подход к исследованию // Финансы Казахстана. – 2003. - № 5.
4 Литванова Ф.И. Оценка рисков в предпринимательской деятельности. // Маркетинг в России и за рубежом. – 1998. - № 4. – с.12-15.
5 Жуйриков К.К. Методы и инструменты управления финансовым риском. // Банки Казахстана. – 2002. - №9. с.28-30.
6 Грабовый П.Г., Петрова С.Н. и др. Риски в современном бизнесе. – М. : Издательство «АЛАНС». 1994.
7 Дафт Р.Л. Менеджмент. СПб.: Питер, 2009. – 800 с.
8 Н.Қ. Мамыров., Ж.Ә. Күлекеев., Г.К. Султанбекова. Экономика: оқулық. – Алматы: 2003.
9 С. Құлпыбаев, Қаржы: оқулық. – Алматы: 2007.-489-504 беттер
10 Н.Қ. Мамыров., Ж.Ә. Күлекеев., Г.К. Султанбекова. Экономика: оқулық. – Алматы: 2003.
11 Ж.Ә. Күлекеев., К.С. Есенғалиева., Н.Б. Тастандиева. Микро – макроэкономика терминдерінің орысша қазақша сөздігі. Алмат, 1995.
12 Н.Қ. Мамыров., Ж.Ә. Күлекеев., Г.К. Султанбекова. Экономика: оқулық. – Алматы: 2003.
13 С.Р. Тоқсанбай., - Толық экономикалық орысша қазақша сөздік. «сөздік – словарь», 1990.
14 Никитина Т.В. «Страхование коммерческих и финансовых рисков», 2002г., с. 20
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 6
1 ҚАРЖЫЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДІЛІКТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАЗМҰНЫ 7
1.1 Теориялық мазмұны, бағалау түрлері және қаржылық тәуекелділіктің сипаттамасы 7
1.2 Қаржылық тәуекелділіктің түрлері және оны диверсификациялау 12
1.3 Қаржылық тәуекелділікті басқару 17
2. ҚАРЖЫЛЫҚ ... ... ... ... ... ... төмендететін құралдар 23
2.2 Сақтандыру 33
3 ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ШЕШІМ КЕЗІНДЕГІ ЖАЛПЫ ТӘУЕКЕЛДІ ЕСЕПТЕУДІҢ АДДИТИВТІ МОДЕЛІН ҚҰРАСТЫРУ 39
4 ТӘУЕКЕЛДІЛІКТІ ЕСЕПТЕУ АЛГОРИТМІ ЖӘНЕ ... ... ... ... тәуекел 41
4.3 Несиелік тәуекел есептеу алгоритмі 43
4.4 Өндірістік тәуекел есептеу алгоритмі 45
ҚОРЫТЫНДЫ 48
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 49
ТӘУЕКЕЛ - А ... - Ә ... - Б ... - В ... белгісіздік, әрдайым орын алып отыратын өзгерістер қазіргі өмір тәртібі. Жиырма ... ... басы ... ... ... ... ... кезі. Өзгерістерге қарағанда тәуекелділіктер одан жедел өсуде. ... ... ... бас себептері - бұл нарықтың жаһандануы, ақпарат ағыны және деректер қорының қол жетімді болуы және ... ... Бұл және ... да ... ... ахуалына екі ұшты әсер етеді. Бір жағынан, олар мүмкін болатын тәуекелдерді өсіреді, ал екінші жағынан оларды басқарудың жаңа ... ... ... алып ... - ... кәсіпорын үшін оның пайдасы мен мүлігіне қауіп төндіретін қаржылық тәуекелді ... деп осы ... ... ... ... ... ... қатар ескеретін жағдай барлық қатысушылар өз пайдасына ұмтылады, ал ол өз ... ... үшін ... ... ұмытпау керек. Ал нарықтың ажырамайтын бәсекелестігі жағдайында оппоненттер бірін - бірі ығыстырғысы келеді. Яғни бұл ... ... ... ... ... ... тура келеді.
Қандай болмасын шаруашылық қызмет басқару шешімдерін қабылдаумен іске асады. Мұндай шешімдер тәуекелмен байланысты, яғни бұл көптеген белгісіз, анықсыздық ... бар ... ... ... ... ... байланысты, яғни бұл жағдайға тауар мен қызметке деген ... ... пен ... әсер етеді.
Дипломдық жұмыстың басты мақсаты тәуекелдің мазмұны мен түрлеріне, тәуекелді басқару мен бағалау әдістеріне қатысты ұғымдарды түсіндіру. Қазіргі кездегі ... ... және ... ... ... алмайтын тұрғындар арасында инвестициялық қаражат салу деңгейі өсті. Қаржыландыру көздері, нақты секторға инвестиция салудағы тәуекел және өндірістік ... ... ... коммерциялық шешімдердегі қаржылық тәуекелді төмендету мәселесін қазіргі өзекті мәселелер болып табылады. Өндiрiске инвестициялау кезінде шығындарға алып келетін тәуекелдер ... ... ... болатыны анық, бұл қызметшiлердің қауiпсiздiгi және негiзгi қорлар. Сонымен бірге қаржыландыру көздердiн дұрыс таңдамау және инвестициялық жобаның iшкi ... ... алып ... ... ҚАРЖЫЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДІЛІКТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАЗМҰНЫ
Теориялық мазмұны, бағалау түрлері және ... ... ... ... ... ... - бұл ... маңызды элементі. Тәуекел адамдардың кабылдайтын шешімдерінің дұрыс ... әсер ... ... шарттар және факторлармен байланысты қызметтердің кез келген ... тән. ... ... ... ... ... тәуекелі тауарлы-ақшалай қатынастар және шаруашылық айналым қатысушыларының бәсекелестігі жалпылылығында көрінетіндігін көрсетеді. Сондықтан ... ... ... ... және ... ... ... түрлі теориялары пайда болады, ал экономикалық теорияның классиктері шаруашылық қызметтегі тәуекел мәселелерін зерттеуге көп көңіл бөледі.
Тәуекелсіз ... ... Ең көп ... ... ... ... ... әкеледі. Алайда барлық жерде шек керек. Тәуекел міндетті түрде максималды жіберілетін шекке дейін есептелуі тиіс.
Жалпы тәуекелділік келеңсіз ... орын ... ... ... ол ... ... алып келеді, мысалы, дүниені жоғалту, күтіп отырған ... аз ... қол ... ... ... - қаржылық қаражатты жоғалту ықтималдылығымен байланысты тәуекелділік. Қаржылық тәуекелділік ақша ... және әр ... ... ... ... - ... ... беруші - кредит алушы, сатушы - сатып алушы, ... - ... және тағы ... ... ... ... ... болды. Қаржылық тәуекелдiктер нарық шарттарындағы кәсiпкерлiк қызметтің ажырамас бөлігі ... ... Адам ... ... ... ... зерттеп, талдап, бұл кәсіпкерлік пайда құрылымында ... ... ... ... ... ол ... шығынның орнын толтырушысы.
Қаржылық тәуекелділікті бағалау әдістері
Бірін бірі толықтыратын тәуекелділікті ... екі түрі бар, олар ... және ... талдауға тиімді тәуекелділік деңгейін сандық бағалауының әдіснамалық тәсілі кіреді.
Тәуекелділікті сапалық бағалау бірнеше этаппен ... ... ... ... ... ... ... әсер ететің факторлар анықталады. Бұл факторлар тәуекелділікті әрі ... ... ... болып табылады;
Тәуекелділікті бағалау көрсеткіштерінің жүйесі анықталады. Ол адекваттілік, комплекстілік, динамикалық және объективтілік талаптарына жауап беруі керек және оны әрі ... ... және ... ... ... қажет;
Тәуекелділіктің потенциалды аумағы анықталады: шаралар, операциялар, жұмыс түрлерін орындау кезіндегі оң нәтиже ... ... ... ... белгісіздіктер;
Барлық тәуекелділіктер идентификацияланады, яғни белгілі әрекет немесе әрекетсіздік арқасында мүмкін тәуекелділіктер анықталады.
Алдын ала кезеңдегі тәуекелділікті басқарудағы маңызды мезет талдау болып ... ... бұл ... ... ... ... ... белгілері бойынша топтастыруға болады, мысалы, әрекет ету деңгейіне, тәуекелділікке әсер ету қылығына, басқару деңгейіне және ... болу ... ... ... ... яғни жеке ... ... мөлшерін анықтау және қоржын тәуекелділігін математикалық статистиканың әдістері негізінде анықтайды. Жинақталған статистикалық ақпаратың жетіспеушілігінен және ашық ... ... ... қиындау.
Тәуекелділікті сандық бағалауы пайда мен тәуекелділік концепциясына негізделген. Бұл ретте пайда мен ... ... ... ... ... ... пайдасы мен тәукелділік бңр бағытта өзгереді, яғни бір біріне пропорционалды түрде.
Көбіне пайданы табыс мөлшері немесе инвестициядан қайтарым деп атайды. Инвестиция ... ... ... үшін ... ... ... ... қатынастардың дамуы әр түрлі инвестициялық объектілердің болуына байланысты, оларға түрлі нақты активтер және ... ... ... Яғни ... ... салу ... ... табу, салым сипаттамасына байланыссыз.
Бизнестің басты мақсаты - салынған қаражат арқылы пайда табу, оған тәуекелділіктің келесі анықтамасы сай:
Тәуекел - бұл ... ... ... яғни ... ... қаражатынан аз пайда табуы. Түсінікті, неғұрлым тәуекелділік жоғары болған ... ... табу ... көп ... - бұл ... ... оны кеңістікте және уақытта жинақтауға болады. Бастапқы құнның пайызбен есептелген кірісі ... деп ... ... ... ... ... өзіне тартымыдысын таңдай алады, алдын ала мүмкін болатын тәуекелділікті ... ... ... ... ... ... ... арқылы. Тәуекелділікті сапалық бағалауда кең таралған математикалық ықтималдылық теориясы мен экономикалық статистика әдістері.
Ықтималдықтар теориясының мәні мынаған саяды, яғни әрбір ... ... ... мәні бар, ол ... ... болу мүмкіндігі - р.
Егер оқиға ешбір жағдайда ... ... ... оның ... ... тең (р = 0). Егер ... кез келген жағдайда орын алатын болса оның ... ... тең. Егер де ... ... ... ... оқиға N жағдайдың n да ғана жүзеге асса, оның ықтималдылығы p= n/ N тең болады. ... ... ... қосындысы бірге тең болады. Барлық мүмкін оқиғаларды ... ... ... ... шығу ... деп аталады.
Тәуекелділікті сапалық бағалаудағы есептерде қолданылатын ықтималдылықтар теориясының әдістері мынаған келіп тіреледі:
* Белгілі нәтижені алу үшін қажет оқиғаның жүзеге асу ... ... ойын ... ... ... 7 ... түсу ... 0ге тең. 1ден 6ға дейін сандардың түсу ықтималдылығы 1ге тең. Ал 1ден 6ға ... әр ... түсу ... р= ... ... ... ... келесідей болады:
1 - 1/6
2 - 1/6
3 - ... - ... - ... - ... ... түрінде көрсетілуі мүмкін: р = (n/N)*100%, бұл кезде р 0 мен 100% ... ... ... ... ... ... ... болатын үлгілердің ең жақсысын таңдау.
Оқиғаның мүмкін болатын орташа мәні (х) барлық мүмкін болатын нәтижелердің орташа шамасы және ол ... ... ... хi - i-ші ... ... мәні;
рi - i- ші нәтиженің орындалу ықтималдылығы;
n - ... ... ... ... белгілі А проектісіне қаражат салғанда 120 жағдайдың 48де 12,5 млн.тг пайда алынды, 20 млн. тг ... 42 ... ал 12 ... ... 30 ... ие ... осы ... пайданың орташа мәні мынаған тең болады:
12,5*48120 +20* 42120+ 12*30120 = 15
Белгілі бір нұсқаға қаражат салуға шешім қабылдауда оқиғаның ... мәні ... бере ... ... ... ... үшін нәтиженің ауытқуын анықтау қажет. Күтіліп отырған орташа мәннен ауытқу дәрежесі нәтижеден ауытқуды ... ... ... үшін ... ... әдістері: дисперсия, орташа квадраттық ауытқу және вариация коэффиценті қолданылады.
Нәтиженің орташа мәндерінің ауытқуларының квадраттарының өлшенген орташасы дисперсия деп аталады. Ол мынаған ... ... бар ... ... ... ... ... сонымен бірге күтiлетiн мәннен ауытқудың бағытын көрсетпейдi, себебі ... ... ... ал ... үшін ... білу маңызды (бұл ауытқудың плюс немесе минус болуы), келісім кезінде пайдаға(+) немесе шығынға(+) ұшырауын болжау үшін.
Сондықтан ... ... ... ... кең ... ... дәл ... сияқты, өзгеріс дәрежесін анықтайтын және осының негізінде құралған, ... ... ... ... ... ... ... формуламен есептеледі:
(3)
Орташа квадраттық ауытқу үлестiру центіріне байланысты түрлендiргiш белгiсі бойынша орташа ауытқудың мәндерiн көрсетедi, бұл жағдайда оқиғаның ... ... ... ... ... аз ... қаржы операциясы соғұрлым тәуекелсіз болады. Тәуекел дәрежесiн сипаттайтын тағы бiр шама вариация коэффициенті болып табылады:
(4)
Вариацияның коэффициентiн нәтиженiң әр ... ... ... ... бар қаржы операцияларын салыстыруға керек болған жағдайда білу қажет.
Вариацияның коэффициентi - ... ... Ол бір ... ... ... ... мәнін көрсетеді.
Вариацияның коэффициентi жоғары болған сайын, тәуекел дәрежесi де өседі, ал бұл дегеніміз талданып отырған ... ... де ... ... ... ... ... әдiс бiрнеше ықшамдалған түрде қолданыла алады. Тәуекелді санмен минималды және максималды нәтижесiнің ең ықтимал шамасының бағасымен белгіленеді. Сонда дисперсияны, орташа ... ... және ... ... ... үшін ... формула қолданылады:
δ2= Pmin*(xmin-x )2 + Pmax *(xmax-x )2 ; +-δ= x2 ; +-V= +-δx * ... Pmin- ... ... алу ... минимальді нәтиже шамасы
Pmax- максималды нәтиже алу ықтималдылығы
Xmax- максималды ... ... ... ... ықтималдықтардың нормальді таратылуына қолданылады, өйткенi оның ең маңызды қасиеттерi (орташаға байланысты үлестiрiлудiң симметриялылығы, үлестiру ... мен ... шама ... үлкен ауытқулардың болу ықтималдығы аз) талдауды ықшамдауға айтарлықтай мүмкiндiк ... қай ... ... ... екені беймәлім факторлардың әдiстемелiк есебі, арнайы критерилардың құрастыруына алып келеді. ... ... ... ... Гурвицтiң критериі, Байестiң критериі, шеткi оптимизмның критериі). Осылардың негізінде шешiмдер қабылданады.
Қаржылық тәуекелділік өте күрделі категория, оның негізгі сипаттамалары:
-Экономикалық ... ... ... ... ... ... білінеді. Ол кәсіпорынның қаржылық әрекеті кезінде болуы мүмкін жоғалтулар мен ... ... ... ... ... ... ... жүргізуде қаржылық тәуекелділік экономикалық категориялар арасында маңызды орын алады.
-Білінудің объективтілігі
Қаржылық тәуекелділік кез ... ... ... ... ... ... табылады. Тәуекелділік кәсіпорынның барлық қаржылық операцияларында және қаржылық әрекетінің барлық бағыттарында еріп жүреді. Қаржылық тәуекелділіктің параметрлері субъективті басқару шешімдерінен тәуелді, ... оның ... ... өзгеріссіз қалады.
-Орындалу ықтималдылығы
Қаржылық тәуекелділіктің ықтималдылығының дәрежесі былайша көрінеді, тәуекелділігі көп оқиға кәсіпорынның қаржылық әрекеті ... ... да ... да мүмкін. Қаржылық тәуекелділіктің тұрақты сипаттамасы ықтималдылығы, осы ықтималдылық дәрежесі объективті және субъективті факторлар әсерімен анықталады.
-Оқиға ... ... ... ... бұл ... ... нәтижелердің детерминирленбеуімен сипатталады, бірінші кезекте жүзеге асырылып отырған қаржылық ... ... ... ... операцияның күтіліп отрыған нәтижесі тәуекелділік дәрежесіне байланысты өзгеріп отырады. Қаржылық тәуекелділік кәсіпорынға ... ... ... қосымша табыс әкелуі де мүмкін.
-Жағымсыз нәтиженің болып қалуының күтілімі
Қаржылық тәуекелділіктен кейінгі қаржылық әрекет нәтижелері оң да теріс те болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... деңгейімен анықталады және сипатталады. Кәсіпорын пайдасын, тіпті банкротыққа ұшырауы мүмкін қаржылық тәуекелділіктің жағымсыз нәтижелерінен.
-Деңгейінің вариациясының болуы
Кәсіпорынның белгілі қаржылық ... ... ... ... тән ... ... дәрежесі өзгеріссіз тұрмайды. Біріншіден қаржылық тәуекелділік уақытқа байланысты, яғни қаржылық операцияның орындалу ұзақтығына. Себебі уақыт факторы ... ... ... ... әрекет етеді. Бұдан басқа қаржылық тәуекелділік дәрежесі үздіксіз динамикада болатын көптеген объективті және ... ... ... ... ... субъективтілігі
Қаржылық тәуекелділіктің объективті тегіне қарамастан, оның тәуекелділік дәрежесі ... ... ... ... Бұл субъективтілік, яғни берілген объективті құбылыстың бағалауының тең еместігі, ақпараттық базаның жеткіліксіздігінен, ондағы ақпараттың нақты болмауынан, қаржылық ... ... ... ... ... ... түрлері және оны диверсификациялау
Қаржылық тәуекелділік үш түрге жіктеледі:
* Ақшаның сатып алу ... ... ... ... ... байланысты тәуекелділік;
* Кәсіпорынның шарашылық әрекетін ұйымдастыру формасына байланысты тәуекелділік.
Ақшаның сатып алу қасиетіне байланысты тәуекелділікке:
* Инфляциялық және дефляциялық тәуекелділік;
* ... ... ... ... ... және ... ... тәуекелділік қағаз ақшаның құнсыздануымен және нақты ақша пайдасының инфляцияға байланысты төмендеуімен байланысты.
Инфляциялық тәуекелділік әсер етеді:
Бір ... ... ... ... ... ... дайын өнімге қарағанда бағасының қарқынды өсуі.
Бiр жағынан дайын өнiмнiң бағасының өсуімен салыстырғанда ... ... ... комплекттенетін бұйымдардың бағасы жылдамырақ өсу бағытында..
Басқа жағынанан қарастырғанда кәсiпорынның дайын өнiмі бәсекелестердің ұқсас өнiміне қарағаанда тезiрек қымбаттай алады, ал бұл ... ... ... ... ... және ... ысыраптарға.
Дефляция тәуекелi - бұл дефляция өскен сайын баға ... ... Ол ... экономикалық шарттарының нашарлауына және табыстардың төмендеуіне алып келедi.
Валюталық ... ... деп ... ... ... төмендеуiнен болатын қауiп-қатерді айтамыз.
Экспортшы төлем валютасына қатынасты ұлттық валюта курсiнiң төмендеуiне байланысты ... ... ... ол ... ... аз ... Ал импортшы үшiн валюталық тәуекелдер егер төлем валютасына қатынас баға валютасының курсы жоғарылатылса пайда болады.
Өтiмдiлiк тәуекелi
Өтiмдiлiк ... - бұл ... ... жоғалуы немесе тауардың сапасы өзгеруіне және тұтынушы құнының өзгеруіне қатысты болатын тәуекел.
Капитал ... ... ... ... ... ... жоба ... барысында қаржы ысыраптарын пайда болудың мүмкiндiгiн бiлдiредi. Нақты инвестициялар және портфель инвестициялары болады. Сәйкесiнше инвестициялық тәуекелдiң түрлерi: нақты инвестиция ... ... ... тәуекелi(портфельді тәуекел); инновациялық инвестиция тәуекелі.Пайданың төмендеу тәуекелі
Келесідей түрлері бар:
* Пайыздық тәуекел;
* Кредиттік тәуекел.
Пайыздық тәуекелділік
Пайыздық тәуекел - ... ... ... ... ... ... (шығындардың) туындау тәуекелі, оған: орналастырған активтер мен тартылған мiндеттемелердi ... ... ... кезінде) қайтару және өтеу мерзiмдерiнiң сәйкес келмеуінен шығыстардың (шығындардың) туындауына; өзге тең ... ... баға ... бар ... ... ... алынатын және төленетін сыйақыны есептеу мен түзетудің ... ... ... ... ... тәуекел) тәуекелдер кіреді;
Тартылған қаржы есебінен пайдалануға берілген несие мөлшерлемесінің пайыздық мөлшерлемесін жоғарлату әсерінен ... ... ... ... ... ұшырауы пайыздық тәуекел деп аталады. Сонымен қаржылық тәуекелге нарықтық пайыздық мөлшерлеменің өсуінен инвесторлардың шығынға ... да ... ... ... ... өсуі ... қағаздың курстық бағасының төмендеуіне алып келеді.
Пайыздық тәуекелді есептеу тәртібі
Пайыздық тәуекелді келесі қаржылық құралдар арқылы ... ... ... ... қағаздарға конверсияланатын құқығы бар үлестік бағалы қағаздар;
Дивиденд құны анықталған конверцияланбайтын артықшылықты акция;
Пайыздық табыс әкелетін туынды қаржылық құралдар(сатып ... ... ... ... ... ... сезімтал құнды қағаздар индексі немесе талаптары мен міндеттері пайыздық мөлшерлеме негізінде есептелетін келісімшарт.
Екі шаманың соммасы негізінде ... ... мына ... ... = ОПР + ... - жалпы пайыздық тәуекел, пайыздық мөлшерлеменің нарықтық ауытқуынан қаржылық құралдың ағымдағы бағасының жағымсыз өзгеру тәуекелі;
СПР - ... ... ... құнды қағаз эмитенті және қаржылық құралдардың, валютаның ... ... ... ... ... ... ... өзгеру тәуекелі;
Арнайы пайыздық тәуекелді есептегенде барлық қаржылық құралдар белгілі бір қауіп қатер топқа сай болады және ... ... ... сай ... ... ... 0 ... аз қаржылық құралдар - 0,25 пайыз;
Тәуекелі орташа қаржылық құралдар - 1 пайыз;
Тәуекелі жоғары қаржылық құралдар - - 1,6 ... өте ... ... құралдар - - 8 пайыз.
Несиелік тәуекел
Несие алушының несие ... ... және ... ... ... ... ... ықтималдылығымен байланысты тәуекел несиелік деп аталады. Сонымен қатар борышқорлық құнды қағаздар шығарған эмитент сол құнды қағаздар бойынша ... және ... ... соммасын төлей алмайтын жағдайда болса бұл да кредиттік тәуекелге жатады.
Кәсіпорынның шарашылық әрекетін ұйымдастыру формасына байланысты тәуекелділік
Бұл тәуекелділікке:
Коммерциялық несие тәуекелі
Айналым тәуекелдер ... ... ... ... ... мен ... қызмет түсуінің арасында уақыт алшақтығын тұспалдайды. Коммерциялық ... ... ... үшін аванс, алдын ала төлем, кейінге қалдырып және мерзімін ұзарту арқылы төлеуге мүмкіндік береді. ... ала ... және ... ... ... ... ... алмау қаупі бар, ал тауар, қызмет үшін кейінге ... және ... ... ... ... толық ақша соммасы қайтарылмауы мүмкін.
Айналым тәуекелдер
Айналым тәуекелдері тұрақты айналым кезіндегі қаржылық ресурстардың жетіспеушілігі. Өнімдерді тұрақты сату кезінде ұйымда қаржылық айналым әр ... ... ... мүмкін.
Айналым тәуекелдігіне операциялық тәуекелділікті және есеп айырысу тәуекелділігін жатқызуға болады.
Келесі негізгі белгілері бойынша қаржылық тәуекелділікті қарастырайық:
Сипатталатын объектісі бойынша қаржылық тәуекелділік ... ... ... ... ... тәуекелділігі. Ол нақты қаржылық операцияны қаржы-қаражаттық тәуекелдiктердiң түрлерiнiң барлық спектр кешенiнде ... ... ... сатып алу тәуекелділігі);
Қаржылық әрекет түріне байланысты тәуекелділік(мысалы, ұйымның ... ... ... ... ... қаржылық әрекетінің жалпы тәуекелділігі. Ұйымның қаржылық әрекетіне тән түрлі тәуекелділіктер кешені ұйым әрекетінің ... ... ... капитал құрылымымен, актив құрамымен, тұрақты және айнымалы ... ... т.б. ... құралдар жиынтығы бойынша:
Жеке қаржылық тәуекелділік. Ол жеке қаржылық құралға тән жиынтық тәуекелділікті ... ... ... ... ... бір функционалды қаржылық құралдарға тән жиынтық тәуекелділікті сипаттайды (мысалы, ұйымның несиелік қоржыны, оның инвестициялық қоржыны т.б.).
Зерттеудiң жинақтылықтары бойынша:
Қарапайым қаржылық тәуекелділік. Ол жеке ... ... ... тәуекелділікті сипаттайды. Оның мысалы инфляциялық тәуекелділік болып табылады;
Күрделі қаржылық тәуекелділік. Ол жеке ... ... ... ... тәуекелділікті сипаттайды. Оның мысалы инвестициялық тәуекелділік болып табылады.
Пайда ... ... ... ... ... ... ... жүйелік немесе нарықтық тәуекелділік (ұйымның әрекетіне байланыссыз тәуекелділік). Бұл тәуекелділік қаржылық әрекеттің барлық мүшелеріне және қаржылық операцияның барлық түріне тән. Ол ... ... жеке ... ... қаржы нарығының конъюнктурасының өзгерiсiнде және өз қызметiнiң ... ... ... тигiзе алмайтын басқа ұқсас жағдайлар кезінде пайда болады. Оған инфляциялық, пайыздық, валюталық, салық тәуекелділігі және ішінара инвестициялық ... ... ... ... ... кезде) кіреді;
Ішкі, жүйелік емес немесе ерекше тәуекелділік (ұйымның әрекетіне байланысты тәуекелділік). Ол ... және ... ... құрылымымен,квалификациясыз қаржы менеджментiне, пайда көп әкелетін тәуекелділігі жоғары қаржылық операцияларға көп әуес болуына, шаруашылық серіктестерін бағаламауынан және осы ... ... ... ... Осы ... ... ... қаржылық тәуекелділікті эффективті басқару арқылы болдырмауға болады.
Қаржылық салдары бойынша келесі топтарға бөлуге болады:
Тек қана экономикалық ысырап әкелетін тәуекелділік. Бұл ... ... ... ... тек қана теріс болады;
Жоғалған пайданы ілестіруші тәуекел. Орын алған объективті және субъективті себептерге байланысты ұйымның жоспарланған қаржылық операцияны жүзеге ... ... ... ... ... ... ... табыс әкелетін тәуекелділік. Бұл қаржылық тәуекелділікті алыасатарлық қаржылық тәуекелділік деп атайды, өйткені ол алыпсатарлық қаржылық операцияны орындауға байланысты.
Уақыт бойынша өзін ... ... ... ... келесі екі топқа бөлінеді.
Тұрақты қаржылық тәуекелділік. Ол тұрақты түрде әрекет ететін факторларға байланысты және ... ... ... ... ... тән. Оның ... ... пайыздық, валюталық тәуекелділікті алуға болады.
Уақытша қаржылық тәуекелділік. Ол тек қана қаржы операциясының ... ... жеке ... ... ... перманенттiк сипат алып жүрген тәуекелдi сипаттайды. Оның мысалы ретінде эффективті функционалдап отырған ұйымның төлем ... ... ала ... ... ... тәуекелділік келесі екі түрге бөлінеді:
Болжауға болатын қаржылық тәуекеділік. Ол сол ... ... ... ... ... экономиканың циклдiк дамуымен байланысты. Оған инфляциялық, пайыздық және басқа да қысқа мерзімді тәуекелділіктерді ... ... ... қаржылық тәуекелділік. Оған форс-мажорлық топқа жататын тәуекелділіктер, салық тәуекелділіктері жатады.
Сақтандыру мүмкіндігіне байланысты қаржылық тәуекелділіктің келесі түрлері бар:
Сақтандырылатын тәуекелділік. Оған сыртқы ... ... ... сақтандыру ұйымдарына тапсырылатын тәуекелділіктер жатады;
Сақтандырылмайтын қаржылық тәуекелділік. Оған тиiстi сақтандыру өнiмдерiнiң сақтандыру нарығындағы ұсынысы болмайтын тәуекелділік түрлерi жатады.
Бұл ... екi ... ... ... өте ... және ... ... мүмкіндігінде ғана емес, сонымен қатар сақтандыру қызметтi мемлекеттiк реттеудiң формалардың пайда болатын күйiнде нақты ... ... ... ... жеке түрлерiнiң жүзеге асыруын тиiмдiлiкпен де байланысты.
Тәуекелділікті диверсификациялау тәсілдері
Жүйелік емес қаржылық ... ... ... ... ... үшін ... ... тәсілдері қолданылады. Сонымен қатар ол белгілі деңгейде жүйелік тәуекелділіктің валюталық, пайыздық және басқа кейбір ... ... ... ... ... ... ету қағидасы олардың шоғырландыруна кедергi келтiретiн тәуекелділіктің бөлiнуiне негiзделген.
Ұйымның ... ... ... ... ... ... ... асады:
Қаржылық әрекет түрлерін диверсификациялау альтернативті мүмкіндіктерді қолдану арқылы әр түрлі ... ... ... алу, ... ... мерзімді қаржылық салымдардан, несиелік қоржын жинаудан, нақты инвестицилауды жүзеге асырудан, ұзақ мерзiмдi қаржы ... ... ... ... ... қоржынды диверсификациялауы сыртқы экономикалық операцияда бірнеше валютаны қолдануды таңдауды мүмкіндік береді. Бұл диверсификацияның процессiнде кәсiпорынның валюталық ... ... ... ... ... ... етiледi.
Депозиттік қоржынды диверсификациялау уақытша бос ақша соммасын бірнеше банкте сақтап орналастыру. Ақша ... ... ... өзгеріссіз болатындықтан, бұл диверсификация қоржынның депозиттік тәуекелділігін оны пайдасы өзгеріссіз болатындай етіп ... ... ... ... ... ұйым ... ... санының әртүрлілігіне қарастырады және несиелік тәуекелділікті төмендетуге бағытталады.
Құнды қағаздар қоржынын ... оның ... ... ... ... қоржынның жүйелік емес тәуекелділік деңгейін төмендетуге мүмкіндік береді.
Нақты инвестиция салудың ... ... ... ... ... азайтуға мүмкiндiк беретін талғаулы салалық және аймақтық бағытталған әр түрлi инвестициялық жобаларды бағдарламаға қосу арқылы, оның ... ... ... ... ... ... ... тәуекелділікті басқару
Тәуекелділікті басқару тәсілдерін қолданған кезде келесі принциптерге негізделуі керек:
Қолда бар ... ... ... ... ... үшін ... ... етпеу керек;
Тәуекелділік нәтижесін болжалау керек.
Тәуекелділікті басқару тәсілдері:
1. Тәуекелділіктерден бас тарту тәсілдері2. Тәуекелділіктерді локализациялау ... ... ... ... ... ... ... басқару бұл тәуекелді анализдеу, анықтау, шешім қабылдау процесстерімен ... ол ... ... орындалуының нәтижесінде оң нәтижелерді көбейтіп, теріс нәтижелерді кемітеді.
Тәуекелділікті басқару процестері келесі процедуралардан тұрады:
1. тәуекелділікті басқаруды жоспарлау - яғни ... ... ... ... және ... ... идентификациялау - проектке әсер ету мүмкін тәуекелділікті анықтау және оның қасиеттерін сипаттау.
3. Тәуекелділікті сапалық ... - ... ... ... және пайда болу шарттарын анықтау.
4. Сапалық бағалау - жобаға әсер етуші тәуекелділік ... ... ... әсер етуінің сапалық талдауын жасайды.
5. Тәуекелдерге қадағалауды ... - ... ... ... ... және мүмкін артықшылықтарды пайдалануға мүмкіндік беретін процедуралар мен тәсілдерді анықтау.
6. Тәуекелді бақылау және мониторинг жасау- орын алу ... ... ... ... ... ... тәуекелділікті төмендету бойынша эффективті әрекеттерге баға беру және ... ... ... ... ... процедуралар бір- бірімен және басқа процедуралармен байланысады. Әрбір процедура ең ... бір рет ... ... ... ... және ... барлық кәсiпорындарда қолданылатын интеграцияланған жолға тәуекелмен басқаруда серiктестiкпен басқаруда ... ... ... өту керек. Интеграцияланған жол - бұл белсендi позиция, өйткенi ол тәуекелді болжалайды, ол ... ... ... және ... шек ... болады.
Тәуекел менеджменті негізінде нысаналы түрде тәуекелділік дәрежесін төмендетуге шараларын қолдану, табыс дәрежесін өсіру мүмкіндіктері жатыр. ... ... ... мақсаты кәсiпкерлiктiң мақсаттық функциясына сәйкес келедi. Ол кәсіпкерге максималды түрде пайда табуға көмектеседі. Тәуекел - менеджмент тәуекелмен басқару жүйесi ол ... ... ... ... ... ... табылады.
Тәуекел - менеджменттіне басқару стратегиясы және тактикасы кіреді. Қойылған мақсатқа жету үшін пайдаланылатын мүмкіндіктер басқару стратегиясы болып табылады. Бұл ... ... ... үшiн ... және шектеулердi нақтылы жиыны сәйкес келедi. Қабылданған стратегияға қайшы келмейтін шешімдер нұсқаларында күшті шоғырландыруға мүмкіндік береді. Қойылған ... ... ... осы мақсатқа жетудін құралы және бағыты ретінде стратегия өз жұмысын тоқтатады. Жаңа ... жаңа ... ... ... ... - ... шарттарда қойылған мақсатқа жетудің нақты әдіс-тәсілдері. Басқару тактикасының міндеті ұтымды ... ... және ... тәсілдер таңдау болып табылады.
Тәуекел - менеджмент басқару жүйесi ретінде екi iшкi ... ... ... iшкi ... объектісі)және басқарушы iшкi жүйе(басқару субъектісі). Тәуекел-менеджменттінде басқару объектілері - тәуекел, капиталдың ... ... және ... ... ... шаруашылық субъектілері арасындағы эконамикалық қатынас. Бұл экономикалық қатынастарға сақтандырушы және сақтандырылушы, қарызға алушы және несие беруші аралығында қатынастарды және ... ... ... ... ... ... ... - бұл арнайы адамдар тобы (қаржы ... ... ... ... ... ... андеррайтер т.б) басқару объектісінің нысаналы функционалдауын жүзеге асырушы әдіс тәсілдерді басқарады.
Басқару объектісіне субъект әсерiнiң процессi, яғни ... ... өзі, ... және ... iшкi ... ... тек қана нақтылы мәлiметтiң айналуы кезінде ғана iске аса ... Оның ... ... тәуелсiз басқару процессінде мәлімет алмасу, өңдеу және ... ... ... ... бастысы сенiмдi және жеткiлiктi мәлiмет алу болып табылады,өйткенi ол тәуекелді болдыртпауда нақты шешім қабылдауға мүмкiндiк бередi. Тәуекелдiң - ... ... ... ... ... етуі ... мәлiметтiң түрiнен тұрады: статистикалық, экономикалық, коммерциялық, қаржы тағы сол сияқтылар. Бұл мәлiметтер сақтандыру жағдайы ... қалу ... ... ... ... ... қаржы орнықтылығы және өз клиенттерi, әрiптестер, бәсекешiлердiң төлеу қабылетi, бағалар, курстер және тарифтар, ... ... ... ... ... ... туралы, дивидендтер және пайыздар туралы тағы сол сияқтылар тәралы хабардар. Кез- келген шешім мәлімет негізіне сүйенеді. Мұнда ... ... ... ... табылады. Мәлімет анық емес болса шешім де нақты болмайды. ... ... ... ... ... ... тез ... сондықтан оны оперативті түрде қолдану керек.
Тәуекел шартында және ... ... ... ... ... жұмысында қажеттілік пайда болжау мен шешімді қабылдау мен ... жету ... ол ... ... ... берер еді. Мұндай механизм менеджмент тәуекелі болып ... ... ... ... ... ... сипатталады және белгілі шамада іс- шараларда тәуекел жағдайлардың болуы мен қорытындыға шаралар қолдану немесе ... ... ... ... ... ... ... басқару 2 жүйеліктен: (субьективті) басқарудың және (обьектілі ) басқарудан тұрады.
Менеджмент тәуекелі обьектісі болып тәуекелдер, капиталдың тәуекел салымы, тәуекел ... ... ... ... ... аралығындағы экономикалық қатынастар табылады.
Менеджмент тәуекелі жүйесінде субьктіні басқару болып қаржы менеджерлері немесе тәуекел менеджерлері болып табылады, олар ... ... ... ... ... әсер етуі ... Менеджердің негізгі мақсаты әрекеттің сондайбір нүсқауын тауып алу керек, ол тәуекелдің оңтайлы үйлесімімен кірісін қамтамасыз етеді, бұдан шығатын ... ... жоба ... ... оны ... тәуекел дәрежесі тым жоғары.
Мұнымен басты мақсаты болып:
+ жоғарламаған тәуекел дәрежесін бағалау ,
+ ... ... ... ... тәуекел дәрежесін ұйымдастыру үшін сараптау;
+ тәуекелді ескерту ... ... ... ... ... шара ... ... келтірілген максималды - мүмкіндікті қайтаруға шараларды қолдануда тәуекел ... ... ... және ... кәсіпкерлік әрекеттің мамандығына байланысты, ал сонымен қатар субьектінің кәсіби дайындығына - менеджер тәуекеліне байланысты.
Тәуекелді ... ... ... өз ... ... бере алатынынан асып тәуекел етуге болмайды;
+ тәуекел салдары туралы ... жөн, ... бұл ... ... және оны ... ... үшін ... тәуекел етуге болады.
Бірінші принциптің жөнелтілімі тәуекел жағдайдың келу кезінде максимал ықтимал шығынды белгілеу қажеттілігін болжайды. Салынған капитал көлемі мен ... ... ... ... ... ... Бұл ... дамуды белгілеу қаржы жағдайына болашақта банкроттыққа дейін әсері белгілеу.
Екінші принциптің өткізілімі үшін ... ... мен оның ... ... ... талап етіледі, ал содан кейін өз міндеттілігіне тәуекелді алу мүмкіндігі туралы шешім қабылдау немесе жаққа тәуелділікті басқа тұлғаға жауапкершілікке бару ... ... іс- ... бас ... принцип өткізілімі іс- шараларды енгізу туралы шешімді қабылдамас бұрын ықтимал шығын есебі туралы шешімді ... ... ... ... болып екінші принцип, тәуекелдің рұқсат ету жағдайын табуға шақырылған:
+ тәуекелден құтылу;
+ тәуекелдің төмендеу,
+ тәуекелді қабылдау.
Тәуекелді қабылдау - іс- ... ... бас ... ... - ... ... және ... көлемін болжайды. Толық немесе бөлшектеп басқа біреуге беру тәуекелді дәрежесінің төмендеуінің амалдарының бірі.
Тәуекелді қабылдау - кәсіпкерге ... ... ... ... сөз, бұл ... меншік капиталымен күтілген шығынды қайтарып алу. Тәуекелді басқару теориясы мен тәжірибесі бір қатар ережелер ... ... ... тәуекелді басқаруды қабылдаудың сол немесе өзгесін және шешім нұсқаларын таңдап алуы іске алады. Ережелердің негізі болып табылатын :
+ ұтыс ... ... ... ұтыс пен ... ... ... (ақылды кәсіпкер)
+ нәтиженің оңтайлы ықтималдылығы (консервативті кәсіпкер).
Басқарушылық бұл - басқаруға ... ... ... ... белгілі мақсаттарға жету мақсатымен, қойылған мақсатты шешу мақсатымен. Басқарушылық шешімді ұйымның орындауымен ... ... ... екі ... бөледі:
- тәуекел сараптамасы;
- тәуекелді шығарып тастау шарасы мен минимизациясы.
Тәуекел талдауы жиынтықты және ... ... ... ... өңдеуді, сонымен қатар тәуекелдің сапалық және сандық сараптамасын қосады. Шығарып тастау және тәуекел шектің - жіберілетін ... ... ... ... әдістерін таңдау, капитал салымды тәуекел нұсқаларын қалыптастыру, күтілген қайтарып алу мөлшерін салыстыру негізінде және ... ... ... оңтайлылығының бағасы. Тәуекелді басқару процесінің негізгі кезеңдері 1- сызбада келтірілген.
Тәуекел тұрғысы ... ... пен ... ... бұл- ... ... және негізгі кезеңдері. Ақпараттар анық, толық болған дұрыс және мақсаттан және тәуекел жағдайдың мақсатының сипатынан тәуекел жағдайы ықтималдылығының келуін ... ... ... ... үшін қайтарып алу мүмкіндігі қаржылық туралы, серіктестер мен ... ... ... серіктестің саяси және экономикалық жағдайы туралы ақпарат, тауарлар нарығының жағдайы мен қызмет көрсету, сақтандыру шарттары туралы ақпарат.
Өткенде осындай жобалар тәжірибесі ... ... ... ... ... бола ... ... статистикалық ақпараттар сараптамасы, сарапшылар көзқарасы, әртүрлі түрдегі аналитикалық шолулар, арнайы компаниялар ... ... ... және ... ақпараттарға негізгі талаптар қойылады, бұл толық ақпараттардың жоқтығымен шартталған, сонымен бірге ... ... ... ... ... болып табылады.
Ақпараттар болу мен оны мәнді дәрежеде дұрыс пайдалану таңдалған шешімді белгілей алады. Берілген сандық статистикалық ... ... ... тікелей тимейтін ақпарат өзіне өлшемді шамаға қосады, ... ... ... және ... ... туралы болжамдар. Ізденіс мен іскерлік шешімді таңдауда пайда болады, қиындықтарды тәжірибеде көрсетеді, ол алдымен жеткіліксіз ... сапа және ... емес бар ... ... шешімдерді өңдеуде пайда болған ақпараттармен байланысты негізгі қиындықтарды келесі топтарға бөлуге болады.
Біріншіден, бастапқы статистикалық ақпараттардың ... мен ... ... ... ... ... ... бар және сандық бағаға берілмейді. Жоспарлардың өткізіліміне саяси және есптеуге болашақ ... ... ... және т.б. ... ... ... ... мен құбылыстар шешім нәтижелеріне мәнді әсерін тигізеді, оларды еске алмайсын.
Үшіншіден, шешімді дайындау процесінде жиі ... ... ... керекті ақпаратты алуға болады, алайда көп уақытты ... ... ... ... ... қабылдауда ол жоқ.
Төртіншіден, факторлардың үлкен тобы болашақта шешімнің өткізіліміне әсер ете алады, бірақ дәл ... ... ... ... ... аса ... ... бірі кез келген ғылыми немесе техникалық идеялардан тұрады, ол өзінде оның өткізілімінің түрлі сызбасының әлеуметтік ықтималдылығын құрайды, ал кез келген ... ... ... ... ... ... аса жақсы нұсқауын таңдау мәселесінде пайда болды және сондықтан әдетте шектелген қорларға барады, ал сонынан бір нұсқауды қабылдау ... ... ... ... ... ... ... салыстыруға әкеле алатын негізде аса жалпыланған шығындар көп мәнділігімен соқтығысамыз. Ықтимал шешімдерден ... баға алу үшін ... ... ... және ... ... жататын айырмашылығы, байсалды кедергілер болып табылады. Осымен байланысты күрделі мәселелерді шешудің басты ерекшеліктері қолданудың есебі, мұнда ... ... ... ... пікірін пайдалану мен түптеуден құралады. Мұндай пікірлер ақпараттың жеткіліксіздігін шағын болса да өтемін жасауға жеке және обьектілердің болашақ ... ... ... ... ... ... ... тәжірибені толық пайдалануға рұқсат береді.
Тәуекел сараптамасында маңызды рөлді оның сапалық және сандық бағалары ойнайды.
Сапалы сараптама бастапқы шығуын және ... ... ... ... ... тәуекел пайда болады; барлық ықтимал тәуекелдердің иденфикациясы тәжірибелік пайда мен тәуекел шешімдердің ықтимал негативті нәтижесінің шығуы.
Сапалы ... ... ... ... ... кезеңі болып табылады.
Сандық баға тәуекелдер мен тұтастай жобасы бойынша сандық белгісін болжайды. Бұл ... ... ... мен ... ... мәнділігін белгілейді. Тәуекел дәрежесінің сандық бағасы жүзеге асады.
Тәуекел деңгейінің берілген нақты жағдайында жіберілген болып белгілененді:
Экономикалық әдебиеттерде ... ... ... ... ... ... Аса ... болып:
+ статисикалық әдіс;
+ сараптамалық әдісі.
Статистикалық әдістің мәні статистикалық шығынды және ... ... ... ... қорытындыланады, өлшем құруда және сол немесе басқа нәтижесінің жиі болуынан, сол базада аса ықтимал болжамды құру . Статистикалық әдіс үшін ... ас ... ... ал бұл ... қол жеткіліксіз.
Сараптамалық бағаның әдісі тәуекелдің сандық бағасын алумен қорытындыланады, ас ... ... және ... ... негізінде .
Бұл әдіс күрделі формальді емес мәселелерді шешуде статистикалық шынайы ақпараттар ... ... ... ТӘУЕКЕЛДІЛІКТІ ТӨМЕНДЕТУ АЙМАҒЫНДАҒЫ ШЕШІМДЕРДІ ТАЛДАУ
+ Қаржылық тәуекелді төмендететін құралдар
Қаржы ... ... ... мен ... ... ... Қаржы тәуекелдерін шешу құралдары болып олардан қашу, ұстап қалу, беріп жіберу, деңгейін төмендету.
Тәуекелден қашу ... ... ... жай ауытқумен түсіндіріледі. Алайда кәсіпкер үшін көбінесе тәуекелден қашу пайда алу мүмкіндігін қолданбауды білдіреді. Тәуекелді ұстап қалу - ... ... ... ... Сонымен, инвестар венчурлік капиталды сала отырып, вечурлік капиталдың мүмкін болатын ... ... ... ... өтей ... ... ала ... Тәуекелді беріп жіберу инвестор тәуекел жауаптылығын басқа біреуге, мысалы сақтандыру қоғамына, беріп жіберумен түсірдіріледі. Бұл жағдайда тәуекелді беріп жіберу қаржы ... ... ... ... ... ... ... - жоғалтулар ықтималдылығын және көлемін қысқарту.Қаржы тәуекелін шешуде нақты құралдарды таңдауда инвестор келесі принциптерге сүйенуі ... ... ... ... ғана ... ... болады;- тәуекелдің соңын ойлау керек;- аз нәрсе үшін ... ... ... болмайды.Бірінші принципке сүйенуде инвестор капитал салымын жасаудан бұрын тиіс: - берілген тәуекел бойынша мүмкін болатын шығыстар ... ... ... анықтау;- оларды (шығыстарды) капитал салымының көлемімен салыстыру;- олрады (шығыстарды) барлық меншікті қаржы ресурстармен салыстырып, инвесторды банкроттыққа ... ме ... ... ... ... шығыстар көлемі капитал көлеміне тең, не одан кіші, не үлкен болуы мүмкін.Сақтандыру сыйақысы немесе сақтандыру жарнасы - бұл ... ... ... ... үшін ... ... ... - материалдық құндылықтар (немесе сақтанушының азаматтық жауапкершілігі, өмірі жіне денсаулығы) сақтандырылған ақша сомасы. Егер шығыс көлемі сақтандыру ... ... ... ... болса, онда тәуекел ұсталынып қалуы тиіс емес, себебі инвестор тәуекелді өзіне алмау керек. Қаржы тәуекел деңгейін төмендеті үшін ... ... ... және ... ... ... ақпараттар алу;-шектеу;-сақтандыру;-жабу;-хеджирлеу және т.б.
Диверсификациялау өздерінің арасында тығыз байланысты түрлі салым объектілері арасында инвестицияланатын қаражаттарды орналастыру процесін білдіреді. Диверсификациялау принципінде клиенттерге өз ... ... ал ... қаражаттарды нарықтан сатып алынатын және тұрақты орташа табыс әкелетін түрлі бағалы қағаздарға салатын инвестициялық қорлардың қызметіне негізделеді. Диверсификациялау түрлі ... ... ... орналастыру кезінде тәуекелдің бөлімінен қашуға мүмкіндік береді. Сонымен, инвестор бір акционерлік қоғам орнына бірнеше түрлі акционерлік қоғам N ... ... алу ... ... N есеге көбейтеді және сәйкесінше тәуекел деігейін N есе ... ... ... ... ... және ... ... жағдайында шешім қабылдайды. Әрине, егер инвесторда толық ақпарат болса, ол сапалы болжам жасап, тәуекел діңгейін төмендете алатын еді. Бұл ... ... ... ... ... ... бағалы тауар болып табылады, ол үшін инвестор ... ақша ... ... олай ... ... капитал салымы кәсіпкерліктің бір сферасы болып табылады. Толық ақпарат құны ... ... бар ... бір ... ... ... алу құны мен ... толық емес жағдайдағы күтілетін құн арасындағы қатынасы ретінде ... Егер ... ... ... ... да, ... ... өткізудің сапалы болжамын қамтамасыз ететін сұраныс пен өткізу нарығын зеттеуге салған тиімді.
Шектеу - ... ... ... және тағы ... ... ... ... Шектеу тәуекел деңгейін төмендетудің маңызды құралы болып табылады және шектеуді банктер қарыз беруде, овердрафт келісімшартына отырғанда; шаруашылық жүргізуші субъектілер тауарларды ... ... ... жол ... және ... ... ... инвесторлар капитал салымы сомасын анықтау кезінде қолданады.
Қазақстанда қор нарығының қалыптасу жағдайындағы бағалы қағаздармен жасалатын ... ... ... өз ... оларды төмендетуге қолайлы құралдарды іздестіруді қажет етеді. Олардың біріне опциондық ... ... ... ... ... ... опциондар кеңірек дамыды. Осыған байланысты акционерленетін кәсіпорындардың акцияларын жеңілдікпен сатып алу құқығы қамтамасыз етіледі. ... ... оның ... сату нарығына белгілі бір кепілдік алады. Тиісті бағалы қағаздардың меншік иесі болмайақ, бірақ оларға құқық алатын опционды иеленуші, ұтыс ... ... ... ... бұл ... ... ... қалады. Қолайсыз жағдай туған кездері опционды иеленуші тиісті контрактіге сәйкес тез арада қайта сата ... ... ... ... деп контрактіде көрсетілген мерзім ішінде ғана әрекет ететін, тұрақты бағада белгілі бір ... ... ... алу ... ... құқық беретін контрактіні атайды. Контрактны сатып алушы оны сатуға опциондық сыйақы төлейді, оны опцион ... ... ... алу опционы кез келген контрактідегі мерзімде, контрактіде көрсетілген акциялар санын белгілі бір ... ... ... ... ... ... да ... сатып алушы төлейтін сыйақы мөлшері әр түрлі себептерге байланысты келеді, соның ішінде сол акциялардың бағалы қағаздар нарығындағы жағдайы, опционның ... ... ... ... ету мерзімі, ең соңында опциондық нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың шекті қатынасы әдетте сыйақы бір акцияға есептеліп ... ... ... ... ... ... байланысты сыйақы мөлшері де ұлғая түседі, бірақ тікелей қатынастағы тәуекелділік болмайды.
Опционды сатып алушы мен ... ... ... ... де ... емес: егер сатып алушы уақтылы сыйақы төлеуді міндеттемесі ретінде санаса, ал сатушы ақшалай қаражаттары немесе бағалы қағаздарының кепілі ... өз ... ... ... бір ... ... тиіс. Ондай кепілді салу және оның мөлшері нарық экономикасы дамыған барлық елдер үшін іс жүзінде ... ... ... ... ... ... ... байланысты екі типке бөлінеді: еуропалық, американдық.
Еуропалық опцион - ... уәде ... ... ... ... ... опцион.
Американдық опцион - келісім бойынша алдағы күнде де және оған дейін кез келген уақытта да орындалуға жіберілетін ... ... ... ету уақытында қайта сатылу негізінде иеленушілерін бірнеше рет ауыстырады. Бұл жерде ... сату ... баға ... қызмет ету мерзіміне таянған сайын төмендеп отырады. Опциондармен жасалатын мәмілелер биржалық ... бір ... ... ... ... ... әдісімен жүзеге асады. Іс жүзінде бұл келесідей түрде жүргізіледі. Сауда әрекетімен реттеуші жетекшілік ... Оның жан - ... ... мен ... жиналады. Реттеуші әдетте бір акция түрімен жұмыс істейді. Ол сауда күнінің ашылуына баға белгілей отырып, сауда ... ... ... ... ... ... топ ... сатып алу және сату бұйрықтарын тіркейді, нарық жығдайы туралы ақпараттар береді және т.б. Брокерлер мен ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Опциондармен жасалатын сауда екі бағытта жүзеге ... ... ... ... - ... ... мүдделері есебінен жүргізілетін мәмілелерде. Бірінші категория клиенттерге қызмет көрсетеді, яғни опциондармен сатып алу немесе сату ... ... ... ... ... жеке және ... ... арналады. Бұл мәмілелер делдалдық фирмалардың ісінде төленеді. Екінші жағдайда, фирма ... ... ... ... ... ... ... өзінің есебінен зиян шегеді. Бұл жерде брокерлік және дилерлік қызметтің арасындағы айырмашылық байқалады.
Опционды сауда ... ... ... ... ... мен ... ... ұсыныс сыйақысының мөлшерін анықтаудан басталады. Реттеуші барлық кластар анықталғанша сериялардан туындайтын мәмілерге қол жеткізеді. Дилерлік мәртебесі бар әрбір ... ... ... ... ғана ... ... ақ ... алмастырулар қажет болған жағдайда қатынасуға тиісті. Алмастыру уақытында қандай да бір сериялар бойынша мәмілерге байланысты ұсыныстарға тыйым салынады.
Ертеңгілік алмастыру биржаның ... ... ... ... Осы аралықта биржашылар барлық класс серияларының брокерлік және ... желі ... ... алу және сату ... ... ... ... әр серияда сатып алушылар мен сатушылардың ұсынысы жинақталады. ... ... ... ... ... ... да қамтылады.
Алмастыруды бастағаннан кейін реттеуші, сауда күнінің басындағы баға белгіленімін құрайтын сұраныстың ең жоғары ... және ... ең ... бағасын хабарлайды. Биржашылар хабарлаған баға белгіленімінің ұсыныс бағасымен жақындығына көңіл аударады. Сонымен қатар, кейбір ... өз ... ... туралы бұйрығын ескере отырып, варианттардың ішіндегі ең жақсысы бойынша мәмілерді жүзеге асыруға тиіс, яғни төменгі бағада сатып алып немесе ең ... ... ... бірінші мәмілесі өткеннен кейін, реттеуші барлығына бірдей осы бағада басқа мәмілерді ... ... ... және ... ... өтеді және т,б. Алмастыруды аяқтағаннан кейін биржалық мәміле мүшелері ... ... ... алу-сатуға деген ұсыныстарын жасайды. Мұндай да белгілі бір регламент әрекет етеді.
* Егер биржашының опцион ... ... ... ... ... бағасы реттеушінің өтінішіне сәйкес келмесе, дилерлер қарсы ұсыныс ... ... Бұл ... ... ... рәсімделетін, биржашылар арасында сауда келісімі жүргізіледі.
* Реттеушіге және бір біріне жасалған үндеулер дауыстап жасалады, себебі әр қайсысы кез ... жаңа ... ... ... ... алу және сату опционын бірдей бағада сатуға екі бұйрықты алған брокер, әрқайсысын жеке-жеке ... ... және егер ... де ... ... ... біріктіре отырып, мәмілені жасай алады.
* Брокер мәмілені өзінің фирмасы ... ... ... және сонымен бірге, клиенттен комиссиондық ақы алуға құқығы жоқ, яғни ол, таза ... ... ... ... Егер ... бір немесе бірнеше опциондарды сатып алса, ол бірінші кезекте сол серияның опциондарын сатып алуға ... ... ... айтқанда, мәмілені уақытша кімнің атына бекіту керектігіне мүмкіндік алады.
Опциондық кластағы сауданы жаңарту міндетті түрде алмастырудан басталады.
Опцион - бұл ... ... ... ... ... ... бір уақыт аралығында кейбір, алдын ала келісілген бағаға ... ... алу ... сату мүмкіндігін береді.
(6)
(7)
(8)
Мұндағы, V - t мерзіміндегі опционның бітуіне дейінгі колл опционның ағымдағы бағасы; Е - ... ... ... ... N(di) - ... ... үлестірудің шартындағы ауытқудың d1 - ден кіші болу ықтималдылығы және осылайша N(d1) мен N(d2) ... ... ... ... мән ... ... Х - ... бағасының орындалуы;
aRF - тәуекелділігі жоқ пайыздық қойылым; t - опцион мерзімінің бітуіне дейінгі ... - ... ... σ2 - базистік акцияның пайда ... ... ... сай ... ... Тәуекелділігі жоқ қойылымның орнына казначейлік векселдер пайдасын опцион әрккетінің мерзімімен тең мерзімді пайдалануға болады. ... ... ... ... жыл ... ... бойынша акция бағасының өзгеруіне сай вариацияны есептеумен бағалануы ... Е=20$, Х=20$, t=3 ай ... ... ... 0,25 жыл.
aRF=12% немесе 0,12. σ2=0,16. (3.13) мен (3.14) формуласын қолдана отырып, d1=0,25, d2=0,05, N(d1)= N(0,25), N(d2)= N(0,05) ... ... ... ... ... қалыпты үлестіру функциясының кестесін қолдана отырып анықтаймыз. d1=0,25 мәніне N(0,25)=0,5000+0,0987 (кестеден)=0,5987 ... ... ... ... ... Әрі қарай (3.12) формуласы бойынша: V=20$·0,5987-20$·exp(-0,12·0,25)·0,5199=1,88$ табамыз.
Қарастырылып отырған шартта ... тепе - ... ... ... 1,88$ ... ... ... және корпоративті қаржылық саясат.
Инвестициялық шешімдер. ОРМ және САРМ модельдері компанияның негізгі инвестициялық шешімдерінің ... ... ... алады.Осыны нақы мысалда қарастырайық.
Мысал. Кәсіпорынның активтерінің бастапқы бағасы 400 млн.$ құрайды. Кәсіпорынның 200 млн.$ сомасы көлемінде кредиттік қарызы бар, жабу ... 2 ... ... Мерзімнің соңында төленетін пайыз қарыздың баланстық бағасына қосылады, қарыз дисконтты мөлшер ... ... ... ... ... ... ... пайда вариациясы: σ2=0,01.
Тәуелділігі жоқ қойылым 10% құрайды.
Кәсіпорынның активтеріне колл ... ... ... ... сондықтан (3.12) мен (3.13) формулаларына мыналарды қоямыз: V - колл ... ... ... - ... ... бағасы, немесе 400 млн.; X - орындалу бағасы - 200 млн.$ ... ... ... ... - (5.4) формулаларын және ... ... ... ... ... 400 млн.$ ... ал ... көмегімен табылған акционерлік капиталдың нарықтық бағалауы - 236253800 $, онда қарыздың мүмкін баланстық бағасының нарықтық бағалауы 200 млн. $ ... 163 746 200 $ тең ... ... ... ... тәуекелдігі бар активтерді сатып алуға жұмсайды делік. Осылайша ол пайдалылық ... ... ... ... ... дейінгі дисперсиямен өлшенеді. Жаңа ситуацияда өлшенетін дисперсия: σ2=0,10, а σ=0,3162.
Егер кәсіпорынның бағасы бұрынғыдай болса - 400 млн. $, ... ... ... ... ... қарыз капиталы қазір 161723119 (400000000-238276881) құрайды. Кәсіпорынның акционерлері осындай шарттарда активтермен ... ... үшін 2 023 081(238 ... ... ... ... ... бұл сомадағы пайда қарыздық міндеттеме ұстаушылардың есебінен алынады. Бұл мысал қарыздық капиталдың нарықтық бағалауын қысқартатын, өзін кәсіпорынның ... ... ... ... ... ұстаушылар шектелген келісімнің қажеттілігін көрсетеді.
Опциондардың құндық моделі
Опционның бағаларын есептеудегі ... ... ... тиiмдi нарықтың идеясы жатады. Опционның әділ сыйақысы деп опцион сатушы және ... ... ... орташа мөлшерде пайдаға кенелмейтін бағаны айтады.
Сыйақының мөлшерін есептеу үшiн, опцион шартының негiзіне жататын базалық актив ... ... үлгi ... ... процесстiң қасиеттерi постулаттанады. Мұндай үлгiнiң параметрлерi тарихи мәлiметтер негiзiнде бағаланады. Сыйақы шамасыа ... ... ең ... статистикалық параметрлердiң бiрi негiздi активтiң бағасының құбылмалылығы болып табылады. Демек, ол ... ... ... келешек бағаның болжауындағы екiұштылық жоғары, сол себепті опцион сатушысының алуы керек болатын тәуекелге сыйақысы ... ... ... ... ... ... Биномиальді модель
* Хестон моделі
* Монте-Карло моделі
* Бьерксунда-Стенслэнда (Bjerksund-Stensland) моделі
* Кокса-Рубинштейн (Cox-Rubenstein model) моделі
* Ятса (Yates model) моделі
Опционның құндық Блэк - ... ... Black - Scholes Option Pricing Model, OPM) -- бұл ... егер ... ... ... ... болса, оның құнын нарық белгілейтінін топшылайтын еуропалық опциондарға теориялық бағаны анықтайды.
Осы үлгi iс жүзiнде кең таралған және сонымен бiрге ... ... ... меншiктi капиталын, барлық туынды қағаздардың бағаларын, варранттар, еркiн айырбасталатын бағалы қағаздардың құнын есептеуде қолданылады.
Блэк-Шоулз моделінің ... ... мен ... Шоулзға 1997 жылдың қазан айында экономика саласында Нобель премиясы берілген болатын. Лауреаттарды тағайындау бойынша комитет тағы бiр ... ... ... Black ) ... ... бiрақ оның 57 жас шамасындағы 1995 жылдағы оның мезгiлсiз өлiмi бұл абыройды ... ... ... Бұл үш ... ... ... және тәжiрибесiнiң дамытуына үлкен ықпал көрсеткен опциондардың және басқа туынды қағаздардың құнын есептейтін математикалық формуланы ... ... ... Бұл ... ... көпшілікке Блэк-Шоулза формуласы деп белгілі. Осы формуланың ашылуы опцион саудасының өсуіне және туынды қағаздарға қызығушылықтың жоғарлауына себепші ... 70 ... ... ... ... ... ... қолданудың өзі жаңа болды. Қаржы нарығында негiзгі жұмыс ... ... ... сiз ... ... ... дайын болған сайын сiз соғұрлым көбiрек пайдаға үмiт арта аласыз.
Бұл моделде ... ... ... ... ... қаралады:
* Базалық активтің бағасы және атқарылу бағасы. Бұл қатынас опцион статусын ("ақшада" немесе "ақшада емес") және опционның ішкі құнының ... ... ... ... ... ... ... Уақыт опцион сатып алушысына қарсы жұмыс iстейдi.
* Тербеліс дәрежесі(құбылмалылық). Бұл көрсеткіш базалық актив бағасының тербелмелі екенін ... ... ... дивидендтер опцион коллдың бағаларын қысқартады және пут опционның ... ... ... ... ... ... акциясы негізіндегі дивидент соммасының бағасын төмендетеді.
* Пайыздық мөлшерлеме деңгейі. Базалық акциялардың форвардтық бағасының өсуіне пайыздық ... ... өсуі алып ... ... ... алғашқыда тиімділігі және жұмысқа қабілеттілігі трейдерлердің күдіктілігін тудырды. Стохасткалық дифференциалды теңдеуді қолданған ... ... ... ... ... ... ... Блэк-Шоулз формуласы жұмыс жасап қана қоймай бүкіл нарықты ... 1973 жылы ... ... ... ... ... жасаған бiрiншi күнiне 1000 опцион саудаласты, ал 1995 жылдан бір ... ... ... 1 ... ... төрт айнымалы қолданылады: (1) опцион мерзім ету уақыты, (2) баға, (3) ... ... ... (4) ... ... деңгейі. Олар опцион үшін берілетін сыйақының әділ шамасын анықтауға мүмкіндік береді.
(9)
С- колл опцион үшін теоретикалық сыйақы
S - базалық ... ... ... - ... ... ... ... уақыт, жылдың үлесі ретінде бейнеленген
К - ... ... ... - ... ... ... ... - кумулятивті стандартты қалыпты үлестірім
е - экспонента (2,7183)
(10)
s - ... ... ... ... ... - ... ... түсіну үшін оны екі бөлікке бөліп қарастыруға болады. Бірінші бөлігі SN(d1) базалық акциялар сатып алуларынан күтілетін пайданы көрсетеді. Есептеу акция ... ... колл ... сыйақысына көбейтуге негізделеді. Екінші бөлігі опцион мерзімінің бітуіне атқарылу бағасын көрсетеді. Колл опционының нарықтық бағасы бірінші бөліктен екінші бөлікті алып ... ... ... ... арқылы опциондармен жұмыс жасаушы инвестор тәуекелділікті және потенциалды табысты есептей алады.
Фьючерс - ... ... ... ... тұрақты бағада алдағы уақытта жабдықтау контрактісін айтады.
Еркін нарықта нақты сатушылар мен сатып алушылар арасында ... ... ... ... ... да, ... мәмілелер негізінен биржада жасалады. Ұйымдастыру қатынасындағы жүйе опционға ұқсас: клиент брокерлік кеңсе арқылы ... ... ол ... ... ... ... ... өкілге жетеді, кейінгі оның орындалуы немесе орындалмауы ... ... ... ... ... ... ... мынадай бұйрықтар қолданылады: нарықтық, тоқта, шектеулі.
Сауда ... ... ... ... мәмілерден басты айырмашылығы, мұнда арнайы бекітілген дилер жоқ. Олардың орнында деп аталатындар жұмыс жасайды. Олар ... өз ... ... алып және сатқанымен опциондық саудағыдай міндеттемелерді орындамайды. Саудагерлердің кейбіреуі бір жолғы ... ... ... ... залда бір күндік қызметке құқық алады. Екінші топты брокерлер құрайды, олар қарапайым делдалдық қызмет атқарады.
Фьючестермен мәмілені жүзеге ... ... екі ... ... ... және сақтанушылар. Бірінші категория - бұл фьючерсті кейіннен ... ... алу ... ... ... яғни алыпсатарды контракт заты қызықтырмайды. Сақтанушылар керіснше, өз қызметінің түріне байланысты берілетін тауарлармен контракты бойынша тікелей байланысты. Мұндағы сатушы жақ ... ... ... ... ал ... ... жақ инвестор болып саналады. Екі жақта өздерінің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін тырысады. Опционға қарағанда фьючерстік мәміленің ... екі ... да ... ... сыйақы берілмейді.
Тұрақты табысты бағалы қағаздар фьючерсі - фьючерстердің біршама жауапты түріне ... Оның заты ... ... ... қағаздармен алдағы кезеңде жабдықтау болып табылады. Бұл ілгері уақыттағы мемлекеттің бағалы қағаздары. Фьючерсті сатушы контрактіде саны және ... ... ... бір ... қағаздарды сатып алуға міндеттеме алады. Сатып алушы контрактіде қарастырылған күнге сәйкес және контрактінің шарттарын сақтай ... ... ... да қаржылық құралдар арасында бұл мәмілелердің мәні, кепілденген ... ... ... ... алып ... ... туындайды. Бұл бағалы қағаздардың атының өзі, инвестордың оларды сатып алуға қаражат салуда ешқандай тәуекелге бармайтынын түсіндіреді. ... оның ... бір ... бар, ... ... ... жұмсалымдардан жоғары табыс ала алмайды. Дегенмен де инвестор мынадай ... ие ... ... ортақ дағдарыс және құлдырау тұсында да оған тұрақты табыс кепілденеді;
* біршама белсенде, бірақ та тұрақты емес нарықта инвестор ... ... ... оған қор ... жағдайға және инвестициялық портфельдің қалыптасуына тұрақты бақылау жасауға уақыт және күш жұмсаудың қажеті жоқ.
Артықшылықтар мен ... ... ... ... ... ... ... алып, өзінің меншікті жоспарын жасайды, ал соның сомасында тұрақты табыстың бағалы қағаздарға деген сұранысы мен ұсынысы ... ... ... өзіндік номиналдық құны болады және соған сәйкес қайтару мерзімі өткенде оны өтейді. Фьючерстік ... ... орта және ұзақ ... бағалы қағаздарға пайдаланылады. Облигация үшін тік баға номиналдық құнынан төмен және жоғары болуы да мүмкін.
Бағалы қағаздар ... іске ... ... ... сатып алушыға биржалық опционды мәмілелер сирек беріледі. Көбіне мәміле екінші жақтың есебінен бірінші жақтың айырмасына сәйкес төлемдерді төлеумен өтеледі.
Көрсеткішті мәмілелер - бұл ... және ... ... ... ... жаңа облысы.
Көрсеткішті мәмілелер технологиясы көрсеткіш шамасының теріс өзгерісінің ақша коэффициентіне көбейтілуінен тұрады. Шыққан сома ... ... ... төленеді. Көрсеткішті фьючерстер мен опциондар қандай да бір бағалы қағаздармен қамтамасыз ... ... ... тек қана ... ... немесе төмен қозғалуынан түзілетін айырма есебінде төленеді. Мұндай жағдайда фьючерстерде бұл нарықтық белгілер көмегімен жүргізіледі.
Жақсы ... ... ... ... ... негізгі айнымас қасиеті, олардың қатысушылары табыс табу үші жаңа ... ... ... ... ... ақша ... ... үлкен, ал қосымша тәуекелді қажет ететін мәмілелер бес минуттан көп тұрып қалмайды және де ақпарат ағыны соғұрлым тез ауысып ... Осы ... ... ... нөлдік арбитраж шартын құрады, яғни арбитраж мүмкіншілігін жояды. Арбитраждың көп түрі бар. Кең көлемді арбитраж инвесторлар кез келген бір ... әр ... ... ... ... тапқанда пайда болады. Мысалы, үлкен коммерциялық банктер бір бірінен банкаралық пайыздық мөлшерлемеге ... ақша ... ... ... ... бойынша арбитраж ешқандай тәуекелге итермелемейді және әр түрлі активтерден бірдей пайда әкелетіндігін болжайды. Активтер тәуекелді болғанда, біз табыстың ... ... ... ... ... ... бір тәуекел бағасын анықтайды. Мысалы, бірінші күрделі қаржыландыру капитал салымы тәуекелсіз 10% пайда әкеледі ... ... ... 0.5 мүмкіндігімен 5% немесе 15% пайда әкелуі мүмкін. Осы салымнан күтілетін пайда бағалығы:
(0.5)*15% + (0.5)* ... яғни ... 10%. ... көбі біріншіні таңдайды, аз алса да ешқандай тәуекелсіз. Үлкен табыс әкелу тәуекелділігін өтемегендігі тәуекел жағымсыздығын көрсетеді. Егерде бүкіл ... ... ... онда ... ... ... ... гөрі арзан тұрады. Осы активтердің бағалары арасындағы айырмашылық тәуекелдің нарықтық бағасын қалыптастырады. Осындай екі ... ... ... ... ... ... ... деңгейлерінің анықсыздығы әр түрлі.
Хеджер дегеніміз - фьючерстік биржада хеджирлеу деп аталатын операцияларды жүзеге асырушы кез келген кәсіпорын, банк, ... ... ... да ... ... субъект.
Ал хеджирлеу -- банкілік, биржалық және ... ... ... тәуекелді сақтандырудың түрлі әдістерін білдіру үшін қолданылатын термин.
Портфельдік инвестициялаудағы хеджирлеу -- портфельге қаржы құралдарын енгізу, ... ... ... ... тең ... негізгі актив құнының өзгеруінен түсетін кіріс. Мәселен, инвестор 120 теңгеден 100 ... ... ... Ол оны ұзақ ... ... ... ойластырды. Алайда аталған акциялар құнының төмендеп кету тәуекелі бар. Сондықтан хеджирлеу, яғни болуы мүмкін шығын түрлерінен ... ... ... ... ... ... ... опцион алады. Мысалы, 7 айдан кейін 100 акцияны 125 теңгеден сату құқығы туынды қағаздар шарттары ... ... ал ... ... үшін ... 15 ... ... Осылайша, егер 7 айдан кейін акциялар құны 120 теңгеден 110 теңгеге төмендеп кетсе, инвестор өз ... іске ... ... акциясына 15 теңгені құрайтын жалпы шығынды (туынды бағалы қағаз құны) өтеп, әрбір акцияны 125 ... сата ... ... болашақтағы бағаның немесе пайыздық мөлшерлеменің тербелістерінен сақтану үшін ... ... ... мерзімді биржа мәмілесінде валюта мен құнды қағаздардың сату және сатып алу тәжірибесі.
Хеджерлеу мәні бір уақытта фьючерсті немесе опционды контрактті сату ... ... алу және ... ... ... ... активтерді сату немесе сатып алу, кейін жеткізілім күнінен кері ... ... ... ... ... ... бірақ сонымен коньюктураның қолайлы даму мүмкіндігін пайдалану көре алмайды, пайдасын төмендетеді. Хеджерлеу толық немесе бөлшекті болуы мүмкін. Толық хеджерлеу ... ... ... мүлдем болмайды. Бөлшектік хеджерлеу сақтандыруды тек шектелген аумақта ғана жүзеге асырады.
Инвестор өз ... ... үшiн ... ... ... өлшемiн және сатып алып немесе сатуға керек болатын ... ... ... анықтауы керек.
Хеджерлеу iс қымбат және күрделi, онда толық шығындардың бағасын және хеджерлеудің ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
+ Сақтандыру
Сақтандыру мәні - тәуекелден қашу үшін инвестор ... ... бас ... яғни тәуекел деңгейін нөлге дейін төмендету үшін төлеуге дайын. Егер ... құны ... ... шығысқа тең болса, онда тәуекелге қарсы инвестор басынан кешу мүмкін кез келген ... ... ... ... ... ететіндей сақтана алады. Қаржы тәуекелдерін сақтандыру оның деңгейін төмендету әдістерінің ең тараған түрі ... ... ... - бұл ерекше қаржылық қатынастар. Бұл қатынастар үшін ... ... екі жақ ... қажет: сақтандырушы мен сақтанушы. Сақтандырушы сақтанушы төлемдері есебінен ақша қорын (сақтандыру немесе резервтік қор) құрады. Сақтандыру бұл сақтандыру ... өз ... ... ... асыратын сақтандыру төлемі арқылы сақтандыру нарығында белгіленген, сақтандыру жағдайы немесе өзге де оқиғалар туындаған кезде жеке және заңды тұлғаның заңды ... ... ... ... ... ... кешені. Сақтандыру нарығы сақтанушы мен сақтандырушының сақтандыру нәтижесіне ... ... ... ... қамтиды.
Сақтандыру - қоғамның экономикалық қатынастарының айрықша сферасын бейнелейтін көне ... ... ... ... адам ... ... және ... қызметтің барлық жағын қамтиды. Сақтандыруға түрткі болатын басты себеп - бұл өндіріс пен адам ... ... ... ... өндіріс процестерін жалғастыру, азаматтардың жекелеген санаттарының өмір тіршілігі мен ... ... ... ... ... сатып алу үшін қоғамның, жеке өндірушілердің, олардың топтарының (салалық және аумақтық ... ... - ... ... ... да немесе резервтерін де, сондай-ақ ақша ресурстарын да кіріктіретін қажетті қаражаттары болуы тиіс. Мұндай ақша қаражаттары әдетте резерв және ... ... ... ... мақсаты қоғамдық ұдайы өндірістің үздіксіздігін қамтамасыз ету үшін азаматтарды, ... ... ... ... және ... ... ... табылады.
Сақтандырудың экономикалық мәні барлық қатысушылардың төлемдері есебінен оқыс оқиғаға ... ... ... Демек, сақтандыру -- қолайсыз құбылыстар мен күтпеген оқиғалар болған кезде жеке және заңды тұлғалардың мүліктік мүдделерін ... және ... ... ... ... үшін мақсатты ақша қорларын құру және пайдалану жөніндегі қайта бөлгіштік қатынастардың айрықша сферасы.
Қазақстан Республикасында сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты - ... ... және ... жүргізуші субъектілердің мүддесін қорғаудың нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ұлттық сақтық рыногын қалыптастыру.
Сақтандыру нарығының мәні және атқаратын ... бұл ... ... өз ... ... ... ... сақтандыру төлемі арқылы сақтандыру нарығында белгіленген, сақтандыру жағдайы немесе өзге де оқиғалар туындаған кезде жеке және заңды тұлғаның ... ... ... жағынан қорғауға байланысты қатынастар кешені. Сақтандыру нарығы сақтанушы мен сақтандырушының сақтандыру нәтижесіне байланысты экономикалық қарым-қатынастарының жиынтығын қамтиды.
Нарықтық ... ... ... мемлекеттің монополиясы бұзылған: мүліктік және жеке басты сақтандырудың барлық түрлерін жүргізген бір ғана ... - ... ... ... ... ... бірнеше сақтандыру компаниялары, кәсіпорындар, корпорациялар, меншіктің түрлі нысандарының қоғамдары құрылды. Қызмет сферасы сақтандырудың тәуекелдік түрлерін де қамтиды: биржалық мәмілелерді, ... ... ... ... және ... айрықшалықты тәуекелдерді (валюталық бағамның өзгеруі, ереуілдер кезінде кәсіпорынның тұрып қалуы, ... ... ... ... ... және т.б.) ... ... бола отырып, корпорация заңға сәйкес іс-әрекет етуге міндетті. Осыған байланысты сақтандырудың немесе қайта ... жеке ... ... ... ... сақтандыру) ұйымының міндеттемелердің ең жоғары көлемі меншікті капитал мен сақтық резервтерінің 10%-ын құрайды. Тәуекелді сақтандыруға корпарация алатын көлемдердің әлуетін көбейту ... ... ... ... ... кезінде төлем қабілетсіздігі тәуекелдігін болдырмау үшін жетекші халықаралық қайта сақтандыру ... ... ... ... сақтандыру практикасы жүзеге асырылады.
Сақтық келісімшарттарын жасауға және сақтық ... ... ... ... тараптардың өзара іс-қимылы сақтық нарығында жүргізіледі.
Сақтандыру нарығы дегеніміз ақшалай қатынастардың сферасы, онда сатып алу-сату обьектісі - ... ... ... табылады және оған деген ұсыным мен сұраным қалыптасады.
Сақтандыру нарығының ішкі ережелері:
1. сақтандыру нарығы бөлімшелерінің құрылымын, міндеттерін, ... мен ... ... тиіс;
2. ішкі аудит қызметінің және басқа тұрақты жұмыс істейтін органдардың құрылымын, мүшелерінің санын, міндеттерін, функциялары мен ... ... ... ... нарығының техникалық, инвестициялық, кредиттік, операциялық, нарықтық және басқа тәуекелдерді басқару жүйесін айқындауға тиіс;
4. құрылымдық бөлімшелер басшыларының ... мен ... ... ... ... ... ... тұлғалары мен жұмыскерлері оның атынан және оның есебінен мәмілелерді жүзеге асырған кезде солардың өкілеттіктерін ... ... ... ... ... ... реттеуші, коммерциялық, бағалық, сенімділік.
Бөлу функциясы: бұл функцияның өзгешелігі қайта бөлу ретінде көрінуі. Ол ... алу ... ... ... алу ... ... жолымен сақтық жағдайының бөлу мүмкіндігін жоюға бүгіледі. Жеке басты сақтандыруда бөлу ... ... ... ... ... функциясына бүгіледі.
Бақылау функциясы сақтық төлемдерін жұмылдыруды және сақтық қорын қатаң мақсатты пайдалануды қамтамасыз етуге байланысты ... ... ... ... ... ... дегеніміз мемлекеттің тарапынан сақтандыру нарығын реттеуді қарастыруға негізделген. Сонымен қатар сақтандыру нарығындағы операциялардың жүргізілуін ретке келтіріп, кемшіліктерін жояды.
Коммерциялық ... ... ... ... асырудан түсетін табыстарды мейілінше жоғары деңгейге көтеру.
Бағалық ... ... ... ... ... қалыптастыруда көмек көрсетеді. Және ол тұтынушылардың сұранысына байланысты қалыптасады.
Сенімділік функциясы сақтандыру операциялары қолайсыз немесе басқа ... ... ... ... ... яғни ... барлық шығындарын өзі өтейді.
Сақтандыру нарығының түрлері
Сақтандырудың мынадай түрлері ... ... ... ... Өмірді сақтандыру нарығы болып азаматтардың өмірі, деңсаулығы және ... ... ... ... ... нарығы, оның обьектілері болып жер, әуе және су ... ... ... ... да ... қаржылық тәуекелдік табылады.
* Жүктерді сақтандыру жүктерді, соның ішінде багажды, тауарларды және өнімнің басқа барлық түрлерін қоса ... ... ... оған ... ... ... ... мүліктік мүдделеріне жүктердің тасымалдану әдісіне қарамастан оның зақымдануы, жойылуы, жоғалып кетуі салдарынан келтірілген залалды толық өтемі мөлшерінде ... ... ... ... ... ... ... салдарынан үшінші тұлғаларға келтірілген залалды өтеу міндетіне байланысты тұлғаның мүліктік ... ... ... ... ... ... ... Ипотекелық сақтандыру, ипотекалық тұрғын үй қарызы бойынша кепілдік мүлік болып табылатын тұрғын үйдің нарықтық құны ... ... ... алушының ипотекалық тұрғын үй қарызы келісімшарты бойынша міндеттемелерді орындамауы салдарынан кредитордың мүліктік мүдделеріне келтірілген залалды толық өтемі мөлшерінде қайтару.
* ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік сақтандыру сақтанудың мемлекеттік ұйым болып табылатын сақтандырудың түрі. Осы жағдайда мемлекет өзінің ... ... ... арқылы, өзінің қаржы ресурстарына кепілдік бере алады.
* ... ... бұл ... ... ... ... саналатын сақтандыру қызметінің түрі.
* Өзара сақтандыру, өзара көмек беруді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша:
* Ерікті сақтандыру - тараптардың еркін білдіруіне орай жүзеге асырылатын сақтандыру. Ерікті сақтандыру нысанындағы сақтандырудың жекелеген сыныбын ... ... ... ... ... ... соның ішінде сақтандырудың жекелеген сыныптары шенберіндегі пруденциялық нормативтер уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерімен белгіленеді.
* Міндетті сақтандыру - заңнамалық ... ... орай ... асырылатын сақтандыру. Ол сақтанушының есебінен жүзеге асырылады. Міндетті сақтандыру кезінде сақтанушы ... осы ... ... ... құқықтық актімен белгіленген жағдайларда келісім-шарт жасасуы міндетті. Міндетті сақтандырудың келісімшарты ... ... ... кез келген сақтандырушымен жасалуы мүмкін. Мемлекеттік сақтық ұйымы үшін мұндай келісімшарт жасасу оның ... ... ... ... ... ... Жеке ... сақтандыру - жеке тұлғаның мүддесін, оған қатысты оның өмірін, деңсаулығын және сақтанушының өзінің де және ... жеке ... да ... қасиеттерін сақтандыру. Жеке басты сақтандырудың арналымы азаматтарға олардың өмірінде белгілі бір ... ... ... ... ала ... ақша ... ... Мүлікті сақтандырудың арналымы дүлей апаттардың және басқа кездейсоқ ... әр ... ... ... зиянын өтеуінде. Демек, сақтандырудың обьектісі әр түрлі материалдық құндылықтар және олармен байланысты мүдделер болады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ұдайы өндірістің үздіксіздігін қамтамасыз ету үшін азаматтарды, мүліктерді, өндіріс процестерін қоғамдық және ұжымдық қорғау болып табылады.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты - ... ... және ... жүргізуші субъектілердің мүддесін қорғаудың нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ұлттық сақтық рыногын қалыптастыру.
Қазіргі заманғы ұлттық сақтандыру жүйесін құру ... ... ... ... жаңа ... көтеру жөнінде шаралар әзірлеуді және кезең кезеңімен іске ... ... ... Бұл ... ... ... сақтандыруды дамытудың мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде жүргізіледі. Онда мынадай міндеттерді шешу көзделінген:
- әлеуметтік сақтандыру түрі ретіндегі ... ... ... ... ... сақтандыруды қолдану аясын кеңейту және міндетті сақтандыру ... ... ... ... қазіргі заманғы инфрақұрылымын қалыптастыру және оның қатысушыларының - сақтық ұйымы, сақтық брокер, ... ... ... ... ... ... өзара сақтандыру қоғамы, сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де заңи және жеке ... ... ... үшін жағдай жасау;
- халықаралық стандарттарды ескере отырып, сақтық қадағалауын жүйесін ұйымдастыру;
- сақтық және қайта сақтандыру ұйымдарының қаржылық ... мен ... ... бойынша талаптарды күшейту;
- осы заманғы сақтандыру технологиясын енгізуге жәрдемдесу;
- сақтандыру ... ... ... ... ... және біліктілігін арттыру жүйесін ұйымдастыру.
Қазақстанның сақтық рыногы қалыптасу стратегиясында тұр:
экономикалық және құқықтық негіздемелері бойынша ... ... ... ... ... ол ... ... айтарлықтай артта қалып келеді. Дамыған нарықтык қатынастары бар елдерде сақтық қызметтер көрсетудің ассортименті 500 түрге жетіп отыр, ал Қазақстанда ол не бары 40 ... ... Жеке ... сақтандыру және азаматтардың мүлкін сақтандырудың көптеген түрлері нашар дамыған, бұл халықтың табысының ... ... ... ... ... Республикасы сақтық рыногының қатысушылары мыналар болып табылады: ... ( ... ... ) ... ... брокері; сақтық агенті; сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы; актуарий; уәкілетті аудиторлык ұйым (уәкілетті ... ... ... ... сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де заңи және жеке тұлғалар.
Жұмыс ... ... ... ... Республи-касының аумағында тұрақты тұратын және табыс келтіретін қызметті жүзеге ... ... мен ... жоқ ... қоса алғанда, өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамдар міндетті әлеуметтік сақтан-дырылуға тиіс.
Қазақстан Республикасының "Міндетті әлеуметтік сақтандыру" ... ... ... ... ... мемлекеттік қоры" акционерлік қоғамы құрылған, ол бірден-бір ... мен ... ... ... ... ... емес ... Қор Орталықтың әлеуметтік төлемдерді жүзеге асыру үшін қаражаттың уақтылы аударылуын қамтамасыз етуге, қордың ... бос ... ... банк ... ... құралдарына орналастыруға, жыл сайын аудит өткізуді камтамасыз етуге, заңнамалық актілерге ... өзге де ... ... міндетті. Қордың өз қаражатын оның жарғылық капиталынан және комиссиялық сыйақыдан құралады және солардан тұрады.
Соңғы жылдары сақтандырудың отандық рыногында оң тенденциялар ... 2006 жылы ... ... ... 27,1 ... көбейіп, 120,2 миллиард теңгені құрады, міндетті сақтандыру бойынша сақтық ... ... 136,4 ... (2,8 ... теңгеге дейін) өсті. Ерікті мүлікті сақтандыру бойынша ол 18,6 ... (23,3 ... ... ... ... ... төлемақысының көлемі 80 пайызға (4,2 миллиард теңгеге дейін), соның ішінде міндетті сақтандыру бойынша 73,5 ... (1,3 ... ... ... өсті.
Сақтық ұйымдарының жиынтық есептік меншікті капиталы 47,3 пайызға (9 миллиард теңгеге дейін) көбейді, сақтық резервтері 66,7 пайызға (4,5 миллиард теңгеге ... ... ... ... ... активтері 2006 жылы Қазақстанда 65,6 пайызға көбейіп, 0,7 ... ... ... ... ... 34 сақтық үйымдарының сақтық қызметін жүзеге асыру құқығына лицензиялары бар, ... ... 6 - ... ... және ... ... сақтандыру бойынша, 27-сінің көлік құралдары иелерінің АҚЖ-ні міндетті ... ... ... бар, 6 ... ... 30 актуарийлердің, 34 аудиторлық ұйымдарының және 67 аудитордың сақтық қызметінің аудитын жүзеге асыруға лицензиялары бар.
* ... ... ... ЖАЛПЫ ТӘУЕКЕЛДІ ЕСЕПТЕУДІҢ АДДИТИВТІ МОДЕЛІН ҚҰРАСТЫРУ
Инвестициялық шешім кезіндегі жалпы тәуекелді есептеудің аддитивті моделін құрастырдым. Несиелік тәуекел дәрежесіне, нақты сектордағы ... ... ... ... және ... ... байланысты болады. Ол келесі мәнге тең болды:
Жалпы ... ... ... ... ... + ... ... тәуекелділік үшін инвестицияның ақша қайтару мерзімін априорлы түрде үш жыл деп алдым. Мысалы, инвестиция үшін PBD= 4 ... тең ... ... тәуекелділік = (3/4)=0,75
Ал несиелік тәуекел үшін нақты пайыздық мөлшерлемені Rr=60% деп алам. Егер есептеулер нәтижесіндегі Rr=30% шыққан жағдайда, несиелік тәуекел= ... ... ... шыққан сақтандыру тәуекелінің соммасын NPV ағымдық толық суммаға бөлеміз. NPV ... ... ... ... - ... депозиттің орташа мөлшерлемесі
бастапқы салынған инвестиция мөлшері
CF1, CF2, CFn- жыл ... ... ... ... ... ... үлгі арқылы жалпы тәуекелділік анықталады. Ол инвесторға инвестициялық жобаның әлсіз жақтарын көрсетіп, оларды түзетуге мүмкіндік береді.
* ТӘУЕКЕЛДІЛІКТІ ЕСЕПТЕУ АЛГОРИТМІ ЖӘНЕ ... ... ... ... сипаттамасы
PHP және JavaScriptтiң тiлінде жазылған басқару жүйесi iшiндегi қолданушы қоймасы бар ... ... ... ... үшiн әр ... ... тұрады. Жүйенің маңызды ерекшелiгі бастапқы орнатуында ең төменгi құрал-саймандар жиыны болып табылады және қажет уақытында ол толықтырылып отырады. Бұл ... ... ... панелiнiң үйiп таcталуын төмендетедi, сонымен бiрге серверге жүктеменi төмендетедi және хостингтегi орынды сығымдап ұстайды.
Yii Framework фронтальді және әкiмшiлiк ... ... кез ... ... ... ... бередi. Орыс, украина және кейбір ТМД елдерінің тiлдерiндегі түсiнiктi пакеттерi бар.
Негiзгi мүмкiндiктері:
* Функционалдықты қосымша кеңейтулер көмегiмен ... ... ... және ... ... модулі қолданушы және басқарушылар үшін көп деңгейлi аутентификацияны жүргізеді.
* Үлгiлердiң жүйесi ... ... ... ... ... ... оңай мүмкiндiк бередi. Тегiн де, ақылы да желiлерде дайын үлгiлердiң үлкен таңдауы бар.
* Модулдардың блоктiң жағдайын кез келген ... ... ... схемалар сол, оң, орталық және кез келген басқа жерге.
* Жаңартуларды жүйелi ... ... MsSQL ... iске асырылып қойылды, PostgreSQL, Oracle қолдауын қосу жақын арада жоспарланған.
Сонымен қатар, дипломдық ... ... ... ... Java Script тілі ... ... - бұл функцияны және қолданушылармен өзара қарым-қатынасты ... ... HTML ... ... пай - да - ... ... тілі. JavaScript HTML стандартының қондырмасы болып табылады және осы ... ... ... ... ... кеңейтеді. JavaScript-те жазылған модуль қосалқы программа ретінде HTML файлында біріктіріледі және стандарттық командадағы HTML-кодының тиісті жолынан орындауға ... ... ... ... ... ... де, гипермәтін коды да бір құжат ретінде қабылдайды және басқа да ... бір ... ... ... осы ... ... жаңа браузердің шығуына орай, JS танымалдылығы қатты өсті. JavaScript-тің көмегімен ... HTML стан - дарт - ты ... ... ... емес нәрселерді жасауға болады. Скрип - тер, қолданушының ... ... ... да бір ... ... нәти - же - сінде орындалады. JavaScript программасы қосылатын Web-құжат - тарын ... мә - тін ... мен ... келетін браузердің болуын талап етеді. Кейбір қа - рау - шылар өздеріне кіріктірілген редакторларды қосады, сондықтан сыртқы редактордың қажеттілігі болмайды.
Java ... ... ... ... ... JavaScript, HTML парағына кіріктірілген Java-апплеттерінің сыртқы қасиеті мен ... ... ... ... Мұның айырмашылығы апплеттер браузердің сыртында болады, ал JavaScript программасы тек браузердің ішінде ғана жұмыс істей алады. Бір ... ... ... ... табу қиын емес ... Ал - ға - шын - да оны ... ... Netscape серверінен, электрондық басшылық жасау және мысалдар түрінде, басқа да көптеген орындардан ... ... ... әсер ... Дегенмен де, объектілер, операторлар, түстер мен басқа да ... - ті - лер ... ... бір ... іздестіру қиын.
Тәуекелді есептеуді осы php негізінде сайтты құрдым. Сайттың бастапқы бетінде инвестициялау туралы мәліметтен ... ... ... бет, Инвестициялық тәуекелділік, Несиелік тәуекелділік, Өндірістік тәуекел ... ... ... - ... бет
+ Инвестициялық тәуекел
Инвестициялық жобаны қаржылық талдау қаржылық пайда, не зиян әкелетін ... ... не ... ... ... қабылдау үшін қажетті мәліметтер алуға арналған.
Инвестициялардың тиімділігін анықтау жөніндегі мәселе әрбір компания мен ... ... ... ... үлкен мәселе.
Осы инвестиция салудың тиімділігін анықтауда ақша қайта өтелетін мерзімді анықтау керек. ... ... салу ... CF0 3 000 000 тг, бірінші жылы 550 000тг, екінші жылы 750 000 тг, ... жылы 1250 000 тг, ... жылы 1550 000 тг, ... жылы 700 000 тг ... ... Ақша ... түрінде көрсетсек
550000 750000 1250000 1550000 ... 2 3 4 5
3 ... осы ... ақша ... өтелу мерзімін анықтайық. Кейінгі жылдары түскен пайда бастапқы салынған сомаға жеткен ... ... ... ... ... 550 000+ 750 000+ 1250 000+ 1550 000+ 700 000
(-) (-) (-) (-) ... ол 3 жылы 2550 000 ... ... ... ал енді ... салынған инвестицияға 450 000 ақша жетпейді. Ол ақша төртінші жылдың қай айында қайтатынын анықтау үшін төртінші жылы ... 1550000 12 айға ... ай ... 129 000 тг ... табатынын анықтаймыз. Осыдан PBP= 3жыл 3 айға тең болады.
Ал PBD ... ақша ... ... ... rcc- мерзімдік депозиттің орташа мөлшерлемесі
PBD - 3жыл 11айға тең болады.
Инвестициялық тәуекелділікті есептеу үшін:
* бастапқы салынған ақша ... ... 1 ... ... ақша ... ... 2 жылда қайтарылған ақша соммасын енгізесіз
* 3 жылда қайтарылған ақша соммасын ... 4 ... ... ақша ... енгізесіз
* 5 жылда қайтарылған ақша соммасын енгізесіз
Енді сізге инвестицияның ақша қайтару мерзімін PBP және ... ақша ... ... PBD ... ... cурет - Инвестициялық тәуекелді есептеу
Программа коды А қосымшада көрсетілген.
+ Несиелік тәуекел есептеу ... ... ... ... оның ... ... көтеруге, өнімнің жаңа жоғары тиімді түрлерін шығаруға, тұрғындарға әр түрлі қызмет көрсетуге, тауарларды халық үшін және ... ... ... ... мен ... ... беру және ... байланысты барлық мәселелер келісім түрінде несиелік шарт жасау арқылы, банк ережелерімен және ... ... ... мен банк арасындағы келісім-шартпен реттеледі.
Келісімшартта міндетті түрде келесілер қарастырылады:
* несиенің ... ... ... және оның мақсаты;
* қарызды беру шарттары және өтеу мерзімі;
* пайыз мөлшері және олардың төмендеуі немесе көтерілуі, ... ... ... ... беру және ... меншікті айналым қаражаты;
* несие беру және өтеу ... екі ... ... , ... және ... тапсырылатын құжаттардың тізімі және олардың банкке тапсырылатын уақыты.
Несиелер ... ... ... қысқа және ұзақ мерзімді болып бөлінеді. Қысқа мерзімді несие кәсіпорынның айналым ... ... ... бірі ... ... Ол ... ағымдағы кезінде жетпейтін ақша қаражатының қажеттілгін жабуға мүмкіндік береді.
Несие алу үшін қарыз ... ... ... ... ... ... ... мерзімі, өтеу нақты мерзімі, несиеленетін шаралардың сипаттамасы және жазбаша арыз береді. Банкке несие шоттарны ашу үшін қажет ... ... ... ... алған уақытта тұрғындардың қаржылық сауатсыздығынан оларға үстінен көп еселеп ақша қайтаруына тура ... ... Rn=18% ... ... ... Және ... шарттары келесідей:
* Дисконттау, яғни пайыздық мөлшерлеме соммасының соңында емес басында төленуі
* Мүлікті бағалау - 2%
* Шотты ашу- 1%
* ... ... ... ... %
* ... шығындар-3%
* Амортизациялық төлем-10%
* Қолма қол ақша үшін төлем-1%
* Аннуитетті қайтару
Номиналды ағымдық құн, яғни банктен алғандай болған ақшамыз
PVn=100 ... ... ... ... ... ... ... ақшамыз мынаған тең:
PVr= 1000 000-18000- 2000-1000-3000-2000-3000-10000-1000= 60 000
Ал номиналды болашақтағы құн, яғни ... ... ... 1000 000* (1+0,18)= 118 000
Шын мәнінде қайтаратын ақшамыз мынаған тең:
Ол үшін ... ... ... ай ... қайтаратын ақша мөлшерін анықтаймыз:
a=( FVn- Rn-амортизациялық төлем)/t=( 118000-18000-10000)/12= 7500
FVr = a * ((1+Rn t)t-1Rn t) = 7500 * ... 12)=97 ... ... нақты пайыздық мөлшерлеме:
Rr= FVrPVr-1 = 9780960000 - 1= 0,63= 63%
Яғни ... біз ... ... ... ақша ... ... ... болдыртпай, несие алса да тиімдісін таңдау үшін осы шешімдерді автоматтизацияладым.
Несиелік тәуекелді есептеу алгоритімі ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемені енгізесіз
* Мүлікті бағалау үшін алынған пайыздық мөлшерлемені
* Шотты ашу үшін алынған пайыздық мөлшерлемені
* ... ... үшін ... пайыздық мөлшерлемені
* Өмірді сақтандыру үшін алынған пайыздық мөлшерлемені
* Операциялық шығындар үшін алынған пайыздық ... ... ... үшін ... ... мөлшерлемені
* Қолма қол төлем үшін алынған пайыздық мөлшерлемені
* Несие алынып отырған ... ... ... ... ... ... отырып сіз алып отырған несиеңіздің нақты пайыздық мөлшерлемесін шығарып береді. Яғни қанша ақша алып, қанша ақша ... көре ... ... - ... ... есептеу
Программа коды Ә қосымшада.
+ Өндірістік тәуекел есептеу алгоритмі
Өнеркәсіптік тәуекел мүлікті және ... ... ... ... ... ... ... жағдайлары: өрт, дүлей апат (еңсерілмейтін күш түрлерінің бірі: адамның ықпалына көнбейтін оқиға, табиғат күші ... ... ... табылатын төтенше жағдай: су тасқыны, жер сілкінісі, ... т.б.), ... және ... ... шыққан судан, ұрлықшылар түсуінен, басқарылатын ұшу объектілерінің құлауынан.
Кәсіпорын жұмысшыларын жұмыс уақытында ... ... ... ҚР ... ... деп көрсетілген.
Өнеркәсіптік тәуекел есептеу алгоритімі келесідей:
* Ғимараттың нарықтағы ... ... ... ғимараттың нарықтық құнын
* Кеңсе жиһаздарының нарықтық құнын
* Есептеу техникасының нарықтық ...
* ... ... ... құнын
* Қоймадағы тауар құнының бағасы
* Әкімшілік басқарушы жұмысшылардың айлық ... ... ... ... ... ... ... айлық табысы
* Қосымша жұмысшылардың саны
* Өнеркәсіпте жұмыс жасайтын жұмысшылардың айлық ... ... ... жасайтын жұмысшылардың саны
Осы мәлімет негізінде сақтандыру соммасын және жалпы сақтандыру ... ... құны ... есептеледі: мүліктің нарықтық құнын сақтандыру соммасының %жылдық тарифіне көбейтеміз.
Ал жұмысшыларды сақтандыру үшін қажет сақтандырылу соммасын есептеу үшін олардың айлық ... 12 айға ... яғни ... ... ... ... оны ... соммасының %жылдық тарифіне көбейтеміз. Барлық сақтандыру ... ... ... ... сақтандыру соммасын береді.
4 сурет - Өнеркәсіптік тәуекелді есептеу
Программа коды Б қосымшада көрсетілген.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық ... ... ... ... ... бірі болып табылатын қаржылық тәуекелділік туралы. Бұл жұмыста осы қаржылық тәуекелділік деңгейін төмендететін әдістер талданып, қалайша жүзеге ... ... - ... ресурстарының бір бөлігін жоғалту ықтималдығын (қаупі), қызметті жүзеге асыру ... ... ... алынбауын немесе қосымша шығындардың пайда болуын білдіреді.
Нарықтық экономикасы дамығын елдердің тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ең төменгі мүмкін болатын деңгейге дейін қалай азайтатынын білуі қажет. Фирма үшін қандай да бір ... ... ... да, кәсіпкер негативті нәтижелерді азайту ... ... ... ... ... көздері, нақты секторға инвестиция салудағы тәуекел және өндірістік тәуекел факторлары ... ... ... ... ... төмендету мәселесін қарастырды.
Есеп қойылымы бірнеше факторлар қатары бойынша ... үшін ... алып ... ... ... ... және жалпы жоғалтуларды есептейді, ол оған шешімді қабылдау ... ... ... ... ... дұрыстауға мүмкіндік береді.
Сонымен бiрге кез келген инвесторға талдау өткiзу және автоматты тәртiпте шешiм қабылдауға мүмкiндiк беретiн программалық сүйемелдеуі ... сайт ... Және осы сайт ... ... инвестициялық жобаның әлсіз жақтарын көріп, оларды түзете ... ... ... ... А.П. Риск и его роль в ... ... - М. : ... 1989.
* Гранатуров В.М. Экономический риск: сущность, методы измерения, пути снижения. - М. : Дело, 1999. - 112 ... ... Г. Риск и ... - ... ... к ... // Финансы Казахстана. - 2003. - № 5.
* Литванова Ф.И. Оценка рисков в ... ... // ... в ... и за рубежом. - 1998. - № 4. - ... ... К.К. ... и инструменты управления финансовым риском. // Банки Казахстана. - 2002. - №9. с.28-30.
* Грабовый П.Г., ... С.Н. и др. ... в ... ... - М. : Издательство . 1994.
* Дафт Р.Л. Менеджмент. СПб.: Питер, 2009. - 800 ... Н.Қ. ... Ж.Ә. ... Г.К. ... ... ... - Алматы: 2003.
* С. Құлпыбаев, ... ... - ... ... беттер
* Н.Қ. Мамыров., Ж.Ә. Күлекеев., Г.К. Султанбекова. Экономика: оқулық. - ... ... Ж.Ә. ... К.С. ... Н.Б. ... ... - макроэкономика терминдерінің орысша қазақша сөздігі. Алмат, 1995.
* Н.Қ. Мамыров., Ж.Ә. ... Г.К. ... ... ... - ... ... С.Р. ... - Толық экономикалық орысша қазақша сөздік. , 1990.
* ... Т.В. , 2002г., с. 20
* ... - ... В.А. Рынок и риск. Методические материалы (пособие для бизнесменов) по анализу оценки и управление риском. - М. : ... ... ... ... А.Н. ... ... ... и опционные рынки. М.: Тривола, 1994.
* Р. Вейсвейллер. Арбитраж. Возможности и техника операций на ... и ... ... М., ... 1995.
* Буренин А.Н. Фьючерсные, форвардные и опционные рынки. - М., ... ... ... ... С.И.Вавилова, 2003
* Рэдхэд К., Хьюс С. Управление финансовыми рисками: Пер. с англ. - М. : ИНФРА-М, 1996.
* ... Н.В. ... ... Учеб. пособие для вузов. - М. : ЮНИТИ-ДАНА, 2001. - 239 ... Найт Ф. ... ... и ... // THESIS. - 1994. - ... Фридмен М., Сэведж Л. Анализ выбора в условиях риска. // Российский экономический журнал, 1992. - ... ... И.Т. ... - М. : - ... Князевская Н.В., Князевский В.С. Принятие рисковых решений в экономическом бизнесе. - М. : , 1998. - ... ... Л.Г., ... Е.В. ... ... ... критериев оптимальности решений в условиях риска и неопределённости. // Финансовый менеджмент. - 2002. - №5 - стр. ... ... М.А. ... - М. : ... и ... 2001. - 120с.: ... ... С.И. Теория риска и методы ее оценки: Учеб. пособие / ГАЦ МиЗ. - ... 1997. - ... ... Р., ... Б. ... в ... ... - СПб.: Экономическая школа, 1997.
* Севрук В.Т. Банковские риски. - М.: Дело ЛТД, ... ... М.Г., ... Л.Г. ... в ... ... - М. : ... 1998.
* Бланк И.А. Основы финансового менеджмента. - Киев, Изд-во , 1999.
* Сабанти Б.М. Свобода, риск и ... для ... Л: ... ... - ... ... им. Н.А. ... 1990.
* Уткин Э.А. Риск-менеджмент. - М. : Ассоциация авторов и издателей , Издательство ЭКМОС, 1998.
* Ричард Вагнер, ... ... ... - М.: ... 2001, 464 ... ... Мэрдок. JavaScript. Наглядный курс создания Web- страниц. - М, 2005, ... ... В. В. ... ... - М.: ... ... Д. ... занятия по JavaScript.СПб.: БХВ-Петербург, 2005. -264 с.
ТӘУЕКЕЛ - А ҚОСЫМШАСЫ



Диссертация



.clearfix:after {
content: ... ... ... ... ... {
background: transparent;
margin: 0;
padding: 0;
width: 100%;
}
#navigation li {
float: left;
list-style-type: none;
}
#navigation li a {
display: block;
margin: 0px;
padding: 0;
}
#navigation li a#about ... ... ... top ... ... ... li a#about:hover {
background-position: bottom left;
}
#navigation li a#contacts {
background: url(img/btn-Contacts.png) no-repeat top ... ... ... li ... ... bottom ... li a#oborudovanie {
background: url(img/btn-Oborudovanie.png) no-repeat top left;
height: 35px;
width: 144px;
}
#navigation li a#oborudovanie:hover {
background-position: bottom left;
}
#navigation li a#news ... ... ... top ... ... ... li ... {
background-position: bottom left;
}
body
{
background:url(img/bg.png);
}
.caption-2
{
font-size:10pt;
font-family:Arial, Tahoma, Verdana;
font-weight:bold;
color:#e87401;
line-height:10px;
padding:5px 3px 5px 0px;
}
.caption-1
{
font-size:10pt;
font-family:Arial, Tahoma, Verdana;
font-weight:bold;
color:black;
margin-top:5px;
}
a
{
font-family:Arial, Tahoma, ... ... ... Tahoma, ... 5px 5px ... Tahoma, ... 5px 5px ... Tahoma, Verdana;
color:white;
}





 














На главную
Инвестиционный Риск
Кредитный Риск
Производственный















Виды финансовых рисков и управление ими
Современный этап развития международного финансового сообщества выдвигает проблему ... ... в ... самых приоритетных. Более того, не без оснований можно утверждать, что в ... ... и ... мире ... ... и продуктов шанс на успех имеют только те организации, которые могут контролировать свои риски и эффективно ими управлять. ... ... ... ... ... по ... портфелем, специалистам по контролю за рисками и управлению ими. ... ... ... ... задаче управления консолидированным финансовым риском, что объясняется рядом серьезных ... ... за ... ... лет на ... ... ...
Все финансовые риски условно можно разделить на ряд исчерпывающих групп:
рыночные риски
редитные риски
риски ликвидности
операционные риски
Методом снижения ... ... ... ... ... т.е. инвестирование в различные рисковые и безрисковые ... Не весь риск ... быть ... ... Рациональный инвестор владеет портфелем рисковых активов, так как диверсификация, т.е. комбинация активов, ... ... ... чем ... владение ими.








Copyright (c) 2013.






 





ТӘУЕКЕЛ - Ә ҚОСЫМШАСЫ



 

















На главную
Инвестиционный Риск
Кредитный Риск
Производственный
















function myFunction4() {
var sum = parseInt(document.myForm4.myNum1.value);
var first = ... second = ... third = ... four = ... five = ... ... ten;
var kol ;
var a1;
var b1;
var c1;
var d1;
var ... a ... b = ... c = ... d = ... e = ... {plus=a; ten="1"; ... if(a>0) {plus=a1; ten="0"; kol=(sum)/(first/12);}
else if(b==0) {plus=b; ten="2"; kol=0;}
else if(b>0) {plus=b1; ten="1"; kol=(sum-first)/(second/12);}
else if(c==0) { plus=c; ten="3"; ... if(c>0) ... ten="2"; ... if (d==0) {plus=d; ten="4"; ... if (d>0) {plus=d1; ten="3"; kol=(sum-first-second-third)/(four/12);}
else if (e==0) {plus=e; ten="5"; ... if (e>0) ... ten="4"; ... r ... ... ... ... koll;
var f1;
var g1;
var h1;
var j1;
var k1;
var f =(-sum)+(first/pp);
var g = (-sum)+(first/pp)+(second/Math.pow(pp,2));
var h = (sum)+(first/pp)+(second/Math.pow(pp,2))+(third/Math.pow(pp,3));
var j = (sum)+(first/pp)+(second/Math.pow(pp,2))+(third/Math.pow(pp,3))+(four/Math.pow(pp,4));
var k = (-sum)+(first/pp)+(second/Math.pow(pp,2))+(third/Math.pow(pp,3))+(four/Math.pow(pp,4))+(five/Math.pow(pp,5));
if(f==0) {kosu=f; ... ... if(f>0) ... ... if(g==0) {kosu=g; ... ... if(g>0) {kosu=g1; tenn="1"; koll=(sum-first/pp)/(second/Math.pow(pp,2)/12);}
else if(h==0) {kosu=h; tenn="3"; koll=0;}
else if(h>0) {kosu=h1; tenn="2"; ... if(j==0) {kosu=j; ... ... if(j>0) ... tenn="3"; koll=(sum-(first/pp)-(second/Math.pow(pp,2))-(third/Math.pow(pp,3)))/((four/Math.pow(pp,4))/12);}
else if(k==0) {kosu=k; tenn="5"; koll=0;}
else if(k>0) {kosu=k1; tenn="4"; koll=(sum-(first/pp)-(second/Math.pow(pp,2))-(third/Math.pow(pp,3))-(four/Math.pow(pp,4)))/((five/Math.pow(pp,5))/12);}
document.myForm4.myresultB2.value = ten +" год " + ... + " ... = tenn +" год " + ... + " ... ... text2;
if(tenn>3) {text="Инвестирование не выгодно, так как период окупаемости слишком большой"; text2=" "; }
else if (tenn

PBP

PBD








... (c) ... - Б ... ... ... ... myFunction4() {
var Rn = parseInt(document.myForm4.myNum1.value);
var ocenka = parseInt(document.myForm4.myNum2.value);
var otk = ... strah_im = ... strah_j = ... oper_ras = ... amort = ... obnal = parseInt(document.myForm4.myNum8.value);
var t = parseInt(document.myForm4.myNum9.value);
var PVn = 100000;
var PVr = 100000-Rn*1000-ocenka*1000-otk*1000-strah_im*1000-strah_j*1000-oper_ras*1000-amort*1000-obnal*1000;
var FVn = 100000*(1+Rn/100);
var a = (FVn-Rn*1000-amort*1000)/t;
var b = ... c = ... FVr = ... Rr = ... = ... = ... = Math.round(FVn);
document.myForm4.myresultB2.value = Math.round(a);
document.myForm4.myresultA3.value = Math.round(FVr);
document.myForm4.myresultB3.value = Math.round(Rr);
}


Введите значения



th>Условие
Значение



Процентная ставка ... ... ... ... ... ...



Операционные расходы



Амортизационная подушка



Обналичка ... ... ... ... ...
...
... (c) 2013.
 



ТӘУЕКЕЛ - В ҚОСЫМШАСЫ



 

















На главную
Инвестиционный Риск
Кредитный Риск
Производственный
















function myFunction4() {
var zdanie = ... sklad = ... rc = ... vych = ... meh = parseInt(document.myForm4.myNum5.value);
var tov = parseInt(document.myForm4.myNum6.value);
var ad = parseInt(document.myForm4.myNum7.value);
var k = ... vs = ... kk = ... pr = ... kkk = parseInt(document.myForm4.myNum12.value);
var zd = (0.5* zdanie)/100;
var sk = (0.4* ... rc = (0.5* ... vy = (0.55* ... mh = (0.52* ... tv = (0.56* ... a= (ad*12*k*0,13)/100;
var b= (vs*12*kk*2,15)/100;
var c= (pr*12*kkk*4,56)/100;
var obw=zd+sk+rc+vy+mh+tv+a+b+c;
document.myForm4.myresultA1.value = zd;
document.myForm4.myresultB1.value = sk;
document.myForm4.myresultA2.value = ... = ... = ... = tv;
document.myForm4.myresultB5.value = a;
document.myForm4.myresultB6.value = b;
document.myForm4.myresultB7.value = c;
document.myForm4.myresultB4.value = Math.round(obw);


Расчет суммы страхования
Объект страхования: имущественные интересы Страхователя ... с ... ... ... ... ... имуществом, вследствие его повреждения или утраты.
Страховый случай: повреждение или ... ... ... в ... ... ... 1) пожар (неконтролируемый); 2) стихийные бедствия, а именно: ураган или буря, град, наводнение, сход ... ... ... ... ... ... паводок; 3) землетрясение; 4) затопление водой из водопроводных, канализационных и отопительных систем; 5) кража со взломом, грабеж, разбой; 6) падение ... ... ... их ... или предметов из них.
Страхование сотрудников Вашего предприятия является обязательным требованиям законодательства РК и покрывает риски работодателя, связанные с ... ... за ... ... ... и здоровью своего работника при исполнении им ... ...

... ... ... здания

Годовой тариф в %
0,5%


Введите рыночную стоимость производственных зданий

Годовой тариф в % ... ... ... ... ... ...

Годовой тариф в %
0,5%


Введите рыночную ... ... ... ... ... в % ...

Введите рыночную стоимость производственного оборудования

Годовой тариф в %
0,52%


Введите рыночную стоимость ... на ... ... тариф в %
0,56%


Введите ... ... ... ... ... количество работников

Годовой тариф в %
0,13%


Введите месячную зарплату ... ... ... количество работников

Годовой тариф в %
2,15%


Введите месячную зарплату производственного персонала

Введите количество работников

Годовой тариф в %
4,56%
... ... ... ... офисного здания

Сумма страхования производственного здания

Сумма ... ... ... ... ... ...
... страхования производственного оборудования


Сумма страхования товара на складе


Сумма страхования административно- управленческого персонала


Сумма страхования вспомагательного персонала


Сумма ... ... ... ... ... страхования













Copyright (c) 2013.






 


Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қаржылық тәуекелділік және оның фирма қызметіне әсер етуі»6 бет
Қаржылық тәуекелділік және оның фирма қызметіне әсер етуі9 бет
«ТемірБанк» қызметіндегі тәуекелділік32 бет
«Шенгел и К» ЖШС63 бет
«Қосымша зейнетақыны» сақтандыру мен ерекшіліктері17 бет
І. ММ «Зайсан аудандық жер қатынастар бөлімі»-нің қаржылық жағдайының мазмұны мен әдістерін талдау30 бет
Аддиктивтіліктің түрлеріне психологиялық талдау жайлы4 бет
Асыранды балаларда жиі кездесетін генетикалық ауралар және олардың диагностикасы5 бет
Аудит жалпылама түсінік; пайда болуы; мәні және түрлері35 бет
Аудиторлық тәуекел және оның компоненттері22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь