Туризмдегі қызмет көрсету мәдениеті

КІРІСПЕ
1. Туризм саласында қызмет көрсету мәдениетінің теориялық аспектілері
1.1 Туристік қызметтің мәні және түрлері
1.2 Туристік қызмет көрсету деңгейінің орны мен ролі
1.3 Туристік қызмет мәдениетінің негізі іскерлік қарым.қатынас әдебі

2. Туристік кәсіпорындардың қызмет көрсету мәдениетінің экономикалық мәні
2.1 Туристік қызмет көрсету мәдениетінің нарықтық экономикада алатын орны
2.2 Қонақжайларда қызмет көрсету мәдениеті, оның баға мен сапаға ықпалы
2.3 Туристік бизнесті ұйымдастыру қызметімен мәдениетіне талдау

3. Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет көрсету мәдениетін дамыту жолдры
3.1 Алматы облысындағы туристік қызмет көрсету орындарының қазіргі жағдайы мен мәдениеті
3.2 ҚР туристік қызмет көрсету мәдениеті мен нарығын құқықтық.мемлекеттік реттеу және қолдау жүйесін дамыту
3.3 Туристік қызмет көрсету саласындағы мамандардың мәдени
біліктілігін арттыру және саланы ғылыми.әдістемелік, ақпараттық
қамтамасыз ету

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ҚОСЫМШАЛАР
Туризмнің дамуы елдің экономикалық жағдайын жақсартуға және бір-бірімен өзара байланысты салалардың қалыптасуына өз әсерін тигізеді.
Туристік қызметтің тиімді дамуына елдің немесе өңірдің географиялық ерекшеліктері, табиғи-климаттық жағдайлары, рекреациялық ресурстардың турист ұшін тартымдылығы, коммуникация тарапынан ыңғайлылық дәрежесі, туристік саяхат жасауға қажетті уақыт пен қаражат мөлшері, туристік қызметтер индустриясына қажетті ресурстармен қамтамасыздық деңгейі секілді алғышарттар жүйесі септігін тигізеді.
Туризм экономиканың бір саласы болып қаралады, кіріс пен пайда әкелетін және басқа да аралас салаларға дамуына ықпал етеді. Бұнымен қоса нарыққа өту барысында іс сапарлардың кеңеюін болжап, шетел инвесторлары мен бизнесмендерге шекараның ашылуы, мемлекет аралық байланыстың жетілуі осының барлығы туризмнің белсенділігінің ұлғайюына әкеледі.
1. «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы // Егемен Қазақстан, 2010, 29 қаңтар.
2. Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан -2030» // Егемен Қазақстан, 1997, 11 қазан.
3. «Қазақстан дағдарыстан кейінгі дүниеде: Болашаққа интеллектуалдық секіріс» атты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың ҚазҰУ-де оқыған дәрісі // Қазақ Ұлттық Университетінің ресми сайты: www.kaznu.kz.
4. Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы 2001 ж. 13 маусымдағы № 211-ІІ ҚР Заңы (2009.17.07. берілген өзгерістер мен толықтырулармен) // Егемен Қазақстан, 2009, 30 мамыр.
5. Лицензиялау туралы ҚР-ның 2007ж. 11 қаңтардағы №214 Заңы // Егемен Қазақстан, 2007, 26 қаңтар.
6. ҚР Үкіметінің 2007ж. 11 маусымдағы №481 қаулысымен бекітілген туроператорлық турагенттік қызметті, туризм нұсқаушысы көрсететін қызметті лицензиялау ережесі // Ресми газет, 2007, 9 тамыз.
7. Туризм және спорт министрiнiң мiндетiн атқарушының 2008 жылғы 4 қазандағы №01-08/181 бұйрығымен бекiтiлген Туристiк қызмет саласындағы мамандарды қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыру ережесi // Заң газетi газетi, 2008, 27 қараша.
8. Шеденов Ө.Қ., Ілиясов Д.Қ., Исагулова Г.Д. Қызмет көрсету аясындағы маркетингтің даму ерекшеліктері. Оқу құралы. – Алматы: «Қазақ университеті», 2007. – 220 б.
9. Дүйсебаева К.Д. География сферы обслуживания: Учебное пособие. – Алматы: «Қазақ университеті», 2007. – С.66.
10. Бейсенбаева А.К. Туризмдегі бухгалтерлік есеп. Оқу құралы. –Алматы: Заң әдебиеті, 2007. – 320б.
11. Чудновский А.Д. Управление индустрией туризма: Учебное пособие. – М.: КНОРУС, 2006. – С.90.
        
        Туризмдегі қызмет көрсету мәдениеті 
КІРІСПЕ
* Туризм саласында қызмет көрсету мәдениетінің теориялық аспектілері
+ Туристік ... мәні және ... ... ... ... ... орны мен ролі
+ Туристік қызмет мәдениетінің негізі іскерлік ... ...
* ... ... ... ... ... экономикалық мәні
2.1 Туристік қызмет көрсету мәдениетінің нарықтық ... ... орны
2.2 ... ... ... ... оның баға мен ... ықпалы
2.3 Туристік бизнесті ұйымдастыру қызметімен мәдениетіне талдау
* Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет көрсету мәдениетін дамыту жолдры
3.1 ... ... ... ... ... ... қазіргі жағдайы мен мәдениеті
3.2 ҚР туристік қызмет көрсету мәдениеті мен нарығын құқықтық-мемлекеттік реттеу және ... ... ... ... қызмет көрсету саласындағы мамандардың мәдени
біліктілігін арттыру және ... ... ... ... ... ... ... дамуы елдің экономикалық жағдайын жақсартуға және бір-бірімен өзара байланысты салалардың қалыптасуына өз әсерін тигізеді. ... ... ... ... ... ... өңірдің географиялық ерекшеліктері, табиғи-климаттық жағдайлары, рекреациялық ресурстардың турист ұшін тартымдылығы, коммуникация тарапынан ыңғайлылық дәрежесі, туристік саяхат жасауға қажетті уақыт пен ... ... ... ... индустриясына қажетті ресурстармен қамтамасыздық деңгейі секілді алғышарттар жүйесі септігін тигізеді.
Туризм экономиканың бір ... ... ... ... пен ... әкелетін және басқа да аралас салаларға дамуына ықпал етеді. ... қоса ... өту ... іс ... ... ... ... инвесторлары мен бизнесмендерге шекараның ашылуы, мемлекет аралық байланыстың жетілуі осының ... ... ... ... әкеледі.
Нарықтық экономикалық жағдайда халықаралық туризм жабық қоғамды ашық қоғамға ауыстырып, әр түрлі мемлекеттердегі адамдар арасындағы байланыс шынайы болып қана ... ... ... қажетті болады. Туристік іс әрекет кәсіпкерлік іс әрекетке қатысты болған соң, туризмнің алдын ала жетістікке жету ... ... ... ... экономика шарттарында жасалған.
Қазіргі танда республикада 1000-нан аса туристік ... ... ... ... ... ... істеуі және ары қарай дамуы үшін болып жатқан өзгерістерді ескеріп, толық жетілген білімді пайдалана отырып, мамандарды дайындау механизмі мен ... ... ... ... ... - экономиканың табысты саласы, ол елдің валюталық жағдайын жақсартып қана қоймай, сонымен бірге ... ішкі ... ... көзі ... ... ... саланың дамуы көбінесе экономика мен туристік фирмалар және қонақүйлердің қызметін ұйымдастырумен байланысты. ... ... ... ... және ... үшін ең ... нұсқаларды тандап, қолдану бүкіл туристік саланың дамуының кепілі болып табылады. Шығыс туризімінің дамуы қонақүй бизнесінің дамуына тікелей әсер ... ... ... есебі бойынша әрбір турист өзінің барған елдерінде кемі мың ... ... ... ... көлік пен қонақ үй қызметінен бастап, тамақ өнеркәсібі мен ауылшаруашылығына дейінгі 32 саланы қосымша жұмыспен қамтамасыз етеді. ... ... жаңа ... ... халықты жұмыспен қамтуға, шағын және орта бизнесті дамытуға, бюджеттің кіріс бөлігін ұлғайтуға және туристік инфрақұрылымды ұйымдастыруға игі ... ... ... өз кезегінде әлемдік шаруашылықтың ең қарқынды және өз шығынын өзі өтей алатын түрі болып ... ... ... ... ... ... және Египет елдерінде туризм мемлекет бюджетіне өте үлкен кіріс кіргізетін негізгі экономиканың саласы болып табылады. ... үшін ... ... ... таңда өте маңыздылығын Президент Н.Ә. Назарбаев өзінің Бағдарламасы негізінде халыққа жолдауында атап ... Осы ... ... 2015 ... ... ... мүмкіндіктері мен бәсекеге қабілеттілігі тұрғысынан перспективті салаларға ауыл шаруашылығы, орман және орман өңдеу өнеркәсібі, жеңіл және тамақ өнеркәсібі, ... ... және ... қатар туризм де кірген.
Диплом жұмысының өзектілігі сол осындай ... зор ... ... етіп отырған әрбір отандық туристік фирма басқалармен салыстырғанда тұтынушылар үшін тартымды болуы тиіс. Бұл мақсатқа жету үшін туристік ... ... ... ... жоқ ... ... ... ғана тән ерекшелікпен көзге түсе білуі қажет. Бұндай айрықша ... - ... пен ... ... сапасы болуы мүмкін.
Әрбір туристік фирманың атқарылған істеріне қарап туристік менеджментті яғни сапа ... ... ... ... ... жақсартудың, дамытудың жолдарын қарастыру дипломдық жұмыстың көкейтестілігі болып табылады.
Зерттеу нысаны: Туристік кәсіпорындардағы қызмет ... ... ... пәні ... ... индустриясы
Дипломдық жұмыстың мақсаты - Қазақстан Республикасында туристік қызмет көрсету ... ... мен оның сапа мен ... ... көтеруге ықпалын қарастыру. Туристік қызмет көрсету мәдениетін жетілдіру моделін құрастыру.
Дипломдық жұмыстың міндеті - ... ... мәні мен ... ... туристік қызмет көрсету деңгейінің орны мен рөлін анықтау, туристік сервис мәдениеті мен функцияларын талдау, туристік қызмет саласындағы ... ... ... ... ... ... ... көрсету мәдениеті, оның баға мен сапаға ықпалын анықтау, туризмдегі менеджмент және маркетингтік қызмет мәдениетін саралау.
Дипломдық жұмыстың құрылымы ... үш ... ... ... ... ... және қосымшалардан тұрады.
Кіріспеде зерттеу тақырыбының мақсаты мен міндеттері, өзектілігі, түсіндірілген.
* ТУРИЗМ ... ... ... ... ... АСПЕКТІЛЕРІ
+ Туристік қызметтің мәні және түрлері
Қазақстан үшін туризмнің дамуы қазіргі таңда өте маңыздылығын Президент Н.Ә. Назарбаев өзінің ... ... ... ... атап ... Осы ... бойынша 2015 жылға дейін өзінің мүмкіндіктері мен бәсекеге ... ... ... салаларға ауыл шаруашылығы, орман және орман өңдеу өнеркәсібі, жеңіл және ... ... ... құрылысы және инфрақұрылымымен қатар туризм де кірген. ... ... ... ... сипаттамаларымен (сезілмейтіндігі, өндіріс пен тұтынудың бір мезгілділігі, сапаның өзгермелілігі, ... ... ... туристік өнімге өзінің ерекше өзгешеліктері тән және ол туристік фирмалардың маркетингтік қызметін ұйымдастыруда ескерілетін негізгі факторлар болып ... ... ... ... ... ... ... саяси, табиғи, әлеуметтік-мәдени және т.б. факторлар да әсер ... ... ... ... ... ... ... жүйелері, адамдардың табиғатқа, еңбекке, спортқа, демалуға қатынасы ең үлкен күшке ие, сондықтан фирмалар осындай факторлардың мүмкін болатын өзгерістерін ... ... ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік құбылыс ретінде ауқымы айтарлықтай кеңейген қызмет түрі болып табылады. Қазіргі уақытта туризмнің экономикада тікелей немесе ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде, жеке табыста, мемлекеттік кірісте және т.с.с. әсер ету ... алып ... ... ... рөліне көп назар аударылуда. Туристік кәсіпорын - бұл мүлікті ... ... ... ... өнім өндіретін және өткізетін, жұмыстарды орындайтын, қызмет көрсететін заңды тұлға құқығын иеленетін дербес шаруашылық жүргізуші субъект. ... ... ... ... және ... ... және ... меншіктенуші мүдделерін қанағаттандыру үшін табыс алуға бағытталған шаруашылық қызметі туристік ... ең ... ... ... ...
Туристік кәсіпорын жұмыстан бос уақытты, рекреацияны, демалысты ұйымдастыруға және халықты ... ... ... мен ... баруға және заңмен рұқсат етілген және жарғыға сәйкес өзге де мақсаттарға бағытталған қызмет түрін жүзеге ... ... жеке ... туристік саясатының негізгі мақсаты нарықтық жағдайларды тиімді пайдалана отырып көрсетілетін ... ... ... ... ... ... өткізу және жылжыту үрдістеріне жаңашылдықтар енгізу арқылы пайданы және туристік қызметтің рентабелділігін арттыру ... ... ... - ... ... ... және өзге мақсаттарда қатарынан бір жылдан аспайтын кезең ішінде саяхаттайтын және әдеттегі ортасынан тыс жерде орналасқан ... ... ... ... адамдар қызметі.
Туристiк операторлық қызмет (туроператорлық қызмет) - қызметтiң осы ... ... бар ... ... ... ... ... қалыптастыру, ұсыну және туристiк агенттер мен туристерге өткiзу жөнiндегi қызметi.
Туристiк агенттiк қызмет (турагенттiк қызмет) - қызметтiң осы ... ... бар жеке және ... ... ... ... өнiмдi ұсыну және өткiзу жөнiндегi қызметi.
Туристiк өнiм - саяхат барысында туристiң қажетiн қанағаттандыру үшiн жеткiлiктi туристiк қызмет көрсетулер ... ... ... - ... ... ... және осы ... байланысты туристiң қажеттіліктерiн қанағаттандыру үшiн маңызы зор қызметтер (орналастыру, тасымалдау, тамақтандыру, ... ... ... ... ... ... ... және сапар мақсатына байланысты көрсетілетін басқа да қызметтер). Туристік қызметті (туроператорлық, турагенттік, экскурсиялық және туризм ... ... ... ... ... ... үшін ... лицензия болып табылады. Лицензияның күші Қазақстан Республикасының барлық аумағында жүреді.
Туристік қызмет сферасының бәсекеге қабілеттілігін арттырудың маркетингтік аспектілері ... ... ... ... мен ... ... ... баға, өткізу, жылжыту саясаттарын әзірлеуді қамтиды. Мысалы, туризмі жақсы дамыған мемлекеттер бюджеттен ... ... бөле ... тур ... ... ... жүргізеді.
Түркияда туристік компаниялардың персоналды оқыту және әлемдік нарыққа фирмалық марканы жылжыту шығындары бюджет есебінен қайтарылады. Қазақстанда кіру ... ... үшін ... ... ... ірі әуежайларда ақпарат орталықтарын құру, отандық туризмді насихаттайтын видеороликтер шығару керек.
Туристік қызметтер аясы қоғамның экономикалық жəне ... ... ... орын ... ... ... ... өндіріс пен тұтынуға, халықтың еңбек ету жағдайы мен тұрмыс деңгейіне өспелі əсер етеді. Қоғамдық ұдайы ... ... ... құрама элементі бола тұра, туристік қызметтер, қоғамның басты өндіргіш күші, ... ... ... ... мен ... - адамның қалыпқа келуінде, еңбек, оқу жəне тұрмыстық ... ... ... ... жəне ... күштерін қалпына келтіруде аса үлкен рөл атқарады.
Қызметтер аясының құрамдас бөлігі ретінде туристік қызметтер ... ... ... яғни ... мен бір ... ... ... қызметтерге сəйкес анықталады. Ол адамның саяхаттауға, демалуға, экскурсияға шығуға жəне т.б. деген қажеттіліктері мен мүдделерін қанағаттандыруға ... ... ... бос уақытының кезеңдік жəне объективті шегін кеңейту, оны мазмұнды жəне пайдалы демалыспен толықтыру, ... ... ... бұл ... ... ... көреміз. Туристік қызметтер аясының барлық əсерлерінің жиынтығы, адамның ... ... ... ... ... ... ... білдіреді. Бұл сапа мерзімді ұзарту сипатына ие, кейінгі белсенді еңбек қызметі барысында байқалуы мүмкін, ... одан ... ... тіршілік əрекетінің тиімділігі байланысты болмақ.
Туристік аядағы қызмет əлеуметтік-мəдени, экономикалық, экологиялық жəне саяси сипатқа ие. Туристік қызметтің осы сипатты белгілері қоғамдық ... ... ... бола ... ... 1 - Ел ... ... қызмет аясының орны [1]
Туристік қажеттіліктерін қанағаттандыруда көрсетілетін негізгі қызметтер қатарына көлік, қонақ үй, ... ... ... турфирмалар қызметтерін, сондай-ақ, бірқатар қосымша қызмет түрлерін жатқызуға болады. Сондықтан да, ... ... аясы ... жəне ... ... ... ие ... кəсіпорындар (мысалы, жол құрылысы, отын өнеркəсібі жəне т.с.с.), қызметтер аясы араларындағы байланыстылықты білдіріп, көп ... ұйым ... ... ... байланысты, кей экономистер , , яғни қызмет көрсететін салалар жиынтығы ... ... ... материалды жəне материалдық емес игіліктерді туристік қызметтер ретінде қарастыруды алға тартады [2].
Туристік қызметтің ұсынылуын жəне туристік қызметтер аясының ... ең ... ... ұлттық өнімнің, жұмысшы күшінің ұдайы өндірілуінде жəне сəйкес экономикалық қатынастардың ұдайы жаңғыртылуында қатысуы тұрғысынан қарастырады. Дегенмен де, туристік ... ... ... ... экономикалық жəне əлеуметтік мəселелердің шешілуінің алғы шарты болды.
Ең алдымен, туристік қызметтер аясының дамуы, туризмге қатысты салалардағы мамандарды туристік ... ... ... ... ... ... ... халық арасында жұмыспен қамтылуды жоғарлатуға əкеліп, əлем бойынша орын ауыстыратын туристердің қажеттіліктерін толығырақ қанағаттандырып, қызмет етуге жұмылдырылады. Бүгінгі күні ... ... ... жұмысшылармен қатар, негізгі құралдар мен ірі қаржылар да ... оны ірі ... ... ақша жəне ... ... ... ... ретінде сипаттауға болады.
Туристік қызметтер аясының еңбекшілерге өздерінің тұрмыс деңгейін көтеруіне мүмкіндік беруі (еңбекақы, жұмыспен қамтылудың екінші ... ... ... ... туристік орталықтардағы сервисті қызметтердің кеңінен таралуы), ендігіде, айтарлықтай еңбек ресурстарын баулу қабілеттілігі мен табыстылығы жəне тез ... ... ... ... ... ... аясының, орын ауыстыру арқылы адамдардың қалыпты тұрмыс салтын өзгертуін, яғни ... өмір ... ... ... ... ... атап өткеніміз жөн.
Туристік қызмет, инфрақұрылымның қалыптасуы мен дамуын жеделдете отырып, еліміздің ... ... ... ... ... дамуына жағымды əсер етеді. Ол көлік пен байланыс, сауда, құрылыс, ауыл шаруашылығы, өнеркəсіп жəне т.б. секілді ... ... ... ... əсер ... ... дамудың катализаторы ретінде көрінеді. Ғалымдардың айтуынша, туристік қызмет аясының тікелей жəне жанама əсерінің негізінде оны ... 32 ... ... мұның өзі туристік қызметпен жұмылдырылған жұмысшылар санының нақты бағалануын қиындатады [1].
Туристік қызметпен ұштасатын салалар ... ... ... де көрінеді. Халық кəсібін қолға алу тəжірибесін туристік қызметке маманданған елдердің барлығында дерлік байқауға болады. Халық кəсібін дамытудың, ... жаңа ... ... ... ... мəселелерді шешуге көмектесуімен қатар, əлеуметтік маңыздылығы ерекше. ... ... ... ... адамдардың өзіндік шығармашылық əлуетін байқауға, оны сақтауға жəне толықтыруға мүмкіндік
беретін жағдайларды ұсына, туристік қызметтер аясы ұлттың ... ... ... тигізеді. Осы төңіректе қандастарымыз - оралмандардың ішінде айқын сақталған ата-бабамыздың қолөнермұрасын ұрпақтарымызға беруінің маңызын ерекше атап, бұған ... ... ... ... ... ... ... олардың қоғамымызға өз орнын тауып, елімізге сіңісуі, тұрмыс жағдайын жақсарті мəселелерін ... алға ... ... ... ... ... ... ауылды жерлерде тіршіліктің жандануына əкеледі, өз орындарында ауыл ... ... ... ... ... халықтың тұрақтануы жəне тұрмыс деңгейінің артуына септігін тигізеді.
Югослав экономисті С.Маркович туристік қызметтің тұтынуын қуат көзі ... өзен ... ... Осылайша, су электр станциясының құрылысы кезінде су массасы өзгермесе де, су қуатының арқасында өзен электр энергиясын өндіретін агрегатты қозғалысқа ... ... ... бес ... он су ... ... ... да, судың қуаттылық көлемі өзгеріссіз қалады, ал өндірілетін электр энергиясының көлемі бес немесе он есе артады. С. ... ... ... ... ... осы ... ... орын алады [3].
Рационалды даму үстіндегі, əлеуметтік-мəдени, саяси жəне экологиялық салдарлар кешенін ескеретін туристік қызмет аясы қала құрылысының ... ... бола ... Əлем ... ... осындай түрі бойынша мысалдар көптеп кездеседі. Туристік қызметтің қажеттілігін алғашқылардың бірі ... ... ... елі, ... ... ұлттық экономикасының ажырамас бөлігі ретінде бекітті. Туристік қызметтіңынталандырылуы, көптеген ... ... ... дамуын дұрыс бағдарлауға, олардың ерекшеліктерін белгілеуге, оларды мысал ретінде 1858 жылы кішігірім туристік ресурстары болған Лурд қаласының тарихын атауға болады. ... ... даму ... ... ... ... отырып, бұл қала діни-қажылық орталығына айналып, ортаға бір ғасыр салғаннан соң ие болған қалаларды артта қалдырып, Еуропадағы туристік үш ірі ... бірі ... ... ... аясы ... ... ... туристік жəне мəдени дəулетке ұқыптылықпен қарайды. Ол табиғи, мəдени жəне ... ... ... ... бағдары бар салалар қатарында ерекше орынды алады жəне қоршаған ортаны қолдауға жан-жақты септігін тигізеді. Туристік ... ... ... ... ... турист-тұтынушы жəне өз қызметі барысында осы табиғи кешенді пайдаланантын туристік кəсіпорын жатады. Ал ... ... ... ... ... ... ие ... жүйелер табиғатты пайдланушы жүйелі объектілері болып табылады. Қазақстан үшін, туристік қызмет аясының экологиялық аспектісі, ең алдымен - ... ... ... бұзу қаупін шектеу, ластануын азайту арқылы қорғау болса, ... - бұл ... ... ресурстардың оқшауландырылуы орындарында болатын, туристік ресурстарды рационалды пайдалану, үшіншіден - бұл адамның рекреациясын қолдануынан көрінеді.
Аумақтық ... жүйе ... - ... ... ... отырып, өзінің шаруашылық қызметінің қосымша аясын дамыту үшін мүмкіндіктер алады жəне де ол ... ... ... ... ... ие ... ... Көптеген аумақтардың өзіндік бір мəдени-тарихи қайта бағдарлануын бақылай отырып, олардың рухани өндіріс орталықтарына айналуы жайлы айтуға болады. ... ... ... жəне психологиялық беріктілігіне,жеке адамның білімі мен бойына жинақтаған тəжірибесінің кеңеюіне септігін тигізеді. Мұнда туристік қызметтер аясы тек ... ... алу ... ретінде ғана көрінбей, жалпылай мəдениет пен еңбек өнімділігінің өсу факторы ретінде байқалады. Бұған қоса, ... ... ... ... ... үкіметтер арасындағы, халықтар арасындағы,тұлғалар арасындағы экономикалық қатынастарға жағымды əсер етіп, байланыстың нығаюы мен іскерлік белсенділіктің басқа рыноктарда біріктірілуіне мүмкіндіктер беретіндігін айта кету ... ... ... ... ... ... ... жəне халықаралық ынтымақтастықтың жаңа түрлерінің таралуы, туристік қызметтердің экспорты мен импортының ара-қатынасы, елдер арасындағы қаржы салымдарының алмасуы, ... ... ... ... ... ... ... Халықтар мен мемлекеттер арасындағы өзара түсінушілік пен ынтымақтастықтың болуы, адамның құқықтарының сақталуы, туристік қызметтер аясының айқын имандылық сипатын білдіреді. ... ... ... имандылық сипатын, демалыстың танып игеруімен қоса жүруі, бейбітшілікті қоштау бағытын ұстану, туризм түрінің интеллектуалды ... ... ... ... ... толықтыра түсуге болады.
Туристік қызметтер аясы əлемдік шаруашылықта экономиканың салалары қатарынан көрініп, ... ... ... ие ... ... Бұл ... дамуы отандық жəне шетел валюталарының ағымын қамтамасыз етіп, төлем балансы жəне жиынтық ... ... ... ... ... əсер тигізеді. Осылайша, сарапшылардың болжамдауынша халықаралық туристік қызмет саудасынан түсетін түсім 2020 ... 2 ... ... ... 1 - Халықаралық туризмнің даму қарқыны
Жылдар
Барлық елдердегі келушілер саны, млн.
адам
Барлық елдегі ... ... ... ... ... соңғы 20 жыл ішінде əлемде туристік қызметтен түскен валюталық түсімдер 7 есеге ... ... ... ... ... түскен валюталық қаражаттың өсу қарқыны 203 пайызды құрады.
Бірқатар елдерде халықаралық туристік ... ... ... ... ... мен ... ... алынатын табыстың басым бөлігін құрайды, мысалға, Австрияда олар 36 %-ға ... ... - 11,6 %, ... - 11,2 %, ... - 8,4 %, ... - 7,6 %, АҚШ, ... жəне ... - 5%-дан астам [4].
Сауда балансының тапшылығы байқалатын елдерде бұл саладан түсетін түсім, оның ... ... ... ... шетел туристерін қабылдау мүмкіндіктеріне ие елдердің кейбірінде (мысалға, Австрия), туристік баланстың белсенді сальдосы бірнеше жыл қатарымен сауда ... ... ... ... береді.
Сонымен, туристік аядағы қызмет, əлеуметтік-мəдени, экономикалық жəне экологиялық ... ... ... ... компоненттердің қайта қалпына келуі мен сақталуына септігін тигізетін, күрделі симбиозды формада көрінеді. Осы компоненттердің белсенділігі барлық қоғамдық процестердің ... ... бола ... ... 2 - ... ... аясы
Туристік қызмет аясы
Қызмет ұсынушы ұйым
Орналастыру қызметі
Отель, мотель т.б.
Тасымалдау қызметі
Автокөлік компаниялары ... ... ... ... ... кафе ... (гид) ... бюро
Емдік-сауықтыру қызметі
Курорт, санаторий т.б.
Мәдени-ойын сауық қызметі
Театр, мұражай, парк, сауда кешені
Спорттық қызмет
Спорт кешені т.б.
Сактандыру қызметі
Сақтандыру компаниялары
Басқа қызметтер
Банк қызметі т.б.
Туристік қызмет көрсетудің ... ... ... ... туристік қызмет көрсету процесінің түрін білу керек. Туристік қызмет көрсету дегеніміз туристерге саяхат кезінде, заттар сатып ... ... ... қажеттіліктерін қамтамасыз етіп, көмектесу. Бұл процестің кешенді түрі ... ... ... ... ... әртүрлі технологиялық өндіріс пен қызмет көрсетудің түрлі жағдайындағы ... мен ... ... туристік қызмет көрсету материалдық-техникалық базаларда (қонақ үйлерде, мейрамханада, көлікте, спорттық құрылымдарда, денсаулық сақтау ... ... ... ... тауарлар мен қызметтер әртүрлі іс-әрекет барысында пайда ... ... ... ... ... ... екіншілері халық шаруашылығының салаларында: көлік, ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, денсаулық сақтауда пайда болған;
* қызмет әртүрлі кәсіптік дайындықтағы және ... ... ... ... ... ... территория бойынша бөлінеді. Туристерге қызметтердің кейбіреулері тұрғылықты өмір сүретін ... ... ... қызмет). Басқаларын турист саяхат кезінде (ақпараттық, көліктік қызметтер) алады. Үшіншісін туристер туристік орталықтарда (орналасу, тамақтану, емдеу, көңіл көтеру, іс ... ... ... көрсетуді туристерге бағыттап, үлгі бойынша былай бөлуге болады:
* Қызмет пен тауарларға тарту.
* ... ... ... ... ... Ұсынылған тауар мен қызметтерді пайдалануға қызығушылықтарын тудыру.
* Туристік қызмет пен тауарларды пайдалануда тура шешім қабылдауға көмеектесу.
Туристік ... ... ... өнім ... солар арқылы халықтың туристік сұранысын өтейді, олар адамдардың рекреациялық қажеттілігінің арқасында құрыладу.
Қандай бір фирма болмасын оның нарықтағы ... ... ... ... ... ... да, ... өтімділігі және жылдам таралуы да соған байланысты.
Өнімнің экономикалық категория ретінде терең мазмұны бар, бірақ, осы уақытқа ... ... ... ... жоқ. ... өнім ... көрсетілетін кешенді қызмет, яғни бір пакетте туристерге сатылатын қызметтер жиынтығы. Өндірушілерге қарағанда, туристер туристік өнімді кең ... ... ... ... ... ... өзіне көрсетілетін қызметтерден басқа да ерекшеліктерді іздестіреді. Біреулері ұзақ демалысқа шығып, курортқа барып демалып, денсаулығын түзеп ... ... ... ... ... ... ... шартты келісімдер жасайды. Демек, туристер туристік өнімдерге мұқтаж емес, олар жаңа сезімге, қызық оқиғаларға мұқтаж ... ... ... ұлғайтуға мүдделі.
+ Туристік қызмет көрсету деңгейінің орны мен ролі
Туристік ... ... ... ... ... ... негізделеді. Қызмет көрсету деңгейін басқару - қызмет көрсету деңгейіне әсер ететін факторлар мен жағдайларға мақсатқа сай ықпал жасау ... ... ... ... ... мен ... кезінде қажетті сапа деңгейін белгілеу, қамтамасыз ету мен ұстау. Қызмет көрсету деңгейін басқару ... ісі ... ... ... ... бағытталады:
* ең жақсы әлемдік жетістіктерге сәйкес өнімнің жаңа, ... ... ... ... мен ... өндірістің жалпы көлемінде жоғары категориялы сапалы өнімнің, яғни бәсекеге қабілетті өнімнің үлестік салмағын арттыру;
* шығарылатын өнім ... ... ... мен оны ... қабілетті топқа көтеру;
* заттық сапасы ескірген өнімді ... алып ... ... немесе жаңғыртып, жетілдіру;
* ұжымдар мен орындаушылардың қызмет көрсету ... ... ... арттыру.
ҚКДБ жүйесін құру принциптеріне мыналар жатады:
* өнімді жасау, енгізу мен жетілдіру;
* басқарудың функциясы мен құрылымының проблемалық - мақсаттық ... ... ... ... - ... функциялар жиынтығының мынадай белгілері бойынша егжей-тегжейлі жіті қаралады:
а) мақсат түрлері бойынша - ... ... ... ... оперативті нұсқасы қызметтер мен тиісті мақсаттарға жетуіне
орай;
ә) басқару үрдісі фазалары бойынша шешімді қабылдау, ақпараттық- ... және ... ... ... ...
б) ... өмірлік цикл сатылары бойынша (зерттеу-әзірлеме, дайындау, жабдықтау мен ... ... - ... ... басқарудың міндетті қызмет аясына;
в) мақсат тобы бойынша - ғылыми-техникалық, өндірістік, ... ... мен ... басқарудың міндетті қызмет аясына[6] .
Басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын ... ... ... ... мүмкіндік береді.
* Саланы басқарудың міндетті қызмет аясының құрылымы дамыған және басқарудың жеке буындары арасындағы операциялардың бірқатарын бөлу кезінде функциональды аралық және анық ... ... және ... ... ... ... іс-әрекетін үйлестіру қажет.
* Басқарудың дәстүрлі жүйесін қолдану сапаны басқару істерінің шағын номенклатурасында ақталады және міндетті іс ... ... ... ... тиімділігі мардымсыз болады.
* Көптеген жағдайларда үйлестіруді тиімді қамтамасыз ету үшін осы функцияны орындау үшін ... ... ... ... ... түрдегі басқарудың проблемалық-мақсаттық жағдайды қолданған жөн.
Қызмет көрсету деңгейі мен тиімділігі арасында тікелей байланыс болады. Басқадай тең ... ... ... ... ... ... болған сайын өндіріс тиімдірек. Қызмет көрсету деңгейі қайсыбір өндіріс (бөлімнің және т.б.) буынының немесе басқару ... ... ... саналмайды. Қызмет көрсету деңгейі - шын мәнісінде баршаның және ... ... ісі ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін негіз салушы жағдайлар мен талаптарды сақтау қажет.
А. Жағдайлар.
- ... осы ... ... ... ... қарау;
* басшылықтың фирманы басқару жүйесін жақсарту үрдісін енгізу жөніндегі ұзақ ... ... ... ... келу ... деген сенім;
* олар мәселелердің әсеріне жауап қатқаннан гөрі ... ... ... ... ... рөл және басшылықтың тікелей қатысуы;
* ең аз шамадағы қателіктерден көрінетін жұмыстың үлгі-қалпы (стандарттары);
* фирманың барлық қызметкерлерінің ... ... де, ... ... де ... ... емес, үрдістерді жетілдіруге баса назар аудару;
* жабдықтаушылар ... ... ... ... ... ... еңбекті мойындап, қадірлеу.
Қызмет көрсету деңгейінің шығындарын қысқарту халықаралық бәсеке жағдайында тіршілік ету негізі деп қараған жөн. ... ... ... - ... ... үнемдеу, өйткені өнімнің қызмет ету мерзімі ұзарады, бұл ресурстарды үнемдеуге ... ... ... ол - ... деген мүмкіншіліктің негізі.
Тұтынушы тұрғысынан қарағанда қызмет көрсету деңгейі - тұтынушы талаптарын қанағаттандыру деңгейі. .
Б. Талаптар мынаған қойылады:
* ... мен ... ... жүйесіне - сенімділік сертификаты;
* өндірісті ұйымдастыру жүйесіне;
* сапалы жобалаудан ... ... ... ... ... ... көрсету деңгейі технологиялық үрдісте қамтамасыз ету;
* қызмет көрсету деңгейін басқару жүйесін фирма ішінде ... ... ... басқаруда көрсеткіштердің екі тобын ажыратқан жөн:
* әр түрлі саладағы қызмет ... ... ... ... позициялар бойынша қызмет көрсету деңгейінің көрсеткіштерінің жүйесі.
А. Әр түрлі саладағы қызмет көрсету деңгейінің көрсеткіштері.
Көрсеткіштердің алғашқы тобы өндіріспен байланысты:
* ақау мен ... ... ... ... ... жарамсыз деп табылған бұйымдар проценті.
Екінші топ - қызмет көрсету деңгейінқамтамасыз ету:
* қате ... ... ... ... ... ... есеп айырысудағы және шоттарды рәсімдеудегі қателіктер;
* түзету ... ... ... циклдің ұзақтығы.
Үшінші топ - бухгалтерлік есеп:
* мерзімі өткен төлемдер проценті;
* жаңылыс бухгалтерлік жазбалар;
* төлем ... ... ... алу туралы өтінімдерді қанағаттандыру.
Төртінші топ - маркетинг:
* болжамдық жорамалдың дәлдігі;
* қате толтырылған тапсырыстар мөлшері;
* мәмілелердегі қателер;
* ... ... топ - ... ... ... ... бойынша шығарылмаған есеп берулер саны;
* бағдарламадан табылған қателер;
* мәтінде өзгертілгендердің саны;
* ақпаратты алу ... топ - ... алу ... ... қорлар;
* материал алу циклінің уақыты;
* материалдардың жетіспеушілігі салдарынан өндірістегі жағдайлар.
Ә. Нақты позиция бойынша қызмет көрсету деңгейінің көрсеткіштерінің жүйесі.
Машиналардың ... ... ... - ... (қуаттылық, дәлдік, ресурстардың үлестік шығысы) сенімділігі; эргономикалық (қолайлылығы, автоматтандырылу, қауіпсіздік); эстетикалық, экономикалық көрсеткіштер.
Жобаның орындалу деңгейі - сату ... ... ... мөлшері.
Технологияның қызмет көрсету деңгейі - бұрмалаулар саны.
Өнім сапасы - өндірістік; тұтынушылық; экономикалық.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... көрсеткіштеріне ерекше назар аударылды. Ол қажеттіліктерді қанағаттандырумен тығыз байланысты. Сондықтан, қызмет көрсету деңгейі оның жиынтық қасиеттері ретінде анықталады және оның ... сай ... ... қанағаттандыруға себепкер болады.
Өнімге тән қасиеттерді сан жағынан бағалау қызмет көрсету деңгейінің ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің он тобынан қалыптасады:
* белгіленген мақсаттарынан;
* сенімділігінен;
* технологиялық жағынан;
* стандарттау және сәйкестендіру (унификация);
* эргономикалық және эстетикалық жағынан;
* ... ... ... және ... ... ... ... тұрғысынан.
Алғашқы сегіз көрсеткіш, олардың сандық сипаты тұтынушы мен қызмет көрсетуші арасындағы ... ... ... ал ... ... - ... пен экологиялық - барлық елдерде ... және ... ... ... және ... ... міндетті.
Қызмет көрсету мәселесінің көкейкесті болу себебі, қазіргі заманғы әлемде ол кәсіпорын жұмысының басты ... ... ... көрсету деңгейінің нәтижелігі кәсіпорынның нарық жағдайында қалайша тіршілік етуін, ғылыми-техникалық прогресс қарқынын, өндіріс тиімділігінің өсуін, кәсіпорында ... ... ... ... ... ... ... көрсету деңгейі бойынша жұмыс - әлемнің жетекші фирмаларының іс-әрекетіне тән белгі [6].
Қызмет көрсетудің деңгейі кім, ... және ... ... ... ... оны бақылау қиынға соғады. Қызмет көрсетудің деңгейі біліктілік деңгейі мен қарым-қатынасқа да байланысты. ... ... ... оқыту және мотивациялау үлкен мәнге ие.
Белгілі бір зерттеулер ... ... ... ... ... параметрлері анықталған:
* Қызметті алу мүмкіншілігі.
* Компания беделі.
* Менеджерлердің клиенттер ... ... ... ... ... ... ... коммуникация деңгейі.
* Қызмет көрсетушінің мұқияттылығы, сыпайылығы, ізеттілігі.
* Қызмет көрсету шапшаңдығы.
* Қызметтің ... ... ... ... ... ... ... жағдайы және т.б.)
Қызмет көрсету саласындағы компаниялар осы факторларға сүйене отырып, тұтынушылардың ... мен ... ... қамтамасыз етуі мүмкін.
Туристік өнім
Материалды қызметтер
Материалды емес ... ... ... ... үй, ... ... ... база
Сервис, атмосфера, қонақжайлылық, ыстық ілтипат, инициатива
Нақтылы, объективті, салыстыруға болады, ... ... үшін ара - ... ... ... алдын-ала бағалау мүмкіншілігі жоқ, кәсіпорынның ішкі келбетін бейнелейді
Қысқа мерзімді әсер етеді
Ұзақ мерзімді әсер ... алу ... ... қабылдауға, сапаны сезінуге ықпал етеді
Сурет 2- Туристік өнім
Туристік қызмет - туристің турдың немесе оның жекелеген ... ... ... ... ... ... ... бағытталған ұйымның немесе жеке кәсіпкердің қызметінің нәтижесі.
Туристік қызметтер ... Ішкі ... ... бойынша туроператордың қызметі;
* Шығу туризмін ұйымдастыру бойынша туроператордың қызметі;
* Кіру туризмі бойынша туроператордың ... ... ... ... ... ... деңгейі - туристердің нақтылы немесе алдын-ала болжанған қажеттіліктерін қанағаттандыруға қабілеттілігін айқындайтын қызметтердің ... ... ... ... деңгейі - туристердің нақтылы немесе алдын-ала болжанған қажеттіліктерін қанағаттандыруға қабілеттілігін айқындайтын қызмет ... ... және ... жиынтық сипаттамасы.
Қызмет кқрсету деңгейі келесі спецификалық ерекшеліктерге ие:
* қызметтердің орындалу деңгейі;
* халыққа қызмет көрсету деңгейі.
Туристік ... ... ... - ... ... мен ... ... мәдениетімен сипатталады, сапа туристерге қызмет көрсету бойынша әр түрлі әрекеттерді сипаттайтын ... ... ... ... ... көрсету деңгейіне әсер ететін факторлар:
* туризм саласы бойынша мемлекеттің саясаты;
* басқару жүйесінің икемділігі;
* инфрақұрылымды дамытуға капитал ... ... ... ... мәдени-тарихи құндылықтар;
* психологиялық факторлар;
* туристердің спецификалық қажеттіліктері;
* туритстік қызмет ... ... ... ... тур ... ... мінез-құлқы мен еңбек мәдениеті;
* кәсіпорынның имиджі;
* қызмет көрсету сапасы.
Туристік қызмет көрсету деңгейінің басты ... ... ... және ... ... қызметтерді көрсетуді қамтамасыз ету.
1.3 Туристік қызмет мәдениетінің негізі, ... ... ... ... ... ... - ... жайындағы ілім. термині - ең алғаш ... ... ... ... ... үшін біз не істеуіміз керек деген сұраққа жауап беретін практикалық философияны белгілеу мақсатында қолданылады. ... (лат. ... - ... - бұл адам ... ... ... ... Адамгершілік - қоғамдық қатынастардың, адамдардың қоғамдық өмірдегі әр түрлі салаларда - отбасында, тұрмыста, ... ... ... және т.б. ... - ... пен мінез-құлықты реттеудің маңызды әдісі.
Мәдениеттің, әдептанудың маңызды категориялары болып: , , , , , , , және т.б. ... ... - ... ... ... ... ... өзін қалай ұстау керектігі туралы өзінің идеялық көрінісін жалпы көріністерден, өсиеттерден, қағидалардан алып тұрады. Ғибрат (адамгершілік) ... мен ... ... ... және ... ... өзгеріп отыратын, яғни әртүрлі тарихи дәуірлер мен ... ... ... бір адамгершілік мұратының, еліктеу үлгісінің барын болжайды. Алайда ғибраттағы тиістілік нақтылықпен, адамгершілік шындықпен, адам мінез-құлқының шындыққа ... ... тура ... Оның ... ғибратты сананың барлық даму жолындағы ішкі өзегі мен оның ... ... ... . (Дробинцкий О.Г. Понятие морали.- М., Наука. 1974. - с.269 ). Бұл ... ... пен ... арасында қарым - қатынас мотивациясының қайшылықты мәні қорытылған (сонымен ... ... ... - ... пен адам мінез-құлқы). Бір адам өзін тиісті ... ... ... тырысса, екінші жағынан - өзінің ... ... ... ... оны ... асыру адамгершілік нормаларын бұзуға әкеліп соқтырады. Бұл ішкі ... ... ... мен ... есеп ... адамгершілік парыз бен ортақ тілек арасында барлық кезде және өмірдің барлық саласында болады. Бірақ бұл, әсіресе, ... ... - ... ... ... ... ... Себебі, дәл осы қарым - қатынастың түрінде сөз болып отырған нәрсе жеке ... ... ... ... табылады.
Қарым - қатынас - қоғамдық субъектілердің: ақпарат, тәжірибе, ... пен ... ... алмасу жүріп тұратын әлеуметтік топтардың, жалпылықтар мен тұлғалардың ... ... ... - ... ... мен ... тұрмыс тәсілі процесінде тұлғаның әлеметтенуі мен оның өзін іс ... ... ... ... ... ... - ... спецификасы қандай да бір өнім өндірісі немесе іскерлік әсермен байланысқан белгілі бір әрекет түрінің негізінде пайда болады. Осы тұрғыда іскерлік ... - ... ... ... ... ... қатар әдептіліктің қажетті нормалары мен стандарттарын айқындайтын ... ... ... болады. Қарым - қатынастың барлық түрлері сияқты, іскерлік қарым-қатынастың тарихи ... бар, ол ... ... әртүрлі деңгейінде және әралуаң түрлерінде көрінеді. Оның ерекшеліктері - оның өзіндік қасиет, маңызы жоқ, өзін - өзі ... ... ... бір ... ... ... арналған құрал ретінде қызмет етеді. Нарық қатынастары жағдайында - бұл ... ... ... көп пайда табу.
Барлық айтылғанды ескерк отырып, іскерлік қарым-қатынас әдебін ... ... ... ... ... мен мінез-құлқын реттейтін адамгершілік нормаларының, ережелер мен ұсыныстардың жиынтығы деп белгілеуге болады. Ол ... ... ... мәдениеттің жеке жағдайы болып табылады және өз бойында оның негізгі сипаттарын құрайды.
Іскерлік қарым - қатынастардағы мәдениеттің алатын орны ... ... ... пен ... ... пен ... арасындағы қайшылықтар бүгінгі күнде іскерлік қарым-қатынаста әртүрлі деңгейде ащы ... ... ... Мәселен, ұйым мен әлеуметтік орта арасында, ұйымның өз ... Осы ... ... басқарушылар арасында, кәсіпкерлер, сондай-ақ, іскер адамдар арасында екі негізгі бағыт бар.
* ... ... ... қосатындардың паймдауынша, іскерлік қарым-қатынас пен жалпы алғанда бизнесте мәдениеттіліктің қажеті жоқ. Бизнес иесінің қол астында ... ... ... ... ... ... ... - қагдай да болсын оңай жолдармен пайданы мейлінше ... ... мен ... ... ... ... ... қоғам нормаларына барынша бейімделу.
деп атауға болатын бұл бағыттан мәдениеттілік нормалары мен әдептің тілі іскерлік ... ... ... ... ... ... туралы, әдептілік мұраттары, парыз және әлеуметтік міндеттер туралы әңгімелерді айналып өтуге тырысады, өйткені ... , , ... және ... ... ... ... пайда болады.
Бизнесмендердің, кәсіпорын жетекшілерінің, ең құрығанда, әдепсіздік мінез-құлқы заң бұзушылық болып табылады. Сондай-ақ, ... ... ... өз ... ... жою ... ешқандай әрекет қолданбаған, соның салдарынан халық үшін қауіп әкелетін компаниялардың мінез-құлқын айтуға болады. Сондықтан, іскерлік қарым-қатынас ... ... ... өзі ... ... ... қамын ойлау, халыққа зиян келтірмеу жауаркершілігі кіреді.
Әрине, іскерлік қарым-қатынас мәдениетті кәсіпорын басшыларының әлеуметтік жауапкершіліктеріне ғана қатысты емес. Ол істі жүргізудің ... мен ... ... мәселелердің кең ауқымын қамтиды. Осыған байланысты айта кететін жәйт, іскер прагматизм өқілдері кейде өздерінің мақсаттарына жету ... пара ... ... ... алу және т.б. таза емес ... пайдаланады. Бірақ бұдан басқа іскерлік қарым-қатынастың мақсатының өзі де әдепсіздік мінез-құлық түрінде ... ... ... ... қарым-қатынас әдепсіздік болып қарастырылады, оның заңға қарсы болғандығынан емес, іскерлік қарым-қатынас мақсаттарының адамершілік құндылықтарына жат ұғым болғандығынан.
* ... ... ... ... ... ... ... алдындағы және өзінің алдындағы жауапкершілігіне көзқарасынан ғана маңызды ... ... ... қатар өндіріс тиімділігі үшін қажетті. Мұндай жағдайда әдептілік мінез-құлықтың қажетті адамгершілік императиві ретінде ғана саналмайды, ... ... ... ... ... және ... ... жақсартуға көмектесетін құрал ретінде де қарастырылады.
Бұл тәсіл мәдениетті және тиімді болып табылады. Себебі, кәсіпорын - қоғам ... өз ... ... нормаларын бекіте отырып, ол сонымен бірге оларды әлеуметтік ортада таралуына көмектеседі. Ал, қоғамдағы жағадай ... ... ... ... үшін де ... ... жағдай туады. Сонымен бірге, әдепсіздік мінез-құлық пен қарым-қатынас ерте ме, кеш пе кәсіпорын үшін де, әлеуметтік орта үшін де ... ... ... болмаған күнде де әлеуметтік және адамгенршілік шығындарға әкеп соқтырады.Іскерлік қарым - қатынастың жалпы әдептілік принциптері мен ... ... ... - ... ... оның ... ... қарастыру керек: кәсіпорын мен әлеуметтік орта арасындағы қатынастарда; кәсіпорындар арасындағы; бір ... ... - ... мен қол ... ... қол ... жұмысшы арасында; бірдей дәрежедегі адамдар арасындағы қатынастардан. Іскерлік қарым - ... сол ... ... да түрінің екі жақтары арасында өзіндік ерекшеліктері бар. Мұндағы мақсат - іскерлік қарым - ... оның ... ... ... ... қана ... сонымен бірге аламдардың мінезінің адамгершілік принциптеріне қайшы келмейтін принциптерін қисынға келтіру. Сонымен бірге олар іскерлік қарым - қатынасқа ... ... ... ... ... ... атқаруы тиіс.
Адамның қарым - қатынасының жалпы адамгершілік принципі ... ... ... ... ... - ... сәйкес негізгі әдептілік принципті былайша қисындауға болады: іскерлік қарым - қатынаста дәл сол жағдайда ... ... ... көру ... ... ... кезінде сенің еркіңнің максимасы (ең жоғарғы деңгейі) ... ... ... ... ... болсын және барлық жақтардың мүддесін үйлестіріп отырсын.
Осылайша, іскерлік қарым - ... ... ... ал ... ... ... ... үндестіру болуы керек. Әрине, егер ол саналы ақталған мақсаттар үшін және әдептілік құралдармен жүзеге асырылса. Сондықтан, ... ... - ... ... оған ... ... ақтайтын, әдептік рефлексиямен тексеріліп отыру керек. Сонымен, әдептік дұрыс таңдау және жеке шешім қабылдау оңай емес. Нарықтық қатынастар таңдау еркіндігін ... ... ... ... ... шешім қабылдаудың түрлерін көбейтеді, іскер адамдарды олардың әрекеттері мен ... - ... аяқ ... ... ... ... ... дилеммалар жиынтығын тудырады.
Қарым - қатынас әдебінің мынандай ... ... ... ... ... жөн: . ... ... Конфуцийдің жағымсыздық қасиет туралы тұжырымында: деген. Бұл ереже іскерлік қарым - ... да ... ... оның ... түрлеріне қатысты: (басшы - қол астындағы), (қол астындағы - басшы), (қызметкер - қызметкер) айқындауынды ... ... ... ... - ... ... іскерлік қарым - қатынаста, яғни басшының қол астындағыға қатынасының алтын ... ... ... ... . Іскерлік қарым - қатынастағы өнер мен жетістік, көбінесе, басшы өзінің қол астындағыларға қолданатын әдептік ... мен ... ... ... Нормалар мен принциптер дегенде көзделетіне - қызметте қандай мінез - ... ... ... ... ... қолайсыз. Бұл номалар, ең алдымен, басқару процесінде ненің негізінде жарлық ... ... ... ... ... ... неден көрінетіндігіне қатысты. Басшы мен қол астындағының арасында іскерлік қарым-қатынас әдебі сақталмаған жағдайда адамдардың көбі ұжымда өзін ыңғайсыз, қорғалмаған күйде ... ... қол ... ... ... ... бар өзгешелігіне әсерін тигізеді, көп жағдайда оның адамгершілік - психологиялық ахуалын анықтайды. Дәл осы деңгейде алдымен мінез-құлықтың адамгершілік ... мен ... ... Солардың бірнешеуін айтып кетейік:
* Өзіңіздің мекемеңізді қарым-қатынастың жоғарғы адамгершілік нормаларымен біріккен ұжымға айналдыруға тырысыңыз. Қызметкерлерді ұжымның ... ... Адам ... ... ... ғана өзін ... және психологиялық түрде ыңғайлы сезінеді. Сонымен бірге әрбір адам жеке дара ... ... ... және өзін осы ... ... тәуір көреді.
* Арам ниетілікке байланысты қиындықтар тап болған кезде, басшы оның себептерін анықтағаны жөн. Егер әңгіме білімсіздік салдарынан ... ... ... қол астындағының әлсіздіктері мен кемшіліктерін үнемі бетіне баса ... ... ... Одан гөрі оның ... жою үшін ... көмек бере аласыз. Мұндай жағдайда оның тұлға ретінде күшті жақтарына ... Егер ... ... ... орындамаған болса, оған бұл жайында хабардар екеніңізді білдіріңіз, өйтпеген жағдайда ол сізді алдадым деп ... ... Оның ... егер ... қол ... ... ... жасамаса, онда ол өз міндеттерін орындамағаны және әдепке жатпайтын қылық жасағаны.
* Қызметкерге жасалған ескерту - әдептік нормаларға ... ... ... Осы ... байланысты бар ақпаратты жинаңыз. Қарым-қатынастың дұрыс түрін таңдап алыңыз. Алдымен тапсырманы орындамауының себебін түсіндіруін сұраңыз, мүмкін ол ... ... ... ... ... ... бетпе-бет айтыңыз: адамның сезімі мен намысын сыйлау қажет.
* Адамның жеке тұлғасын емес, әрекеттерін сыйлаңыз.
* Орны ... ... ... ... ... - сыныңызды екі мадақтаудың ортасына қосып жіберіңіз. Әңгімені достық сарында аяқтаңыз және көп ұзамай ол ... кек ... ... үшін ... ... ... Еш ... қол астыңыздағыға оның жеке басының өміріне қатысты кеңес бермеңіз. Егер ... ... ... ол ... ... айтпайды. Егер көмегі тимесе - кінәлі сіз боласыз.
* Айналаңызға жағымдыларды көбейтпеңіз. Қызметкерлеріңіздің ... ... ...
* Егер олар ... ... десеңіз, ешқашан жағдаяттан хабарсыз екеніңізді білдірмеңіз.
* Әділетті тарату принципін сақтаңыз: ... ... ... ... ... ... ... да көп болуы тиіс.
* Басшының өзінің арқасында жетістікке жетіп отырғаның өзінде де өз ұжымын мақтауы артық болмайды.
* Қол астыңыздағы ... ... ... ... ... ... орындалған жұмыс материалдық қана емес, сонымен бірге адамгершілік сыйға да лайық. Қызметкеріңізді ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер ұжымның басқа да мүшелеріне қолданылуы керек.
* Қызметкерлерге сеніңіз және өзіңіздің ... ... ... Өз қол ... ... және ... адал ... Олар да солай жауап береді.
* Екі ... ... ... ... ... ... жолын таңдап алыңыз: 1) жағдаят, берілетін уақыт; 2) қызметкердің жеке тұлғасы - ... адам кім, адал ... және ... бойынша ысылған қызметкер ме, әлде әрбір қадам сайын итермелеп отыруға тура келетін әлсіз қызметкер ме? Осыған сәйкес ... ... ... аса ... ... мен ... түрлерін таңдау керек.
* Бұйыру түрлері: бұйрық, өтініш, сұрақ-сауал болуы мүмкін.
Бұйрық көбінесе төтенше жағдайларда қолданылады, сондай-ақ ықылассыз ... ... ... ... ... жағдаяттарда басшы мен қарамағындағы қызметкерлердің қатынасы сенім мен тілектестікке негізделген жағдайда қолданылады. Мұндай ... ... да бір ... ... ... ... жағдайда қызметкер өзінің пікірін айта алады. Ал егер сөздер тиісті түрде айтылса, онда қызметкер бұйрық айтылғанына ... ... - ... ... ... жақсырақ істеуге болатыны жөніндегі талқыға шақырғыңыз келгенде немесе қызметкердің инициативаны өз мойнына алу үшін қолданылады.
, . ... ... ... ... ... болуы керек. Өйтпеген жағдайда кейбіреулер сіздің сұрағыңызды - сіздің әлсіздігіңіз немесе білметіндігіңіз деп қабылдауы мүмкін. Ерікті ... ... ... ... ... ... және бұл ... міндетті түрде орындалуы тиіс жағдайда қойылады. Мұндай ... ... оның ... ... ... бағасын алады деп үміттенеді.
қарым-қатынасының әдебі
іскерлік қарым-қатынаста, яғни қарамағындағының өзінің бастығына қатысты мінез-құлықтың жалпы әдептік ережелерін мынандай түрлермен тұжырымдауға ... ... ... ... ... ... ... қалар едіңіз, өзіңіздің бастыңызға дәл сондай қатынас жасаңыз.
Басшыңызға қатынасыңыз қандай болуы керектігін және қалай қарау керектігіңізді ... ... - ... қандай талаптар қою керектігін білуден кем емес. Мұнсыз басшымен де, ... ... де тіл ... ... Сол ... басқа әдептік нормаларын пайдалана отырып, басшыны өз жағыңызға қаратуға, сонымен бірге өзіңіздің одақтасыңыз ... ... ... ... ... қойып алуыңыз мүмкін.
Басшымен іскерлік қарым-қатынаста қолдануға болатын бірнеше қажетті әдептік нормалар мен ... ... ... тілектестік ахуал орнатуда басшыңызға көмектесіңіз. Есіңізде болсын, сіздің ... ... ... ... ... ... өз ойыңызды, көзқарасыңызды таныстырмаңыз немесе оған бұйырмаңыз. Өз ұсыныстарыңыз бен ... ... және ... ... жеткізіңіз. Сіз оған бір нәрсені тікелей бұйыра алмайсыз, бірақ басқа тәсілмен айтуыңызға болады. Мәселен, т.б.
* Егер ... ... да бір ... ... ... жағымсыз оқиға жақындап қалса немесе болса, бұл жөнінде басшыға хабарласу қажет.
* Бастықпен үзілді-кесілді түрде сөйлеспеңіз, үнемі, тек қана немесе деп ... ... ... ... да, ... дұрыс деп жауап беріп тұратын қызметкер жалықтырады және жағымпаз болып көрінеді. Үнемі деп жауап беру ашу ... ... ... ... ... жағымпаз болмаңыз. Өз мінезіңіз бен принциптеріңіз болсын. Берік мінезі мен мықты принциптері жоқ ... ... ... ... Оның ... ... ... алмайсың.
* Шұғыл жағдай болмаса, өз бастығыңыздың бастығына көмек, не кеңес сұрап немесе ұсыныс ... ... ... етпеген жағдайда сіздің әрекетіңіз бастығыңызды сыйламаушылық немесе оның пікірімен санаспау, оның істі білетіндігіне ... ... ... ... ... ... бастығыңыз беделін жоғалтады.
* Егер сізге жауапкершілік артса, сыпайы түрде өз құқықтарыңыз туралы мәселе ... ... ... ... ... ... тиісті деңгейде болмаса іске асырылуы мүмкін емес.
2. ТУРИСТІК КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ТУРИСТІК ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ МӘДЕНИЕТІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
2.1. Туристік қызмет ... ... ... ... ... орны ... ... салаларының бірі ретінде туристік қызметтің құқықтық, экономикалық, әлеуметтік, ұйымдастыру негіздері Заңында анықталған. Осы ... ... ... ... ... - ... ... кезеңінде және осы саяхатқа байланысты оның қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ұсынылатын қажетті ... ... ... ... ... экскурсиялар, туризм нұсқаушыларының, гидтердің (гид-аудармашылардың) қызмет көрсетулері және сапар мақсатына байланысты көрсетілетін басқа да қызметтер) болып ... және ол ... және ... ... ... ... - өзінің туристік өнімдерін қалыптастыру, дамыту және туристік агенттер мен ... ... ... бар ... ... ... қызмет - туроператормен қалыптастырылған туристік өнімді дамыту мен сату ... осы ... ... ... бар жеке немесе заңды тұлғалардың қызметі [4].
Олардың арасындағы айырмашылық - ... ... ... дамыту мен сату қызметінен басқа, осы өнімді қалыптастыруда болып табылады.
Сонымен қатар, туристік қызметтер негізгі, қосымша және қосалқы қызметтер болып ... ... ... ... ... ... Ондайларға жататындар: орналастыру, тамақтандыру, көлік қызметі, экскурсия қызметі.
Қосымша қызметтер туризм ифрақұрылымы дамыған жағдайда жалпы кірістің 50 ... ... ... ... қызметтерге кірмейтін сауықтыру қызметі, медицина қызметі, ойын мекемелері және ... ... ... ... қамтамасыз ету, туристік символикамен, сауда, валюта-кредит, ақпарат және басқа да қызметтерді жатқызамыз [12, 107 б].
Қазіргі ... ... ... ... мен рөлін өте жоғары деңгейде бағалау мүмкін емес, ол елдер экономикасының дамуында, мемлекеттер арасындағы қатынастарды реттеуде ... ... ... ... ... ішінде қонақжай қызмет көрсету деңгейінде де, әлеуметтік-мәдени қызметтер жатады. Олар ... ... ... ... ... бұл ... ... туризмнің дамуында рөлін арттырады. Сонымен байланысты туристік қонақ үй сервисіндегі кадрларды дайындау жүйесіндегі белгілі бір мақсаттарды қояды. ... - бұл ... ең ... ... ... болып табылады [19, 131б].
Қандай да бір саяхат болмасын ол ... ... ... және көп ... ... ... Туристерге ұсынылатын қызметтердің ішінде ең бастысының бірі - түнейтін орынды дайындау. Оған кіретіндер: қонақ үйлері, ... ... ... ... ... ... кемпингтер, сүйреме үйлер, палаткалар және т.б.
Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, 2009 жылы туристерді орналастыру объектілерінің саны 579-ға жеткен, яғни ол 2008 ... ... ... өскен, ал олармен қызмет көрсетілген келушілер саны 1554 мың адамды құрап отыр.
Диаграмма ... ... ҚР ... ... ... ... ... орналастыру объектілерінің ішіндегі ең жақсы дамығаны - қонақ үйлер. Оларды да көрсететін қызметтерінің деңгейіне ... ... ... ... Еліміздегі орналастыру объектілерінің басым бөлігін 3-жұлдыздылар алады. ... саны 2009 жылы 86-ға ... ол 2008 жылы 68, ал 2007 жылы - 63 ... 2009 ... 2008 жылмен салыстырар болсақ, 3 жұлдызды қонақ үйлер ... ... ... туристердің азық-түлік пен сусындарға сұранысын қанағаттандырудың да ... ... бар. ... ... туристік қонақ үйлері жанындағы мейрамханаларда, кафеде немесе басқа да қоғамдық тамақтандыру мекемелерінде ұйымдастырылады.
Туристердің жүріп-тұруында ... ... рөлі өте ... ... ... ... ... сияқты жерде, суда және ауада жүретін болып жіктеледі.
Диаграмма ... ... ҚР ... ... ... сайты: www.stat.kz
Көлік, түнеу және тамақтанудан басқа да туристік қызметтердің ішінен, қосалқы ... ... ... ... Ол ... мақсаты жағынан әртүрлі сипаттағы туристік мекемелер мен ... ... жеті ... ... ... ... ... - ғимарат, құрылыстар, туристерге сол жердің байлықтарын көріп, ... ... ... ... ... туристердің келу себебі осы байлықтарды көріп, танысу.
Қосалқы қызметтің екінші тобына жататыны - туристерлің спортпен ... ... ... ... ... - ... көңілін көтеруді ұйымдастыру.
Төртінші топқа жататындар - ... ... ... ... ... ... қызмет мекемелері.
Бесінші топқа кіретіндер - туристерге керек-жарақ пен сувенирлер шығаратын мекемелер.
Алтыншы топ - бұл ... ... ... ... ... жарнамасы, туристерге толыққанды, жан-жақты түсінік беріп тұратын гидтердің қызметі.
Жетінші топты ... - ... ... ... ... шаруашылық іс-әрекеттерді белсенді жүргізу үшін, көрсетілетін қызмет түрлерінің осылайша бөлінуінің маңызы зор [12, 112 ... ... ... қызмет аясы мамандандырылған және айқын туристік сипатқа ие емес, кәсіпорындар (мысалы, жол құрылысы, отын өнеркәсібі және т.с.с.), қызметтер аясы ... ... ... көп ... ұйым ... ... ... байланысты, кей экономистер , , яғни қызмет көрсететін салалар жиынтығы ретінде ұсынып, тұтынылған материалды және бейматериалды игіліктерді туристік қызметтер ... ... алға ... [18, 61 ... ... ретінде, туристік қызмет көрсету саласының өзіне тән бірқатар айрықша ерекшеліктері бар, солар арқылы ... ... ... да ... бөлініп тұрады.
Туристік қызмет көрсету нарығының өзіне тән ерекшеліктері:
Біріншіден, оның терең дамуы (құбылыс ретінде қайда адам ... ... ... ... және ... ... байланысының күрделілігі. Туристік мекемелердің көбісі шағын келеді. Ірі мекемелер халықтың ең көп ... ... ... ... көрсетудің екінші ерекшелігі - мүдделі туристердің сырттан тигізетін әсері.
Туристік қызмет көрсету нарығының ең маңызды үшінші ерекшелігі - ... ... ... оның ... ... бірге қалыптасуы.
Туристік қызмет көрстеудің төртінші ерекшелігіне туристік өнімнің сыртқа тигізетін әсерін жатқызуға болады. Мұндағы көзделген мүдде - ... ... ... ... Бос уақытында өткізген саяхат - бұл басқа саяхатшылармен және жергілікті тұрғындармен әңгімелесіп, қатынас жасау. қарсылығын ... ... онда бұл ... ... дамыту қиын болады.
Туристік қызмет көрсету нарығының бесінші ерекшелігі - бұл туристік сұраныстың айрықшылығы, негізгі үш ... ... ... ... Бірінші себебі - туристік өнімді не сезінуге, не сақтауға мүмкін еместігі болып табылады. Туристік ... ... ... ... ... тауарлар ретінде тану қиын, сондықтан туристік фирманың менеджерінің жұмысындағы күрделілік - ол ... ... ... сатып алушы үшін пайдалылығына көз жеткізу. Екінші себебі - ... ... ... әртүрлілігі. Әр түрлі дәрежедегі туристер сапар мақсатымен, ... ... ... ... ... ... ... айырмашылықта болады. Туристердің әрбір түріне сәйкес туристік нарық түрі керек, сондықтан да туристік қызметтің өндірушілері демалушылардың белгілі бір, яғни ... мол ... ... ... жөн. Үшінші себебі - қоғамдық факторлардың мәнінің жоғарылылығы - ... ... ... ... әлеуметтік факторлар және басқа да себептер.
Туристік қызмет көрсетудің алтыншы ерекшелігі - оның ... ... ... ... қызметтің мөлшерінің табиғи-климат жағдайына байланыстылығы.
Қызметтер түрлеріне туризмнің әсері
Экономикалық
Әлеуметтік
Экологиялық
Саяси
Ақшалай түсімнің ... ... ... ... фискалды төлемдердің көбеюі
Бос уақыт демалысын ұйымдастыру, таным мен ойлау өрісін кеңейту
Ескеркіштерді сақтау және ... ... ... қадірлі қатынас
Елдер арасындағы байланысты күшейту
Сурет 1. Мемлекеттің экономикасындағы туризм рөлі ... ... ... ... мен ... жеделдете отырып, еліміздің сәйкес өңірлерінде халық шаруашылық салаларының дамуына жағымды әсер етеді. Ол көлік пен байланыс, ... ... ауыл ... ... және т.б. ... ... басты секторларына айтарлықтай әсер етіп, әлуметтік-экономикалық дамудың катализаторы ретінде көрінеді. Ғалымдардың айтуынша, туристік қызмет нарығының тікелей және ... ... ... ... 32 ... ... мұның өзі туристік қызметпен жұмылдырылған жұмыскерлер санының нақты бағалануын қиындатады [13].
Қазақстан Республикасы Президенті Н.Назарбаевтің өзі де туризмнің ... сала ... ... ... ... түсірудегі табыс көзі екендігін қайта-қайта атап көрсетті. Сондықтан да, осы зерттеудің нәтижелілігі туризм ... ... ... ... ... ... ... тиімді түрлері мен әдістерінің қажеттіліктерін зерттеуде.
Жүргізілген зерттеулердің нәтижесі, әлеуметтік инфрақұрылым және ... ... ... қызметтер нарығының дамуы өндірістің экономикалық тиімділігінің өсуіне әсер ететіндігін ... Ол ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалануы, кәсіпорындардың орналасуы және олардың функциялануының тиімділігін арттыру, халықтың туристік-рекреациялық қызметтермен қамтамасыздық ... ... және бос ... өткізуінде жағымды жағдайлардың жасалуына байланысты, халық шаруашылығының барлық салаларында еңбек өнімділігінің жоғарылауы; кәсіпорындарды ... ... ету ... ... ... еңбек қабілеттілігі ұзақтылығының өсуі, адамдарда белсенді өмір сүру позициясының қалыптасуы секілді бағыттарда байқалады.
экономикалық ... ТМД ... ... ... ... жеткіліксіздігі
Сондай-ақ, туризмді дамытуға да бірнеше экономикалық факторлар әсер ... Олар ... ... ... ... ... жағынан туристік қызметтер сферасында жоғары бәсекелілігі
Визалық процедуралардың жоғары бағасы және тіркеу жұмысының ... ... ... ... және т.б. ... төлемдерінің жоғарылығы
Сурет 2. ҚР-дағы туризмді дамытуға әсер етуші факторлар [14].
Қазақстан үшін, туристік қызмет нарығының экологиялық аспектісі, ең алдымен - ... ... ... бұзу ... ... ... азайту арқылы қорғау болса, екіншіден - бұл тұтынуы рекреациялық ресурстардың оқшауландырылуы орындарында болатын, туристік ресурстарды рационалды пайдалану, ... - бұл ... ... қолдануынан көрінеді.
Әлеуметтік-экономикалық жүйе тарихи-мәдени құндылықтарды пайдалана отырып, өзінің шаруашылық ... ... ... ... үшін мүмкіндіктер алады және де ол жағымды жағдайлар қалыптасқан кезде басымдылыққа ие ... ... ... ... ... бір ... ... бағдарлануын бақылай отырып, олардың рухани өндіріс орталықтарына айналуы жайлы айтуға болады. ... ... ... және ... беріктілігіне, жеке адамның білімі мен бойына жинақтаған тәжірибесінің кеңеюіне септігін тигізеді. Мұнда туристік қызметтер аясы тек қосымша табыс алу негізі ... ғана ... ... ... пен еңбек өнімділігінің өсу факторы ретінде байқалады. ... ... ... ... аясының өңірлер арасындағы, үкіметтер арасындағы, халықтар арасындағы, тұлғалар арасындағы экономикалық ... ... әсер ... байланыстың нығаюы мен іскерлік белсенділіктің басқа рыноктарда біріктірілуіне мүмкіндіктер беретіндігін айта кету қажет. Елдер арасындағы туристік қызметтер саудасының ... және ... ... жаңа түрлерінің таралуы, туристік қызметтердің экспорты мен импортының ара-қатынасы, елдер арасындағы қаржы салымдарының алмасуы, туристік қызметтер аясының интернационализациясының ... ... ... ... мен мемлекеттер арасындағы өзара түсінушілік пен ынтымақтастықтың ... ... ... ... туристік қызметтер аясының айқын имандылық сипатын білдіреді. Туристік қызметтер аясының имандылық сипатын демалыстың ... ... қоса ... ... ... ... ұстануы, туризм түрінің интеллектуалды мазмұны, өскелең ұрпақтың тәрбиесі секілділерімен толықтыра түсуге ... ... аясы ... ... ... салалары қатарынан көрініп, жетекші орындарының біріне ие болып отыр. Бұл ... ... ... және ... ... ағымын қамтамасыз етіп, төлем балансы және жиынтық экспорт секілді экономикалық көрсеткіштерге жағымды әсер тигізеді.
Сарапшылардың болжамдауынша халықаралық туристік қызмет ... ... ... 2020 ... 2 ... ... көрсетпек. Бірқатар елдерде халықаралық туристік қызмет саудасынан түсетін түсім тауарлар мен ... ... ... табыстың басым бөлігін құрайды, мысалға, Австралияда олар 36 %-ға жетсе, Швейцарияда - 11,6 % , ... - 11,2 %, ... - 7,6 %, АҚШ, ... және ... - ... астам. Сауда балансының тапшылығы байқалатын елдерде бұл саладан түсетін түсім, оның салыстырмалы жоғары пайызын жапса, шетел туристерін ... ... ие ... ... ... ... ... баланстың белсенді сальдосы бірнеше жыл қатарымен сауда ... ... ... ... ... Осындай елдер үшін туристік қызмет нарығы экономиканың өсуінің маңызды құралы болып ... осы ... ... бұл ... аясы ... ... аспектілеріне жұмылдырыла кіріседі. Көптеген дамушы елдердегі туристік қызметтер аясынан түсетін салықты табыс, тікелей немесе жанама болсын, үкіметтік ... ... ... ... табылады және де туристік қызметтер нарығы экономиканың басқа салаларымен үйлесе дамуына себеп болады.
2011 жылы Қазақстандық туристік нарықтағы ... ... ... ... ... шағын кәсіпорындар құрап отырса, жұмыскерлер саны 250 ... ... орта ... ... ... және ірі ... ... көрсетеді. Туристік нарықта шетелдің қатысуымен қызмет көрсететін ұйымдардың саны 28-ге жетіп ... ... ... ... ... ... ... кему динамикасымен сипатталады. Туристік саладағы неғұрлым нақты жағдайды көрсету үшін туристік ағымдар,туристік белсенділік деңгейі, қаржы және экономикалық көрсеткіштерді ... ... ... ... ... бойынша Қазақстан Республикасындағы туристік көрсеткіштерді қарастырайық. Әкімшілік дереккөздердің және ... ... ... ... ... ... және 2011 ... қорытындылар бойынша 2010 жылмен салыстырғанда тұтастай республикада туризм ... ... ... ... ... бағыттағы даму үрдістері байқалады: келу туризмі 8,3%-ға азайды және 4 329,8 мың адамды құрады (келушілердің жалпы санынан 29,3%-ы), 2008 ... ... ... ... ... ... туристер саны 22,3%-ға артты және 6 413,9 мың ... (43,4%) ... Ішкі ... ... саны ... ... азайды және 4 028,1 мың адамды (27,3%) ... ... жылы ... ... ... ... бөлу*
*Дерек көзі: ҚР статистика агентеттігінің мәліметтері бойынша автор құраcтырған
Кесте ... ... ... ... натуралды көрсеткіштер динамикасы*
Көрсеткіштер
Жылдар
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
Барлығы қызмет көрсетілген туристер саны, адам
791325
260421
241064
228320
146915
154502
171427
Жіберілген туристер саны, адам
650218
232558
206522
178176
123047
37942
74728
Қабылданған туристер саны, адам
141107
27683
34542
50144
23868
2507
29771
Сатылған турлар ... ... ... ... ... ҚР статистика агенттігінің ресми сайты: www.stat.kz.
Бүгінгі таңда туристік қызмет ... - ... ... ең ... барынша кетпейтін саласы. Дүниежүзілік туризм ұйымдарының деректері бойынша ол ... ... ... ... ... бір ... ... инвестицияның 11 пайыздан астамын, әлемдік өндірістің әрбір 9-шы жұмыс орнын қамтамасыз етеді екен. Бұл ... ... ... саясат, үлкен ақша және ірі бизнес деген сөз. Негізінен туристік қызмет көрсету саласы көптеген елдің пайда табу ... ... ... Қазіргі таңда дамыған және дамушы елдер өз экономикаларын туристік қызмет көрсету саласын дамыту арқылы ... ... ... ... елдерінің бәрінде туристік қызмет көрсету нарығы өте жақсы ... ... ... ... ... ... көптеген елдер мойындады, яғни пайда шаш етектен. Дүниежүзінде туризм тез қарқынмен дамуда және жуық арада қызмет көрсету саласында 1-ші ... ... бір ... ... ... ... саласын дамыту үшін шығын 1-ақ рет шығады, ал ... ... ... ... ... көрсету нарығы экономиканың өте жас саласы болса да, өз-өзінің экономикасының дамуына керемет үлес қосатындығын дәлелдеуде. Еліміздің экономикасына туристік ... ... ... ... күшейту үшін, біз ең алдымен оған қыруар қаржы құюымыз қажет. Бұл қаржыны біз еш қорықпай сала беруімізге ... ... ... ... ... ... басқа саласы сияқты емес, өте тез, қарқынмен дамиды. ... ... ... ... ... ... қайтарымдылығы аз уақытты қажет етеді. Дүниежүзіндегі көптеген мемлекеттерде туризм әлемдік ірі сауда аймағы - ... қуып ... ... Ең ... ... ... ресурстар береді және туризмнен түскен пайда еліміздің бюджетіне құйылады. Жалпы алғанда, туристік қызмет экономиканы дамытуға өте ... ... ... жер ... жөнінен алғашқы ондыққа енетін Қазақстанда туризмнің танымдық, тарихи-мәдени, экологиялық-сауықтыру бағыттарын, тіпті спорттық түрін дамытудың мол мүмкіншіліктері бар. Оған қоса ... ... жолы мен ... ... ... ... ... негізгі салаларының ел аумағынан өткенін қосыңыз. Қазір елімізге келген саяхатшыларға 100-ден астам туристік бағыттар бойынша қызмет көрсету ... ... ... туризм саласының мамандары , - дегенді алға тартады.
Өйткені, еліміздегі ... ... ... көрсетілген сырттан келушілер 2009 жылы 31мың адамды құрады, ал ол 2008 жылы 38 мың адам болған, яғни мұнде ... 7 ... ... ... ... 2008 жыл мен 2009 жыл ... 261 ... 194 мың адамға кеміген және ішкі туризмде де 175мың адамнан 122 мың адамға кеміген.
Диаграмма 4
*Дерек ... ҚР ... ... ... ... ... қонақ үй шаруашылығының 1232 кәсіпорындары 2278,6 мың адамға қызмет көрсетті және 48249,6 млн. ... ... ... ... объектілерінде 30831 нөмір бар, біржолғы сыйымдылығы 67717 төсек-орынды құрады.
Жұмыс істеп тұрған туристік фирмалардың көбі ... ... (690), ... ... (87), ... (76), ... (56), ... (48) және Алматы (43) облыстарына келеді.
Сонымен қатар, дүниежүзілiк экономикалық дағдарыс туристiк саланың ... да кері ... ... атап өту ... ... ... көрсетілген қызметтердiң жалпы көлемi 0,4%-ға азайып, 65761,9 млн. теңгені құрады, сатылған жолдамалар құны 19281, 6 млн. ... ... ... ... ... ... қызметпен айналысатын 1203 туристік фирмалар және 73 дара кәсіпкерлер 369,1 мың келушілерге қызмет көрсетті, бұл 2008 ... ... ... 25,7% ... ... Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев атты ҚазҰУ-де оқыған дәрісінде деп, нақты ... ... ... ... ... дамытуда көне қалалар мен қорғандар, табиғи сұлулық пен мәдени құнды ескеркіштердің мол қоры бұл ... ... есе ... ... береді [3].
Мәселен, сауда бағытының 2000 шақырымға жуық бөлігі Қазақстан аумағынан өтеді. Осы жолдың бойында ... ... ... ... ... бар. Мәдени туризм бағытында мемлекеттің қорғауына алынған, әлемдік мәдени ескерткіштердің санатына енген Қожа Ахмет Йассауи кесенесі, , ескерткіштерінің, ... және ... ескі қала ... мәні зор. Ал ... ... аясында Алматыдағы Шарын шатқалын, Түргенді, Бурабай мен Медеуді, Шымбұлақ пен Көлсайды саяхатшылар ... ... ... [29, 191 б].
Тарихи-археологиялық ескерткіштердің туристік-экскурсиялық сапарлардағы орны ерекше. Археологиялық ескерткіштердің кез-келген нысандары ... ... ... орын ... ішінде Жетісудағы сақ қорғандары, Талхиз қалашағы, Оңтүстік Қазақстандағы Отырар, ... ... ... Сарайшық, т.б. көне қалалардың орнына туристердің қызығушылығы мол. Археологиялық-тарихи ... ... ... жеткен нысандарының ішінде қорғандар мен мазарлардың маңызы зор. Қола дәуір ескерткіштеріне жартастағы петроглифтерді атауға болады. Оларға әйгілі бірегей ғибадатханалар: Аңырақай ... ... ... ... өзеніндегі Ешкіөлмес ғибадатханасы, сондай-ақ Шолақ, Кіндіктас, Баянжүрек ... ... ... ... ... ... ... 6-3 ғасырлардан қалған сақ қорғандары, Бесшатыр қорымындағы жерлеу камерасы және сақ әскері киімін киген , 2001-2002 жылдары ... ... ... ... ауданының Бергіел (берел) қорғанында табылған археологиялық туристік нысандарға ... ... ... ... ... ... ... Талхиз, Жаркент қалалары т.б. елді мекендер қазіргі туристік нысандар болып табылады. Түркістан - қазақ ... ... ... Онда Қожа ... ... ... салынған, кесене іші мен айналасына қазақ мемлекетінің негізін қалаған Тәуке, Тәуекел, Жәңгір, Есім, Абылай, Қазыбек би жерленген. ... ... ... ... т.б. ... көне қалалар туристер үшін тартымды нысандар [19, 133 б].
2.2 Қонақ үйлерде қызмет көрсету мәдениеті, оның баға мен сапаға ықпалы
Қонақ үй ... ... ... мен ... сапа аса үлкен маңызға ие болады. Сапалы қызмет көрсетусіз қонақ үй өзінің мақсат-мүдделеріне жете ... ал ... ... қызмет көрсету мәдениетінде жатыр. Тарихқа үңілетін болсақ, түрлі ірі кәсіпорындар мен қонақ үйлер табысы қызмет көрсету ... ... ... ... екенін көрсетеді.
Мәдениетті қызмет көрсетудің жоғары деңгейі . Сапалы қызмет көрсетуде негізгі төрт ... ... ... материалдық техникалық база, яғни қонақ үйді ыңғайлы жоспарлау мен сапалы безендіру, оның ... және ... ... ... жиһаз бен жабдықтармен қамтамасыз ету, сапасы жоғары төсек орынның ... ... ас ... ... өнімді құрал-жабдықпен жабдықталуы, ыңғайлы лифт және т.б.
* алдыңғы технологиялық қызмет ... Ол ... және ... ... ... тәртібі мен әдістері, клиеттерді тіркеу мен олармен есеп ... ... мен ... тағам мен сусындарды дайындауды, сауда залдарында ... ... ... және т.б. ... ... ... қызметкерлердің біліктілігі мен құзыреттілігі. Олардың жедел, сапалы және ... ... ... ... ... ... Оның ... сапа стандарттарын жасап шығару мен іске енгізу, қызметкерлерді ... және т.б. ... ... көрсету сапасы дегеніміз не ?-деген сауал ... ... ... ... оладың формасы мен мазмұны сапа критерийлері болып табылмақ. ... ... ... ... тұтынушы, басшы, қызметкерлердің түсінігіне тікелей байланысты болып келеді. Атаулы үш топ ... ... ... қатынас қонақ үй қызмет көрсетуінің сапасын ... ... етіп ... үй ... үміті мен тәжирибесі
Қонақ үй қызметкерлерінің үміті мен тәжірибесі
Қонақ үйде ... ... мен ... көрсетулер
Қонақ үй қонақтарының үміті мен ... ... үй ... ... ... ... ... қарап отырсақ, қонақ үй басшылығы, қызметкерлер мен тұтынушылар (қонақтар) бр-бірімен тығыз ... ... ... қарым-қатынас тізбегін құрайды. Бұл ретте әр ... ... ... ... ... ... ... қызметіне төлем төлейді, қызметкерлер сапалы қызмет көрсетеді, ... ... ... ... ... Мысалы, қонақ үй басшылығы қонақтарға көрсетілетін қызметтердің олардың сенімінен ... ... ... ... олай ... да әбден мүмкін. Олар бекітілген стандарттарды өздігінен түсініп, қызметті де ... ... ... ... ... себебі болып басқару сапасының деңгейі табылады. Қонақ үй басшылары күн сайын бір қарағанда бір-бірімен байланысты емес ... ... ... ... мысалы, келесілер жатады: портьенің бет-әлпетінің қатал ... ... ... ... ... шала жиналуы, номердегі жанып кеткен шам жарығы және т.б. ... ... да ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда, іс әдетте қалыптасып қалған, болса, қызмет көрсетудегі сапаны бағалаудағы ... ... ... ... бермек. Ондай мәселелерді тіпті жүйелеуге болады. Оларға біз келесілерді ... ... ... ... ... деңгейде орындалғаны туралы әрқайсысының ойы бірдей болмайды. Әркімнің көзқарасы әр ... ... ... Сол себептен, бір операцияның бірнеше стандарттары туындайды, себебі, ... ... ... қабылдаған кезде ұйғару ережелерін бекітпеген. Соның нәтижесінде шала өнім, қызмет көрсетулер және т.б ... ... мен ... ... ... берілмеуі. Бұл қызмет көрстеудің сапасын ... ... ... ... ... ... бір ... сүлгі саны жеткілікті болып, екіншісінде ол жетпей жатса, онда клиенттің ... ... ... Көп ... ... ... байланыстың басшылықтан төменгілерге деген бағытта байланыс қарастырылады. Ал қызметкерлерден ... ... ... ... кері ... қарастырылмаған. Көп жағдайда өтініш, шағым тілек білдіру кезінде әкімшілік ... ... ... орнатады немесе қонақтарға сауалнама жүргізеді.
Еңбекті нәтижесі емес, белсенділік бойынша бағалау. Басшылық пен ... ... ... белсенді қызметіне байланысты бағаланатыны жаңалық емес. Ал шын ... ... ... ... емес. Сол себептен сапалы және ... ... ... ретінде оның нәтижесі танылуы тиіс.
Қызметкерлердің еңбегін дұрыс ... мен ... ... үй ... -дегенді жиі естуге болады. Егер де қызметкер өзінің жұмысын таза, ... ... ... ол басшылықтың мазасын көп ала бермейді. Алайда, ондай қызметкерлерді ұмытпай, ... ... ... ... ... ... бұл ... аса үлкен мән бере бермейді. Сонымен, басшылық тарапынан жарқын жүзді езу тарту, ... сөз ... ... ... ... ... бермек.
Қонақ үйді басқару бір адамның қолында болғанда. Басшылықтың кетуімен онда қалыптасқан қызмет ... ... да ... Сол ... нарықта нық сенімді компаниялар іс жүзіне башылыққа тәуелді емес және де ... ... ... ... ... ... басқару жүйелерін енгізеді.
Репрессивті әдістер ... ... Бұл ... ... қызметкерлерге қысым көрсетуі аталады.
Жұмыстың ескі қалыппен жүруі. Жаңадан ... ... ... үнемдеу мақсатында атаулы кәсіпорында ... ... ... ... тіркеу. Бұл бар ауыртпалықты басшылықтың ... ... ... тастайды. Алайда, мұндай ретте ... ... жаңа ... ... ... ... артығымен кетуі мүмкін.
Сапаны бағалау мен басқару. Қызмет көрсету стандарттарының орындалуын ... ... өте ... ... ... Мұндай бағалау құжаттануды жүргізуді, есеп беруді жүргізу, бағалауды, қосымша ... ... ... ... қызметкерлерді оқыту, бірккен ұжымды құруды қарастырады.
Қызмет саласы мәселелері. Басшылық қызмет көрсетуге деген ... ... ... ... көп ... таныта қоймайды. Ондай жағдай туындағанда, кінәлі адам ... ол ... ... мен ... ... ... ... қалып қояды.
Ұйым - бұл оның ... ... ... ... ... ұғымды білдіреді. Сол себептен, басшылықтың білімі мен ... оның ... жеке ... ... ... асып ... ... Ол коммерциялық кәсіпорынды құруды және оның ... ету ... мен оны ... туралы толыққанды хабардар болуы керек. Қонақ үй ... ... ... өндірістік мәдениеті бар кәсіпорындардың ерекше кешені болып ... [29]. ... атап ... мәселелердің көпшілігі басшылық, қызметкерлер мен қонақтар арасындағы қатынас саласына, консерваторлық басқару стиліне және ... ... ... ... ... ... ... бақару стилі және мәдени іскерлік қатынас көп қонақ үй шаруашылығына тән қасиет ... ... Бұл ... ... ... ... ... бере алады. Сонымен бірге, консерватизм қызмет көрсету ... ... алғы ... ... ... Іс жүзінде бұл кезінде бекітілген ... ... ... ... ұзақ ... ... ... Өзінің тұлғасы көрінісінде қызмет көрсету сапасы мәселелерінің туындау себепкері болады. Мысал ... ... үй ... ... ... және ... ... салыстыра қарап көрейік : [Қосымша А 1-кесте]
Қонақ үй ... ... ... ... кемшіліктерді жоюға жұмсалатын шығындармен байланысты болып келеді. Сол ... ... үй ... тұрақты және сапалы өндірілуіне кедергі ... ... ... ... ... ... кері ықпалын тигізеді. Сонымен ... ... ... ... шығындар тексеру кезінде, түрлі қызметтердің есеп ... ... және ... көрсетулерді бақылау мен сапаларды бағалаудың басқа да құралдарын қолдануға жұмыс уақытының жұмсалуын қарастырады. ... ... ... үй ... ... ... ... төмендеу мүмкіндігінің алдын алу шараларына қатысты шығын шығарады. Радикалды стартегиялы кәсіпорындарда ондай шығындар жоғары ... ... ... мәдениті үнемі жоғары сапалы қызмет көрсетуге ұмтылады. Кемшілктердің алдын алуға үлкен ... ... сапа ... сипатта болып қонақтардың көңілінен шықпақ.
Капиталды сапаны басқаруға салу ... ... ... ... Неғұрлым тиімді жұмыс атқарушы қызметшілермен сақталаған әр теңге табыстың тікелей көзі ... ... біз ... қонақ үй шаруашылығына, ондағы басқару жүйесінің кемшіліктері мен ... ... ... ... ... қонақ үй өнеркәсібінде қонақжайлық деген маңыздылығына қарағанда басқа ... кем ... ұғым бар. ... ұғым ... ... қонаққа ерекше күтім мен қызмет көрсетуді қарастырады. Мұны ... ... үшін ... ... ... сезініп көріңіз, әрине, сізге ерекше қызмет көрсеткен жерге сіз екінші ... ... ... кіре ... Сол ... ... үй ... қонақжайлықты аксиома түрінде қабылдау керек.
Көпетеген шетел зерттеулеріне қарағанда, қонақжайлық қызметшілердің клиентке деген ... жылы ... ... ... құбылыс өзінің негізділігін жоғалтқан кезде себебі қызметшілердің тәртібінен, немесе клиент ... ... ... ... үй басшылығының неғұрлым көп алуға ұмтылудан ... ... ... ... клиенттердің қызметшілермен араласуына шек қояды. Шын мәнінде стратегия тым қарапайым ... ... егер де ... қызметшілер тарпынан жылы қатынастың болмауына шағымданса, онда әкімшілік тарапынан қонақ пен ... ... ... қысқаруы бойынша біраз шаралар қолданылады. Жаңа технологияларға байланысты бұл ... өз ... ... ... бір ... ... ... тамақтандырып, саналған минутта ... үйде және ... ... ... болады. Технологиялық жаңалықтардың күннен күнге ұлғаюы ... ... пен ... ... ... ... ... негіздеп, қонақжайлық мәселесін осылайша шешуді қарастырады. Алайда клиенттер көзқарасы басшылардың көзқарасымен ... ... ... ... ... атаулы қағиданы қайта қарастыру тенденциясы ... Ол ... ... ... ... ... ... емес, көмекшісі ретінде қарастырылады. Әрине, машинаның қызмет барысында тигізер көмегі мол. ... бар, ... ... ... қызметкерлерге қонаққа неғұрлым көбірек ... ... ... ... ... атап беру қиын, дегенмен де, оның ... ... ... ... ... ... Қонақжайлықты өлшеп, оны оқыту бағдарламасына енгізу қиынға соғады. Бұл қызметкердің мінез-құлықтық сипаты болып табылады. Сол ... ... ... ... ... ... ... үй кәсіпорындары қызмет етуші қызметшілерді сұрыптаған кезде жеке индивидтің ... ... ... ... ... Сонымен қатар, қонақжайлық пен оқыту арасындағы байланысты да қарастыру қажет, бұл ... ... ... ... ... ... ... болып келеді. Қонақжайлық пен сый-құрметті шетел қонағының тілін, мәдениетін, тұрмыстық ерекшеліктерін білмеген жағдайда таныту ... ... ... ... оның ... да ... жөн. Өзі ... білмеген қызметті сұраған кезде, ... ... ... мен ... ... де ... Қонақты жарты сөзінен немесе ымынан - ақ оған не қажет екенін ... ... ... қосымша қызмет көрсетулермен қатар, қызмет көрсету дәстүрін өздігінен ... ала білу ... - ... ... Егер де ... қызметкер кадрлары нашар сұрыпталған, құрал-жабадықтары нашар ... ... ... ... түссе, оның ол жақтан кетіп қалуы жаңалық емес.
Қонақжайлық көзқарасы ... ... ... ... ... сұрау-анықтамалар жеткілікті болуы керек. Егер де қонақ дәретхана, сақтау камерасы, немесе қызмет көрсету бюросы қай ... ... ... қою ... ... ... мұндай сұрақтарға күнделікті жауап беруден шаршағаны туралы айтып тұрса, онда қонақжайлық бұзылды ... сөз. ... үй ... ... ... ең ... ... болып табылады. Оның әр әрекеті, жұмыстан шығарудан бастап, клиенттермен қол алысу, сапа стандарттарын ... мен ... ... ... ... өз ... тигізеді. Мысалы, АҚШ-тағы көптеген ірі қонақ үйлерінде әкімшілік өз қызметкерлеріне ірі ... ... есте ... ... Ал кездескен кезде, аты - жөнін атап қаратпа жасағанды ескерткен. Бұл да қонақжайлықтың бір ... ... ... ... үйді ... оның территориясын шолу ... ... ... ... ... ... оларды қоқыс жәшігіне өзі апарып салады. Оның ... ... мұны ... ... оны ... ... Дегенмен де қонақжайлық жауапкершілігін тек қонақ үй ... ғана ... ... ... ... ... ... Әр қызметкер белгілі ретте қонақжайлық деңгейіне ықпал етеді
Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... ұжымдағы қатынастың нығаюынан көрінеді.
Бірқатар басылымдарда, сонымен ... ... ... ... сапа ... анықтау үрдісі классификация деп аталады. ... ... ... ... ... нақтырақ аталуы үшін , былайша ... ... ... ... алмастырғанды жөн көрді. Бұл қызмет ... ... ... ... ... құралдарын бөлуді белгілеу үшін қолданады.
Орналастыру құралдарын категориялау мәселесі сапаны басқару ... ... аса ... ... бірі ... ... ... таңда сонымен бірге Европа елдерінде де категориялаудың дамыған біртұтас жүйесі ... ... ... үй ... ... ... ... келе жатыр. Алайда оның даму тарихы біздің елімізде Ұлы Жібек Жолының ... ... ... Атаулы жолдар жүйесі ірі сауда-саттық орталықтардың пайда болуына себепкер болды.
Бертін келе ... ... ... орай ... ... де салына бастады. Қазір қарап отырсақ, қонақ үйлер кез келген ... ... ... ... бірі болып танылады.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... 2005 жылы ... ... аумағында 515 туристiк объект болды, оның iшiнде: 273 мейманхана, 7 кемпинг, 36 санаторий, 15 санаторий-профилакторий, 12 профилакторий, 5 емдеу-профилакторий орталықтары, 4 ... 29 ... ... 27 ... үйi, 24 туристiк база, 35 сауықтыру лагерi, 4 тау ... ... 13 ... үй, 9 ... үй, 1 ... мен жасөспiрiмдер туризмi орталығы, 7 сауықтыру кешенi, 6 мұражай, 2 кесене, 1 туризм жөнiндегi мемлекеттiк кәсiпорын және басқалары ... ... ... - 5. ... ... ... 385 ... үй мен басқа да орналастыру орнының 340-ы жеке меншiк нысанында, 22-сi мемлекет меншiгiнде және 23-i ... ... ... ... ... үш, төрт және бес ... 78 қонақ үй жұмыс iстейдi, қалған қонақ үйлер басқа санаттарға жатады.
Республика бойынша туристердi орналастыру объектiлерiн пайдаланудан түскен кiрiс 2010 жылы 21156 млн. ... ... ... ... ... ... көлемi 17737,5 млн. теңге, оның iшiнде - мейрамханалары бар қонақ үйлер - 15927,0 млн. ... ... ... ... - 1533,3 млн. ... жастар жатақханалары мен таудағы туристiк базалар - 57,7 млн. теңге; кемпингтер, мотельдер, автофургондар мен автотiркемелердi қоюға арналған тұрақтарда көрсетiлетiн қызметтi қоса ... - 0,7 млн. ... ... ... ... - 218,8 млн. ... құраған (6-қосымша).
Мамандандырылған орналастыру орындарында: 106 санаторий, пансионат, санаторий-профилакторийде 2010 жылы емдеу-сауықтыру қызмет көрсетулерiн 257,4 мың адам ... 13 ... ... мен ... ... 32686 адам ... Неғұрлым танымал емдеу орындарына "Сарыағаш" (ОҚО), Арасан-Қапал (Алматы облысы), "Мойылды", "Баянауыл" (Павлодар облысы), "Жаңақорған" (Қызылорда облысы), Щучье-Бурабай аймағы (Ақмола облысы), ... ... ... және ... ... ... ... бүгінгі Қазақстандағы орналастыу объектілерінің бүгінгі күнгі жағдайы төмендегідей:
20
21
22
30
17
17
23
31
186
217
303
351
16
18
37
41
0
50
100
150
200
250
300
350
400
450
500
2007 ж.
2008 ж.
2009 ж.
2010 ж.
бірлік
Біріккен
кәсіпорындар
меншігі
Жекеменшік
Мемлекеттік
меншік
Сурет 4 - ... ... ... мемлекеттердің, олардың заңды және жеке тұлғаларының меншігі
Елде әр түрлi туристiк қызмет көрсетулерде қазақстандық және шетелдiк азаматтардың қажеттiлiктерiн қанағаттандыруға кең мүмкiндiктi ... ... ... ... ... ... және ... қабiлеттi туристiк кешеннiң жұмыс iстеуi үшiн жағдайлар жасалуда, ұлттық туристiк өнiмнiң сапасын қамтамасыз ету үшiн ... ... ... ... ... туризмнiң материалдық-техникалық базасын дамытуға инвестициялар тарту үшiн жағдайлар айқындалды.
Талдаулардың көрсетуінше, ... ... ... ... ... бөлігін мейрамханалардан түскен пайда құрайды.
Қонақ үй өнеркәсібінде өзекті мәселелердің қатарына ... бар ... ... жетіспеушілігі саналады. Мамандардың пайымдауынша, жақын болашақта орта деңгейдегі қонақ үйлер неғұрлым ... ие ... ... орта ... қонақ үйлерге ақша салынымы тиімді емес. Себебі оларға кеткен ... мен ... ... үйлерге кеткен шығындар есебі бірдей болып ... ... үй ... ... ... ... ... үй табыс көзі ғана болып табылмай, сонымен қатар, капиталды тиімді салу ... ... ... ... ... айтқанда, тиімді орналасқан қонақ үй банкроттыққа сирек кезде тап ... ... ... көзі ... ... Ал ... жерлерде орналасқан қонақ үй тіпті де ... ... ... себебі, уақыт өткен сайын қонақ үй орналасқан жер ... ... да, ... ... үйдің нарқтық құны да өседі.
Сонымен қатар атаулы салының ... ... ... да қолдау көрсетілуде. Бұл әсіресе инвестициялық преференцияға байланысты болып келеді.
Халықаралық қонақ үй және мейманхана ассосиациясының ... ... ... ... ... ... ... ресми түрде дүние жүзінің 64 ... ғана ... оның 11 ... ... ... ... 58 ... біртұтас категориялау жүйесі орын ... ... ... ... ... өте ... процесс.
Дүниежүзілік тәжірибеде орналастыру құралдарын категориялау ... ... ... ... ... ... ... мысалы Австрияда, Францияда, Ресейде, басты назар статистикалық белгілерге ... ... ... ... ... бағытта, мысалы басты назар функционалды сапаға аударылады. Мұндай бағыт Швейцарияда қолданыс ... ... ... ... ... ... де сирек құбылыс емес, мысалы, Ұлыбританияда, Филипинде кең қолданыста.
Қазіргі кезде ... ... ... ... жүйелерінің 30-ға жуығы белгілі. Ондай ... ... көп ... екі типке бөлінеді:
1) , оның негізіне француздық жүйе ... ... ... оның негізінде үнді ұлттық жүйесі ... ... ... Азия мен ... ... ... ... категориялау жүйесін бірқатар мемлекеттерде қолданудың бірнеше әдістері белгіленді дедік. Жалпы ... алып ... ... дүниежүзі елдері арасындағы қолданысын кесте ... ... ... (Қосымша Б 2-кесте)
Атаулы кестедегі берілген мемлекеттердің ішінде Ұлыбританиядағы ... ... ... ... аса ... ... ... Бұл мәселе бойынша бірнеше ... ... ... бірі ... ... Автомобильдік Ассоциациясы (АА) табылады. Орналастыру құралдарын категориялаудің АА жүйесінде ... ... ... ... ... жеке меншік иеліктегі қонақ ... жеке ... ... үйлер немесе қонақжай баспаналар, фермерлік үйлер, шағын көше ... ... ... ... ... ... 1-5 ... жұлдыздар беріледі. Бұл жерде, айта ... ... ... өлшеуші немее анықтаушы ретінде қонақ үйдің көлемі емес, ондағы қызмет көрсетулердің саны мен ... ...
5 ... - ... ... көрсету, ыңғайлылық пен ас үйдің халықаралық жоғары стандарттарына сәйкес ... ... ... ... - кең ... ... ... деңгейі мен жақсы тамақтануды қамтитын ірі қонақ үй. Мұнда көрсетілетін ... ... ... ... ... ... ... жүкті (багажды) әкеліп беру, бірден жоғары тамақтану түрі. Көп бөлмелі номерлер, ... ... ... ... ванна мен душ бар.
3 жұлдыз - кең бөлмелі, қызмет көрсетулерінің түрлері ... орта ... ... үй. ... ... ... тәулік бойы, мейманхана мен бар қамтылған. Барлық номерлерде міндетті түрде ванна ... душ ... ... - ... ... ... үй, онда кем ... бөлмелердің 50 пайызы ванналармен қамтамасыз етілген. 1 жұлдыз қонақ үйіне ... ... ... Сонымен қатар номерде телефон мен теледидар қарастырылған.
1 жұлдыз - қарапайым, ... ... ... шағын қонақ үй. Номерлердің кем дегенде 25 пайызы ванналармен ... ... ... ... ... көп ... тікелей иелерімен басқарылады.
Әр кәсіпорын жыл сайын инспекциялауға ... ... ... ... ... ... айналысады. Олар тұрақты түрде бөлінген ... ... ... ... ... Стандарттардың орындалуын қамтамасыз ету бойынша кепілденген жұмыс атқару үшін олар ... ... ... ... ... ... Қонақ үйлер жасырын түрде ... Бір ... ... ... есеп ... ... инспектор басшылыққа өзін таныстырып, оданы кейін кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... үйлер автоматты түрде өзінің категориясын жоғалтып, міндетті түрде ... ... ... ... ... ... енгізілген қағида бойынша жұлдыздардың саны сапаға тікелей байланысты емес, олар тек ... ... ... ... ... ... мен ... үйлердің типтерін белгілеуге арналған. Сол себептен АА ... ... өз ... ... ... ... қосымша бағалауларды үстейді. Назарға қызмет көрсеулер (сервис), ... ... ... ... ... ... ... номерлік қордың, қоғамдық аймақтардың, тамақтанудың ... ... ... ... ... әсер ... ... көрсеткіш 50-ден 80-ге дейін болуы мүмкін. Жалпы ... ... ... ... ... ... (Қосымша В 3-кесте)
АА жүйесінің ерекшелітерінің бірі ... ... ... ... ... етуші қонақ үйлер қызыл түсті ... ... ... ... ... жыл сайын жоғары сапалы деп танылған және 80 пайыздық көрсеткіштерге ие ... ... ... үй ... ... ... ... мен қорытындылары жыл сайын жинақтарда басылып отырады. Сонымен қатар, ең ... баға ... ... ... ... атақ алуы ... Ондай атауларды Ұлыбританияның өзінде 4-ақ қонақ үй ... Олар ... ... ... және ... ... ...
Жоғарыда қарастырылған мемлекеттер жүйесіне қатысты Халықаралық ... үй және ... ... ... ... ... ... кеңесімен және Халықаралық сауда палатасымен ... ... ... ... ... жобасы әзірленген болатын. Дегенмен де, атаулы жоба ұлттық асоциациялармен құпталмай, іске асырылмады. ... ... ... ... ... ... құру ... емес деген ұстанымда, көзқараста болды. ... 1989 жылы ВТО ... ... ... ... 1989 ... ... ғимарат пен номерлерге, қонақ үй жабдықтары мен ... ... ... ... ... ... ... етілуге, тазалыққа қауіпсіздік пен байланысқа, ас үйге, қонақ үй қызмет ... ... ... ... ... ... ... көлемін анықтайды. Кез келген категориялы қонақ үйге кем дегенде 10 ... бар, 24 ... бойы суық және ... суы бар ... жатқызылады. Категорияның ең жоғарғысы - 5 ... 1 ... ... ... ... бермеген орналастыру құралдары категориялы емес деп анықталуы мүмкін.
2.3 Туристік бизнесті ұйымдастыру қызметімен ... ... ... ... ... басқару стратегиялық көруге және болжауға (келешекке негізделген) тиісті негізделуі керек. Көру мен ... ... ... болашақта көрсететін негізінде), менеджменттің басты ойы болып табылатын, - өмір сүру қабілеттілігі мен осы саланың дамуын ... ... ... ... мен қарым-қатынас нормасы болып табылатын, туристік фирма ... ... ... - бұл, кез-келген туристік саланың ... мен, ... ... ... анықталатын басқару процесі кезеңдерінің бірі. Алға қойылған мақсаттарға жеткеннен соң кейбір жағдайларда фирма өзінің өмір сүруін тоқтатады, ал кейбір жағдайда ... ... ... ... ... ... қояды. Бұл дегеніміз, жоспарлау қайсыбір бір ретті әрекет ұсынбайды, керісінше бұл (басқару процесінің бір ... ... ... және ... ... ... тарапынан фирма қызметін зерттеудің жаңа бағыттары мен әдістерінің ... ... ... құрылуы көбінесе басқарудың ең жоғарғы деңгейінде жүзеге асады. Туристік фирма саясатының барлық жағдайлары, ереже бойынша, бастаушы ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді мақсаттарды, философияны, саясатты (әр түрлі мүдделес топтармен өзара қатынас принциптері), ... ... оның заң ... құқығын қамтиды.
Нақты туристік аймаққа сәйкес, ең алдымен оның бәсеке қабілеттілігі туралы әңгіме болу керек. Жоспарлау функциясы келесі жұмыстар ... ... ... ... ... аймақ дамуы мақсаттаын өңдеуге қатысу;
* орынның бәсеке қабілеттілігін ағымдағы талдау (нарық, тура және жанама бәсекелестер, сұраныс, жабдықтаушылар, ... ... ... стратегиясын жасау, оның ерекше позициясымен ;
* аймақтың бәсекеқабілеттілік стратегиясынның өмірін жүзеге асыру - ең ... ... ... ... ... инновациялық менеджментті өткізу.
Менеджмент функциясы сияқты жоспарлау нәтижесі болып, аймақтың туристік бейнесі болуы мүмкін .
Сайып келгенде, туристік кәсіпорын қызметін жоспарлау негізінде - ... ... ... ... ... ... сандық және уақытша анықтамаларын, құралдарды және әдістерді, құрылуларды , ... және ... ... ... керек.
Туризмдегі ұйымдастыру функциясы. Туристік фирмада құрастырылған, кез келген жоспарда, ... ... ... қатысады (ұйымдастырушылық), яғни жоспарланған мақсаттарға жетуге арналған нақты шарттарды жасау кезеңі. ... ... ... ... - ... ... көрсетілгендей, фирма құрылымын жасау туралы және мәселелердің шешілуіне байланысты олардың барлық қажеттіліктерін қамтамасыз ету туралы іс шаралар жүруде.
Туроператорлар ... ... ... ... басқарудағы ұйымдастырушылық функциясын анығырақ байқауға болады. Сондай-ақ туроператор өндірістік, сауда, ... ... жаңа ... ... ... және т.б. ... ... Солардың әрқайсысын менеджер бөліп және жауапкершілік орнатады, яғни тұрақты және уақытша өзара қатынастардың фирманың барлық ... ... ... ... реті мен шартының анықтамасы жөнінде әрекет етуде. Бұл фирмамен қойылған мақсаттарға жетуге арналған адамдар мен құралдардың бірігу ... ... ... ... ... - бұл қандай да бір жағдаймен белгісіз проблеманы шешу. Өзгерістерге лайықты ... - ... ... ... ... ... ... Әйткенмен, қандай да маңызды жоспарлау болғанымен, бұл тек басы ғана. Әртүрлі жоспары бар және тұтас схемасы (құрылым) жоқ туристік ... ... ... ... ... дұшарланған.
Кесте 9 - Туристік фирмалармен орналастыру объектілері бойынша туристерге көрсетілген қызмет адам
Қызмет көрсетілген ... ... ... объектілерде туристерге қызмет көрсету, барлығы
Солардың ішінде
Жалға алынған объектілерде туристерге қызмет ... ... ...
Кемпингтер, қонақ үйлер және аңшылық үйлер
Демалыс үйлері
Орналастырудың басқа да объектілері
Кемпингтер, қонақ үйлер және ... ... ... ... басқа да объектілері
Қазақстан Республикасы
32338
27562
11420
10640
5502
4776
2939
1291
546
Ақмола
2266
1290
800
490
976
976
Алматы
9214
7078
542
6523
13
2136
1708
425
3
Атырау
104
104
104
Шығыс Қазақстан
10573
10573
10389
169
15
Жамбыл
108
108
22
86
Қостанай
16
16
16
Маңғыстау
105
105
105
Павлодар
1977
1520
1520
457
457
Солтүстік Қазақстан
200
200
200
Оңтүстік Қазақстан
359
120
120
239
239
Астана қаласы
3855
3855
3148
707
Алматы қаласы
3561
2822
65
2757
739
739
Қосымша-Г
Мұның мәні, жоспарлау функциясы мен ұйымдастырушылық функция бір-бірімен ... ... ... ... да бір ... болмасын жоспарлау мен ұйымдастыру қалай да болмасын бірігеді. Жоспарлау ұйымның мақсатын іске асыру үшін (жүйе құрылымын ... ... ... ... ... даярлайды, ал ұйым басқару функциясы сияқты, басқару компоненті адамдар болатындай етіп, ... ... ... ... ... ... ... біріккен турфималар мамандарының мәліметтерінде көрсетіледі, оның мақсаты, солардың әр қайсысының миссиясын, рөлін, ... ... ... Ұйымдастыру процесі жұмысты құрады және технология мен қызметшілер, туристік кәсіпорын мақсаты, және туристік кәсіпорын ... ... ... ... ... өзінің жоспарын орындау үшін, және өзінің мақсатына жету үшін, қажетті құрылудың ... ... бар. ... функциясының орындалуы барысында басшылыққа алынатын бірнеше принциптер ... ... ену ... ... ... мақсаттарының нақтылығы мен анықтамасы;
* осы мақсаттарға жетуге арналған қажетті қызмет түрлерінің анықтамасы;
* жеке адамдарға әртүрлі мақсаттағы тапсырмалар (еңбек ... және ... ... ... топтарға немесе бөлімшелерге бірігуі;
* әр топқа тапсырылған, әртүрлі қызмет түрлерінің координациясы, жұмыс атқаратын өзара қатынастарды құру ... ... ... ... ... ... анықтамасын қосады (бір бағынушының екі бастығы болуы ... ... ... ол не істеуі керек және қандай уақыт аралығында, сондай-ақ оларға кім жетекшілік ететінін (басқаратынын) топтың әр мүшесі ... ... ... ... - ұйымның әрбір мүшесі жалпы игілік үшін жұмыс істейді, яғни, ... ... ... ... ... ... ... өрісі, немесе менеджмент өрісі - әрбір менеджер өзі басқарып отырған жұмысшыларына жауап береді.
Соңғы принципке қатысты әртүрлі ... ... Бір ... ... ... ... нақты санын анықтау оңай емес. Нақты өмірде бұл сан ұйымнан ұйымға, бір ... ... ... ... ... ... жоғарғы жетекшілер он бағыныштыдан артық емесін басқарады, ал басқарудың төмен деңгейіндегі жетекшілер анағұрлым көбірек қызметкерлерді бақылай алады.
Осыған байланысты екі маңызды ... ... ... ... нормаларын анықтайтын (бір менеджер тиімді басқара алатын, қызметкерлер саны) - уақыт пен жиілікті, яғни, менеджер әрбір ... ... ... өткізу керек және оны жиі өткізу керек пе. Әрине, бұл ... ... ... мәселелердің қиындығы, еңбек процесіне ықылас пен қызығушылық, менеджердің бағыныштыларымен қатынасу шеберлігіне байланысты.
Туристік қызмет және турөнім ерекшеліктері
Экономиканың саласы ретінде, туризмнің өзіне тән ... ... ... бар, ... ... ... ... басқа да салаларынан бөлініп тұрады. Туризм индустриясының ... ... ... өндіріс пен өнімді тарату уақытының бірлестігі. Көлік уақытының ... яғни ... ... ... бұл ... ... және ... қолданылады. Екінші ерекшелігі - оның өнімдері артығынан шығарылып, қоймада сақталмайды. Туристік ... ... ... бір ... ... - ... ... дейін өндіріс объектісіне тұтынушыларды тасымалдап, жеткізу. Бұл өз тұрғысында туризмнің басқа да ерекше айырмашылықтарымен байланысты - ... ... ... , яғни ... ... ... күйі, жаңадан толтырылған білім, пікір, ақпарат арқылы.
Туристік қызмет көрсетудің түпкі ... ... ... ... ... ... процесінің түрін білу керек. Туристік қызмет көрсету дегеніміз туристерге саяхат кезінде, заттар сатып ... ... ... ... ... ... көмектесу. Бұл процестің кешенді түрі келесі анықтауыштар арқылы анықталады:
* туристерге әртүрлі технологиялық өндіріс пен қызмет көрсетудің түрлі ... ... мен ... ... туристік қызмет көрсету материалдық-техникалық базаларда (қонақ үйлерде, мейрамханада, ... ... ... денсаулық сақтау мекемелерінде) орындалады;
* туристерге ұсынылған тауарлар мен қызметтер әртүрлі іс-әрекет барысында пайда болған. Олардың кейбіреулері арнайы ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, денсаулық сақтауда пайда болған;
* қызмет әртүрлі кәсіптік дайындықтағы және білім деңгейіндегі адамдармен көрсетіледі.
Туризмде ұсынылған қызметтер территория ... ... ... ... кейбіреулері тұрғылықты өмір сүретін жерлерінде көрсетіледі (ақпараттық қызмет). ... ... ... ... ... ... ... алады. Үшіншісін туристер туристік орталықтарда (орналасу, тамақтану, емдеу, көңіл көтеру, іс кездесу) алады.
Қызмет ... ... ... үлгі ... ... ... болады:
* Қызмет пен тауарларға тарту.
* Олардың туристік ... ... ... ... ... мен ... пайдалануға қызығушылықтарын тудыру.
* Туристік қызмет пен тауарларды пайдалануда тура шешім қабылдауға көмеектесу.
Туристік индустрия дегеніміз ... өнім ... ... арқылы халықтың туристік сұранысын өтейді, олар адамдардың рекреациялық қажеттілігінің арқасында құрыладу.
Қандай бір фирма болмасын оның нарықтағы табысы шығаратын өнімдерінің ... ... ... да, ... ... және ... таралуы да соған байланысты.
Өнімнің экономикалық категория ретінде терең мазмұны бар, ... осы ... ... жалпы қабылданған анықтамасы жоқ.
Туризмде өнім болатыны көрсетілетін кешенді қызмет, яғни бір пакетте туристерге сатылатын қызметтер ... ... ... ... ... өнімді кең түрде ұғынады. Туристік сапарға шыққанда, адамдар өзіне көрсетілетін ... ... да ... ... ... ұзақ демалысқа шығып, курортқа барып демалып, денсаулығын түзеп қайтса, басқалары командировкаға барып, іскерлік келіссөздер жүргізіп ... ... ... ... ... ... өнімдерге мұқтаж емес, олар жаңа сезімге, қызық оқиғаларға мұқтаж ... ... ... ұлғайтуға мүдделі.
Туристік өнім құрамы жағынан үш бөлімге бөлінеді:
* тур;
* қосымша туристік-экскурсиялық қызметтер;
* тауарлар.
Тур дегеніміз клиентке біртұтас таратылатын және ... ... ... ... бір ... және мерзімге арналған бірінші туристік өнімнің бірлігі.
Турдың құрамы келесідей болады: 1) ... ... және 2) ... ... қызметтер кешені.
Туристік пакетті туроператорлар ұсынады және маршрутта міндетті түрде көрсетілетін қызметтерден тұрады:
* туристерді ... ... ... ... және алып ... трансфер;
* орналастыру және тамақтандыру;
* міндетті түрдегі экскурсиялық және мәдени бағдарламалар.
Туристік өнімнің туристік пакеттен айырмашылығы - нақтылы міндетті жағдайы. Төрт ... ... ... туристік пакетті сатып алып, турист туроператордан едәуір жеңілдікпен басқа да фирманың туристік өнімін алады, туроператордан оны ... да ... ... ... сұрай алады немесе оны демалыс орнында өзі де жасай алады.
Туроператор туризмде маңызды роль атқарады. Өйткені ол әртүрлі ... ... ... ... тамақтандыру, көңіл көтеру және т.б.) бір турпакетке жинап, турөнімді шығарады; оны турагент арқылы таратады. ... - ... ... өнімін іске асыратын, туристік нарықта жұмыс істейтін таратушы. Туроператордан турагенттің айырмашылыға - ... ... ... ... ... ... өнімнің туристік пакеттен айырмашылығы - туристік пакет туристік өнімнің бір бөлігі.
Туристік өнім элементтері бойынша туристің шығынын ... ... ...
* тур - ... ... ... ... - 30%;
* тауарлар - 20%.
Қосымша туристік-экскурсиялық қызметтер дегеніміз - бұл жолдамада көрсетілмеген, ... ... ... ... ... ... бойынша көрсетілетін қызметтер. Бұл қызметтер жолдаманың негізгі бағасына кірмейді. Оған жататындар: резервтік орындар, валюта айырбастау, туристік қызмет ... ... ... ... көлік, пошта, тауарлар сақтау орны және т.б. Қосымша қызметтерді туристер бөлекше өз ақшасына алуы ... ... ... ... ... бөлігі, оған жататындар: туристік карталар және қаланың жоспары, сувенирлер, буклеттер, сондай-ақ туристің тұрғылықты елдегі дефицит тауарлар және т.б.
Туристік ... ... ... өнім екі ... ... ...
* барлық өндірістің шығынының жинағы есебінде;
* туристердің барлық шығынының жинағы немесе туризмнен түскен кіріс есебінде.
Қандай бір ... ... да, сөз ... ... ... ... ... жалпы табысы жөнінде болып отыр.
Өзінің арналуына қарай туристік қызметтер мен тауарларды үш топқа біріктіруге болады: көлік қызметі; туристердің ... ... ... ... ... мен ... (рекреациялық ресурстар, түнеу, тамақтану және т.б.); бір реттік қызмет пен ... ... ... ... ... ... және т.б.). ... туристік қызметтер мен тауарлар тобы тағы да түрлерге жіктеледі. Мысалы, көлік қызметтері көліктің түріне және ... ... ... ... және ... туристік құрылыстың экономикалық элементі болып туристік нарықты, яғни ... ... пен ... тарату сферасын құрайды.
Туристік нарықтың өзінше ерекшеліктері бар. Егер дүниежүзілік нарықта тауарлардың бағасына экспорт шығыны кірсе, туристік қызметтердің бағасына туристердің көлікке ... ... ... ... нарықтың басқа нарықтардан айырмашылығы, міне, осында.
3.ТУРИСТІК ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ МӘДЕНИЕТІН ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ
Алматы ... ... ... ... орындарының қазіргі жағдайы мен мәдениеті
Алматы облысы 1932 жылы 10 наурызда ... ... 224 мың ... ... Облыс республиканың оңтүстік шығысында орналасқан, шығысында Қытаймен, оңтүстігінде Қырғыстанмен шектеседі. Әкімшілік орталығы Талдықорған қаласында. "Жетісу" жері - осы ... ... ... ... республикадағы ең жасыл желекті аймақтардың бірі. Мұнда ішкі, сондай-ақ халықаралық туризмді өркендетудің мүмкіндіктері мол. ... жері - ... ... ... ... ... ... бай өлке. Қазақстан егемендігінің символы атанып кеткен ... ... ... табиғаттың жұмбағы - , ерте палеолит дәуірінен қалған Шарын өзені арналарында орналасқан Согдиан шаған ағаштарын да дәл осы ... көре ... ... ... ... ... ... күзімен, қарлы қысымен, көк жайлауымен, таза ауасымен өлкеміз таңғажайып әдемі. ... ... ... өте ... ... бір ... көп уақыт жұмсамай-ақ шөл даладан қарлы жерлерге дейін табиғи ... ... көре ... көзі: Каталог по экологическим и культурно-познавательным объектам Алматинской области. - Талдыкорган, 2011.
Қазіргі ... ... ... ... басым бөлігі ретінде анықталған, оның дамуы бюджет түсімінің көлемін арттыратыны сөзсіз. Біз облысымыдың оң ... ... ... оны ... ... тек қана ... тұрғындарына ғана емес, сонымен қатар шетел мемлекеттеріне де тартымды жасағымыз келеді.
Алматы облысының туристік әлеуеті Іле және Жоңғар ... жер ... ... ... көлдері, Қапшағай су қоймасы, тау көлдері, Іле өзені және басқа көптеген сулы, ... ... ... ... ... минералдық су және балшық көздері, тірі табиғат ескерткіштері, атап айтқанда қайталанбайтын флорасы мен фаунасы, соның ішінде ... және ... ... ... ... ... ... есте қаларлық жерлер, мұражайлар (тақырыптық және атақты адамдардың), театрлар, мавзолейлер, мазарлар және басқа бұрынғы кездегі сәулет (архитектура) имараттары сияқты базалық ... бар ... ... бар ... ... ... сипаттамасы мен Алматы облысының туристік инфрақұрылымының негізгі құрамдастарының ерекше екенін көрсетеді. Облыстағы туризмді дамытудың шарттары Қазақстанның ... ... ... ... бұл өңірдің туристерді қабылдау мүмкіндігі ауқымды.
2009 жылдың қорытындысы бойынша облыста 440 қабылдау объектісі орналасқан, оның 99-і-қонақ үйі, 85-і қонақтарға арналған ... ... мен ... 190-ы демалыс аймақтары мен базалар, 17-і демалыс үйлері, 12-ы сауықтыру лагерьлері, 16-ы ... ... ... және т.б. ... ... мемлекеттік тарихи-мәдени және табиғи қорық-музейі, бір спорттық-сауықтыру кешені, үш кесене, екі аквапарк бар.
Сонымен, Алматы облысының туристік мүмкіндігі туристік ... ... ... ... ... бағыттар бойынша қызмет көрсетуге жағдай туғызады:
1) курорттық-емдеу, соның ішінде климаттық ем, бальнеологиялық ем, балшықпен емдеу;
2) экологиялық туризм, соның ... оның ... ... мен ... ... ... ... түрлері;
3) спорт-сауықтыру туризмінің (жаяу жүру, тауға шығу, ... ... ... суға ... ... ... мотоциклмен жарысу, желкен есу, альпинизм т.б.) барлық түрлері;
4) мәдени-танымдық, ... ... ... мәдени-тарихи көрікті жерлермен танысу, діни, этникалық;
5) мамандандырылған туризм, сонымен қатар аңшылық-кәсіпқойлық, белгілі жағдайларға байланысты экскурсиялар.
Тұтынушылар арасында Алматы облысындағы ... ... ... ... ... , , ... табиғи парктері бойынша экскурсиялық турлар;
- Аңырақай шатқалына, Іле өзеніндегі Тамғалыға, Жаркент мешітіне және басқа жерлерге экскурсиялар;
- Іле және ... ... ... ... бойынша рафтинг (ағызу);
- тауға жаяу шығу турлары;
- облыс аумағында орналасқан санаторлық-курорттық объектілерде (, , , , және т.т.) ... және ... ... ... ... ... ... Қапшағай су қоймасында демалыс күніндегі тынығу [30, 67-69 б].
Ішкі нарықтағы туристік қызметтің негізгі тұтынушылары - Алматы қаласы және ... ... ... ... ... ... ... шамалы.
Алматы облыстық статистика басқармасының мәліметтері бойынша 2009 жылы туристік фирмалар 8963 қазақстандықтарға, оның ... 17,6% ... (1578 ... қызмет көрсеткен. Туристік фирмалар 797 резидент еместерге, оның ішінде ТМД елдерінің 16 және басқа ... 781 ... ... ... ... 31609 облыс тұрғындары туристік мақсатпен шетелде болып қайтты [17].
Қазақстан қатысқан халықаралық туристік шаралардың бәрінде (Берлин қаласында, ... ... ... қаласында, Мәскеу қаласында және Лондон қаласында) Алматы облысы көрсетілді. Алматы және Астана қалаларында өтетін қазақстандық халықаралық туристік көрмелер облыстың туристік ... ... ... ... ... болды.
Жыл сайын облыста туризмді дамыту мақсатында әр түрлі туристік шаралар өткізіледі: Дүниежүзілік Туризм күніне арналған облыстық туристер ... ... ... ... ... ... ... фестивалі, туристік көпсайыс, жаяу, тау туризмі бойынша сайыстар, ақпараттық және тұсау кесер турлары, шетелде тұратын қазақ диаспорасы үшін атты ... ... ... Ш.Уәлиханұлы экспедициясының бағыты бойынша экспедициялар өткізіледі.
Сондай-ақ, облыста Орталық Азияда аналогы жоқ экологиялық туризм ... ... жоба - ... ... жүзеге асуда.
Отандық және әлемдік туристік қызмет көрсету нарықтарында облыстың туристік мүмкіндіктерімен таныстыратын жолсілтеме, облыстың туристік, сыртқы саясаттық және инвестициялық мүмкіндіктері ... ... ... ... ... нысаналары және көруге тұратын орындардың көріністері бар ашық хаттар, сонымен қатар, қағаз және электронды ұстамдарда басқа ... ... ... ... ... ... ... карталар жарық көрді. атты сайт құрылып қызмет көрсетуде.
2003 жылдан ... ... ... ... туризмнің материалды базасын және т.б. көрсететін материалдар жинақталады. Жұмыстың қорытындысы бойынша облыстың аудандары мен қалаларындағы ... ... ... ... ... ... ... туристік маршруттарының реестрі дайындалды. Оның ішінде танымдық, экологиялық, орнитологиялық, саяжай-сауықтыру, этнографиялық және т.б. туризм түрлерін қамтитын жүзге ... ... ... ... ... ... жасау және Алматы облысында қазіргі жағдайға сай туризм ... құру ... ... ... ... ... аудандар мен қалалар бөлінісіндегі туристік-сауықтыру қызметінен түсетін ақылы қызметтің көлемін есепке алу жүргізіледі. 2009 жылда ... ... ... ... ... ... 1297,6 млн. ... құрады, бұл 2007 жылмен салыстырғанда 119%-ке көрсетеді.(Диограма ... ... ... ... ... бойынша 2010 жылы барлығы 153527 келушіге қызмет көрсетілген, бұл 2007 жылмен салыстырғанда 7 ... ... ... ... сөз. Ішкі ... көлемі 32,7 есеге көбейді. Сонымен қатар, облыс тұрғындары саяхатқа 2 есеге дерлік ... ... ... келу ... ... ... 2007 ... салыстырғанда шетелдік туристер тарапынан қызығушылықтың 35,3%-ға төмендегенін, сонымен қатар 2008 жылмен салыстырғанда шетелдік туристер санының 2 есеге арта ... ... ... ... ... облысы туризмді дамыту бөлімінің мәліметтері бойынша автор құраған.
Кесте 2
Алматы облысындағы туризм түрлері бойынша көрсетілген қызмет*
2009 ... ... ... ... туризмі
2750
475
971
Сыртқа шығу туризмі
17980
51893
32285
Ішкі туризм
3683
9265
120271
*Дерек көзі: Алматы облысы ... ... ... мәліметтері
Жалпы алғанда туристік сала көрсеткіштерін талдау туристік-сауықтыру қызметі саласынан түскен ... ... ... ... ... ... ... облыстың аудандары мен қалаларындағы туристік индустрияның дамуын тежейтін факторлардың бірі - осы ... ... ... ... ... басымдықтардың бірі ретінде қалыптасуына әкімдіктердің жеткілікті көңіл бөлмеуі.
2009 жылғы туристік-сауықтыру бойынша көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... бойынша туристік-сауықтыру қызметі саласынан түсетін пайданың өсу үрдісі сақталғанын атап өту қажет.
Облыстағы туризмнің материалдық базасы бар және ... ... ... ... ... ... ... мен қалалары тұрақты жұмыс жасауда: Еңбекшіқазақ, Қарасай, Талғар, Панфилов аудандары, Қапшағай қаласы, Ақсу, Ұйғыр, Ескелді аудандарында,Текелі ... ... ... ... ... ... аудандарында - мәдени-танымдық; Еңбекшіқазақ, Қарасай, Кербұлақ аудандарында, Текелі қаласында - экологиялық; Ақсу, Алакөл, Панфилов аудандарында, ... ... - ... ... даму ... ... ... елдерде сұранысқа ие туризм түрлерінің бірі - ауылдық туризм болып табылады.
Облыста ауылдық туризмнің ... ... ... ... ауданының Лепсі ауылындағы туризм көрсетуде. Ауылға келген туристерге киіз үйлерде немесе арнайы қонақтарға тігілген қазақ ... яғни ... тұру ... ... тұру ... турист бал жасау процесімен танысу үшін омартаға барады; фермада жемді әзірлеу мен ... сиыр мен ешкі ... ... сүт ... яғни ... май және қаймақ жеп көреді. Еңбекшіқазақ ауданындағы африкандық түйеқұс өсіретін ... ... және ... ... ... ... ... өте танымал. Осы экскурсияларда түйеқұстарды, форельдерді бақылап қана қоймай, сондай-ақ түйеқұс жұмыртқасын, қанатын алып, форель ... ... ... ... ... Қаратал, Ескелді, Көксу аудандары бар табиғи жағдайлар мен туристік индустрияны ... ... ... түрде қолданбайтынын атап кеткен жөн. Талдықорған қаласында да туризмді дамыту мәселесіне жеткілікті көңіл бөлінбейді. Қалада және оның маңында туризмді ... ... ... бар.
Дұрыс ұйымдастырылып, қолайлы жағдайлар жасалынған жағдайда туризм саласы тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Аймақтардағы туризмді дамыту бойынша жұмыстарды жеделдету мақсатында туристік индустрияны дамыту саласындағы әкімдіктердің қызметін рейтингтік бағалау тәжірибесін қолдану жоспарланып отыр.
Облыстағы ... ... ... ... даму ... ... ... өңірлерінен ерекшеленеді, себебі аймақтағы туристерді қабылдау мүмкіндігі мол.
Облыс бюджетіне туризмнен түсетін негізгі қаражаттың ... көзі ... ... болып табылады. Бүгінгі таңда, 200-ден астам емдік-шипажай объектілері жұмыс істеп жатыр. Аса танымал емдеу орындарына: (Қарасай ауданы), ... ... және ... ... , (Панфилов ауданы) санаторийлері жатады. Халықаралық стандарттарға сәйкес ... ... ... және ... қызмет көрсететін және демалыс базасы, кешені сияқты туристерді қабылдау объектілері бар.
Қапшағай су қоймасындағы туризм ифрақұрылымының ... ең ... ... ... ... су ... орналасқан демалыс орындарында туристерді қабылдау және оларға қызмет көрсету сапасының жақсару тенденциясы белгіленді.
Әлемдік нарықта туристік қызмет көрсету саласында ... ... және ... ... бар, ... ... дамыған елдерге пайда әкелетін арнайы сауықтыру және ... ... ... ... ... ... емделу және демалу үшін тек қана жергілікті ... ... ... ... ... тартарлық табиғи-климаттық әлеуеті зор. Бірақ, жалғыз ғана ресурстар жеткіліксіз. Осы өнімді жүзеге асыру үшін тиісті инфрақұрылым, яғни ... ... баға ... қызмет көрсететін шипажайлар мен курорттар жүйесі қажет [22].
Рекреацияның емдік емес түрлерін және туризмді дамыту үшін қаражат пен кәсіби кадрлар ... ал олар ... жоқ, ... ... ... ... талап ететін қызмет түрлері үшін қажет қаражат пен кәсіби кадрлар.
Облыстағы туристік объектілерді пайдаланудан түскен пайда 2009 жылы барлығы 238,3 млн. ... ... ... ... ... бар қонақ үйлер - 58,5 млн. теңге, мейрамханалары жоқ қонақ үйлер - 172,1 млн. ... ... - 5,0 млн. ... ... да ... ... - 2,7 млн. теңге.
Талдықорған қаласында шағын тұрғылықты орындар жүйесі құрылды. Оның ... , ... үй ... ... орталығы, қонақ үйі. Тағы бір жаңа қонақ үйдің құрылысы жүріп жатыр.
Диаграмма ... ... ... ... ... 2011 жылда түскен кірістің құрылымы (млн. теңге)*
Барлығы: 238,3 млн. теңге
*Дерек көзі: Алматы ... ... ... ... ... бойынша автор құрастырған
Облыс аумағында , және мемлекеттік ұлттық табиғи парктер, Алматы және Алакөл қорықтары орналасқан. Табиғи-қорықтағы қор объектілерінің ... ... және ... ... ... ... жұмыстар жүргізіліп жатыр. Олардың аумағында 40-тан аса экологиялық туризм объектілері бар, 25 туристік маршруттар әзірленді.
Табиғатты қорғау мекемелерінің ... ... ... ... аң ... және ... аулау сияқты түрлерін өткізуден түсірген пайдасы туристік қызметтен ... ... ... 5 ... ... Республикасының заңына сәйкес қорықтар, әсіресе ұлттық парктер алдында тұрған негізгі міндеттердің бірі - реттемелі ... және ... үшін ... ... ... табылады.
Соңғы жылдары туристік мақсаттарда автокөлік кеңінен пайдаланылуда, себебі ... ... ... 2000 ... 5 ... №1809 ... ... республикалық маңызы бар жолдардың тізіміне ірі туристік объектілерге апаратын және туризмді ары қарай дамыту үшін ... ... - ... - ... - ... - ... Алматы - Қарағанды - Астана - Петропавл жолдары енгізілді.
Статистика мәліметі бойынша, 2009 жылы тасымалдау ... ... ... 41369 ... ... оның ішінде: әуе көлігі - 892, теміржол көлігі - 163, қала аралық ... - 28098, ... да ... тасымалдау құралдары - 12216.
2010 жылғы 1 қаңтардағы жағдайы бойынша республикалық маңызы бар жалпыға ... ... ... жолдарының бойындағы алаптарында мына объектілер орналасқан: жанар май құю бекеттері - 210, техника жөндеу орталықтары - 24, ... үй - 15, ... және ... ... - 199, ... - 1 [22].
Ұлы Жібек жолы шегінде туристік ифрақұрылымды дамыту мақсатында 2007 жылы ... ... ... ... ... ... тексерулер жүргізді. Мемлекеттік бағдарламадағы объектілерге жүргізілген тексерулердің нәтижесі 1-ші кезең жартылай орындалғанын көрсетті. Алматы облысының аумағының бағдарламасы он жыл ... ... ... экономикалық қажеттілікті және объектілерді қаржыландыру мүмкіндіктерін есепке ала отырып тыңғылықты редакциялауды қажет етеді.
Өкінішке орай, бағдарламаға енген көптеген объектілерді қазіргі күйінде ... ... ... ... ... қайта жөндеуден өткізу, тарихи-мәдени құндылығын зерттеу қажет.
Біздің халықтың ... ... ... ... ... ... ... және басқа археологиялық ескерткіштеріне ерекше көңіл бөлу қажет. Ал Іле өзенінің жағалауындағы атты өзгеше ескерткіш бұзылу үстінде. Бұл мәселе ... ... ... ... ... ... облысының туристік кластері қатысушыларының ағымдағы жай-күйін талдай отырып туристік қызметтерді өңірлерге жеткізіп берушілердің ... ... ... ... ... атап айту ... кезегінде қалыпты дамыған кәсіпорындар секторы бар, тұрғындарға ... ... ... ... түрде дамып келе жатқан қала облысқа келетін ... ... ... болып табылады. Өз кезегінде бұл факт Алматы қаласында халықаралық әуежайдың, авто және темір жол ... ... ... ... ... ... ... 60%-дан астамының осы қалада орналасуының нәтижесі.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 25 маусымдағы №633 ... ... ... мен Алматы облысында пилоттық кластерін құру және дамыту жөніндегі жоспар бекітілді.
кластерін құру және дамыту жөніндегі ... ... ... ... ... ... облыстың туристік имиджін құру бойынша жұмыстар үнемі жүргізілуде. Туристік ... ... тура ... және ... ... өнімнің әлемдік нарықта ілгері басуына ықпал ететін халықаралық туристік көрмелерге ... ... ... бюджеттен қаражат бөлінді [17].
Бұл кластерін құру және дамыту жөніндегі ... ... ... даму факторы ретінде экологиялық туризм қарастырылған.
Алматы облысында экологиялық туризмді дамыту қажеттілігі алыс аумақтарда жергілікті қауымдастықты ... жаңа ... ... құру, яғни тек экономикалық фактормен ғана шектелмейді, сонымен қатар бос уақытты пайдалану және ... ... ... ... тұрғысындағы халықтық сұранысымен - әлеуметтік тапсырыспен түсіндіріледі. Бүкіләлемдік ... ... ... ... бойынша экологиялық туризм соңғы он жыл ішінде әйгілі болып, кез ... ... ... даму ... бірі ... табылады.
Туристік әлеуетті зерттеудің қорытындылары көрсеткендей, жалпы Қазақстанда экологиялық туризмді дамыту үшін үлкен мүмкіндіктер бар. Еуразияның орталығындағы ерекше табиғат жағдайлары мен ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі тарихи кезеңдерде мекендеген ұлттардың мәдени және этникалық мұрасы оның негізін қалайды.
Еліміздегі экологиялық туризмнің қазіргі жай-күйі жалпы тұрақтануда. Статистика ... ... ... ... 2009 жылы ... ... парктер мен қорықтар 127300 туристке қызмет көрсетті, 2009 жылы туристік топтардың келуінен түскен кіріс 36,3 млн. теңгені құрады [23].
Бірақ, ... ... ... ... ... айырмашылығы табиғат ортасына әлсіз әрекетімен сипатталса да, аса дамыған ифрақұрылымды қажет етпесе де, рекреациялық-туристік ифрақұрылым құрылу барысында болғанымен, көбінесе байланысты бұл ... ... ... ... ... Орманды қайта жаңарту шараларына жеткілікті қаржы бөлінбейді, ұлттық табиғи парктеріне кіру кезіндегі тұтас бірыңғай бағалық және тарифті саясат жетілдіруді ... ... ... ... ... ... парктеріне (мәселен, Кения, Америка, Қытайда) барушы туристер, оған 1 млн. АҚШ долларына ... жыл ... ... көрсетеді. Тауарлар мен ақылы қызметтерді сату арқылы қорықтар және ұлттық парктерге өз бетімен ақшалай табыс ... ... ... ... ... түскен қаражаттар олардың дамуына, сонымен қатар қорғау және қалпына келтіру шараларына жұмсалады.
Облыста экологиялық туризмнің негізін экожүйесі жақсы сақталған ... ... ... ... ... құрайды: , , , Алакөл және Алматы мемлекеттік табиғат қорықтары [32, 4 б].
Қазақстандағы экологиялық туризмнің ... ... ... ... оны ... және ... ... үшін бірталай шығындар мен күрделі салымдар қажет. Экотуризмге қажетті ифрақұрылымды құру туристер үшін табиғаттың ... ... ... мен ... ... етеді.
Осы процесті белсендетуге бағытталған негізгі шара туристердің жоғары сұранысын қанағаттандыра алатын, экотуризм ... құру үшін ... ... орналасқан Мемлекеттік ұлттық табиғат парктерін дамытудың бас жоспарларын әзірлеу болып табылады.
Орталық Азия ... ... ... және ... ... ... үшін ... семинар өткізілді.
Облыстың Ұйғыр, Райымбек, Панфилов аудандарында қолданыстағы келешегі жарқын туристік маршруттарына және , ұлттық парктеріне баға ... ... ... ... ... байланыс, ақпараттық қамтамасыз ету, кадрлар дайындау жөніндегі ... ... олар ... ... ...
... ... паркінде мемлекеттік ұлттық парктер мен қорықтарды кластерлік дамыту мәселесі бойынша кеңес өткізілді. ... ... МҰТП ... ... ... ... су қоймасы, Балхаш және Алакөл көлдерінің жағалауында демалыс орындарын ашудың негізгі жоспарын әзірлеуге жергілікті бюджеттен қаржы ... ... ... ... ... кедергі жасайтын негізгі мәселелер:
1. Құнды және тартымды экскурсиялық объектілерге немесе әсем ландшафттарға ... ... ... ... ... ... ондай жолдардың мүлдем жоқтығы. Нәтижесінде, өңірдің көптеген объектілеріне көпшілікке арналған ішкі көпкүндік туризмнің қол жетпес арманы болуы.
2. Тікелей объектілер ... ... ... ... ... нүктелерінде орналасуға жағдайдың (мүмкіндіктің) жоқтығы. Нәтижесінде, ішкі туризмде жолының ұзақтығы 400 км. болатын және жол ... ... ... бір ... маршруттар көптеп кездеседі. Бұл жерде тынығуға мүмкіндік жоқ, жол ... ... ... ... ... ... жағымсыз жағымен қалып қояды.
3. Экскурсиялық объектілер жай-күйінің нашарлығы, атап айтсақ, ыңғайлы көру ... ... ... бейімделген және қауіпсіз жалғыз аяқ жолдардың, әсіресе ауа-райы бұзылған (жаңбыр, қатты жел, ыстық күн) жағдайда тынығатын жерлердің ... ... ... ... тұрғындары арасында қызмет көрсететін білікті қызметкерлердің, гид-жолсеріктердің, экскурсоводтардың, аудармашылардың, орналасқан жерлерде (қонақ күтетін және аңшылар үйлері, кемпингтер) ... мен ... ... ... ... Шалғайдағы аудандарда байланыс құралдарының және маршруттың жүріп өтуін бақылау, сондай-ақ шұғыл жағдайда жедел-жәрдем көрсету үшін сенімді мобильдік байланыс ... ... ... Ауылдық, әсіресе, шалғайдағы аудандардың жергілікті тұрғындары маршруттарға қызмет көрсетуге қатыспайды, экономикалық тиімділік алуға ... және шын ... ... ... ... ... ... бастап ауданға дейінгі жергілікті билік органдары, негізінен көп жағдайда барлық маршруттарға Алматы қалсының ... ... ... ... қала ... ... болғандықтан туризмнен және облыс аумағында орналасқан жолдар мен объектілердің пайдаланылуынан табыс алмайды.
Сонымен, облыстағы ... ... ... ... ... - тартымды туристік объектілерге және әдемі ландшафттарға апаратын автомобиль жолдарының жоқтығы немесе олардың нашар ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар жалпы қолданыстағы жолдар бойынша Тамғалы Тас ... ... қара жол ... ... ... ... апаратын жол - 4,433 млн. теңгеге, Бескөл-Жайпақ - 3,546 млн. теңгеге жөндеуі басталды [27, 12 б].
Жүргізілген ... ... ... ... ... серпінділік үрдісіне ие болғанын сеніммен болатынын көрсетті. ретінде өңірді келешекте қалпына келтіру үшін туристік саланы тұрақты дамыту ... ... ... өнімнің бәсекеге қабілеттілігін және туризм индустриясын кластерлік дамыту жолымен арттыру кластерлік буындар құру процесін, өзара іскер байланыс пен осы ... ... ... ... ... тездетуге көмектесетін болады.
Алматы облысында туристік кластер құру мен ... ... ... және ... нарықта жылжыту үшін белсенді түрде және қатаң маркетингтік ... ... ... 2011 ... дейін Алматы облысының отандық нарыққа арналған негізгі тур өнімдері болып төмендегілер белгіленді:
- ... ... ... мен ... ... болжайтын экологиялық турлар;
- мәдени-тарихи көрікті жерлерге баратын мәдени-танымдық турлар;
- ... ... ... ... тау, су және ... ... ... пайдалана отырып жүзеге асырылатын туризмнің белсенді түрлері;
халықаралық нарық үшін:
- бағыты бойынша саяхатты болжайтын жинақталған турлар және ... ... ... трейлерлерде тұрып, джиптерді пайдалана отырып, ұйымдастыратын дала ... ... ... ... қалыптастыру мақсатында 2007-2011 жылдарға арналған Туризмді дамыту бағдарламасын ... ... ... ... ... нарықта, екінші кезеңінде халықаралық нарықта брендінің кеңейтілген түрде жарнамалық-ақпараттық жұмыстары белсенді ... ... ... ... туристік қызмет жағдайы туралы толығырақ А қосымшадан көре аласыздар.
Туристік саланы дамытуды жүзеге асыру барысында туристер ағынын ішкі ... ... 2011 жылы 29,3 мың ... ... ... ... ... туристер санын 2011 жылы 2,1 мың адамға дейін арттырп, тұрақты өсу ... ... ету ... ... ... ... бір ... турист бюджетке 500 АҚШ доллары түсірді десек, 2007 жылдан 2011 жылға дейін сырттан келген туристерден бюджетке түсетін түсім 1,2 млн. АҚШ ... ... екен ... ... ... ... турөнімдердің тартымдылығын арттыруға, сондай-ақ Алматы облысын ұлттық және әлемдік ... ... ... ... өңір ... кіріс секторының шеңберінде кәсіпкерліктің және іскер ынтымақтастықтың маңызды ... ... ... ... ... қабілеттілігін құруға жол жеткізу жоспарланып отыр.
Алматы облысындағы туристік қызмет көрсету нарығын дамытудың анықталған мәселелерін шешу мақсатында төмендегідей шараларды қабылдаған жөн деп ... ... ... ... сапалы кеңейту, штат санын және бақылаудың өз ... ... ... ... оны ... жолымен өңірлік, жергілікті деңгейлерде туристік саланы мемлекеттік ... ... ... ... жолдар құрылысы және қайта жасақталуын, сондай-ақ ақпараттық-хабар беру белгілерінің туристік объектілерге орнатылуын қаржыландыруды ... ету ... жол ... ... ... ... ... салушылар мен жасақтаушыларды ынталандыру және қаржылай көмек көрсету механизмін әзірлеу жолымен ... ... ... ... ... ... ... жылжымалы қабылдау объектілерін ұйымдастыру;
- жеделдетілген банк өнімдерін енгізу және туристік бизнес субъектілеріне арналған салық режимін белгілі ұзақ мерзімді кезеңге жұмсарту ... ... ... ... ... ресурстарының қымбаттығын жою;
- ары қарай шара қабылдау және тиісінше қаржыландыру көздерін анықтау үшін ведомстволық ... ... ... ... ... экскурсиялық объектілерді абаттандыруға жағдай жасау;
- бірлескен іс-шаралар жоспарын қабылдау жолымен, мүдделі үкіметтік ұйымдарды қатыстыра отырып тұрақты негізде оқытудың ... ... ... ... жетілдіру, сапаны бағалау жүйесін және біліктілік деңгейлерін ... ... ... объектілеріндегі қызмет көресту сапасын арттыру, яғни кәсіпорын менеджментінің тиімділігіне, қызмет көрсету персоналының сапасына баға беру жолымен сапа кепілдігін қамтамасыз ... ... бере ... ... шаруашылық субъектілерін (тікелей және жанама) сертификаттау жүйесін енгізу;
- облыс аумағының, атап ... ... және ... қиын ... сенімді ұялы байланыспен жабдықталуын кеңейту;
- қолда бар күзет ведомстволары мен медицина ресурстарын қатыстыра отырып, құтқару және шұғыл дабыл қағу қызметтерін құру ... ... ... ... ... ... ... және кәдесый өнімдерін ұсыну қызметтерін көрсету жолымен ... ... ... экономикалық тиімділігін белсенді түрде насихаттау және туристерге ... ... ... ... қажеттігін түсіндіру арқылы жергілікті тұрғындардың бұл іске деген қызығушылығын арттыру;
- балалар мен жасөспірімдер клубтары және ... ... ... бағдарламалар жүйесін дамыту арқылы жасөспірімдердің туризмге қатысуын ынталандыру;
- туризмді дамытудың, соның ішінде интервьюлендіру және ... ... ... ... ... ... шын ... жай-күйін көрсету мақсатында және талдау мүмкіндігі арқылы туристік-сауықтыру қызметтерін есепке алуды және статистикалық есеп беруді жетілдіру керек.
3.2. ҚР туристік қызмет ... ... мен ... ... реттеу және қолдау жүйесін дамыту
Әлемдік туризмнің дамуы, оның әлеуметтік-экономикалық, мәдени және экологиялық феноменінің қоғамның қажеттілігіне айналуы - ... ... ... тиімді басқару мен реттеудің аса өзекті мәселелері болып отыр.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... нарығын басқару мен реттеудің үш негізгі модельдері қалыптасты.
Алғашқысы орталық мемлекеттік ... ... ... ал ... мәселелер нарық заңдары негізінде сол жерлерде шешіледі. Негізгі мысал ретінде АҚШ-тың тәжірибесін келтіруге болады. Туризмнің ... мен ... ету ... ... мемлекеттік құрылымның жойылуы 1997 жылы бірқатар себептерге байланысты болды. ... ... ... ... ... туристік қызметтердің халықаралық нарығындағы АҚШ-тың тұрақты бағдарын, шетел ... үшін ... ... мен ... ... ... ... нарық мүддесін қорғай отырып, дербес әрекеттер жасауға қабілетті туристік қызметті жеке өндірушілердің ... атап ... ... ... ... ... ... негізгі бақылауды өз қолына алатын күшті де белсенді министрліктің болуын қарастырады. Аталмыш модель осы нарықтың түрі соңғы уақытта табысты ... келе ... ... елдерде кеңінен таралған (Туркия, Тунис, Мысыр және т.б.). ... ... ... бұл ... ... ... ... оның әрі қарай жүзеге асырылуы үшін үлкен қаржылық салымдар қажет, ал Ресейде салынған қаражаттардың жылдам қайтарылуы болмаған жағдайда бұл ... ... ... дұрыс емес деп есептеледі.
Туристік нарықты мемлекеттік реттеудің үшінші моделі туризмді атқарушы биліктің орталық органдары ... ... да бір көп ... министрлік біліктілігіне кіреді дегенді қарастырады. Батыс Еуропа елдерінде ие ... жиі ... және өз ... ол осы ... туризмнің экономиканың неғұрлым маңызды құрамдас бөлігіне айналуының жанама белгісі ... ... ... ... моделінің негізі - туристік әкімшілік органдарын екі ... ... ... Кей ... деп ... ... осындай бір буын мемлекеттік басқарудың ғаламдық мәселелерімен айналысады: туризм үшін нормативтік-құқықтық база, статистикалық ақпаратты өңдеу, аймақтағы іс-әрекеттерді ... ... ... деңгейдегі халықаралық ынтымақтастық.
Екінші буын - . Көбінесе, бұл ... ... ... ... ... оған бағынатын ведомство. Оның өкілеттігіне шет елдерде елдің беделін қалыптастыруға қажеттінің барлығы енеді: маркетинг және жарнама, ... ... шет елде ... ... ... ... дәл осы институттар мемлекеттік қаржыландырудың негізгі үлесіне ие болады: мұнда негізгі ақшалай қаражаттар мен буынға қарағанда мамандардың ... ... ... ... аталмыш ведомстволарды көбінесе жарнама-ақпараттық қызметтерді коммерцияландыру арқылы жартылай өзін-өзі ақтайтындарға айналдыруға ұмтылады. Бірақ, бұл жағдайда тек ... ... ... ... ғана сөз ... отыр [11].
Осы модельде мемлекеттік туристік әкімшілік жергілікті билік және жеке бизнеспен ... ... ... ... Бұл жағдай экономикалық процестегі орталық атқарушы биліктің рөлі мен мемлекеттік шығындардың төмендеуіне әкеледі. Аталмыш ... ... ... ... ... ... аралас мемлекеттік институттар туындауы мүмкін. Олардың негізгі мақсаты - ... ... ... ... үшін жеке сектордан ақша қаражаттарын тарту, түрлі деңгейдегі басқару органдары арасында өзара пайдалы ынтымақтастық формаларын табу.
Қазақстандағы туризмді ... ... ... ... ... ... шарттарға, туристік салада жүзеге асырылатын қызметтердің мақсаттары мен міндеттеріне неғұрлым толық жауап беретін жаңа тәсілдемелерді талап етеді. Бүгінгі күні туризм ... ... ... атқарушы билік органдары мен ұйымдар арасындағы өзара әрекет ету қатынастарын реттеудегі мемлекеттің рөлін арттыру қажет. Саланы орталықтан басқару ҚР Туризм мен ... ... ... ... Даму ... туризм мемлекет экономикасының басымды бағыттарының бірі ретінде анықталған және ол, өз ... 2001 ... 13 ... ... ... ... көрініс тапқан [2].
Бұл Заңға сәйкес мемлекеттік реттеу қағидасы мемлекеттің туристік іс-әрекетті Қазақстан экономикасының ... ... ... тани отырып, туристік іс-әрекеттің дамуына ықпал етеді, оның қызмет етуі үшін ... ... ... басымды бағыттарды анықтап-қолдайды және Қазақстанды туризм үшін ... ел ... ... оны ... ... ... ... ресейлік туристер, туроператорлар мен турагенттерді қорғайды дегенді білдіреді [4].
Осыған сәйкес Ұлы Жібек Жолы бойынша Мемлекеттік бағдарламасы мен туристік ... ... ... ... ... ... ... ифрақұрылымын дамыту мәселелері жөнінде қызығушылық танытатын министрліктер мен ... ... ... ... мен ААҚ ... компанияларының әрекеттерін реттеу, әлемдік туристік нарықтағы Ұлы Жібек ... ... ... ... басты туристік өнімді өткізу үшін болашағы бар туристік маршруттарды өңдеу жөнінде мақсатты ... ... [26, 195 ... ... ... ... ... реттеудің негізгі қағидалары мыналар болып табылады:
1) туристік қызметке жәрдемдесу және оның дамуы үшін қолайлы жағдайлар жасау;
2) туристік қызметтің басым ... ... және ... ... ... - туризм үшін қолайлы ел деген түсінікті ... ... ... ... мен ... ... және олардың бірлестіктерінің қауіпсіздігін, құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету, сондай-ақ олардың мүдделері мен ... ... ... ... реттеудің мақсаттары, басым бағыттары және тәсілдеріне келетін болсақ, оның ... ... ... ... қызмет саласында демалу, еркiн жүрiп-тұру құқықтарын қамтамасыз ету; қоршаған ортаны қорғау; туристерге тәрбие, бiлiм беруге және оларды сауықтыруға бағытталған қызмет үшiн ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететiн туристiк индустрияны дамыту; туристік индустрияны дамыту ... жаңа ... ... құру, мемлекеттiң және Қазақстан Республикасы азаматтарының табыстарын молайту және халықаралық туристiк байланыстарды дамыту болып табылады.
Осыған сәйкес туристiк қызметтi ... ... ... ... болып мыналар табылады:
1) туризмдi Қазақстан Республикасы экономикасының жоғары рентабельдi саласы ретiнде қалыптастыру;
2) туристiк ресурстарды пайдаланған кезде Қазақстан Республикасының мемлекеттiк мүдделерiн ... ... және ... ... ... балалардың, жасөспiрiмдердiң, жастардың, мүгедектер мен халықтың күнкөрiсi төмен топтарының арасында туристiк және экскурсиялық жұмысты ұйымдастыру үшін ... ... ... туристiк индустрияны инвестициялау үшiн қолайлы жағдайлар жасау;
5) ішкі, келу, әлеуметтік және өз ... ... ... және дамыту;
6) iшкi және халықаралық туризм қажеттерiн қамтамасыз ету үшiн туристiк қызметтiң тиiмдi ... құру ... ... ... осы мемлекеттік реттеудің негізгі басымды бағыттары - елге кіру және ... шығу ... ... мен ... сондай-ақ әлеуметтік туризмді дамыту мен қолдау болып табылады.
Өз ... ... ... ... саясаты мыналарды қамтиды: туризм саласында қаржылық, валюталық, лицензиялық қатынастарды реттеу; туризмді дамытудың мемлекеттік бағдарламасын қаржыландыру; туризм саласындағы ... ... ... ... ... және ... туристерге қызмет көрсетудің мемлекеттік стандарттарын даярлау; туристік ағымды реттеу;ел ... ... ... ... ету; ... және ішкі ... байланыстарды дамыту [21, 53 б].
Тәжірибеде жоғарыдағы заңның өз күшіне енуінен ... ... ... ... ... жылға жүзеге асырылуда.
ҚР сияқты елде туристердің 80%-ға жуығының ... ... ... ... ... ... ... деп есептеуге болады. Бүгінгі күні ең төменгі туристік алға ... ... елге кіру және ел ... шығу ... ... Бұндай жағдайдың себебі - халықтың қарапайым табыстары мен ел ... ... ... ... ... ... туристік саланың артта қалуына сервистің төменгі деңгейі, телекоммуникациялық құралдардың болмауы, экологиялық мәселелер негізгі себепші болып ... ... ... ... ... ... территорясының кеңдігі, бай тарихи және мәдени мұрасы, жекелеген ... ... ... ... ... зор ... мүмкіндіктері бар.
Еліміздегі туристік индустрия ұлттық экономиканың алпауыт секторына айналуы тиіс. ... ... ... егер ... ие ... ... Қазақстан республикасының әлеуметтік және экономикалық дамуындағы туризмнің рөлін сезініп, туристік индустрияға қатысты протекционистік саясатты жүргізе бастаса, онда саланың дамуына жол ... ... ... елде осы бағыттағы бірқатар алға жылжуларды байқауға болады.
Туризмнің кешенді дамуын табысты жүзеге асыруды қамтамасыз ету саланың мемлекеттік реттеу әдістерінің ... ... ... ... ... келеді. Бүгінде мемлекеттік реттеу келесі шараларды жүзеге асыруға бағытталуы керек: туристік индустрия саласындағы ... ... мен ... бағытталған заң шығарушы және нормативтік базаны қамтамасыз ету; сапалы туристік өнімнің ажырамас бөлігі ... ... ... мен ... ... ету; ... ... және туризмнің даму аймақтарындағы құрылыстардың дұрыс қолданылуын, тарифтерді, туристік ұйымдардың лицензиялануын, тасымалдаушылар әрекеттерін бақылау. Мемлекет жергілікті халық арасында туризмнің ... мен ... ... қорғау шараларын насихаттап, түрлі әлеуметтік-демографиялық категориялар мен халық топтары арасында әлеуметтік туризмнің дамуы үшін қолайлы ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік туристік құндылықтарды, туризм ифрақұрылымының маңызды бөлігін ... ... ... ... талдауы көрсеткендей, туристік қызметтер нарығын мемлекеттік реттеудің барлық әдістерін келесі екі топқа ... ... ... ... экономикалық реттеу.
Туристік қызмет көрсету нарығын мемлекеттік реттеу әдістері
Әкімшілік-құқықтық
Экономикалық
Сурет 3. Туристік қызметті мемлекеттік реттеу әдістері [26].
Туристік қызметтер нарығын ... ... ... ... ... өндірушілерді лицензиялау мен сертификаттау жатқызылады. Мемлекеттік-құқықтық реттеу 2001 жылғы 13 ... №211 Заңы мен 1995 ... 17 ... ҚР ... ... ... , ... негізінде жүзеге асырылады.
Жоғарыда аталып өткендей, туристік қызметтер нарығын мемлекеттік реттеудің экономикалық әдістері, әдетте тікелей және жанама деп жіктеледі.
Туристік қызмет ... ... ... ... ... ... әдістері
Реттеудің жанама әдістері
Мақсатты мемлекеттік қаржыландыру
Мемлекттік сатып алулар жүйесі
Салық саясаты
Қаржылық-несиелік ... ... ... саясат
Сурет 4. Туристік қызметті реттеудің экономикалық әдістері [26].
Туристік ... ... ... реттеудің тікелей экономикалық әдістері деп туристік қызметтерді өндірушілер мен тұтынушыларды ... ... ... формаларын, сондай-ақ мемлекеттік сатып алулар жүйесін атаймыз. Тікелей әдістерге ... ... ... бағытталған инвестицияларды, балалар мен жасөспірімдер туризмі орталықтарын мақсатты қаржыландыруды, аймақтар мен жалпы Қазақстан бойынша туристік қызметтер нарығын дамытудың мақсатты ... ... ... әлеуметтік қорғалмаған топтарын дотацияларды жатқызуға болады.
Экономикалық реттеудің жанама әдістеріне қаржылық-несиелік тетіктер, салық, валюталық және кедендік ... ... ... ... ... ... етуді жатқызуға болады. Осы әдістер туристік қызметтерді өндіру мен тұтынуға жанама түрде ықпал етеді.
Кейбір елдерде, мысалы, ... мен ... ... ... ... инвесторларына жеңілдікті салықтық тәртіп пен амортизациялық аударымдардың жеңілдетілген ставкасын ұсынып, айналымнан төленетін салықтың ... ... ... Ал кейбір елдерде туристік кәсіпорын іс-әрекетінің алғашқы жылдарында пайдаға салынатын салықтан босату, ... ... ... ... ... ... тәжірибеге енгізілген. Қонақ үйлерге құрал-жабдық пен туристік көлік құралдарын ... ... ... де ... ... ... деңгейінің артуымен туризм саласындағы мемлекеттік саясат оны қорғауға ерекше назар аударады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... теплоход санын шектеу; аралдардағы флора мен фаунаны қорғау; жерлерді табиғи қорықтар үшін пайдалану және т.б. жөніндегі ... ... ... ... ... туризмдегі жоспарлау мен қоршаған ортаны қорғауды реттейтін арнайы комиссиялар әрекет ... ... ... ... экономистер жанама экономикалық реттеуге, сондай-ақ бәсекелік ортаны құру жөніндегі шараларды да жатқызады. Қазақстандағы туризмді дамыту тұжырымдамасының басты мақсаты - ... ... ... ... ... қанағаттандыра алатын тиімділігі жоғары және бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... елде ішкі ... мен ... туризмді ынталандыру бойынша бірнеше мәселелер шешілді: сыртқы туризм ҚҚС-дан босатылды, Заңда туроператорлық қызмет болып табылатын туристік ұйымдарды мемлекеттік қолдау ... ... ... ... ... шетелдік және отандық туристердің мүдделерін қорғау және кепілдікпен қамтамасыз ету мақсатында құрылған Заң қабылданды. Сыртқы істер министрлігі мен басқа да ... ... ... ... ... беру тәртібінің жаңа нұсқауын жасады. Бұл нұсқауда ІІБ шетелдік туристерді тіркеу жеңілдігі мен шетелдік ... үшін ... ... ... қарастырған. Қазақстан Республикасының сыртқы істер министрлігі мен ... және ... ... ... ... жылдарға туризмді дамыту мәселелері жөнінде ҚР елшілігімен бірге істелінген ... ... ... ... бекіту туралы бұйрығы дайындалды. ҚР Президентінің құзырындағы Шетелдік инвесторлардың кеңесі Қазақстан Республикасының ... ... ... туралы жұмыскерлер тобын құрды [26, 196-197 б].
Сонымен ... ҚР ... және ... ... ... ... ... аясындағы кәсіпкерлікті дамыту мен қолдау, дене шынықтыру және спорт мәселелері жөніндегі сараптау кеңесі құрылды.
Туристік қызметті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мүмкін.
үкіметтік Заң жобасы Парламент мәжілісінің Әлеуметтік-мәдени даму комитетінде қарастырылып, 70-ке жуық ... ... Бұл заң ... туристік қызметті мемлекеттік реттеу жүйесін одан әрі жетілдіруге бағытталған.
Туристік ... ... ... ... қызметін ретке келтіру және олардың жауапкершілігін айқындау мақсатында заң жобасы мен Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске ... ... ... ... уақытта Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруі ескеріле отырып, сондай-ақ мемлекет басшысының бәсекеге қабілетті туристік индустрия мен ... құру ... ... ... ... ... іске асыру мақсатында қазіргі кезде Қазақстан өңірлерінің туристік кластерлерін дамытудың жоспарлары әзірленуде. Заң жобасын ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттырады және Қазақстанның әлемдік туристік нарық жүйесіне кіруіне, халықаралық қызметтер ... ... ... ... пен іскерлік серіктестіктің маңызды саласы мен мемлекет экономикасының кірісті секторы ретінде бәсекеге қабілетті туристік индустрияны құруға ықпал ... ... сала ... ... ... заң ... ... органның Қазақстан Республикасындағы туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалардың, туристік бағыттар мен соқпақтардың мемлекеттік тізілімін жүргізуі көзделеді.
Туристік қызметті жүзеге ... ... үшін ... ... ... ... қызметтің міндеттілігі туралы талап алып тасталды. Ол туристер саудасы нарығына қатысушылар шеңберін кеңейтуге мүмкіндік ... Заң ... ... туризм нарығына қатысушының конституциялық құқығын қалпына келтіреді. Қолданыстағы Заң мұндай құқықты тек ... ... ... ... туристік ұйымдарға ғана береді.
Заңда және ұғымдары, сондай-ақ лицензиялау ... ... ... ... ... ... саласындағы мемлекеттік бақылау функциялары, олардың жауапкершіліктері нақтыланды. Заңға туристік қызмет саласындағы уәкілетті органның бақылау функциялары енгізілді ... ... ... және ішкі туризм саласындағы туристік қызметпен айналысу үшін лицензиялар беру ... ... ... ... ... шағын түрлері ашып көрсетілді [5].
Туристік нарықтың өзіндік ерекшеліктері бар. Егер ... ... ... ... ... ... кірсе, туристік қызметтердің бағасына туристердің көлікке деген шығыны ... ... ... нарықтың басқа нарықтардан айырмашылығы осында.
БҰҰ жүйесіндегі маманданған ұйым - 1975 жылы құрылған Бүкіләлемдік туриз ұйымы қазіргі уақытта әлемнің 120 ... ... БҰҰ Бас ... Экономикалық және Әлеуметтік Кеңестің келісімімен Дүниежүзілік туристік ұйымды үкіметаралық туризмнің дамуына жауап беретін ұйым деп ... ... ... ... ... ... ... негізгі қызмет-мақсаттарға мына төмендегілер жатады:
* туризмді экономикалық дамумен қамтамасыз ететін өзара түсіністік;
* ... ... ... қызығушылығын сақтау құралы.
Дүниежүзілік туризм ұйымының хатшылығы Мадридте (Испания) орналасқан. Жыл сайын бұл хатшылық туризм ... БҰҰ ... ... ... ... ... ... отырады. Бұл бабындағы барлық елдердің төлем балансының түсімдері мен шығындарының есебін реттеп отыру үшін Халықаралық валюталық қор үйлесімді ... ... ... Бұл ... ... төлем балансы келесі баптардан тұрады:
- туристік өнім және қызметті сатудан түсетін кіріс;
- туристік сұраныстағы өнімдерді және туристік кәсіпорынға жабдықтарды ... ... ... кіріс;
- шет елдерден келгендердің көлік шығындары;
- туристік индустрияға бағытталған шет елдік капитал инвестициясы;
- ... ... осы ... ... қызметін шет елдерге жеткізу және т.б. ұсыныстарды сатудан түсетін кіріс;
- басқа елдерге ұсынылатын ... ... ... ... ... ... ... баптар бар:
- туристік қызмет көрсетуге және туристік ... ... алу үшін ... ... ... ... ... соның ішінде тікелей және жанама импорттарға қажетті шет елдерден келетін тауарларды сатып алуға кететін шығындар;
- мамандарды дайындауға, шет елдік ... ... ақы ... және т.б. кететін шығындар;
- жергілікті еместерді тасымалдауға кететін көлік шығындары;
- ... ... ... шет ... инвестициялар;
- ұзақ мерзімді шет елдік несиелік шығындар: пайыздар, капитал ... ... ... дамуына көп мөлшерде қаражат бөлінеді.
Халықаралық туризм көлемін ... ... ... ... сандық және бағалық көрсеткіштермен анықтайды. Сандық көрсеткіштер туристер санымен негізделеді. Алайда, бұл ... ... ... ... көлемін сақтау үшін қажет. Ал керекті материалды-техникалық базаны есептеу үшін жеткіліксіз.
Себебі, әрбір шетел туристі басқа елде белгілі бір ... ... ... ... елде ... ... көрсеткіші шет елдік туризмнің көлемімен байланысты. Осыған сәйкес халықаралық туризмде туристердің жалпы санымен ... ... ... ... ... сол елде ... өткізген күн санын қарастыруға болады (тур күндері).
Тур күндерінің санын келесі формула бойынша анықтауға болады:
Ст = Сж * Ұо ... Ст - тур ... ... Сж - туристердің жалпы саны; Ұо - бір ... сол елде ... ... ... ел туризміндегі бағалық көрсеткіштер туристік қызмет көрсетуге ... ... ... елде шет ... ... ... ... барлық түрлеріне баға бойынша негізделеді. Мұнда осы шығындардан халықаралық көлік бағасы шығарылып тасталады. Кейбір елдерде бағалық ... ... бір тур ... орта ... және көбейткіш ретінде бір тур саяхатқа орташа табысты құрайды.
Жоғарыда айтылғандарды ескере ... елге ... ... ... ... келесі формуламен анықтауға болады:
В = Сж * Ұо * То;
Мұндағы: В - ... ... ... сомасы; Сж - туристердің жалпы саны; Ұо - туристердің сол елде болуының ... ... То - бір ... ... күндік орташа табыс [21, 55 б].
Сонымен, туристік қызметтер нарығын реттеу үшін туристік саясатты ... ... ... қажет, онда туризмнің қалыптасу процесін ынталандыру үшін бағыттарды жүзеге асыру керек.
Қазақстанның туристік саясаты ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалану мен жетілдіруге ықпал етеді:
- елдің географиялық жағдайының табиғи артықшылықтарын тиімді пайдалану, ... ... ... ... ... арқылы жекелеген аймақтар мен орталықтарды құру, көршілес елдермен шегаралас туристік айырбасты белсендіру, көлік пен ... ... ... трансеуразиялық коммуникациялық дәліздер мен шекаралас ауысымдарды қалыптастыру;
- нормативтік-құқықтық базаны жетілдіру, туристік ... ... ... ... ... ... ... негізделген ғылыми нормаларын сақтау, туристік рекреациялық объектілерді жаңартуға шетелдік және отандық инвестицияларды ... ... ... мен ... ... сонымен қатар туризмнің ресурстарын пайдалану арқылы, ұлттық табиғи парктердің, қорықтар мен мәдени мұралардың тартымды туристік мәртебесін қамтамасыз ету ... ... ... және ... мұраны қорғау және қалпына келтіру;
- туристік жүйенің ақпараттық-сараптамалық базасын ... ол ... ... ... ... ... жарнамалық-ақпараттық, коммерциялық сипаттағы материалдарды қамтиды; туризм мен рекреацияны зерттеудің Ұлттық ... құру ... ... ... ... ... ағындарды консолидациялайтын республиканың және шетелдердің туристік орталықтарында аймақаралық туристік-ақпараттық желілерді құру арқылы сәйкес ұйымдық инфрақұрылымды қалыптастыру; мақсатты бюджетті қаржыландыру мен ... ... үшін ... жағдай жасауға жәрдемдесу, осы мақсатта әрекет етуші институттарды пайдалану (шетелдік дипломатиялық және консулдық мекемелер, сауда өкілдіктері) және ... ... ... ... ... ... әрі ... дамыту.
Сәйкесінше, туристік саясатты дамыту барысында республиканың аймақтық ерекшеліктерін, облыстар мен аймақтардың әлеуметтік-экономикалық жағдайларын, табиғи-рекреациялық және ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, туристік ифрақұрылым бойынша бағалауды жүзеге асырып, орналастыру құралдардың санын есептеп, туристік базалар мен ... ... мен ... ... көлемін бағалау қажет.
Туристік қызметті мемлекеттік реттеу мен қолдау жүйесін дамыту үшін мына шаралар жүзеге асыру қажет деп ойлаймыз:
- туризм саласын ... ... ... ету ... ... нормативтік құқықтық актілер жобаларын әзірлеуге қатысу;
- техникалық реттеу жүйесімен белгіленген талаптарға сәйкес туристік және қонақ үйлердің қызмет көрсету сапасын ... ... және ... ... қызметтеріне рейтингтік бағалау жүргізу арқылы туристік сала субъектілеріне қолдау көрсетудің деңгейін көрсету;
- туризмді дамытудың мазмұнды негізі ретінде Алматы ... ... және ... ... ... және ... нысаналар мен ресурстарды түгендеу, сақтау, қайта құру және жабдықтауды жүргізу;
- мүдделі мемлекеттік ... ... ... пен жеке меншік секторлар арасында туризм саласындағы қызметті үйлестірудің ең жоғарғы деңгейін қамтамасыз ету.
Келешекте ішкі және келу ... ... ... жеке ... және ... ... ... деңгейін қамтамасыз ету;
- туристік ифрақұрылымды дамыту жөніндегі жергілікті атқару органдардың қызметін үйлестіру және мемлекеттік қолдау көрсету;
- жеке ... ... ... ... туризмнің ифрақұрлымын дамыту мен инвестициялық климатты жақсарту мәселелерін шешу үшін мемлекет тарапынан төмендегі шараларды жүзеге асыру керек:
- ... ... ... іс-қимыл жасауы үшін коммуникациялық жүйелер құрылысын жүргізу;
- электртасымалдау тізбектерін жүргізу;
- су ... және ... жүйе ... ... ... ... жүргізу және спутник байланысымен қамтамасыз ету;
- жолдардың құрылысы және қайта құрылысын жүргізу;
- бос уақыт және ойын-сауық индустриясы жүйесі, ... ... ... ... ... жөніндегі жобаларды шетелдік және отандық дамыту институттармен ... ... ... ... ... ... ... және басқа отандық дамыту институттарының ресурстарын және мүмкіндіктерін тартумен қоса кәдесый өнім индустриясын құру және ... ... ... ... ... ... сәйкес туристік ифрақұрылым нысандарын келу туризмін дамытуға қолайлы аудандарда құрылысының бас жоспарларын әзірлеу.
Бірінші кезекте, Қапшағай су қоймасындағы ойын-сауық ... мен ... ... ... ... Алакөл көлі, Сарқан ауданындағы, Балқаш көлі аудандарында коммуникациялық жүйені қамтамасыз ету қажет. Құрылып жатқан арнайы экономикалық зонаға ... және ... ... ... арқылы Қапшағай қаласының туристік инфрақұрылымының дамуына ерекше көңіл бөлінуде.
Туризм ... ... ... мен ... ... ... ескере отырып, қонақ үйлер, қонақжай үйлер және ... ... ... қатар 3, 2 жұлдызды және туркласс категориялы қонақ ... ... ... ... іске ... ... ... алдыңғы кезектегі құрылыс басылымдықтарын анықтау қажет.
3.3. Туристік қызмет көрсету саласындағы мамандардың мәдени біліктілігін арттыру және саланы ғылыми-әдістемелік, ... ... ... қызмет көрсету саласының артта қалуының тағы бір кемшілігі ретінде қызмет көрстеу саласы бойынша тәжірибелі, білікті, жоғары ... ... ... ... ... Бұл ... индустриясы объектiлерiнде бiлiктi мамандардың болмауы мәселесіне ғана емес, сонымен қатар туристiк сала үшiн кадрлар даярлау сапасына да қатысты.
Өкінішке орай, ... ... ... маманданудың, тәжірибенің жетіспеушілігі салдарынан шетелдік туристерді қабылдау мен оларға қызмет көрсету үрдісіне ... ... ... үшін ... ... түрі - қазақстандық туристерді шетелге жіберуді таңдады, шетелдік туристерді елімізде қабылдаумен ... ... ғана ... ... сай ... ... үшін, отандық кәсіпорындар өз мамандарын шетелдік тәжірибені толыққанды меңгеруіне жағдай туғызуы қажет. Себебі, көптеген бизнесмендер Қазақстанда ... үй және ... ... ... ... Бірақ, бизнестегі басты мәселе қонақ үй мен мейрамханадағы көрсетілетін сервистік ... ... ... ... ... нарығы Қазақстанға қазіргі таңда ауадай қажет. Ендігі мақсат еліміз жоғарғы дәрежелі, білікті мамандарды дайындау керек.
Туризм мамандары Туризм және ... ... ... ... ... және әлем тілдері университетінде, Алматы мемлекеттік университетінде, Қазақ Ұлттық университетінде, университетінде, Е.А.Букетов атындағы Қарағанды Мемлекеттік университетінде т.б. жоғары оқу ... ... ... ... көрсету нарығы кең және әртүрлі қызмет спектрін көрсетеді, көптеген қызмет түрлеріне деген сұраныс деңгейінің ... ... ... сипаттайды.
Сонымен қатар, қазір республикада туристік салаға кәсіптік мамандар даярлау және қайта даярлау жұмыстары жүргізілуде. университетінің, әл-Фараби атындағы ... Абай ... ... ... мамандығын алған түлектері туристік ұйымдардың штаттарын толтыруда.
Туристiк қызмет саласындағы мамандарды қайта даярлаудың мақсаты - жаңа кәсiптi ... ... алу үшiн ... бiлiм, ептiлiк және дағды алу болып табылады. Ал, ... ... ... ... - теориялық бiлiмдерiн және практикалық дағдыларын қазiргi заманғы ... ... ... ... ... ... ... бiлiмiн және дағдыларын одан әрi жетiлдiру.
Мамандардың бiлiктiлiгiн ... ... ... ... уақытында бес жылда кемiнде бiр рет өткiзiледi.
Туристік қызмет саласындағы ... ... ... және қайта даярлау техникалық және кәсiпшiлiк бiлiм алатын бағдарламалар, орта бiлiмнен кейiн, жоғарғы және жоғарғы оқу орнынан кейiн лайықты ... бар бiлiм ... және ... ... ... бiлiм беру ... ... асырылады.
Мамандардың бiлiктiлiгiн арттыруды және қайта даярлауды жүзеге асыру кезiнде ... ... ... жұмыс ұйыммен оқу шарты жасалынады және бiлiм беру ұйымымен бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган бекiткен үлгiлiк шартқа ... ... бiлiм беру ... көрсету шарты жасалады.
Туристік қызмет көрсететін мамандардың бiлiктiлiгiн арттыру және қайта ... ... оқу ... және ... ... жүзеге асырылады. Осы бағдарламаның мазмұнына байланысты қажеттiлiгi мен мүмкiндiгiн есепке ала отырып, мамандардың бiлiктiлiгiн ... және ... ... ... кешкi, сырттай және экстернат үлгiсiмен жүзеге асырылады. Мамандардың бiлiктiлiгiн арттыру және қайта даярлаудың ұзақтығы да сәйкес бағдарламамен анықталады.
Қайта даярлаудан ... ... ... ... ... үлгiдегi құжаттардың түрлерi мен нысандарын және оларды беру ережесiн бекiту туралы" Қазақстан Республикасы ... 2007 ... 28 ... №310 ... ... ... ... Сонымен бірге, бiлiктiлiгiн арттырудан өткен мамандарға Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрiнiң мiндетiн атқарушының 2008 жылғы 4 ... ... ... ... Туристiк қызмет саласындағы мамандарды қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыру ережесінiң қосымшасында белгiленген нысан бойынша сертификат ... ... ... ... даярлауға, қайта даярлауға және олардың бiлiктiлiгiн арттыруға қойылатын жалпы талаптар туристiк сала ... ...
1) ... ... ... ... ... қайта даярлауды және олардың бiлiктiлiгiн арттыруды ұйымдастыру жөнiндегi норманың ;
2) мамандардың бiлiктiлiгiн арттыру жөнiндегi жұмыс оқу ... және ... ... кәсiптер (мамандықтар) бойынша оқулықтар мен оқу-әдiстемелiк кешендердiң;
4) бiлiм беру ... ... ... ... үлгi ... ... жасалған оқыту шартының (жұмыс берушi мен бiлiм алушы арасында қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыру шарттары туралы ... ... ... бiлiм беру ... көрсету шартының (жұмыс берушi мен техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi, жоғары және жоғары оқу ... ... бiлiм беру ... iске ... бiлiм беру ... арасындағы кәсiптiк даярлау, қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыру шарттары туралы жазбаша келiсiмнiң) болуын қамтиды [30, 17 б].
Біздің ... ... ... және ... ... көрсету саласының қызметкерлерінің біліктілігін арттыру бағытында мыналарды жүзеге асыруымыз ... ... ... және ... қызметкерлерінің біліктілігін арттыру жүйесінде облыстық жоғары оқу орындарымен ... ... ... мамандарды кәсіби дайындау және біліктілігін арттыру курстарын ұйымдастыру қажет;
- туристік индустрияны дамыттудың өзекті мәселелер жөніндегі халықаралық ... ... ... ... және ... ... ... семинарлар өткізуін қамтамасыз ету қажет.
Сонымен бірге, туризмді дамытудың негізгі шарттарының бірі - туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ету ... жөніндегі Гаагада өткен парламенттік конференцияның қорытынды құжаттарында, Этикалық туристік кодексте, Туризм хартиясында бекітілген. Туристің қауіпсіздігі турларды ұйымдастыру кезіндегі туроператорлар мен ... ... ... ... және мемлекеттің саясатына тікелей тәуелді. Техногенді зардаптар мен эпидемиялардың, лаңкестік әрекеттердің өсу жағдайында қауіпсіздікті ... ету ... ... Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы 2001ж. 13 ... ... ... ... ... ... ... Республикасының аумағында туристердiң қауiпсiздiгiне Қазақстан Республикасы кепiлдiк бередi. Қазақстан Республикасы Қазақстан Республикасының турист-азаматтарына оның шегiнен тыс жерлерде қорғау және ... ... ... ... ...
Туристердiң қауiпсiздiгi деп туристердiң жеке қауiпсiздiгi, олардың ... ... және ... ... ... ортаға залал келтірмеуі, сондай-ақ туризмді заңсыз көші-қон мен ... ... ... азаматтарды күшпен еңбек және өзге де мақсаттарда пайдалануға жол бермеуге бағытталған ... ... ... ... туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғаларды және туристердi уақытша болатын ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ, туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалар туристерге ... ... үш күн ... ... ... уақытша болатын елге (жерге) бару, уақытша болған елден (жерден) шығу және сонда болу ... ... ... ... жергілікті халықтың салт-дәстүрлері туралы, діни әдет-ғұрпы, қасиетті орындар, табиғи, тарихи, мәдени ескерткіштер және туристерге көрсетілетін, ... ... ... да ... қоршаған ортаның жай-күйі туралы, сондай-ақ саяхат жасаған ... тап ... ... ... ... ... және ... ақпаратты қамтитын саяхаттың ерекшеліктері туралы мәліметтер беруге және туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған алдын алу шараларын жүзеге ... ... Және де ... ... ... ... ... уәкілетті орган мен табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уәкілетті органға, сондай-ақ туристің отбасына саяхат кезінде туристің төтенше жағдайға ... ... ... ... білуге тиіс кезден бастап дереу хабарлауға міндетті.Ал, егер шетелдік туристер Қазақстан Республикасының аумағында немесе Қазақстан Республикасының турист азаматтары Қазақстан ... ... ... төтенше жағдайға ұшыраған болса, туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалар дипломатиялық қызмет органдарына да хабарлауға міндетті. Осыған байланысты өзi ... ... елге ... ... ... ... туристер халықаралық медицина талаптарына сәйкес профилактикадан өтуге мiндеттi.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... қажеттi көмектi Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлеген мамандандырылған қызметтер жүзеге асырады. ... ... ... ... және басқа да атқарушы органдармен бiрлесiп, туристердi қорғау және олардың ... ... ету ... ... оның орындалуын ұйымдастырады. Облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) әкімдігі де туристердi қорғаудың және олардың қауiпсiздiгiн ... ... ... ... әзiрлеп, оның орындалуын ұйымдастырады [4].
Туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін:
- туристерге қызмет көрсету жөніндегі туроператорлар мен ... ... ... ... ... ... ... бақылауды және туристік кадрларды арнайы дайындауды өткізу;
- туристік ортаны қорғау және ... ... ... мен ... ... және қорғаныс жөнінде хабардар ету;
- туризмде әйелдер және балаларды еңбекке пайдаланумен, адамдар саудасы және лаңкестікпен, ұйымдасқан қылмыспен күрес ... ... келу ... ... үшін туристік және басқа көші-қон ағымдарға, оның ішінде туристер ретінде экстремистердің ыстық нүктелерден транзитіне бақылау ... ... ... ... көмек қызметін ұйымдастыру қажет.
Енетін туризмнің төмендеу тенденциялары Қазақстанды туристік обьекті ретінде ... ... мен ... болуына байланысты. Шетелде бұрынғы КСРО құрамындағы елдердегі қоғамдық- саяси жағдай туралы жағымсыз ақпарат баспасөз беттерінен түспейді. Қазақстанда еліміздің туристік ... ... мен ... ... ... себептен де, біз еліміздің туристік имиджін қалыптастыру үшін ... ... ... қамтамасыз етуіміз керек.
Ұзақ мерзімді негізде Туризмді дамыту стратегиясына жасалған ұсыныстар және ... ... ... ... ... ... зерттеулер қорытындысы әлемдік практикада қолданылатын ең жаңа технологияларды енгізуді ескере отырып туристік саланы ілгері дамыту мақсатында тұтас ақпараттық кеңістік құру ... ... ... жаңа ... ... ... тілегіне сәйкес туристік қызмет пакетін қалыптастыру, қонақ үйдегі тұру орындарына және әуе билеттерді тағайындап қоюды қоса, Қазақстанның туристік ... оның ... ... ... ... барлық қажетті ақпаратты үнемі ұсынуға мүмкіндік береді. Әлемдік туризмде виртуалды туризм сияқты жаңа бағыт пайда ... ... ... ... мүмкіндіктері әлемнің әрбір нүктесіндегі потенциалды туристке дейін толық ақпарат ... және алу үшін өте ... ... қатар, туристік қызмет нарығын дамытудағы мемлекеттік қолдаудың тиімді шаралары болып ақпараттық орталықтарының мүмкіндіктері болып ... ... ... ... ... ... және ... көрсеткіштерін жүйелендіру, әлемдік туристік нарығына отандық турөнімді шығару үшін ұсыныстарды қалыптастыру және ... ... ... ... ең жаңа технологияларды және ғылыми әзірлемелерді енгізу, мемлекеттің халықаралық туристік имиджін нығайту мақсатында ірі халықаралық ... мен ... ... ... ... ... [30, 18-19 б].
Сонымен қатар, халықаралық сараптаушылардың ұсыныстары бойынша, ... ... ... маңызды шараларының бірі оны ғылыми-әдістемелік қамтамасыз ету болып табылады. Республикада саланың ғылыми-әдістемелік базасы мүлдем жоқ, ал ... ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу орталықтары және ұлттық туризмнің дамыту перспективаларын болжау және зерттеу жөніндегі орталықтар ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету үшін:
- туризмге жақын барлық салаларға интерактивті геоақпараттық жүйені енгізу мақсатында облыстық туристік ақпараттық орталық құру ... ... ... ... және ... нысаналармен байланыстағы мемлекеттің аумақтары бойынша туристік индустрияға мониторинг жасау тетігін әзірлеу керек;
- келешекте ұқсас ... ... ... мақсатында Қазақстан территориясында бірыңғай ұлттық интернет-порталды құру қажет;
- мемлекеттің туристік әлеуеті, Қазақстанның мәдениеті және тарихы, туристік ... және ... ... ... ... коммуникациялары және байланыс, виза алу тәртібі, тіркеу және ... ... ... жаңаланатын мәлімет банкісі бар қажетті ақпарат енгізілген бірыңғай ұлттық интернет-портал құруға қатысу қажет.
Ал, осыларды жүзеге асыру үшін ... даму ... ... ... ... жөн. Қазір олар еліміздің Үкіметі атынан кәсіпкерлікті дамытуда қаржылық, маркетингтік, консалтингтік және басқа да көмек көрсетуге ... ... ... ... ... етілгеніне қарамастан қазіргі кезде туризм саласындағы кәсіпкерлікті қолдаудың белсенді түрдегі позициясын ... келе ... жоқ. ... даму ... нақты салалық, негізінен алғанда аграрлық және индустриялық бағытты ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін пайдалану үшін ең алдымен мамандандырылған ақпараттық бюллетеньдер шығару және туристік персоналға арнап оқытудың тренингтік нысандарын жүргізу ... ... бар ... ... ... ... ... хабардар етілуін арттыру қажет.
Қазіргі кезде туристік нарық қатысушыларына қатысты, ... ... ... ... ... және ... ... ынталандыру, шағын бизнесті қолдауға бағытталған мемлекеттің ақша қаражатының тиімді пайдаланылуын арттыру мақсатында құрылған АҚ-ның ресурстарын пайдалануы мүмкін.
АҚ-ның ... ... ... орталығында филиалдың болуына және Алматы облысына арналған филиалдық жүйені дамыту жөніндегі Қордың перспективасына негізделген.
Облыстың барлық туристік ... штат саны 3 ... 10 ... ... болатын шағын кәсіпкерлік объектілері екенін ескере отырып, олардың ... ... ... ... ... болады:
- шағын несиелік ұйымдар арқылы қолданыстағы бизнестің несиелік ресурстарын бөлуге үлестік қатысу жолымен шағын несие беру;
- туристік қызмет ... ... ... ... несие алуына кепілдік беру;
- тікелей несие беру деп аталатын жобалық ... ... даму ... ... ... ... қол жетімділігіне байланысты мәселелер бар кезде жоғарыда келтірілген қаржы-несиелік қолдау ... ... ... ... ... табылады.
Туристік салада шағын кәсіпкерлікті қолдау жүйесінде технопарктер институтын пайдалану ... ... ... өнім ... ... туристік қызметтер пакетін қалыптастыру кезінде инновациялық технологиялардың жоқтығына байланысты мүмкін болмай отыр.
Бұл факт, туризм саласында (мемлекеттік мекемелер зерттеулер жүргізеді) ... ... ... түсіндіріледі.
Қазіргі кезде туризм саласының қолда бар білім беру институттарының бәрі зерттеу жүргізуге және әзірлеуге қабілеті бар мамандармен қамтамасыз ете алмайды, міне бұл ... ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады.
Туризм саласындағы уәкілетті органның туристік қызметті мемлекеттік реттеу ... ... ... ... және индустрия министрлігінен жаңадан құрылған Қазақстан Республикасы Туризм және ... ... ... беру ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қолдау тетігі жүйесінде төмендегілер пайда болды:
- қызметі, ... ... ... саласына қатыстыруға бағытталған АҚ-ы;
- қызметі, туризм объектілерін табиғи ресурстық қамтамасыз етуді жобалап отырған АҚ-ы [24].
Сонымен ... ... ... уәкілетті орган негізгі міндеті туристік нарықтың барлық қатысушыларына, туристік қызметті тұтынушыларға да, жеткізіп ... де ... ... ... маркетингтік және басқа бағыттар болып табылатын филиалдық жүйесі бар Туристік ... ... ... ... ... ақпараттық орталық құру ішкі рынокта қатысудың шоғырланған ... ... және ... ... ... туристік өнімнің таралуын жоюды жорамалдайды. Туристік ақпарат ... ... және ... ... ... ... бар ... астананың) әкімдігі құратын, Қазақстан мен оның туристік әлеуеті туралы ақпаратты қалыптастыру және тарату, туристік өнімді халықаралық туристік нарықта және ... ... ... ... сондай-ақ туристік қызмет саласында жаңа кәсіпкерлік субъектілерін дамытуға жағдай жасау және ... ... ету ... ... ұйым болып табылады.
Соңғы жылдары әлемдік туризм индустриясында өзгерістер басталды, ... ... ... ... ... ... ... субъектілерінің арасындағы қатынастар мүлдем өзгерді [17].
Аз уақыттың ішінде-ақ ... ... ... ұзақ ... ... ... ... операцияларды автоматтандырудан бастап, соңғы кездерде халықаралық туризмнің дамуына үлкен әсерін тигізіп отырған күрделі ақпаратты интернет желілеріне дейін жетті. Уақыт ... ... ... ... ... оған ... департаменттері мен үкіметтен тыс ұйымдар да (университеттер, зерттеу лабораториялары) қосылады. Бірақ та көп жылдарға ... ... ... ... байланысты онымен негізінен ғалымдар мен мамандар ғана жұмыс істеді. Тек жақын арада ғана ... ... ... ... ... интернетке барлық пайдаланушылардың мүмкіндіктері туды. Интернет арқылы жиі қойылатын сұрақтардың бірі - ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Ірі-ірі компаниялар интернетті жақсы түсініп қабылдады және оның желілеріне үйренеді. Олар өздерінің жеке сайттарын ашты.
Қонақ үй тізбектерінің көбісінің жеке ... ... ... ... ... ... ақпарат беретін сайттары болады және керек қонақ үйді табудың механизмдері ... ... ... үйін ... ... интернеттегі арнайы үлгіге көрсеткіштерді енгізеді (орналасқан жері, күтушілері туралы мәліметтер және т.б.), ... ... ... ... ... ... ... үйлердің тізімі пайда болады және қонақ үйлерге қысқаша сипаттамалар ... ... ... ... ... орынға тапсырыс бере алады (телефон, факс арқылы, электронды поштамен) немесе броньдау процесін сайттың ... ... ... Бұл жүйе ... ... ... ... туралы жауапты 20-30 секундтан кейін алуға болады.
Әлемге ... ... ... жер ... ... нүктелерінен тәулік бойы туристік ақпаратқа кіруге мүмкіндік туғызады. Интернетке енгізілген жарнама ешнәрсеге де теңдесі жоқ әсер ... Оны ... ... клиенттер өзіне ыңғайлы уақытта көре алады.
Жарнаманы интернеттің ... ... ... ... ол ... арқылы шығарудан әлдеқайда арзан тұрады.
Интернет классикалық жарнама іс-әрекетіндегі көптеген кемшіліктерді жоюға көмегін тигізеді. Біріншіден, ... ... ... ... емес, тапсырыс берушінің өзі бақылайды. Сілтемелерді пайдаланып, ... ... ... өзі ... ... Егер де сайтта көрсетілген ақпараттар қанағаттандырмаса, клавиатурадағы кнопканы басады да шыға салады.
Екіншіден, бұрынғыдай маркетолог емес, клиент интернетте ақпарат алу үшін ... өзі ... ... ... ... ... отырған өнімге қызығатынын, егер де кім оның тілегін қанағаттандырса, сатып алуға дайын екендігін көрсетеді. Сонымен, интернет ... бір ... ... ... білгісі келген кісіге компанияны тауып береді.
Үшіншіден, интернет әрбір клиенттің тілегіне сай оңай табылатындай орналасқан.
Төртіншіден, ... ... кіру және онда ... істеу өзара белсенділікте жүргізіледі. Екі жақты ақпарат алмастыру диалогты түрде жүргізіліп, клиенттің тілегіне сай келіп отырады. ... өнім ... ... алу ... ... беру ... бағасы туралы келісім жасау үшін турист тікелей фирмалармен ... ... және ... барлығы бірнеше клавишаны басқанда санаулы уақыттың ішінде-ақ орындалады. Сұрақтарын анықтау үшін немесе жаңа өнімдер туралы хабарлау үшін компания өзі ... шыға ... ... ... ... компьютер есте ұстайды, оны өңдейді және тапсырыс берушінің тілегіне сай жауап береді.
Ақпараттық технологиялар, жеке алғанда интернет, батыс елдерде белсенді қолданыла ... ... ... ... ... ене бастады. Саяхат жасайтын елдер фирмаларының көрсетілетін қызметтері туралы ақпараттық анықтама алу үшін дүниежүзілік ақпараттық тордың көмегін ... ... саны жыл ... ... [12, 138-139 б].
Келешекте ақпаратты алмастыратын арнайы электронды технологиясыз туристік бизнестің өмір сүруі қиын. Сол себептен де, ... ... ... көрсету саласын ақпараттық қамтамасыз етуді жоғары деңгейге жеткізуіміз ... және ... ... ... ... ... ... үшін келешекте жағымды туристік имиджін құру жөніндегі шараларды әрі қарай іске асыру ... ... ... ... ... ... ел ретінде алға жылжыту аясында Алматы облысында келесі шараларды ... ... ... экономикалық көрсеткіштерінің өсуін қамтамасыз ететін және оған жан-жақты мемлекеттік қолдау көрсететін жаңа бағыттарды құру;
- серпінді халықаралық ... ... және ... ... ... ... және ... қызмет көрсету нарығын дамыту;
- Қазақстан ұлттар қауымдастығы, республиканың мәдени және академиялық күштерін тартып еуразиялық тарихи даму факторын және қазақстандық ... ... ... және ... ... оның ... дәстүрлерін, тағамдарын, өнерін белсенді қолдану;
- Алматы облысында туризмнің арнайы түрлерін дамыту жоспарларын әзірлеу;
- арнайы экономикалық аймақ құру ... ... ... ... су қоймасында туризмді дамыту;
- туризмнің ауылдық және экологиялық ... ... ... ету;
- Қазақстан халықтарының төл мәдениеті негізінде туристерді сақтардың көшпелі тұрмысының мәдениеті мен ... ... ... ... ... , этнографиялық орталықтар, мәселен халықаралық шекара маңы ынтымақтастығы орталығының территориясында сияқты өңірлік ... ... ... құру;
- ішкі және сыртқы туристік қызмет көрсету нарықтарында облыстың туристік өнімін тиімді жарнамалық-ақпараттық қамтамасыз ету. ... де осы ... ... жүзеге асырылса, еліміздің туристік қызмет көрсету нарығы жоғары дәрежеде дамиды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қызмет көрсету нарығы - жұмыс күшінің ұдайы өндірісіне, тұтынушылардың ... және ... ... ... ... ... өнімі материалдық және материалдық емес сипаттағы және адам дамуындағы әлеуметтік-мәдени мақсаттағы қызметтер болып келетін экономикалық ... ... ... ... ... экономикалық өсуінің маңызды факторы. Ол адамның әл-ауқатын жақсартуда маңызды рөл атқарады және әрбір адамға максимум өмір ыңғайлығын ұсыну, ... ... ... ... ... ... үшін бағытталған. Рухани өсу мен гармондық даму үшін неғұрлым көп мүмкіндікті ұсынуда және әлеуметтік бағытталған қызмет саласының ... ... ... ... ... ... кең және әртүрлі қызмет спектрін көрсетеді, көптеген қызмет ... ... ... ... ... ... ... сипаттайды. Қызмет көрсету нарығы Қазақстанға қазіргі таңда ауадай қажет.
Қызмет көрсету нарығы басқа нарықтардан ... ... ... ... ... мыналар:
1. Қызмет нақтылы көрсетілгенге дейін пайда болмайды, яғни қызмет өнім ретінде қызмет көрсету процесінде жасалады. Бұл жағдайда екі ... ... ... бәсекелесуші екі фирманың ұсыныстарын бір-бірімен салыстыру мүмкін емес. Салыстыру қызмет нақты көрсетілгеннен кейін жүзеге асырылады. Ал, тауарлар ... ... ... ... ... ... салыстыруға мүмкіндік бар. Оларға тестілеу, сынап көру үшін алдын-ала сатып алу, тәжірибе жүргізу және т.б. жатады. Қызмет көрсету нарығында істеуге ... ... ... - ... ... нәтиже мен қызмет көрсетілгеннен кейін алынған нәтижені өзара салыстыру. Сондықтан кәсіпорынның маркетингтік қызметінде тұтынушылар үшін сол кәсіпорынның нарықтағы танымалдылығы, абыройы мен ... ... ... ... барысында көп жағдайда тұтынушылар түсінбейтін және бағаламайтын ... ... мен ... ... ... ... ... клиенттің жағдайды білмеуі, күмәндануы және қауіптенуі мүмкін. Себебі, ол қызметті қолымен ұстап, ... көре ... ... ... шешу үшін қызмет көрсету саласында қызметтердің сезілу деңгейін жоғарылатуға, тұтынушы тәуекелін азайтуға бағытталған тәсілдер кеңінен ... ... ... ... ... ... Клиент өз тәуекелдерін азайту үшін белгілі бір тұрақты қызмет көрсетушімен - дәрігермен, шебермен және т.с.с. жұмыс ... ... ... ... ... ... тиімді. Себебі оның қызметі кеткен тұтынушы ... ... ... ... қарауы мүмкін.
Мұндай жалпы белгілер қызмет көрсету нарықтарының бәріне тән. ... ... ... ... ... ерекшеліктері мен қызметтің өзіне тән ерекшеліктері осы саладағы маркетингтің мазмұнын ... ... ... ... ... саласының дамуы жұмыссыздықты жойып, халықтың әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартып, салауатты өмір салтын қалыптастырады.
Елбасының Қазақстан ... ... ... ... ... 50 ... қатарына кешікпей қосылады делінген. Американдық ғалым К.Портер осы мақсатқа қол жеткізудің Қазақстан үшін жеті кластерін көрсеткен болатын. ... бірі - ... ... ... ... ... ... басты рөлдердің бірін атқарып отыр. ДТҰ көрсеткіштері бойынша туризм әлемдік ішкі ұлттық өнімнің 1/10 бөлігін, халықаралық инвестициялардың ... ... ал ... ... ... 9-шы жұмыс орнын қамтамасыз етеді. Туризмнен келетін кіріс-пайда мұнай, мұнай өнімдері және автомобиль экспорттарынан түсетін ... ... ... ... ... ... ең алдымен, өмір сүру деңгейінің өсуі, инфрақұрылымды жетілдіру, елдер мен халықтардың ... ... және ... ... ... ... ... саласы ретінде, туризмнің өзіне тән бірқатар айрықша ерекшеліктері бар, солар арқылы халық шаруашылығының басқа да салаларынан бөлініп тұрады. Туризм индустриясының ... ... ... өндіріс пен өнімді тарату уақытының бірлестігі. Көлік уақытының жоқтығы, яғни туристік қызметтер (турөнімдер) бұл жерде өндіріледі және бірден қолданылады. Екінші ... - оның ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің келесі бір ерекше айырмашылығы - ... ... ... ... ... тұтынушыларды тасымалдап, жеткізу. Бұл өз тұрғысында туризмнің басқа да ерекше айырмашылықтарымен байланысты - турист ... ... , яғни ... ... көңіл-күйі, жаңадан толтырылған білім, пікір, ақпарат арқылы. Сондай-ақ, егер ... ... ... ... ... ... кірсе, туристік қызметтердің бағасына туристердің көлікке шығыны кіреді. Негізгі туристік нарықтың басқа нарықтардан айырмашылығы, міне, ... Даму ... ... ... ... ... ... бірі ретінде анықталған және ол, өз кезегінде, 2001 ... 13 ... ... Республикасының Заңында көрініс тапқан. Себебі, Қазақстанның туризмді дамытуға ... ... бар. Оның ... ... ... ... табиғи жағдайлар мен ландшафтар, көптеген тарихи және архитектуралық ескерткіштер, Қазақстан жерін әртүрлі ... ... ... ... ... және ... мұралары құрайды. Қазақстандағы туризмнің дамуында керекті және жағымды фактор болып: республикамыздың саяси-әлеуметтік тұрақтылығы ... ... ... ... ... ғана ие ... ... қоса, бізде туризм саласында бірқатар перспективалық бағыттар дамуда. Бұл бағыттар: мәдени-танымдық, ... ... ... ... және ... туристерге көрсетілетін қызметтердің басым бөлігі Алматы облысына тиесілі. Алматы облысындағы туризмнің жай-күйін зерттей келе, бұл саланы ... ... ... ... негізгі мәселелерді анықтадық:
1. Құнды және тартымды экскурсиялық объектілерге немесе әсем ландшафттарға апаратын автомобиль жолдары ... ... ... ондай жолдардың мүлдем жоқтығы. Нәтижесінде, өңірдің көптеген объектілеріне көпшілікке ... ішкі ... ... қол ... ... ... Тікелей объектілер жинақталған жерлерге немесе маршруттардың тораптық нүктелерінде орналасуға ... ... ... Нәтижесінде, ішкі туризмде жолының ұзақтығы 400 км. болатын және жол шығыны анағұрлым жоғары бір күндік маршруттар көптеп ... Бұл ... ... ... жоқ, жол шаршатады, сондықтан көптеген туристердің есінде ... ... ... қалып қояды.
3. Экскурсиялық объектілер жай-күйінің нашарлығы, атап айтсақ, ыңғайлы көру алаңдарының, ақпараттық қалқандардың, бейімделген және қауіпсіз жалғыз аяқ жолдардың, ... ... ... ... ... жел, ... күн) жағдайда тынығатын жерлердің жоқтығы.
4. Шалғайдағы аудандардың жергілікті тұрғындары арасында қызмет көрсететін ... ... ... ... аудармашылардың, орналасқан жерлерде (қонақ күтетін және аңшылар үйлері, ... ... мен ... ... персоналдың жоқтығы.
5. Шалғайдағы аудандарда байланыс құралдарының және маршруттың жүріп өтуін бақылау, сондай-ақ шұғыл ... ... ... үшін сенімді мобильдік байланыс жасау мүмкіндігінің жоқтығы.
6. ... ... ... ... ... ... маршруттарға қызмет көрсетуге қатыспайды, экономикалық тиімділік алуға ... және шын ... ... ... ... танытпайды.
7. Облыстан бастап ауданға дейінгі жергілікті билік органдары, негізінен көп жағдайда барлық маршруттарға Алматы қаласының ... ... ... салық қала бюджетіне төленетін болғандықтан туризмнен және облыс аумағында орналасқан жолдар мен объектілердің пайдаланылуынан табыс алмайды.
Егер де біз туризм арқылы ... ... ... ... ... ... ... пайданы арттырғымыз келсе, туризмді экономиканың бір саласы ретінде дамытқымыз келсе, мынадай ұсыныстар айтар едік:
1. ... ... сай етіп ... ... ... ... ... жақсы жолға қойып, қаржыландыру мәселесін оңтайлы шешуіміз қажет. Сонда ғана мемлекеттің саяси саясаты, туризм дамуының жаңа стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... еді. Сонымен қатар, туристік қызмет көрсету мәселесін жақсартар болсақ, ... ... ... әлемдік стандартқа сай қызмет көрсетсе) шетелдік туристер ... ... тағы бір ... ... ... ... ... тамаша, көрікті, өте сұлу жерлер көп. Ол жағынан біз кейбір ... шаң ... ... ... ... Сол сұлу ... көбісі игерілмеген, яғни көпшілік біле бермейтін жерлеріміз өте көп. Сол ... ... ... ... ... ... мейлінше көп етіп салып, (яғни табиғат аясына) ... ... ... ... ... ... өз-өзінен ұсынылып тұрған аймақтарымыз жетерлік. Сол аймақтарымыз жайлы әлемдік деңгейде жарнама жасалса екен деймін. Шетелде Қазақстан туралы ... ... ... және аудиобейне жарнама материалдарын шығару және белсенді түрде тарату қажет. Қазақстанға туристерді тартуға өлкетану жарияланымдары, жарнама-баспа ... ... ... ... мен ... үйлердің жарнама - баспа қызметі өз ықпалын тигізеді. Жаңа ақпараттық технологияларды пайдалануға, оның ішінде Интернет жүйесінде Қазақстанның ... ... жеке ... ... ... мән беру қажет. Яғни жақсы танытар болсақ, біздің елге туристер көптеп келетін еді.
4. Туризмді тез қарқынмен дамыту үшін ... 4 ірі ... ... яғни ... және Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан, Батыс Қазақстан деп бөліп алып, осы арқылы туристік кластерді құру керек.
5. Қазақстанның ... ... ... ... алудың компьютерлендірілген бірыңғай жүйесін іске қоса отырып, республика аумағына шетелдік азаматтардың кіруі, шығуы мен болуы тәртібін, визалық және кедендік рәсімдерді ... ... ... ... ... ... туристер жиі болатын орындарда қазақша, орысша мәтіндеріне латын транскрипциясымен қоса берілген ақпараттық таблолар мен жазбаларды жасап, орнату қажет.
Біріккен ... ... ... ... (UNWTO) ... бойынша қазіргі туризм индустриясы халықаралық қызметтер саудасының экспортынан түсетін әлемдік ... 8%-н, ал ... ... ... 37%- н ... жоғары табысты, қарқынды дамып келе жатқан ... бірі ... ... ... - ақ, UNWTO - ның ... ... ... елге келген бір шетелдік туристке көрсетілген қызметтерден түскен табыс орташа шамамен алғанда әлемдік нарыққа 9 ... тас ... ... түскен табысқа немесе 15 тонна мұнай немесе 2 тонна жоғарғы сортты бидай сатудан түскен ... бара - бар. ... ... сүйенетін болсақ 2020 жылы туристік келулер саны 1,6 млрд адамнан аспақ, сондай-ақ туризмнен түсетін әлемдік табыс 2 трлн АҚШ ... ... ... ... ... ... ... мен дамыту бағдарламалары толық мәнде іске асса және осы айтылған ұсыныстар орындалса, тоғыз ... ... ... еліміздің экономикалық жағдайы тұрақтанып қана қоймай, оның ... ... де ... ... ... табылады, яғни халықтың тұрмыс жағдайы жақсарып, еліміз ... ... ... елу ел қатарына қосылатынына сенеміз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* атты ... ... ... ... Қазақстан халқына Жолдауы // Егемен Қазақстан, 2010, 29 ... Ел ... ... ... ... // ... ... 1997, 11 қазан.
* атты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың ҚазҰУ-де оқыған дәрісі // Қазақ Ұлттық Университетінің ресми сайты: www.kaznu.kz.
* Қазақстан ... ... ... ... 2001 ж. 13 ... № 211-ІІ ҚР Заңы (2009.17.07. берілген өзгерістер мен толықтырулармен) // Егемен Қазақстан, 2009, 30 мамыр.
* Лицензиялау туралы ҚР-ның 2007ж. 11 ... №214 Заңы // ... ... 2007, 26 қаңтар.
* ҚР Үкіметінің 2007ж. 11 маусымдағы №481 қаулысымен бекітілген туроператорлық турагенттік ... ... ... көрсететін қызметті лицензиялау ережесі // Ресми газет, 2007, 9 тамыз.
* Туризм және спорт ... ... ... 2008 ... 4 ... ... ... бекiтiлген Туристiк қызмет саласындағы мамандарды қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыру ережесi // Заң ... ... 2008, 27 ... ... Ө.Қ., ... Д.Қ., Исагулова Г.Д. Қызмет көрсету аясындағы маркетингтің даму ерекшеліктері. Оқу құралы. - Алматы: , 2007. - 220 ... ... К.Д. ... ... ... Учебное пособие. - Алматы: , 2007. - ... ... А.К. ... ... есеп. Оқу құралы. - Алматы: Заң әдебиеті, 2007. - 320б.
* Чудновский А.Д. ... ... ... ... ... - М.: КНОРУС, 2006. - С.90.
* Алиева Ж.Н. ... ... Оқу ... - Алматы: , 2004. - 172б.
* Смыкова М.Р. Туризм: экономика, ... и ... ... ... литература, - 2007. - С.220.
* Чудновский А.Д., Жукова М.А. ... ... ... ... - М.: ... и статистика, 2007. - С.224.
* ҚР Президентінің 2006 жылғы 29 желтоқсандағы №231 ... ... ... ... дамытудың 2007-2011ж. арналған Мемлекеттік Бағдарламасы // Егемен Қазақстан, 2007, 1 қаңтар.
* Алматы облысында туризмді дамытудың 2007-2011 жылдарға ... ... // ... 2007, 12 ... ... ... ... в Алматинской области // Алматы облысы ... ... ... ... ... Н.Р. ... көрсету саласының әлеуметтік - экономикалық маңыздылығы // Саясат - Policy. - 2008 - №2. - ... Есен Т., ... Н. ... ... ... алғышарттары. / Роль современной молодежи в развитии социума. Материалы международной научно-практической ... ... и ... - Қарағанды, Болашақ - Баспа, 2007. - 131-133б.
* Алматы облысында туризмді ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс - ... ... // ... 2007, 19 ... ... Қ.М. ... ... нормативтік-құқықтық және әдістемелік негіздері // ҚазЭУ хабаршысы. - 2008. - №4. - ... ... ... ... және ... ... ... дамыту бөлімінің мәліметтері.
* ҚР Статистика агенттігінің ресми сайты: www.stat.kz.
* ҚР ... және ... ... ... ... www.mts.gov.kz.
* Маханбет Н.Р. Қызмет көрсету туризмдегі әлеуметтік-экономикалық фактор ретінде // Саясат - Policy. - 2008 - №1. - ... ... А.Е. ... ... нарығын мемлекеттік реттеудегі ерекшеліктер // ҚазЭУ хабаршысы. - 2008 - №6. - ... ... - ... ... ... Б. ... көрсету саласының қазіргі таңдағы жағдайы. /Роль современной молодежи в развитии социума. ... ... ... ... ... и студентов/. - Қарағанды, Болашақ - Баспа, 2011.
* Исабеков Б.Н. Қазақстанда туризм саласын дамытуды жетілдірудің ... ... // ... ... - 2009 - №4(70). - 190-195б.
* Алматы облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің ... ... ... ... ... мәселелері бойынша әдістемелік құралы. - Талдықорған, 2011.
* Туристский путеводитель по Алматинской ... . - ... 2010. - ... ... по ... и ... - ... объектам Алматинской области. - Талдыкорган, 2012.
Қосымша А
1 - Кесте Қонақ үйді басқару ... ... ... ... ... ... ... басқаруды қалай меңгереді
Сынау және қателесу әдісі;
Басқарып ... ... ... ... ... ... келісімге жету ... ... ... ... ... оқу; ... қоры және ... бағытталған басқаруда тәжирибе жинауға оқыту.
Техникалық тәжірибе алуға ... ... ... ... ... ... ... мүдделерін өз мүдделерінен жоғары ұстау
Жеке материалдық қызығушылық ... ... бір ... шығу.
Қызметкерлермен бәсекеге түсу рухы
Топ тарапынан мойындау және қорғау
3. Есеп беру мен ... ... - ... басқару
Адам қоры мен өндірісті басқару жетістік пен соңғы нәтижеде ... роль ... = ... ... пен ... = ... ... өнім, табыс = соңғы нәтиже
Табыстарды басқару = соңғы нәтиже
4. ... ... мен ... ... шыға ... бір жақты мәселелердің өзі емес, белгілері ғана ... ... ... сапаға қатысты клиенттер мен қызметкерлерден ... ... ... ... отырып
есепке Белгілері емес, ... өзі ... ... шақырмай-ақ
Жеке жауапкершілік және ... ... ... мойындау
4.Коммуникабельділік
Жоғарыдан-төмен ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Шешімдерді қабылдауға арнайы ... мен ... ... кері байланыс.
Қабылданған шешімдерді бағалау
5. Жұмыс орнындағы тәртібі
Жаңа қызметкерлер ... және ... ... ... ... меңгереді ... ... ... ... меңгереді
Қамқорлыққа алу ... ... ... бер, ... ... ... жұмыс істеу қызметкерлер өздерін ... бір ... деп ... ... мен негізгі мәселелер
Дағдарыс кезінде жұмыстан ... ... ... ... алдын алу
Білікті мамандарды алуға ұмтылу ... ... ... ... деген қарқынды жауап
Өтіп жатқан үрдістерді жоспарлау
мен реттеу ... ... ... ... ... ... ұмтылу
7.Клиенттерге деген қатынас
Арыздарды реттеуге көңіл бөлу ... ... ... себепкер
жағдайлардың алдын алуға көңіл
бөлу
Туындаған мәселеде қызметкерлерді жақтап, бөтен ... ... ... ... ... ... мен ... үшін әкімшіліктен, мәлімет алып отыру
8.Кадрларды басқару
Өшпенді көңіл күй ... және ... ... ... ... алудың келісім-шарттық жүйесі
идеясын ... ... ... ... ... ... бағалау
Көп жағдайда нәтиже емес, ... ... ... ... ... және ... нәтижелерге негізделген
Бекітілмеген немесе бұлдыр мақсаттар
Келісімге негізделген анық мақсаттар
10.Ұсынылған қызмметтердің ... ... ... ... ... ... ...
Жоғары өзіндік құны мен бағасы ... ... құны мен ... ... ... ... , олардың пайда болу себебін ... ... ... ... ... сапасы
11.Мәртебе мен әлеуметтік статус мәселесі
Кеңсенің сыртқы келбеті мен көлеміне көңіл бөлу ... ... мен ... ... ... ... ... беру
Компания ... ... ... ... ... қарағанда маңыздырақ
12.Басқарушы рөл
Барлығын оң және теріс ... бөлу ... ... көрсету
Жеке көсбасшыларға ие болу ... ... ... ... ... қатысуы
Карьера мақсаттарына жедел ... ... ... мәселелерді ұжымдық талқылау жүйесі
14.Құндылық жүйесі
Тұтынушы - ... ... ... сападан маңыздырақ ... ... ... бір ... ... ... - ... асыраушымыз Сапа жетістікке жетелейді
Компанияның ұзақ мерзімге ... ... ... алғы ... ... ... құралдарын категориялау жүйесін қолдану әдістері
Категориялау стандарттары, нормалары мен ... ... ... ... мемлекеттер
Категориялау стандарттары, нормалары мен үрдістері мемлекеттік емес ұйымдармен ... ... ... ... түрде жүргізілетін мемлекеттер
Категориялау еркін түрде жүргізілетін ... ... ... көзі : ... ... бизнес: Пути становления и развития, Алматы, 1998 г.
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... үй барлық анағұрлым стандарт талаптарына жауап береді, олар ... ... ... бар ... ... көрсетулер мен ыңғайлылықтарды қарастырады. ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетулердің кейбір түрлері бойынша неғұрлым ... ... ... ... ... алғанда қанағаттандырарлықтай қонақ үй, қызмет көрсету, орналастыру, тамақтану сапасының жоғары деңгейін қамтамасыз ете алатын қонақ ... ... ... ... ... көзі : Р.А.Раева Гостиничный бизнес: Пути становления и развития, Алматы, 1998 г.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 105 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Туризмдегі қызмет көрсету мәдениеті ( тур. фирма мысалында)62 бет
Қазақстан туризмінің дамуындағы көліктің маңызы83 бет
Қазақстанда қонақ үйлерді жарнамалау практикасы9 бет
Маркетингтің туризм индустриясында маңыздылығы23 бет
Туризм саласындағы маркетингтің ерекшелігі6 бет
Туризмдегі нарықтық механизм және нарықтағы ұсыныс пен сұранысты зерттеу20 бет
2011 жылғы «Азиада» ойындарының туризмдегі рөлі78 бет
«туризмдегі экобағыттарды ұйымдастыру және жоспарлау»30 бет
Бизнестің туризмдегі алатын орны7 бет
Туризмдегі EXPO көрмесінің рөлі43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь