Биогаз технологиясы

КІРІСПЕ 8
ӘДЕБИ ШОЛУ 11
1.1. Биогаз туралы жалпы мәлімет 11
1.2 Қазақстандағы биогаздың жағдайы 17
2 ЗЕРТТЕУ НЫСАНДАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ 21
2.1. Биогаз алу барысындағы қауіпті (зиянды)
факторларды анықтайтын әдістер
21
2.2. Метанды анықтау және оны қауіпсіздендіру 26
2.3. Көмірқышқыл газын анықтау және оны қауіпсіздендіру 28
2.4. Қысымды есептеу 33
2.5. Шаңды анықтау 34
3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕСІ ЖӘНЕ ОНЫ ТАЛДАУ 38
3.1 Биогаз алу технологиясымен танысу 38
3.2 Биогаз алу барысындағы қауіпті және зияды
факторларды анықтау
59
3.3 Биогаз өндіру кезіндегі техника қауіпсіздігін тексеру 61
ҚОРЫТЫНДЫ 66
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 68
Энергия тасушы ретiндегi көмiрсутегi шикiзатының табиғи қорларының сарқылу мәселесi кеше пайда болған емес және энергияның жаңа көздерiн iздеу кеше басталған жоқ. Фотоэлектрлiк батареялар, күн жылытушылар, жел және биотермалдық сулар энергиясы негiзiндегi шағын электр станциялары, биомассаны жаңаратын энергия көзi ретiнде пайдалану жөнiндегi әзiрлемелер, көптеген жобалар – бұл өткен жүзжылдықтың 70-шi жылдардың жобалары.
Бүгiнде жаңаратын ресурсты, атап айтқанда биомассаны тарту идеясы бар. Егер өсiмдiктер фотосинтез көмегiмен жыл сайын көмiрсудың 30 миллиард тоннаға жуығын бекiтетiнiн ескерсек, ал мұнайды бiз он есе аз жоямыз, мұнда ойланудың себебi бар[1].
Дипломдық жұмыстың өзектілігі биогаз алу барысында өндіру технологиясының қауіпсіздігін талдау болып табылады. Биологиялық ресурстар есебiнен энергетикалық базаны кеңейту нақты жағдайларды мұқият бағалау мен жүйелiк жақындау кезiнде ғана мүмкiн. Биомассаны пайдаланудың ең тиiмдi тәсiлi - кейiннен газдық турбиналарда қосылуымен оны газдандыру болады.
1. Андреев В.А., Новиков М.Н., Лунин С.М. Использование навоза свиней на удобрение.-М.: Росагропромиздат, 1990.-94 с. ил.
2. Алёшкин В.Р., Рощин П.М. Механизация животноводства. 2-е издание переработанное и дополненное. М.: Колос, 1993 - 319 с.
3. Зинченко А.В. Международная методика инвентаризации выбросов парниковых газов. Справочно – методическое пособие и полный пакет документов. СПБ:НКП ―Атмосфера.
4. Рекомендации по расчету образования биогаза и выбору систем дегазации из полигонных твердых бытовых отходов. М., Госстрой РФ. 2003г, 27 с.
5. Анаэробная биологическая обработка сточных вод / Тезисы докладов участников республиканской научно-технической конференции 15-17 ноября 1988г./ Кишинев, 1988г.
6. Афанасьев Д.Е. Энергосбережение в сельском хозяйстве Якутии. Якутск: МГП «Полиграфист», 1995.-221 с.
7. Андрюхин Т.Я., Буренков B.C. Опыт анаэробного сбраживания птичьего помета при различных температурных режимах / Тезисы докладов совещания «Биогаз-87». Рига, 1987.
8. Бесподстилочный навоз и его использование для удобрения. Предисловие и перевод с нем. П.Д. Семенова.-М.: Колос, 1978, 271 с.
9. Баадер В., Доне Е., Брайндерфер М. Биогаз: теория и практика. (Пер. с нем. и предисловие М.И.Серебрякого). М. Колос, 1982. 148 с.
10. Биогаз:и греет, и варит. Журнал «Моделист-конструктор», 1987, №1, с 10-11.
11. Выбирая будущее. Новые методики экологического образования. Изд. ЭкоОбраз. Караганда, 2001г.
12. Тодорова Н. «Энергия...из мусорной кучи?» Газета «Казахстанская правда» №192 от 16 августа 2001г .
13. Тонкобаева Л. В этом доме – биогаз. Молодежный эколого-правовой журнал «Я и Земля», №7(17), ноябрь, 2001г.,с. 4 -5.
14. Biogas production. www.habmigern2003.info/PDF/methane-digester.pdf
15. Biogas. http:|/en.wikipedia.org/wiki/Biogas
16. Harold House, P.Eng. Alternative Energy Sourses – Biogas Production.
17. Биореакторы для переработки биологических отходовю http://www.koud.ru
18. Калмыкова Ю., Герман А., Жирков В. Твердые бытовые отходы. Утилизация и переработка бытовых отходов. Вторичное сырье. – сновы производства биогаза. http//www.solidwaste.ru/publ/view/34.html
19. "Энциклопедия Технологий и Методик" Патлах В.В. 1993-2007 гг.
20. Стребков Д.С., Ковалев А.А. Биогазовые установки для обработки отходов животноводства. // Техника и оборудование для села - 2006. - №11. - С.28-30.
        
        ТҮЙІНДЕМЕ
Диплом жұмысы 68 беттен, 17 суреттен, 7 кестеден, 44 әдебиет көздерінен тұрады.
Түйін ... ... ... ... биогаз технологиясындағы қауіпсіздік.
Жұмыстың мақсаты: Биогаз алу барысындағы өндіру технологиясының қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... Биогазды алу технологиясымен танысу;
* Биогаз алу барысындағы қауіпті және зиянды факторларды анықтау;
* Биогаз өндіру ... ... ... ... ... изложена на 68 страницах и состоит из 17 ... 7 ... и ... 44 ... используемой литературы.
Ключевые слова: Биогаз, технология биогаза, безопасность в ... ... ... Выявить уровень безопасности в технологическом процессе получение ... ... ... ... ... ... Определение опасных факторов технологии получение биогаза;
* Техника безопасности в процессе получение ... is ... on 68 pages and includes 17 figures, 7 tables and contains 44 list of used ... biogas, biogas ... safety ... in the ... To ... the level of security in the process to obtain biogas.
Objectives of the study:
- Definition of biogas technology;
- Hazards ... ... ... Safety in the process of biogas ... МЕН ... - ... ... - жекеленген биогазды қондырғының
МТБ - метантотықтырушы (түзуші) бактериялар
БГТБ - биогаз ... ... - ... ... - термоэлектр жылытқыш
ДЭС - дизельді электр ... - құс ... - ірі қара ... ... ... ... мәлімет
11
1.2
Қазақстандағы биогаздың жағдайы
17
2
ЗЕРТТЕУ НЫСАНДАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
21
2.1.
Биогаз алу барысындағы ... ... ... анықтайтын әдістер
21
2.2.
Метанды анықтау және оны қауіпсіздендіру
26
2.3.
Көмірқышқыл газын ... және оны ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫ ... алу ... танысу
38
3.2
Биогаз алу барысындағы қауіпті және зияды
факторларды анықтау
59
3.3
Биогаз өндіру кезіндегі техника қауіпсіздігін тексеру
61
ҚОРЫТЫНДЫ
66
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
68
КІРІСПЕ
Энергия тасушы ретiндегi көмiрсутегi шикiзатының ... ... ... ... кеше пайда болған емес және энергияның жаңа көздерiн iздеу кеше басталған жоқ. Фотоэлектрлiк батареялар, күн жылытушылар, жел және ... ... ... ... ... ... ... биомассаны жаңаратын энергия көзi ретiнде пайдалану жөнiндегi әзiрлемелер, көптеген жобалар - бұл өткен жүзжылдықтың 70-шi ... ... ... ресурсты, атап айтқанда биомассаны тарту идеясы бар. Егер өсiмдiктер фотосинтез көмегiмен жыл сайын көмiрсудың 30 ... ... ... бекiтетiнiн ескерсек, ал мұнайды бiз он есе аз жоямыз, мұнда ойланудың себебi бар [1].
Дипломдық жұмыстың өзектілігі ... алу ... ... ... ... ... болып табылады. Биологиялық ресурстар есебiнен энергетикалық базаны кеңейту нақты жағдайларды мұқият бағалау мен жүйелiк жақындау кезiнде ғана ... ... ... ең ... ... - ... газдық турбиналарда қосылуымен оны газдандыру болады. Принстон университетiнде жүргiзiлген алдын ала есептеулер, биомассаны газдандыру өнiмдерiнде ... ... ... ... жылу, ядролық және гидравликалық энергия қондырғыларымен бәсекелесе ... ... ... ... қолданудың ең перспективтi салалары жақын болашақта биомассаның үлкен көлемдерi жинақталған экономиканың салалары (атап айтқанда, қант қамысын өңдейтiн қант және винотемекi ... ... ... ... ... ... ... биомассаны пайдалану кезде электр энергиясы артылады, оны iске асыру спирттi мұнайдан арзан қылады. Қазiр осы дақылды өсiретiн 80 ... ... ... ... өндiрiлетiн энергияның 50% тек қант қамысынан өндiрiлуi мүмкiн.
Сонымен бiрге, жеткiлiктi ... ... ... ... ... ... ... тiкелей өндiру тәсiлi бар. Бұл алу тәсiлi бойынша биогаз деп аталатын ауыл шаруашылығының қалдықтарын метанға айналдыру ... ... ... - ... - ... ... жасайтын бактериялар (ғаламдық көлемде осы бактериялар Жер бетiндегi биологиялық метанның ... көзi ... ... ... ... ... ... шаруашылығы өндiрiсiнде егiн шаруашылығында органикалық тыңайтқыштардың үнемi жетiспеушiлiгi, мал шаруашылығындағы фермаларда мол ... ... ... ... үшiн шикiзаттың мәселесiн, ал өңделген шикiзат тыңайтқыштардың ... ... ... ... электр энергиясымен қамтамасыз ете алады. Биогазға өңделген көң тыңайтқыш ретiнде өте ... ... одан ... ... ... ... iшiне ... дәндер өспейдi, ал көңде даланы ластайтын арамшөптер өседi [2].
Биогазды алу технологиясының ... ... ... ... яғни оттегiнiң толық болмаған жағдайында (метантанкiлерде) өсiмдiк тектес органикалық массаны ферменттеу. Бүкiл дүние жүзiнде дәстүрлi емес энергия ресурстарының көзi ретiнде ... ... ... ... отыр. Батыс Еуропаның барлық елдерiнде биогазды алу және пайдалану жөнiндегi ұлттық бағдарламалар жасалған.
Осы заманғы техникалық биоэнергетикада органикалық қалдықтарды отын мен ... ... ... ... ... екi ... ... бар: термохимиялық конверсия (тiкелей өртеу, пиролиз, газдандыру, сұйықтау, синтез); биоконверсия (спирттер, сутегiнi, биогазды, органикалық қышқылдарды, өсiмдiк майларын және т.б.) ... ... ... биогаз алу барысындағы өндіру технологиясының қауіпсіздігін талдау болып табылады. Осы мақсатқа жету үшін төмендегідей міндеттерді орындаймыз:
* Биогазды алу ... ... ... алу ... қауіпті және иянды факторларды анықтау;
* Биогаз өндіру кезіндегі техника қауіпсіздігін тексеру.
ӘДЕБИ ШОЛУ
+ Биогаз туралы жалпы мәлімет
1982 жылы Мәскеулік ... ... ... В. ... мен Е. Доне болып табылатын, атты еңбекте биогаз туралы жалпы мәліметтер, биогаздық құрылғылар, олардың жұмыс жасау технологиялары көрсетілген. ... ... ... КСРО ... биогазды өндірісте пайдалану туралы бірегей оққулық болып ... ... ... ... - ... қалдықтарды қайта өңдеу арқылы биологиялық шикізаттан алынған отын. Тағы да басқа целлюлозадан және органикалық әртүрлі типті ... ... ... әр ... ... ... жобалар кездеседі, бірақ бұл технолгоиялар әлі бастапқы кезеңдегі өңдеуде немесе коммерциялылықтануда. Био отындар сұйық ... ... жану ... арналған, мысалы, этанол, метанол, биоотын), қатты отын (ағаш, шымтезек, отынды гранулалар, жаңқа, сабан, қауыз) және газ тәрізді ... ... ... ... ... пен ауа жетіспеушілік жағдайларда өсімдіктердің қалдықтарының толық ыдырамауы нәтижесінде түзілген топырақ субстратының бір ерекше түрі торфта ... ... үшін ... ... ... ерекше ылғалды климатты аймақтарда, буланудан жауын шашын көп түсетін жерде, әсіресе рельеф пен грунт ерекшеліктерінің ... ... ... ... ... ... себебі болатын ылғалдылық артықшылығы арнайы балшық өсімдіктерінің пайда болуына және топырақ үрдісінің ерекше бағыты - шымтезек ... ... ... - ... ... ... ... қоспасын (ыдырау деңгейіне байланысты мөлшері әртүрлі болуы мүмкін) және аморфты масса - гумификация мен күл сияқты жемісі ... ... ... ... ... ... ... көп емес минералды заттар бар делінеді. Шымтезектің түзілуінде өсу жамылғысы балшықта болатын кез келген өсімдік ... ... ... бұталар), бірақ қалыпты және сондық шымтезек түзуші - сфагналық мүк ... -- ... ... ... көне ... ... таңда әлемде ағаш өңдеуге немесе биомассаға энергетикалық ормандар қолданады, олар тез ... ... ... ... ... және т.б.). Көп ... отын ... табиғи балансты ағаштар қолданады, ал олар өз кезегінде орманның жойылуына әкеліп соғады. Ол ағаштар сапа жағынан ... ... ... ... ... орман - биологиялық шығарынды түрдегі энерго- тасымалдағыштар (басты түрі көң және ... ... ... және жылу ... қазандығында арзан электр бере отырып брикеттеледі, кептіреді және жағылады.
Отынды гранулалар - биологиялық түрдегі қалдықтар. Олар ... ... ... ... ... ... ... жаңқа, қабық, қауыз (лузга), қауыз (шелуха), сабан (солома) және т. б.
Ағаш жаңқасы -- бір ... жұқа ... ... арқылы немесе орманды алдын ала дайындайтын ағаш шабатын орындардағы қалдықтарды ... ... ағаш ... машинада немесе стационарлы ағаш жонатын машинаның көмегімен алынған ағаштан қайта өңделген қалдықтар. Еуропада жаңқаны негізі қуаты 1-ден ... ... ... ... ... ... ... Қатты отындарға отынды торф пен қатты үй ... және тағы ... да ... ... жылы ... ... ... шыққан Д.М.Бойлстың атты еңбегінде биогаз туралы толық мағлұмат береді:
Жер астынан ... ... ... биомассаны қолдану кеңінен дамып келе жатқан және дамыған елдерде қолданыс тауып отыр.
Биомассаның барлық көздерін үш топқа бөлуге болады. ... жер үсті ... ... ... үшін ... ... ... көздердің екінші тобына әр түрлі органикалық қалдықтар жатады:
-жануарлардың биологиялық ... ... ... ... қиы, үй ... саңғырығы және т.б.)
-ауыл шаруашылық мәдениетіндегі егін орғаннан кейін қалатын қалдықтар.
Үшінші топ-бұл судағы өсімдіктер- теңізді балдырлар, үлкен ламинарлар ... ... сулы ... жануарларының экскременттерімен астына төсейтін материалдың қоспасының құрамына байланысты ... ... ... ... темір, көміртегі және микроэлементтер - бор, молибден, кобальт және т.б. Ораша есеппен алғанда 1 тонна әр ... үй ... ... ... 5 кг ... 2,5 кг ... ангидриді (Р205) және 5 кг калий оксиді (К2О ). Одан ... ... ... көптеген органикалық заттар да енеді.
Биогаздық технология - қауіпсіздендірудің радикалдық әдісі және әр түрлі ... мен ... ... ... ... өндірілуі, осыған қоса жануарлар мен адамдардың тәжірбиелері, бұдан біз жоғары калорий газ ... ... - ... және ... ... ... таза ... тыңайтқыш аламыз. Биогаздық технология - бұл энергетиканың, агрохимияның, экологияның және капиталдың қиын жағдайларының шешімі.
Биогаздық технологияның негізінде, мал қиының және құс ... ... ... жағдайларда табиғи биологиялық ыдыраудың қиын процесстер жатыр. Ашудың ... ... ... ... ... ... ... материалды өз кезегінде салғанда және ашыған материалды алғанда биогаздың шығуы 1м3 реактордан 2-3м3-ке ... Ал ... ... ... - 6м3. Жақсы түсінуге болатын тағы басқа мысалдар келтіруге болады: бір сиыр бір тәулікте 2,5м3 газбен қамтамасыздандырады, семіртілуге ... ... 1,6м3, ... 0,3м3, ... ... бар ... ... органикалық заттардың бір бөлігі метанға (60-70%), көмірқышқыл газдарға (30-40%), күкіртсутектің аз мөлшеріне (0-3%),сонымен қатар сутегінің қоспасына, аммиакқа және ... ... ... Биогаз жағымсыз иісті емес.Оның бір куб мөлшеріндегі жану жылуы 25МДж, 0,6л бензин жанғанына, 0,85л спирт жанғанына, 1,7кг отын ... ... ... ... ... эквивалентті. Энергетикалықтан басқа биоконверсиялық процесс тағы бір мәселені шешуіне мүмкіндігі бар. Жай ... жер ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығында 10-15% шығымдылық артады. Бұл анаэробтық өзгертуде минерализация мен ... ... ... ... қазіргі кездегі ең маңызды және биотехнологияның аймақтарындағы болатын басқа аспект - экологиялық. Оны әлі құндылық жағынан және тағы ... ... ... ... ... ... ... орай, маңызды экологиялық талаптарды дәлелдемейтін кезең енді келді. Микроорганизмдер - метогендер органикалық қалдықтарды (жануарлардың, өсімдіктердің, муниципальді және тағы басқалар) биогазға ... ... бар, ... ... және ... да пайдалы, ең бастысы зиянсыз және залалсыздандырылмаған заттар. ... ... ... ... деп ... айтуға болады. Бұл биотехнология заттың және энергияның биосфералық айналудағы табиғи процестерге негізделген және биосфераға потенциалды зиян келтіретін ... ... ... ... ... ... биогаздық құралды қиға толы ор тәрізді елестетуге болады, газ шығару потрубкалы колпакпен жабылған. Мұндай қолдану қиды ашыту үшін температуралық режиммен ... ... дәл ... ... ... ... Индокитайдың мемлекеттерінде және Китайдың оңтүстік провинцияларында бұл тәсіл миллиондап қолданылады.
2013 жылы ... ... ... ... ... В.И., ... Р.Г. ... атты ғылыми мақаласында биоотын туралы мынадай анықтама берілген:
Биогаз технологиясы өндіру бойынша қондырғысының ... ... ... ... атмосфераны ластап ауруларға алып келетін токсикалық заттар да өңделетін қалдықтарға тән заттар да өтпейтіндей етіп құралғаның айтып кету маңызды. Биогазды ... ... алу - бұл тек қана ... газ көзі ... ... қалдықтарды (ОҚ) газ және тыңайтқыштарға биогазды қондырғыларының көмегімен өңдеу - бұл ең ... ... ... құтылу мен одан зиян емес пайда алудын экологиялық әдіс.
Биогаз технологиясы оттек болмағанда ... ... ... ... ашуы ... түзіледі. Биогаздың түзілу процесі табиғи табиғат құбылысы болып табылады. Биогаздың бары жайында шаруашылықта ... газ ... арғы ... білген [5].
2009 жылы Катмандуда, Непалдағы 10-12 қараша аралығында жүргізліген International Workshop on Domestic Biogas атты ... Workshop Report December ... ... ... ... ... ... ол:
Биогаз негізінде -- қойыртпағы. Оның негізгі құраушылары: метан (55-70%) және көмірқышқылгазы (28-43%); аздағанмөлшерде бұл ... ... да бар, ... химиялық агрессивті түрлері де табылады. Мысалы, күкірттісутегі(сероводород). Биогаз алу үшін бұларды ескермесе болмайды. Орташа есеппен 1 кг органикалық ... 70% тік ... шіру ... ... 0,18 кг ... 0,32 кг ... 0,2 кг су және 0,3 кг ыдрамайтын қалдықтар алынады.
Органикалық қалдықтардың ыдырауы(шіруі) ... ... ... ... Ол әрине белгілі бір топтағы бактериялардың қатысуымен болады да, әрекеттің тезірек жүруіне қоршаған ортаның ... мол ... ... ... - температура. Жылырақ болса, органикалық шикізаттың ферменттелу дәрежесі мен жылдамдығы артады.
Барлық ... орта ... ... ... ... - осы ... ... бөліну керек, яғни ыдыратуға(шірітуге) жиылған органикалық қалдықтардың ыдырауына себекер орта ... ... ... ... ... кезінде бөлінетін жылуды дұрыс қолдансақ бұл мәселе оңай шешілмек. қондырғыны - былайша айтқанда жасауда сол қидың ... зор ... Ал оны екі ... ... ... ... рет(сенімділік үшін) газдық дәнекрлегішпен қалыңдығы 2...5-мм-лік темірден жасалады. Биогаз қондырғысын шикізатпен толықтырып отыратын орын және ыдырамай қалған қалдықтарды ... орын ... ... ... ... ... 2012 жылғы №5 атты конференцияда талғыланған Лаврухина О.С. атты ғылыми мақаласында биогаз технологиялар ытуралы мынадай мәліметтер кездеседі:
Химиялық ... ... ... ... ... ... Егер энергия жылу түрінде бөлініп немесе сіңірілетін ... ... ... жылу ... ... химиялық реакция теңдеулері арқылы жазылып көрсетіледі, бұнда әрекеттесуші ... ... ... ... ... ... жүретін химиялық реакциялар экзотермиялық, ал жылу сіңіре жүретін реакциялар эндотермиялық деп аталады. Реакциялар жылу ... ... ... ... ... жылу ... Q деп белгіленеді және кДж - мен өлшенеді. Энергияның бір пішінінен екіншісіне ауысуын және ... бір ... ... ... сонымен бірге берілген жағдайда химиялық және фазалық процестердің жүру тереңдігін зерттейтін термохимия химиялық термодинамиканың маңызды бөлімі болып табылады. ... жеке зат ... ... жиынтығы термодинамикалық жүйені құрайды. Егер термодинамикалық жүйе қоршаған ортамен не затпен, не ... ... ... оны оқшауланған деп атайды. Қоршаған орта әсерін ескермейтін процестерді қарастырғанда осындай идеалдандырылған жүйе физикалық абстракция ретінде ... ... ... тек энергиясы арқылы алмасатын жүйе жабық деп аталады. Егер энергетикалық және материалдық алмасу ... ... - жүйе ашық ... күйі ... ... анықталады - температурамен, қысыммен, концентрациямен, көлеммен т.б. ... ... ... ... де бар: ішкі ... U, ... Н, энтропия S, Гиббс энергиясы G. Бұлардық реакция ... ... ... жүйе ... ... Жүйенің аталған қасиеттері температурадан, қысымнан, концентрациядан тәуелді, сондықтан оларды күйдің функциясы деп атайды. Олар процестің ... ... ... ... және соңғы күйімен анықталады.
Жүйенің ішкі энергиясы U молекулалар қозғалысы мен ... ... ... ... энергиясы, электрондар мен ядролар қозғалысы мен әрекеттесу энергиясы қосындылары болып табылады...
2001 жылы 16 ... ... №192 ... ... атты ... ... ... былайша ойлар білдіріледі:
Соңғы жылдары энергияны альтернативті және тиімді жолдармен алу мәселелері өте кең қарастырылады. ... ... ... ... ... оның ... ... түзілу механизмі, шығу тарихы, басқа елдерде биогазды алу әдістері, қолданылуы және әр түрлі биогазды қондырғылар қарастырылды. Органикалық өңдеуде биогаз ... ... ... ... ... қана қоймай, жыл сайын процесс нәтижесінде қосымша 95 млн. т шартты жанғыш заттар алуға болатынын 90 - шы ... ... ... - ... ... Оның ... компоненттері: метан (СН4) - 55 - 70%, көмірқышқыл газы (СО2) - 28 - 43%, ... ... өте аз ... ... газдар, мысалы күкірттісутек (Н2S).
Витаминдер - минералдар.
Биоконверсия процессі энергетикалық сұрақтан басқа, тағы екі сұрақты шешуге қол жеткізеді. Біріншіден - ... қый жер ... мен ... 10-20% ... ... ... шіру кезінде минералдану және азот қосылыстарының бөлінуі жүреді. Екіншіден - шіру кезінде, қыйдың құрамында әрқашан болатын арам ... ... ... ... және ... иіс жойылады, басқаша айтқанда экологиялық тазалық эффектісі пайда болады.
Бүгінгі күнде Европада анаэробты шіру қондырғылардың - 44%, ... ... - 14%. ЕО ... жұмыс істейтін биогазды қондырғыларын бірнеше топқа бөлуге болады. Олардың ішінен ең негізгі үшеуі: агротамақтық топ (67,5%), тамақтық емес ... тобы (15%) және ... емес топ ... 1999 ... ... ... дейін 1984-1998 жылдары арасында салынған 20 орталандандырылған биогазды қоңдырғы жұмыс істеген. Орталандандырылған биогазды қондырғылардың (заводтардың) ... ... ол ... ... жатқан ауыл аймақтардан шикізатты жеткізу. Ал көктемде шіріген өнімді сол ауыл аймақтарына жер тыңайтқыш ретінде жеткізіледі. Орталандандырылған биогазды ... ... ... үкіметі 1994 жылдан бастап көлемі 150-200 м3, аз көлемді фермерлік қондырғыларын салу концепциясын қолдауда.1997 жылы Данияда 20 аз көлемді ... ... ... және ... шығарып, жұмыс істеді.
Германияда 400-ге жуық метантенк көлемі 600-800 м3 аз ... ... ... ... ... 1995 жылдан 1998 жылға дейін 8 орталандан-дырылған биогазды қоңдырғы салынды. 1998 ж. басында метантенктер көлемінің қосындысы 190 мың м3 ... ... 1997 ж. ... 46 аз ... ... ... ... істеді. 1997 ж. тағы 10 фермерлік және 5 үлкен қоңдырғы ... ж. ... ... ... ... ... жергілікті ауылшаруалары электрэнергияны қыйдан жасай бастады.
Ең алғаш рет электрэнергияны қыйдан алу 25 жыл бұрын ... ... ... ... ... ... аса таралмады. Соңғы жылдары Сан-Луи Обиспо (Калифорния) қаласындағы ... ... тобы сол ... ... ... Даг ... осы ... академиялық бағдарламасы аясында электрэнергиясы қыйдан алынатын 200 сүт фермада бақылау жүргізді. ... ... ірі қара ... ... ... ... және процесстердің әсерінен метан және көмірқышқыл газын беретінін анықтады. Кейін ... ... ... ... ... ... жастардың экологиялық-құқықтық журналында жарияанған Л.Тонкобаевтың атты мақаласынан үзінді:
... Металдан жасалған цилиндрге ... ыдыс -- ... - ... ... ... бар, ... ... кран, механическалық қотарсытырғыш және биогаз бөлінетін түтік бәрі бір ыңғайлы конструкция рет інде құрастырылады (Суретті қара). Құрастыруға ең ... ыдыс - ... ... ... ... тыңайтқыштардың босаған ыдысы келеді, қолданылатын қосымша тетіктерімен құрамдары тотбаспайтын материалдана жасалғаны абзал. Ескеретін нәрсе -- ... ... ... ... ал оны төрбұрыш етіп жасауға да болады(яғни тақтайлар қолдансақта болады).
Ферменттеушінің екі бүйірлік қабырғалары ашылатын болуы ... - ... ... ... алуды жеңілдетеді. Едені решеткаланып жасалады. Оның астында орналасқан технологиялық канал арқылы ыстық ауа ... Оның ... ... үсті ... қалқанмен жабылады. Жылу сақтау мақсатында қабырғаларымен едендеріне керамзит сияқты материалдар қолданылады.
Метантенкке көмейі ... ... ала ... ... езіліп жасалған қи құйылады. ылғалдылығы 88-92% мөлшерінде болуы ... Ал енді бұл ... ... ... ... ... төменгі бөлігі шамасында болуы керек Аэробондық ферменттеушіні жоғарғы ашылатын бөлігінен қатқыл қимен немесе сол қиды ... ... ... ... ... ... ... әсерінен ферменттеушідегі қалдықтар органикаға ыдырап жылу бөліне бастайды. Бұл жылу метантенкті қыздыруға әбден ... оның ... ... ... ... ол ... қойылған, сондайақ физикалық құбылыс - ... ... мол). ... ... бөліне бастайды. Ол газ метантенктің жоғарғы бөлігіне жиналады. Арнайы қойлған түтікше арқылы биогазды бағыттаймыз да әрі қарай қолдана береміз.
Ал енді ... ... ... ... ... биохимиялық тепетеңдікті сақтауға көңіл бөлінуі керек. Кейбір жағдайларда аэробондық ферменттелу процесі кезіндегі қышқыл түзуге ... ... ... сол ... әрі ... қорытатын басқа топтағы бактериялардың жылдамдығынан жоғары болуы мүмкін ғой. Мұндай жағдайда қойыртпақтың қышқылдығы артады да биогаздың ... ... ... ... Мәселе күнделікті қосылатын шикізаттың көлемін азайту арқылы немесе оның еру қабілетін күшейту(мүмкіндігінше ыстық су құю ) ... ... Тағы бір ... ... әк ... ас ... қосып қышқылдықты азайту.
Биогаздың өнімділігі көміртекпен азоттың пропорциясы бұзылғанда да ... ... ... ... құрамында азоты бар - мал сідігі ... аз ... ... ... ... (50-100 г бір текшеметр шикізатқа).
Сондай ақ ылғалдылықтың артық болмауын және күкірттісутектің(сероводород)(ол биогазда 0,5% ) мөлшерден артық болғаны ... ... ... ... ... ... ... керек. Яғни тиянақтылықпен қадағалап отыруымыз қажет. Кейбір кінәраттарды мұқият сырлауымыз керек (ең ... ... ... бар ... - екі ... ... ... кез келген майлы сырмен тағы екі рет жабу керек).
журналында 2002 жылға №3 ... ... ... пен ... Баскакованың атты мақаласында заманауи биогаздың дамуы туралы мынадай ойлар айтылады:
Биомасса өте ... ... ... ... көзі ... табылады.
Биомассалық ресурстар дүние жүзінің барлық аудандарында кең тараған және ... ... ... ... ... ... ... осы био- массаның арқасында жалпы дүниежүзілік энергетикалық қолданыстың 6-10 пайызын жабуға болады. Жыл сайын жер бетінде фотосинтез ... ... 40 ... ... жуық ... және 120 ... тонна органикалық шикізат алынады. Биомассаны адам тұрмысында мына бағыттармен қолдануға болады: ... ... ... ... ... әр ... органикалық қалдықтардан биогаз алу. Биомасса, оның ішінде әсіресе ағаш отыны ауыл ... ... ... энергия көзі. Ағаш отын жылына жер бетінде 2 млрд. адам - ның сұранысын қанағаттандыра алады. Биомасса жер ... ... ... ... ... құрайды. Ал сапасы жағынан табиғи газбен бәсекелесе үшінші орынды иеленіп отыр. ... ... ... ... төрт есе көп ... береді. Еуропалық одақ мемлекеттерінде 1992 жылғы био-массаның өнімі жалпы энергетикалық өнімнің 55 ... ... ... ... ... ... Дания, Италия және Испания сияқты мемлекеттерінде кеңінен қолданылады. Еуропалық одақ ... ... ... эквивалентті 100-120 млн. тоннаға тең биоэнергия алынады. Сондай-ақ биомассалық ... ... 250 ... көлемінде әртүрлі энергетикалық плантациялардан алуға болады.
Биогаз алу биомассаны ... ең ... де ... түрі ... табыла- ды. Биогаз ауыл шаруашылығында ерекше роль атқарады. Себебі ауыл шаруа- шылығында пайда болатын биомассаны өндіру арқылы жетпіс пайыздық метан және егін ... ... ... ... ... болады. Биогаз өндірудің ендігі бір ерекше қасиеті оны өндіргендегі шығатын артық улы газдың мөлшері мұнай өндіргендегі шығатын ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі күні ақталуда. Биогазды жарықтандыруға, үй жылытуға, тамақ пісіру, ... ... ... қозғалту мақсатында қолданады. Ғалымдардың есептеуінше 1 м2 аумақты жылыту үшін жылына 45 м3 биогаз қажет, ал су ... үшін ... 5-6 м3 ... ... Бір тонна шөптен қырық пайыздық ылғалдықта 15 м3 биогаз алуға болады. Ал 1 ... ... алу үшін 0,7- 0,8 м3 ... ... ... тек ... және құс ... өзінен шамамен 3 млн. тонна органикалық қалдықтар түзіледі. Одан 1 млн. ... ... 8::109 кВт ::сағ ... ... ... ... биогаздың жағдайы
Жыл сайын әлемдегі әрбір қала тұрғыны 250-300 кг қатты тұрмыстық қалдықтар (ҚТҚ) екен. Жаһандану үрдісі ... ... ... ... одан ауыл ... да ... ... жатқан жоқ.
Қазір қазақ даласында 22 миллиард тонна қалдықтар мен қоқыс жиналыпты. Оның 16 миллиард тоннасы техногендік-минералдық қалдықтар болса, 6 ... ... адам ... аса ... химиялық қалдықтар екен.
Қасіреті қалың қазақ даласында бүгінге дейін жиналған 22 млрд. тонна ... 96 ... ... ... ... ... ... ҚТҚ мен күл-қоқыстың 97 пайызы далаға төгіледі. Тек 3 пайызы ғана өртеледі. Ал Германияда ҚТҚ мен күл-қоқыстың 30 ... ... 30 ... ... 27 пайызы, Швейцарияда 25 пайызы қайта өңделеді. ... ... ... әлем ҚТҚ мен ... ... ... ... азайту мақсатында мүмкіндігінше жұмыс жасап жатыр. Соңғы жылдары Қазақстанда да күл-қоқыс өңдейтін зауыттар салу жөнінде бірнеше ... ... ... ... әлі ... ... бұл ... іс жүзіне асырылған жоқ.
Алматы қаласында жинақталған тұрмыстық қалдықтардың көлемі 230 мың тоннаны құрайды. ҚТҚ ... ... ... ... ... ауа ... биохимиялық үрдістер кезінде пайда болатын улы лас заттармен былғануы жиналған қалдықтардың (биогаз) таралуы полигондағы қалдықтар ... ... ... де ... ... ... ... ластайтын заттардың жалпы құрамы, сақталатын қалдықтардың түріне байланысты ... ... ... басқа (метан және көмірдің екі тотығы) биогаздың құрамына аммиак, ... ... ... ... аргон, гаптан, толуол қатысады. Полигонның ауа ортасына антропогенді заттардың әсері, көпкезеңді және көпсебепті. Сондықтан биогаздың пайда болу ... ... ... ... анықтау биогазға ықпал ететін температура, ылғалдылық, көміртектің үлесі сияқты және қалдықтардың элементтерінің құрамынада байланысты болады.
Мамандардың мәлеметі бойынша ... ... ... құрылымын бұзу нәтижесінде, сонымен қатар ауасы ластанған аймақтарға тікелей жақын ... ... ... ... ... 600 ... ... Бұл құрам рұқсат етілген гигиеналық қалыпттан біршама ... ... ... ... ... ... ... мөлшері = 50 мг/м³ болуы тиіс, демек бізде 3-12 есе артық.
Бүгінгі күнде адамдардың тұрмыс тіршілігі табиаттағы басқару арқылы, жақсартуға ... және жаңа ... ... ... ... ... ортаға экологиялық проблемалар тудыруда. Адам баласына кейінгі кезде ... ... ... ... ... ... кризис жайлы мақалаларды жиі кездестіреміз. Мұнай үшін кейбір мемлекеттер бір-бірімен жауласып жатса, ал кейбіреулері экологиялық ... ... ... ... жылы ... ... 300 млрд ... энергия өндірілсе, ал қазір 60 000 млрд кВт-сағат энергия өндірілуде. Бұл өте үлкен көрсеткіш! Адамның энергетикалық сұранысы күннен-күнге ... ... ... ... ... көздері-жер асты пайда қазба қорлары-мұнай, көмір, табиғи газ барлық энергоқорлардың 90% құрайды. Американдық зерттеушілердің ... жер ... ... 2025 ... ... жетеді. Қашан болса да, ол бітеді және әрі қарай не болады? Пайдалы қазба қорларының таусылу қарсаңында, олардың бағасы да ... ... Жыл ... ... ... ... заттардың жануы нәтижесінде 23 млрд тоннаға жуық көмірқышқыл газы бөлініп, сондай мөлшерде оттек сіңіріледі. Атмосферадағы ... ... ... 13%-ке өсті, соның салдарынан атмосфера температурасы бірнеше градусқа мөлшерден тыс жоғарылап, мұздықтар еріп, соның салдарынан ... ... ... көтеріліп, табиғатта түрлі апаттар болып жатыр. 1980 мен 2004 жылдардың аралығында жер бетінде 14500 табиғат ... ... осы ... ... ... қаза ... Дереу проблеманы шешетін амал табу керек. Бүкіл әлем ғалымдары мен инженерлері ізденістің арқасында баламалы энергия көзін ... ... етіп ... Ол ... қалпына келтіретін энергия көздері деп аталады. Оған жел, күн энергиясы, геотермиялық энергия, биомасса, су ... ... ... тасу мен ... ... ... көтерілуінен болатын энергиясы жатады. Қалпына келтіретін дәстүрлі емес энергия көздерінің ерекшелігі қор көздері ешуақытта сарқылмайды және экологиялық ... ... ... ... ... бұзбайды.
Ал менің ұсынысып отырған ғылыми жобамның мақсаты- туындаған проблеманы ... ... ... ... ... энергия көзі - жел, күн, биогаз энергияларын пайдалану.
XX ғасырдың басында ... жел ... ... ... ... осы теорияны негіздей отырып әлсіз желдің ырғағынан жұмыс істелетін жоғары өнімді жетілдірілген желагрегаттардың конструкциялары жасалынды, Желдоңғалағының ... ... ... ... соққан желдің үлкен ағысын қамтиды және агрегат неғұрлым үлкен энергия өндіреді. Жел жылдамдығы 5м/с соққанда оның ... ... ... дейін жетеді. Ал оның диаметрін үлкейте отырып 2000 кВт-қа шейін энергия алуға болады. ... 40 ... жел ... 2000 кВт ... өндіреді.
Қазақстанның климаттық жағдайы күн энергиясын пайдалануда қолайлы болып табылады. Жыл сайын күннің түсу ұзақтығы 2200-3000 сағат болса, күн энергиясының көлденең ... ... ... 1280-1869 кВт сағ/м² екен. Ал шілде айында 1м² келетін көлденең жазықтыққа түсіретін энергия бір ... 6,4 тен 7,5 ... ... Ал ... ... ... Күннің Жерге беретін энергиясы, барлық қор көздері беретін ... 5000 есе асып ... ... Күн ... келешегі зор, экологиялық таза, қоры ешуақытта сарқылмайды, әрі арзан, тиімді. Күн батареялары ... зат ... ... ... бұл жер қойнауындағы оттегінен кейін екінші орындағы ең көп таралған ... бірі ... ... станциядағы 30 жылғы 1кг кремний өндіретін энергия, жылу электр станциясындағы 75 ... ... ... ... ... ... ... кремнийді 21 ғасырдың мұнайы деп атаса да болады. Күн батареяларының отыны тегін күн сәулесі болып табылады. Ал ... ... бұл ... мерзімінің ұзақтылығы (30 жыл және одан да көп), олар жөндеуді қажет етпейді, себебі оның механикалық детальдері қозғалмайды, экологиялық таза, жұмыс ... ... шуы да ... Биогаз өміріміздегі көптеген проблемаларды шеше алады: экология-лық, ... ... ... ... кететін қалдықтың қоршаған ортаға жағымсыз әсері зор-ақ. Ал биогазды алудың экономикалық бағаланулары бүгінгі күні ақталуда. Биогазды жарықтандыруға, үй ... ... ... ... ... ... ... мақсатында қолданады. Ғалымдардың есептеуінше 1 м2 аумақты жылыту үшін жылына 45 м3 биогаз қажет, ал су жылыту үшін ... 5-6 м3 ... ... Бір ... ... ... пайыздық ылғалдықта 100 м3 биогаз алынады. Ал 1 тонна бидайдан осы ылғалдықта 15 м3 биогаз алуға болады. Көмірсутегі қорларының таусылу ... бұл күн, жел, ... ... - құндылығы ерекше бізге табиғаттың берген сыйы десе де болады.
Қарағанды қаласының қоғамдық бірлестігі үшінші биогазды қондырғымен құрылысқа кірісті. ... ... мал үшін ... қазылған, ол кірпішпен қаланып және нәжіспен толтырылған (ірі ... ... ... және ... сабағын қолдануға болады). Биомассаны оттексіз жағдайда тұрғызып қояды. Содан кейін метан өзі тікелей түзетін бактерия ... ... ... ... ... ... ... өте бай,сондықтан мыналарды алуға болады: метан (СН4), көмірқышқыл газы (СО2), егін ... ... ... органикалық заттар. Қазақстан Республикасында 148 мың ауыл шаруашылығы бар: 131 мың егін ... 9567 мал ... 7 мың қос ... ... ... қарап , Қазақстанда 148 мың биогаздық құрылғы салу қажет- тілігі туындап отыр. 9567 ... ... ... (10м3) және ... кішірек болуы тиіс. Қазақстан Республикасында БГҚ- І ... өте ... ... жөн. Оның бәрі мына ... ... ... Республикасының территориясы үлкендігіне қарамастан халық саны аз, қоныстану аймақтарының әр түрлілігі және континентальды климатының әсері. ... ... ... ... бір ... - ... үнемдеу. Қуатты үнемдеуге бағытталған шаралар Қазақстандағы нағыз балама қуат көздері болып табылады. 2008 жылдың ақпан айындағы ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаев электр қуатын жаппай үнемдеу қажеттілігіне ерекше назар аударып, кәсіпорындарды қуат үнемдейтін және ... ... ... ... ... ендіруге күш жұмсауға шақырды. Энергия мен қорларды үнемдейтін технологияларды ... ... ... ... мәселеге айналып барады. Қуатты үнемдеу мақсатында, туындаған экологиялық проблемаларды шешу мақсатында мен көгілдір Балқаш көлінің ... өзім ... ... жазғы лагерь демалыс орнына желагрегатының комплексін, гелиотехника және биогаз қондырғыларын ... ... етіп ... Балқаш өңірінің соғатын орташа жылдамдығы - 4,8м/с. Жел жылдамдығы 5м/с соққанда желагрегатының қалақшаларының жылдамдығы 14-16м/с дейін жетеді. Диаметрі 15 ... 400 ... жел ... 1 сағатта 400 кВт энергия өндіреді. Күн энергиясын ішкі энергияға түрлендіру арқылы жылумен қамтамасыз ету ... күн ... ... ... ... душ және ... (ыдыс жууға) пайдалануға болады. 100 л суды қыздыру үшін ... 2-3м2 күн ... ... керек. Ал күн энергиясын электр энергиясына түрлендіру мақсатында қуаты 2-3 кВт-тан тұратын кремнийлі фототүрлендіргіш ... біз ... ... ... ... ... ... ол 20-30 м2 ауданды қамтиды, ал жылына 2000 кВт сағат энергия береді, Ал 1 кВт/сағ ... алу үшін 0,7- 0,8 м3 ... ... Орта ... біз 1 айда 8000 кВт ... ... Біз орнататын желқондырғысы мен фотоэлектрлік жүйе, биогаз қондырғысы жеткілікті мөлшерде энергия өндіретіндіктен, қуатты үнемдейміз. Біз бұның тиімділігін айқын көріп ... ... ... ... ... ... кезеңінде бұл жел , күн, биогаз энергиялары - құндылығы ерекше бізге табиғаттың берген сыйы десе де ... ... МЕН ... ... алу ... ... (зиянды) факторларды анықтайтын әдістер
Биогаз технологиясы оттек болмағанда бактерия әсерінен органикалық заттардың ашуы нәтижесінде түзіледі. Биогаздың түзілу процесі табиғи ... ... ... ... ... бары ... шаруашылықта балшық газ қолданған арғы аталарымыз білген [5].
Биогаз құрамына кұкіртсутек (Н2S), көмірқышқыл газы (СО2) және метан кіреді. Биогаз ... ... ... улы ... Ол ауадан жеңіл, тез тұтанады және ауамен (5-15% метан) ... ... ... ... ... ... болғанда кему әсерінен газ еш жағдайсыз ұшып кетеді. Адамдардың денсаулығы үшін үшін қауіпті ... ... аз ... ... және ... иісі арқылы тез білінеді. Күкіртсутек ауадан ауыр болғандықтан газ ... ... ... ... Концентрациясы жоғары болғанда оның иісін байқамай, оны білу қиынға соғады да, өлердей улануға алып келуі мүмкін, бірақ айта кету ... ... ... ... өте аз және 1%- тен ... ... ... кіретін көмірқышқыл газы (СО2) ауадан ауыр болғандықтан терең қуыстарда жинақталып, тұншығуға алып келуі мүмкін.
Метан бактериялары 0-70ºС аралығында өмір ... ... ... ... олар ... 900 С да өлмейтін кейбір штаммдары бар. Минусты температура болған жағдайда олардың қырылуы байқалмайды, ... ... ... ... ... бактериялардың өмір сүру температурасын 3-4ºС белгілейді.
Анаэробты жағдайда органикалық заттар бірнеше шіру этаптарынан өтеді: ... ... С02 және Н2. ... бұл ... ... ... қолданылады.
Морфологиясы бойынша бұл бактерияларды таяқшатәрізділер (Methanobacterium), кокка тәрізділер (Methanococcus), сарцина тәрізділер (Methanosarcina) және спирилла тәрізділер (Methanospirillum) деп бөлуге болады.
Сонымен ... оған ... ... ... орта да әсер ... ... газдың айтарлықтай көлемі температураға байланысты: жылу көп ... ... ... ... ... және жылдамдығы жоғары болады. Нақ осы себепті алғаш биогаз алу қондырғылары жылы климатты ... ... ... Жылу ... ... ... ... ысытылған суды қолдану, қыс кезінде температурасы 20ºС - ге дейін төмендейтін аудандарда биогаз генераторларының құрылысын ... ... ... ... ... қойылады: бактериялардың дамуына қолайлы орта болуы қажет, биологиялық ыдырайтын органикалық заттар және ... (90 - 94%) көп ... су ... ... Орта ... және ... ... әсерін тигізетін заттарсыз болуы тиіс: мысалы, сабын, ұнтақ, антибиотиктер.
Биогаз алу үшін өсімдік және шаруашылық қалдықтарын, қи, ағын суларды т.б. қолдануға ... ... ... ... ... ... үш ... бөлінеді. Жоғары бөлігі - үлкен бөлшектерден құралған, біраз уақыттан кейін қатайып биогаздың бөлінуіне кедергі жасайды. Ферментатордың орталық ... ... ... ал лас ... ... төменгі бөлігіне тұнбаға түседі.
Бактериялар орталық зонада аса белсенді, сондықтан ... ... ... ... 1 рет, алты ... ... ... отыру қажет. Араластыру механикалық құрылымдар және гидравликалық құралдар ... ... ... жүйе (биогаздың рецеркулциясы) немесе әртүрлі өзін - өзі араластыру әдістерінің көмегі арқылы жүргізіледі [9].
Өрт пен жарылыс
Өрт -- ... ... ... материалды зақым, азаматардың өміріне мен денсаулығына материалды зақымдар тигізеді.
Жарылыс -- физикалық немесе химиялық айтарлықтай энергияның ... ... тез ... шығару үдерісі. Химиялық жарылыс кезінде газдардан басқа жоғарғы дисперсті ... яғни ... ... ... бола алады.
Өрт кезінде жартылай немесе бөлшекті түрде технологиялық жабдықталу мен транспорттық құралдар істен шығады. Үй мен ауыл ... ... ... ... күйіктер пайда болады.
Өрт пен жарылыстар кезінде адамдар көбінесе термикалық пен механикалық ... ... ... ... дене ... ... сынықтар мен жарақатар кешені бола алады [21].
Бөлмедегі жанудың мүмкін болатын себептері:
Қысқа маталу режимі -- ток ... күрт ... ... ... ... ... болуы. Себептері: жобалау кезінде қателіктер, изоляция ылғалдануы.
Шамадан тыс асып кеткендегі өрттік қауіп -- ... ... ... тыс ... 1,5 ... қуаттылық кезінде резисторлар 200-300С дейін жылынады.
Биогаз құрылғысының маңында темекі тартуға тыйым салынады. Ол тек ... ... ... ... ғана ... және онда келесі бағыттаушы белгілер орналасу керек: ГОСТ 12.4.026-76. Өртті ... ... ... ... өрттік крандар, өрт сөндіргіштер мен құм жатады.
Өндіргіш кешенінің жоғарғы беті ... ... ... ... желі ... ... және көрсетілетін қызмет пен пайдаланудың қауіпсіздік шарттарын жасау үшін жоспарлануы ... ... ... мен ... ... ... қол жеткізу қамтамасыз етілуі керек.
Биогаз кешенінің аумағы қоршалуы немесе тиісті қауіпсіздік ... ... ... ... ... ұңғымалардың нөмірлері бағананың жоғарғы жағына бекітілген тақтайшаларға бояумен белгіленіп немесе ұңғымалар басына ойылып жазылуы тиіс. ... ... ... ... үшін, оларды эрлифт ерітінді көтергіштің сорғыш ұңғылары ... ... ... ... ... ... бас құбырға айдаған кезде, құрастырылған жиынтық өткізгіш ... ауа ... ... ... ... ... ... ережелер мен нормалардан басқа жұмыс жасайтын объектілерде өртке қарсы профилактикалық шаралар жүргізіледі.
1 Жарық сәулелерінен пайда болатын өрттің ... ... үшін ... ... территориялар мен үймереттер арасындағы ағаш заттарынан және жанатын қоқыстан, есік алдын алдын-ала тазалау керек . Өрт гидранттарына және су ... ... ... ... территориясы бойынша өрт көлігінің кедергісіз өту үшін шаралар жасалынады.
2 Ағаш конструкцияларының өртке төзімділігін жоғарлату үшін от қорғаныс сырлауы мен ... ... ... ... ... ... Қорғаныс жапқыш ретінде ортке төзімді сырлауды, сонымен қатар жарық сәулеленуін шағылыстыратын ақтауды қолдануға ... ... ... үшін ... су қоймалар құрылады. Қажетті жағдайда су қоймаларды тереңдетеді, яғни қыста мұздың максималды қалындығы кезінде ... ... ... алу ... ... ... ... жоқ кезінде объекттің техникалық қажеттілігі үшін және өрт сөндіру үшін судың алу мақсатымен артезианды скважиналарды бұрғылайды.
4 Биогаз өндірісінде өрт пен ... ... үшін ... территориясының сыртына шығарады және оны терең көмейді.
Электр қауіпсіздігі
Электроқауіпсіздік бұл - ... ... және ... электр тогының, электромагниттік поляның әсер етуінен қорғайтын ұйымдастырушылық және техникалық жүйе шаралары және ... ... ... термиялық, электрлық, биологиялық және механикалық.
Электр тогының адам ағзасынан өткенде келесі әсер етуге ... ... ... қан ... және де іішкі ағзалардың күйіп кетуі); электролитикалық (плазманың және қанның ыдырауы); биологиялық (ағзадағы тірі ... ... ішкі ... ... ... ... соққысын келесі 4 дәрежеге бөлінеді:
I - естен танусыз сіңірдің тартып қалуы; II - ... ... ... ... қалуы, бірақ жүректің және демнің жұмыс істеуі; III - естен тану және ... ... ... ... IV - ... әкеп соғу.
Электр тогының екі түрін айырады: жалпы және жергілікті.
Жалпы электр тогымен зақымдану ол адам ... ... көп ... ... ... ... жүректің, өкпенің және де басқа ағзалардың жұмыс істеуінің тоқтауы.
Ал жергілікті ... ... ... ... ... ... адам ... өтуі. Токтың адам ағзасына өтуінің ең кауіптісі: жүрек, ... бас ми, яғни бас - қол, бас - аяқ, қол - қол, қол - аяқ. ... ... Аса қауіпті ток жиілігі - 50 Гц.
Электр тогынан қорғанудың ұйымдастыру - техникалық ... ... ... ұйымының жұмысы электромонтаж бөлімінде келесіні қарастырады:
Дайындық, еңбек қорғау сұрақтары бойынша білімді тексеру;
Жұмыс орнындағы қауіпсіздік нұсқамасы;
Жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... бригадирлер, бастықтар);
Техниа қауіпсіздігі бойынша бөлмелер.
Электртогынан қорғану шаралары.
ССБТ 12.1.009-76 ГОСТ -ына сәйкес электр тогынан ... ... ... келесі тәсілдерді қолданады:
Ток жүретін бөлімдерден ажырату;
Жұмыскерлерді зақымданудан қорғау үшін екі ретті ажырату;
Ауадағы сымдар және жердегі кабель, т.б.
Электр ... ... ... аз ... ... ... (еден, қабырға);
Электр құрылғыларын жерге қосу;
Электр потенциалын түзету;
Электр құрылғыларын автоматты түрде сөндіру;
Алдын алу ... беру ... ... ... ... және т.б.
Жарақаттану
Травматизмді талдау әдістері, өндірісте сәтсіз оқиғаларды тексеру және есепке алу ... ... ... сәтсіз оқиғалардың алдын алу бойынша шараларды дайындау мен себептерді ... ... ... ... ... себептері мен жағдайларын білікті анықтау, олардың дұрыс есепке алынуы мен олардың қайталануының алдын алу үшін ғана ... ... ... ... мәні зор, ол жәбірленушіге шығынды қайтару туралы сұрақты тез шеше алады, қауіпсіз жұмыс шартын қамтамасыз ету бойынша жетекшімен жүргізілетін ... ... ... ... ... жою ... шараларды өңдеуге көмегін тигізеді. Еңбек қауіпсіздігі - қауіпті және зиянды өндірістік факторларда жұмыс істейтіндерге әсер ететін еңбек шартының ... ... ... ... - жұмысшы еңбек міндеттерін немесе жетекшімен берілген жұмысты ... ... ... ... әсер ... Сәтсіз оқиғаларға өткір уланулар, жылу соққылары, үсу мен найзағай түсу де ...

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Альтернативті энергия көздеріне көшу11 бет
Биогаз9 бет
Биогазды алу7 бет
Биогазды алу мәселелері38 бет
Күн көзінен және альтернативті жолмен энергия көзін алу16 бет
Сарқылмайтын энергия көздері – жел, күн, биогаз энергияларын пайдалану23 бет
Шағын биогаз қондырғысында қалдықтарды араластыру процесін жетілдіру жобасы55 бет
Электр энергиясы көзінің альтернативті түрлері19 бет
Қалдықсыз өндіріс технологиясы5 бет
Қалдықтар.қауіпті қалдықтар және олардың жіктелуі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь