Сын және оның этикалық аспектiлерi


Жұмыс тәжiрибесiнде сынды жиi кездестiруге - өзiмiз сынауға немесе әрiптестер тарапынан сыналу объектiсi болуға тура келедi.
Әсiресе, басшы үшiн сын ережесi мен оларға қойылатын этикалық талаптарды бiлу өте маңызды, өйткенi, кейбiр уақыттарда өз бағынушыларына, олардың жұмыс бағасына байланысты және қызметтегi мiнез-құлықтарына қарай сын ескертпелерiн айтуға тура келедi. Тек басшы ғана сын ескертпелерiн жасап қоймай, сонымен қатар жай қызметкерлерде (олар жоғары дәрежелi кәсiпқой социалистер) басқа қызметкерлердiң өз қызметтерiн жақсы орындау үшiн жұмыс сапасына талдау жасауға мәжбүр болады. Ережеде өкiнiшке орай, сынаушы мен сыналушының қарым-қатынастарын қиындататын және дау-жанжалға әкелiп соқтыратын көптеген аспектiлер бар. Егер сын ескертпелерi орынсыз айтылғын болса, онда ондай сын ұжымының этикалық дәрежесiн төмендетедi және психологиялық климатына зиянын тигiзедi. Сын әдiл айтылса да, ауыр қабылданады, демек сыналушының қызметтегi мiнез-құлқының өзгеруi немесе жұмыс сапасының көтерiлуiне қол жеткiзу мақсат емес. Мүмкiндiгiнше осындай шиеленiстердi шешу үшiн сын ескертпелерiн айтқанда сынаушы да, сыналушы да, Гроцесстiң этикалық жақтарына сәйкес кейбiр ережелердi ұстану керек.
Сынаушыға ұсыныстар:
1. Сынға қатысты ұжымдық, заңгерлiк, статустық негiздер бар екенiн шешiңiздер. Басқа сөзбен айтқанда, өзiңiз үшiн iстiң мән-жайын жеткiлiктi жақсы бiлетiнiңiздi анықта: Сiз өз жұмысыңыздың кәсiпқой маманысыз, сiз сынайтын қызметкер бөлiмi сiздiң бөлiмiңiзге тiкелей қатысы бар ма және соңында, сынайтын объект туралы анық және толық ақпарат жеткiлiктi ма? Осы сұрақтарды өзiңiзге қоя отырып және оларға нақты жауап бере аласаңыз ғана, сын ескертпелерi туралы шешiм қабылдауға болады.
2. Сiзде сынға негiз бар делiк. Бiрақ сынды жариялауға әлi кезек келген жоқ: әсiресе сiз басшы, менеджер болсаңыз, сiздiң ойыңызша сынды қажет ететiн қызметкермен куәгерсiз сөйлесiп көрiңiз. Әрине егер ол сынға бiрiншi рет тартылып тұрса, яғни қызметтегi мiнез-құлқында бұрын-соңды қателар жiберiлмеген болса, онда сын мағынасындағы бiрiншi әңгiме бетпе-бет болуы керек. Басшы (қатардағы қызметкер) сыналушыға, егер мұндай қателiктер қайталанса сын сферасының өрiстейтiнiн, яғни мұндай қылықтар бүкiл ұжымға немесе жоғары басшы органдарына жарияланатынын ескеру керек. Ереже бойынша, мұндай ескертпелер (қоқан-лоқы деп айтуға болмайды) қателердi түзеуге, қызметтегi мiнез-құлықтың өзгеруiне өзiнiң нәтижесiн тигiзедi, өйткенi ешкiм өзiнiң қателiктерiн бүкiл ұжым қызметкерлерiнiң бiлгенiн қаламайды.
3. Тағы бiр ереже – ол сынды мадақтаудан бастау, яғни сыналушыға айтылатын бiрiншi сөздер шамамен былай болу керек: “Сiз өзiңiздiң компетентiңiзбен (түрлерi – адалдық, кәсiпқойлық, тәртiптiлiк) қалай осындай (кешiрiлмейтiн) қателiктердi жiбердiңiз”. Ары қарай алғашында оның жұмысына сынаушы жоғары баға бергендiктен, ол оны сенiмдiлiкпен қабылдайды. Сыналушы өзiнiң бұрынғы еңбектерiнiң бағаланғанын көрiп, беделiн сақтап қалады және ренжiмей сабырлықпен

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Сын және оның этикалық аспектiлерi

Жұмыс тәжiрибесiнде сынды жиi кездестiруге - өзiмiз сынауға немесе
әрiптестер тарапынан сыналу объектiсi болуға тура келедi.
Әсiресе, басшы үшiн сын ережесi мен оларға қойылатын этикалық
талаптарды бiлу өте маңызды, өйткенi, кейбiр уақыттарда өз бағынушыларына,
олардың жұмыс бағасына байланысты және қызметтегi мiнез-құлықтарына қарай
сын ескертпелерiн айтуға тура келедi. Тек басшы ғана сын ескертпелерiн
жасап қоймай, сонымен қатар жай қызметкерлерде (олар жоғары дәрежелi
кәсiпқой социалистер) басқа қызметкерлердiң өз қызметтерiн жақсы орындау
үшiн жұмыс сапасына талдау жасауға мәжбүр болады. Ережеде өкiнiшке орай,
сынаушы мен сыналушының қарым-қатынастарын қиындататын және дау-жанжалға
әкелiп соқтыратын көптеген аспектiлер бар. Егер сын ескертпелерi орынсыз
айтылғын болса, онда ондай сын ұжымының этикалық дәрежесiн төмендетедi және
психологиялық климатына зиянын тигiзедi. Сын әдiл айтылса да, ауыр
қабылданады, демек сыналушының қызметтегi мiнез-құлқының өзгеруi немесе
жұмыс сапасының көтерiлуiне қол жеткiзу мақсат емес. Мүмкiндiгiнше осындай
шиеленiстердi шешу үшiн сын ескертпелерiн айтқанда сынаушы да, сыналушы да,
Гроцесстiң этикалық жақтарына сәйкес кейбiр ережелердi ұстану керек.
Сынаушыға ұсыныстар:
1. Сынға қатысты ұжымдық, заңгерлiк, статустық негiздер бар екенiн
шешiңiздер. Басқа сөзбен айтқанда, өзiңiз үшiн iстiң мән-жайын
жеткiлiктi жақсы бiлетiнiңiздi анықта: Сiз өз жұмысыңыздың кәсiпқой
маманысыз, сiз сынайтын қызметкер бөлiмi сiздiң бөлiмiңiзге тiкелей
қатысы бар ма және соңында, сынайтын объект туралы анық және толық
ақпарат жеткiлiктi ма? Осы сұрақтарды өзiңiзге қоя отырып және оларға
нақты жауап бере аласаңыз ғана, сын ескертпелерi туралы шешiм қабылдауға
болады.
2. Сiзде сынға негiз бар делiк. Бiрақ сынды жариялауға әлi кезек келген
жоқ: әсiресе сiз басшы, менеджер болсаңыз, сiздiң ойыңызша сынды қажет
ететiн қызметкермен куәгерсiз сөйлесiп көрiңiз. Әрине егер ол сынға
бiрiншi рет тартылып тұрса, яғни қызметтегi мiнез-құлқында бұрын-соңды
қателар жiберiлмеген болса, онда сын мағынасындағы бiрiншi әңгiме бетпе-
бет болуы керек. Басшы (қатардағы қызметкер) сыналушыға, егер мұндай
қателiктер қайталанса сын сферасының өрiстейтiнiн, яғни мұндай қылықтар
бүкiл ұжымға немесе жоғары басшы органдарына жарияланатынын ескеру
керек. Ереже бойынша, мұндай ескертпелер (қоқан-лоқы деп айтуға
болмайды) қателердi түзеуге, қызметтегi мiнез-құлықтың өзгеруiне өзiнiң
нәтижесiн тигiзедi, өйткенi ешкiм өзiнiң қателiктерiн бүкiл ұжым
қызметкерлерiнiң бiлгенiн қаламайды.
3. Тағы бiр ереже – ол сынды мадақтаудан бастау, яғни сыналушыға айтылатын
бiрiншi сөздер шамамен былай болу керек: “Сiз өзiңiздiң компетентiңiзбен
(түрлерi – адалдық, кәсiпқойлық, тәртiптiлiк) қалай осындай
(кешiрiлмейтiн) қателiктердi жiбердiңiз”. Ары қарай алғашында оның
жұмысына сынаушы жоғары баға бергендiктен, ол оны сенiмдiлiкпен
қабылдайды. Сыналушы өзiнiң бұрынғы еңбектерiнiң бағаланғанын көрiп,
беделiн сақтап қалады және ренжiмей сабырлықпен сынды әдiл деп
қабылдайды. Ақырында адам өзiнiң жұмыс қабiлетiн сақтап және қайтадан
жағымды сөздер есту үшiн қателiктерiн түзеуге шабыттанады.
4. Төртiншi ереже этикалық сипатта: адамды емес, жұмысты (тәрбиесiн,
қылығын) сынау керек. Айту керек: “Сiздiң жұмысыңыз өте нашар
орындалған, сiздiң қызмет мiндеттерiне қарым-қатынасыңыз өрескел және
ерсi және т.б.”, бiрақ “Сiз жаман адамсыз, өрескелсiз, осындай
қызметкердi қалай жұмысқа алған” деген сөздер айтуға болмайды.
5. Сынап тұрып сөзiңiздiң интоннациясына, әңгiменiң қарқынына, айқайға
баспай, артық эмоционалды қылықтарды айтып салмауға көңiл бөлу керек.
Бiр қалыпты, сабырлы үн , фактiлерге сiлтеме жасау, қойылатын
сұрақтардан хабардар болу сияқты қажеттi қасиеттер сынаушының этикалық
нормасы болу керек.
6. Асығыс шешiмдер қабылдауға болмайды, сыналушыға сөз айтуға мүмкiндiк
беру керек. Мүмкiн оның өзiн жақтайтын мәлiметтер бар шығар немесе тiптi
болмаса оны басқа түрде көрсетуi мүмкiн.
7. Сын “есеп беру” болмас үшiн, оны сыналушы қызметкердiң өз қатесiн
түзеуге ынтасы мен сенiмдiлiгiн оята отырып, сынаушы сыналатын
қызметкерге: “Барлық адам қателiк жiбередi, онда тұрған ештеңе жоқ,
бiрақ адамның жақсы жұмыс iстегiсi келмегенi, сол жаман” деген сөздер
айтылу керек. Сынаушы өзiнiң кезiнде жiберген қателiктерiн еске түсiре
отырып және оларды түзеудi әңгiмеде өз тәжiрибелерiн мысалға келтiру
керек. Бұл сыналушының өзiнiң жiберген қателiктерiне қарамай, жағымды
нәтижелерге жетуiне кедергi болатын нәрселердi жеңуге ынтасын оятады
және сенiмсiздiктен аулақ болуына ықпалын тигiзедi.
8. Бiреудiң адресiне сын ескертпелерiн айтатын менеджер (жай қызметкер)
сынмен ғана шектелiп қоймау керек. Оны бiреудiң жұмысына немесе
қызметтегi мiнез-құлқына риза еместiгiнен, оның қиын жағдайлардан қалай
шығуды және қателердi қалай түзеудi бiлетiн тәжiрибелi, жоғары кәсiпқой
маман екенiн жорамалдауға болады. Тек сынға ғана тоқталып қоймай,
сыналушыға қиын сұрақтарды шешуде, мысалы: “Сiздiң орныңызда мен былай
iстер едiм” немесе “Сiзге осыған ұқсас қателiктермен күресудегi өзi
тәжiрибем туралы ақыл бергiм келедi” деген лебiздердi айту жөн. Бiрақ
мұндай ұсыныстар шонжарлық аямпаз түрде болмау керек.
9. Сыншының соңғы сөзi, бiрiншi сияқты, сыналушыға өз күшiне сенетiн,
қателiктерi мен кемшiлiктерiн меңгере алатын ой клтiру керек, мысалы:
“Мен сiздiң бәрiн түсiнгенiңiзге және мұндай жағдай қайталанбайтынына
сенемiн”, “Мен сiздi намысы бар, тәжiрибелi қызметкер ретiнде бiлемiн
және қателiктер мен кемшiлiктерiңiзбен жұмыс жасайтыныңызға сенемiн”.

1. Сыналушыға өз жұмысындағы жаңылыстарды орнына келтiруге қажеттi
ұсыныстар бергенiмiздi осыған дейiн айттық. Бiрiншi сынайтын адамға ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Банкроттық және оның құқықтық аспектілері
Этикалық кодекс
Пайданың мәні және оның теориялық аспектілері
Ақшаның теориялық аспектілері және оның түрлері
Сын есім
Валюта нарығының дамуы және оның тарихи аспектілері
Сын және әдебиет
Буддизм – адамгершілік-этикалық ілім
Әлеуметтік қызметкердің этикалық нормалары
Аудит стандарттары және аудиторлардың этикалық нормалары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь