Банктің несиелік ресурстарын басқару,оларды қалыптастыру мен орналастыру тәртібі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1 БАНКТІҢ НЕСИЕЛІК РЕСУРСТАРЫ ЖӘНЕ МЕНШІКТІ ҚАРАЖАТ
1.1 Банк несиелік ресурстарының ұғымы және меншікті қаражат көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
1.2 Банктің меншікті қаражатының жеткіліктілігі және банктің тартылған қаражаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
1.3 Банктің депозиттік операциялар және депозиттік емес ресурстары ... ... ..34
2 «ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ БАНКІ» АҚ.НЫҢ НЕСИЕЛІК РЕСУРСТАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛДАУ
2.1 «Қазақстан Халық Банкі» АҚ.ның несиелік ресурстары және несие саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
2.2 «Қазақстан Халық Банкі» АҚ.ның несиелік операцияларының сапасын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..64
2.3 «Қазақстан Халық Банкі» АҚ. ның несиелік қоржынын қалыптастыру ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .77
3 БАНКТІК НЕСИЕЛІК РЕСУРСТАРДЫ БАСҚАРУ ЖӘНЕ НЕСИЕЛІК ҚОРЖЫН
3.1 Банктік несиелік қоржынды қалыптастыру және оның жағдайын бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...81
3.2 Банктік несиелік ресурстарын басқарудың жетілдіру жолдары ... ... ... ... .86
3.3 Банктік несиелік ресурс бойынша тәуекелді төмендету әдістері ... ... ...90
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...93
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...94
ҚОСЫМША
Диплом жұмысының өзектілігі: Қазіргі уақытта банктердің несиелік ресурстарын пайдалануда экономикамыздың дамуына үлкен өзіндік үлесін қосып жатқан Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің қызметтерінің дамып, халықаралық стандарттарға сай болып жатқандығын айта аламыз.
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 2007 жылдың 28 ақпанында өткен Парламент палаталарының бірлескен отырысындағы «Жаңа Әлемдегі Жаңа Қазақстан» атты Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауында: "Тәуелсіздікке қолымыз жеткен алғашқы күннен бастап сіздер мен біздер барлық қажыр-қайратымызды жұмсап, еңсесін асқақтатқан Жаңа Қазақстан барған сайын нық сеніммен алға басып келеді.
1.«Қаржы, ақша айналысы және несие» - Р.О. Смағұлова, Қ.Ә. Мәдіханова, Ә.Қ. Тұсаева, Ж.Ш. Сатыбалдиева – Алматы, «Экономика» -2008 жыл.
2.Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары – Б. Көшенова - Алматы, «Экономика» -2000 жыл.
3.Қазақстанның банк жұйесі – Ғ.Сейтқасымов, Ж.Бекболатұлы, С.Кәрімжанов - Алматы, «Экономика» -2008 жыл.
4.«Банк ісі» - С.Б.Мақыш - Алматы, «ИздатМаркет» -2007 жыл.
5.«Банк ісі» - С.Б.Мақыш - Алматы, «Жеті Жарғы» -2009 жыл.
6.www.halykbank.kz. – сайты
7. www.halykinfo.kz. – сайты
8.«Emeafinance» - қаржылық басылым (журнал) 2009 жыл.
9.«Euromoney» - қаржылық басылым (газет) 2009 жыл.
10.«Global Finance» - қаржылық басылым (журнал) 2010 жыл.
11.«The Asian Banker» - қаржылық басылым (журнал) 2010 жыл.
12. «Незаменимые услуги», М. Д. Жолдасбеков, Алматы,1986 ж.
        
        Т.Рысқұлов атындағы Қазақ Экономикалық Университеті
факультеті
кафедрасы
тақырыбына
мамандығы бойынша ... ... ... ... ... ... курс студенті 304 топ
Ғылыми жетекші: ... ... ... ... жұмыс кафедрасы отырысының 2009 жылғы ____ №_______ хаттама шешімімен Мемлекеттік аттестациялық комиссияның алдында қорғауға жіберілді.
Кафедра меңгерушісі
э.ғ.д., профессор ... ... ... ... ... ... Экономикалық Университеті
факультеті
кафедрасы
мамандығы
Дипломдық жұмысты орындауға
ТАПСЫРМА
Студент ... ... ... ... ... ... қарашадағы №_____________ЖОО
бұйрығымен бекітілді.
Аяқталған материалдар мен мәліметтер сипаттамасы
__________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________
Дипломдық жұмысты дайындауда жататын сұрақтар тізбесі:
1)_________________________________________________________________________________
2)_________________________________________________________________________________
3)_________________________________________________________________________________
Ұсынылатын ... ... ... ... диаграммалардың, сызбалардың)тізбесі
--------------------------------------------------------------------------------
___________________________________________________________________________________
--------------------------------------------------------------------------------
Тапсырманы беру күні ____________________ 200_ж.
Ғылыми жетекшісі: ___________________________________________________________________
(аты-жөні) ... ... ... ... ... ... атындағы Қазақ Экономикалық Университеті
факультеті
кафедрасы
... ... ... ... э.ғ.д., профессор
________________ ... ... қолы ... ... _____ тобы, мамандығы студентінің
тақырыбына
арналған дипломдық жұмысын жазудың
КҮНТІЗБЕЛІК ГРАФИГІ

Жұмыстың кезеңдері
Орындау ... ... ... тапсырма беру
2.
Негізгі көздер бойынша библиографияны құрастырумен бірге ... ... және ... ... ... жоспарын құрастыру және оның ғылыми жетекшімен келісуі
4.
Дипломдық жұмыстың бірінші бөлімін жазу және оны тексеруге ұсыну
5.
Өндірістік (диплом алдындағы) ... өту орны ... орны ... ... ... материалдарды бір жүйеге келтіру, талдау мен өңдеу
6.
Дипломдық ... ... ... жазу және оны ... ... ... ... бөлімін жазу және оны тексеруге ұсыну
8.
Ғылыми жетекшімен қорытындылар мен ұсыныстардың келісімі
9.
Дипломдық жұмысты ескертпелерге сәйкес қайта ... ... ... ... және оны ... ... ... пікірімен бірге ұсыну
10.
Дипломдық жұмысты кафедрада алдын-ала қорғау
11.
Дипломдық жұмысты кафедра меңгерушісінің қорғауға рұқсат еткенінен кейін сыртқы ... ... алу үшін ... және ... рецензиясын алу
12.
Баяндаманың тезисі мен қорғауға шығарылатын кестелік - ... ... ... ... ... графикті беру күні ____________20___ж.
Күнтізбелік графикті орындауға қабылданған студент __________________________________________ ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ҚАРАЖАТ
1.1 Банк несиелік ресурстарының ұғымы және меншікті қаражат көздері.....................................................................................................................22
1.2 Банктің меншікті қаражатының жеткіліктілігі және банктің тартылған қаражаттары...........................................................................................................25
1.3 ... ... ... және ... емес ...
2 ... НЕСИЕЛІК РЕСУРСТАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛДАУ
2.1 АҚ-ның ... ... және ... саясаты....................................................................................................................40
2.2 АҚ-ның несиелік операцияларының сапасын талдау......................................................................................................................64
2.3 АҚ- ның несиелік қоржынын ... ... ... ... ... БАСҚАРУ ЖӘНЕ НЕСИЕЛІК ҚОРЖЫН
3.1 Банктік несиелік қоржынды қалыптастыру және оның жағдайын бақылау...................................................................................................................81
3.2 Банктік несиелік ресурстарын басқарудың ... ... ... ... ресурс бойынша тәуекелді төмендету әдістері...........90
ҚОРЫТЫНДЫ.......................................................................................................93
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ...........................................................94
ҚОСЫМША
КІРІСПЕ
Диплом жұмысының өзектілігі: Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... үлкен өзіндік үлесін қосып жатқан Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің қызметтерінің дамып, халықаралық стандарттарға сай болып жатқандығын айта аламыз.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 2007 ... 28 ақпанында өткен Парламент палаталарының бірлескен отырысындағы атты Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауында: "Тәуелсіздікке қолымыз жеткен алғашқы күннен ... ... мен ... барлық қажыр-қайратымызды жұмсап, еңсесін асқақтатқан Жаңа Қазақстан барған сайын нық ... алға ... ... ... өзі ... ... ... еліміздің атағы шартарапқа таралып, әлемдік қоғамдастықтың алдындағы абыройы да жылдан ... ... ... Біз ... мен ... берік іргетасын қаладық. Қазақстанның алдағы дамуы, кемел келешегі экономикалық, әлеуметтік, саясаи және әкімшілік ... ... ... ... жаңа ... батыл қадам бастық",- деп Елбасымыз Қазақстан халқына жарқын ... ... ... ... тағы да ... жеткізді. /1/
Еліміздің 2030 жылға дейінгі Дамуының стратегиясы - қоғамымыздың ... ... мен ... ... баян ...
Бүгін толық жауапкершілікпен былай деп мәлімдеуімізге болады: ... ... ... ... ... әрі өз ... ... жаңа кезеңіне нық сеніммен қадам басты!"
Өткен жылы біз жалпы қазақстандық жобамызды тұжырымдап, оны іске асыруды қолға алған болатынбыз. Бұл - ... ... ... ... ... 50 ... қоғамдастығына қарай жедел жылжуымыз және оның тұрақты мүшесі ретінде Қазақстанның тұғырнамасын ... ... ... ... ... ... барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясында: "Біз қатаң бәсекеге әзір тұрып, оны өз ... ... ... ... ... көп тарапты халықаралық экономикалық жобаларға белсене қатыса алады, қатысуға тиіс те. ... өз ... ... ... жолындағы заңнамалық, әкімшілік және бюрократиялық кедергілерді ысырып тастауға, ... ... ... ... кемел бастамаларына тікелей қолдау көрсетуге міндетті", - деп экономикамыздың барлық салаларын дамытуға мүмкіндігіміз бар деп пайымдаған еді. /2/
Екінші ... ... яғни ... ... ... ... негізінде салымдар түрінде кәсіпорынның, ұйымдардың, басқа банктердің, халықтың уақытша бос қаражаттарын тартуға мүмкіндігі бар. Қазақстанның қаржы жүйесінің тұрақты дамуы бірінші ... ұзақ ... ... ... ... ... мекемелердің дамуынан көрініс табады. Осыған байланысты еліміздің несие нарығының ... ... даму ... ... ... ... ... және халықтың банк жүйесіне деген сенімділігінің артуынан байқалады.
Қазіргі кезеңде Қазақстан Республикасында банк аясы серпінді түрде дамып келе жатқан экономикалық секторлардың ... ... ... түрде реттелетін коммерциялық банктер, бүгін дербес және үлкен банкаралық бәсеке жағдайында жұмыс істеп жатыр.
Дағдарысты құбылыстардан ... ... ... ... қазіргі проблемалар тұрғысында банк жүйесінің алдағы уақыттағы дамуы мен жетілдірілуі үлкен тәжірибелік мәнділікке ие.
Қазіргі банктер клиенттерге қызметтің кең ауқымды ... ... банк ... жаңа ... ... ... көрсетудің жоғарғы деңгейін қамтамасыз етіп отыр. Банктердің ең басты қызметі - несиелеу. Ол кәсіпорындардың, ұйымдардың және кәсіпкерлік ... ... және ... ... үшін іске ... Банктер өздерінің несие қызметтін қаншалықты тиімді жүзеге асырса, соншалықты клиенттердің экономикалық жағдайына әсерін тигізеді. Себебі, банктік ... жаңа ... ... ... жұмыс орны санының өсуіне мүмкіндік туғызады және олардың экономикалық өмір икемділігін қамтамасыз етеді.
Қазіргі банктік несиелеу жүйесі нарықтық ... ... мен ... ... ... ... мемлекет экономикасын нығайтуға, айналыстағы негізсіз ақша массасының өсуін шектеуге, инфляциялық процестердің алдын алуға және ұлттық валютаны нығайтуға ... ... ... ... ... тез арада дамуы мен нығайуы бұрын болған несие ресурстарының дефицитін қысқартты. Қазақстанның экономикалық өсуі мен ... ... ... ... ... саясаты, қоғамдық сенімді арттырып, мемлекеттің банк секторының ... ... ... ... ... ... мен ... өсуінің нәтижесінде Қазақстан банктері пайыздық мөлшерлеме және мерзімге ... ... ... беру бойынша аса ыңғайлы жағдай ұсынуға ұмтылуда.
Бірақ Республикадағы банктердің ... ... ... ... аса ... ... ... асырылады. Мысалға, жекелеген экономикалық секторлардың экономикалық тұрақсыздығы, төлем дағдарысы, төлем балансының дефициті және т.б. Осы факторлардың әр қайсысы берілген банктік ... ... ... уақытылы өтеу мүмкіншілігінің төмендеуінен банктердің несие және пайыздық саясатын хеджирлеу стратегиясы және т.б. мүмкін тәсілдер механизмдерін әзірлеу көмегімен ... ... ... ... ... ... маңыздылығы мен тәжірибе жүзіндегі мәнділігі дипломдық жұмыстың тақырыбын таңдауға себеп болды.
Дипломдық жұмыстың ... ... > ... ... ... ...
Диплом жұмысының пәні: Акционерлік Қоғамының несиелік қызметін қарастыру.
Осы дипломдық жұмысты жазудың мақсаты: тек қана ... ... ғана ... ... ... ... ... операцияларын жүргізудің тәжірибелік жақтары, банктің несие қоржынының жағдайы және пайда болған проблемаларды шешудің перспективалық бағыты табылады.
Бұл мақсаттарға жету үшін ... ... ... ... Тақырыпты зерттеудің мақсаты - коммерциялық банктердің несие операцияларының ішіндегі - несиелік портфеліне ... ... оны ... ... ұсыныстарды беру.
‒ Несие қоржынының ролін анықтау, банктің ... ... ... ... ... және оны ... ету ... әзірлеу.
‒ Акционерлік Қоғамының несие қоржынына талдау жүргізу.
... ... ... төмендету саласында жобалық шешімдерді әзірлеу, > Акционерлік Қоғамының несие портфелінің көлемін көбейтуге ... ... жаңа ... ... енгізуді бағалау, несиелеу кезінде пайда болған проблемаларды шешу жолдары.
Дипломдық жұмысты орындау кезінде заңдық, нормативтік актілер, әдістемелік сілтемелер мен нұсқаулықтар, ... және ... ... ғылыми еңбектері қолданылды.
Диплом жұмысының жаңалығы: болып банктердің ... ... ... ... тәуекелін төмендету және проблемалық несиелерді басқару жолдары.
Жұмыс ... ... ... 94 бет көлемінен, кіріспеден, 3 бөлімнен, қорытындыдан, сонымен ... 17 ... ... ... тізімінен тұрады. Жұмыста 15 кесте және 11 сурет бар.
Дипломдық жұмыстың бірінші тарауында коммерциялық банктердің несие ресурстары және оны қалыптастырудың ... ... ... банктегі пассивтік операциясының ішінде депозиттік операцияның мәні ашылған.
Екінші тарауында Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің несиелік портфель ... және АҚ ... ... ... қызметіне талдау жүргізілген.
Үшінші тарауында несиелік қоржынды пайдаланудағы қайтарымсыздық тәуекелін төмендетудегі кемшіліктерді шешу және ... ... ... жетілдіру жолдары ұсынылған.
1 БАНКТІҢ НЕСИЕЛІК РЕСУРСТАРЫ ЖӘНЕ МЕНШІКТІ ҚАРАЖАТ
1.1 Банк несиелік ресурстарының ұғымы және меншікті қаражат көздері
Коммерциялық банктер бір ... ... ... уақытша бос ақшалай қаражаттарын тартатын болса, екінші жағынан, бұл қаражаттар есебінен ... мен ... әр ... ... ... ... ... Коммерциялық банктің пассивтік операциялық негізінде оның қызметінің жүзеге асырылуы үшін қажетті банк ресурстары жинақталады.
термині терминіне қарағанда кең ... ... Банк ... тек ... ғана ... сол ... басқа да активтік немесе комиссиондық операцияларды қаржыландыру үшін ... ... ... ... және ... ... ... жағдайында банк ісінің ұйымдастырылуында мемлекеттік монополия көрінісі байқалады. Барлық кәсіпорындар, ұйымдар және ... ... ... ... банк ... ... ресурстарын міндетті түрде сақтауға тиіс болды. Банкке кәсіпорындар мен мекемелердің ресурстары іс ... ... ... Тек ... ... ғана ... мөлшерде төленді. Осындай жағдайларда жалпы мемлекеттік қарыз қор деген экономикалық түсінік қалыптасты. Жалпы мемлекеттік қарыз қор халық ... ... үшін банк ... ... мемлекеттің ықпалымен жинақталған қаражаттар жиынтығын білдіреді. Демек, олар банк ресурстары болып саналады. Ссудалық қорды орталықтан бөлу ... банк ... ... ... әсер ... Ол ... да банк ресурстары меншікті және тартылған қаражаттарға бөлінген. Мұндағы меншікті қаражаттарға: жарғылық, резервтік, негізгі құралдар, амортизациялық және банк ісін ... ... ал ... ... ... ... ... кәсіпорындардың, ұйымдардың есеп айырысу және ағымдық шоттардағы қаражаттары және халықтың ақшалай жинақтары жатты. Осындай жағдайларда банк ресурстары нарығы қалыптасып, мемлекеттің ... қоры осы ... бір ... ... ... банк ... ... кұрылуында көптеген ерекшеліктер бар деуге болады. Коммерциялық банктер қызметінің тұрақтылығы үшін, ең бастысы, олардың баланстары өтімді болу ... ал оның ... ... банктік ресурстар мен несиелік жұмсалымдар арасындағы көлемі және мерзімі бойынша тепе-теңдіктің сақталуын талап ... ... ... ... ... ... қатар бағалы қағаздар нарығы қалыптасады. Сөйтіп банктер жаңа қызмет түрлері терінде бағалы қағаздармен , ... ... және ... ... ... ... ... бастады. Бұл, яғни банктің ресурстық құрамына тек қана ақшалай қаражаттар ... сол ... ... құндылықтар және бағалы қағаздар кіреді дегенді білдіреді.Ұлттық банк ... ... ... ... ресурстарының бір бөлігі сол банктен алған ресурстардан да құралады.
Демек, коммерциялық банктер ерекше бір кәсіпорын ретінде делдалдық қызметке ... ... ... ... ... ... ... ала отырып, оны қажет ететін кәсіпорынға, ұйымға және ... ... ... ... ... - бұл ... ... операциялары негізінде қалыптасқан және барлық активтік операциялар бойынша банк өтімділігін қамтамасыз ету және ... табу ... ... ... ... меншікті жіне тартылған қаражаттарының жиынтығы.
Нарықтық қатынастарға өту барысында банк ресурстарының құылымында біршама өзгерістер ... ... ... ... ... коммерциялық банктің акционерлік капиталы, резервтік қоры, сол сияқты қосымша қорлары кіреді. Тартылған қаражаттардың жаңа түріне: Ұлттық банктен және ... да ... ... ... ... ... банктердің, корреспонденттік шоттағы, депозиттік шоттардағы қаражаттары, облигацияларды сатудан түскен қаражаттар, лизингтік операцияларды жүзеге ... үшін ... ... ... жатады.
Коммерциялық банктер ресурстарының құрылымы олардың мамандануы, әмбебаптығы, және қызметінің ерекшкліктеріне қарай ерекшеленеді.
Банк ресурстарының ... ... ... Банктің меншікті капиталы
‒ Банктің зеамдық және тартылған қаражаттары
Банк ... ... ... капитал үлесі тартылған қаражаттарға қарағанда өте төмен ... ... ... ... ... 10%-ға жуық ... ... қалған бөлігі тартылған қаражаттардың үлесіне тиеді.
Кесте-1. Қазақстандық ... ... ... ... ... мен ... топтастырылуы
Банктердің аттары
Міндеттемелері
Меншікті капитал
Барлық пассивтері
1.Казкоммерцбанк АҚ
383 359 151
39 265 133
422 624 ... ... 308 ... 670 510
369 978 680
3.Қазақстан Халық Банкі АҚ
232 454 217
21 100 ... 555 ... ... ... ... АҚ
86 669 542
9 083 160
95 752 702
5.Центркредит банкі ... 177 ... 561 ... 739 ... 287 ... 123 ... 411 ... Банкі АҚ
48 772 598
6 161 812
54 934 410
8.Альянс Банк АҚ
46 589 193
4 085 ... 675 ... ... АҚ
41 954 490
8 461 110
50 415 600
10.Ситибанк Казахстан АҚ
28 864 535
6 303 720
35 168 ... ... ... ... 511 ... 146 055
30 657 369
12.Темірбанкі АҚ
24 249 481
4 413 033
28 662 514
13.TEXAKABANK
10 986 409
1 507 ... 493 ... ... 812 320
1 428 ... 241 ... ... 424 ... 280 476
9 704 956
16.Қазақстандағы қытай банкі ЕБ АҚ
4 185 ... 450 ... 636 ... ... ... ... 815 026
1 198 976
4 014 002
18.Нефтебанк ... 622 019
913 ... 535 ... МБ ... 009 ... ... 988 202
20.Данабанк АҚ
1 231 666
1 064 945
2 296 611
21.ТПБК АҚ
929 517
1 290 089
2 219 606
22.Лариба-Банкі ББ АҚ
913 270
1 327 307
2 240 ... ... ... ... 213 ... 100 ... ... банкі ЕБ АҚ
706 996
1 193 421
1 900 417
25.Қазақстан индустриалды ... АҚ
647 ... 119 ... 767 ... АҚ
144 537
1 055 273
1 203 310
27.КИБ АҚ
126 340
1 076 ... 203 ... ... 316
1 034 ... 132 762
29.Алаш-банкі АҚ
83 625
1 101 709
1 185 334
30.Пәкістан ұлттық банкі АҚ
46 656
1 113 635
1 160 291
31.Қазақстан ... үй ... ... ... ... 638
1 508 473
1 524 111
Ескертпе - Қаржы ... және ... ... ... және ... жөніндегі ҚР агенттігінің есептік материалдарынан
Осы кестеде көріп отырғанымыздай, банктердің пассивтерінің өсуіне ... ... ... ... ... ... өсуі ықпал етуде.
Ал, несиелік ресурстарға тоқтала кететін ... ... ... қарағанда экономикалық нарықта мағлұматтар өте аз десек те болады. Банк ресурстары тек несиелеуге ғана ... сол ... ... да ... ... ... операцияларды қаржыландыру үшін пайдаланылады.
Несие қатынастарының нақты көрінісін несиенің нысандары мен түрлері сипаттайды. ... ... мен түрі ... ... ... қатынастардың өзгеруі несиенің мазмұны мен оның қолданылатын түрін өзгертеді. Несиенің негізгі екі нысаны: ... және ... ... Бұл екі ... бір-бірінен несие субъектілері,құрамы,қарыз объектісі,динамикасы,пайыз мөлшері және қызмет ету аясы бойынша ... ... ... ... ... болуының құқықтық негізі, несие қоржынын қалыптастыру және оның жағдайын бақылау, несие қатынастарын басқарудағы несие саясатының рөлі және мәні ... елде ... ... ... ... ... ... құзіретіне қатысты сұрақтар бойынша Жарлықтары мен Заңдық актілерінің негізінде шығарылып, орындалатын Қазақстан Республикасының Заңдарымен, Қазақстан Республикасының ... ... ... - ... ... ... ... несие қызметін реттейтін ең басты Заңдық акт 1995 жылдың 31 тамызында шыққан № 2444 Заң күші бар.
... №179 - II ... ... ... ... өзгертулер және толықтырулармен қоса ) Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... 34 бабында қарыз операциясының анықтамасы берілген. Мұнда, жеке банк операцияларын жүзеге асыратын банк немесе ұйым ... ... ... ... ... және ... ... сай береді.
Банктік қарыздың қайтарымдылығын қамтамасыз ету Заңын 35 бабымен ... Заң ... ... ... ( ... ... ... сәйкес) тұрақсыздық айыбы, кепілдік, кепіл, кепілгерлік және т.б. ... ... ... алады.
Банк клиентінің несиені өтеу қабілеті мен сенімділігі жоғары болған жағдайда қарызды беру жөніндегі ... ... ... етіп ... ... ( ... ... ).
Заңның 36 бабында банк қарыз алушының төлеу қабілетсіздігіне қатысты шара қолдана алатыны қарастырылады. Бұл банкпен жаңа қарыздардың берілмеуі, ... ... кез - ... ... оның ... ... ... алу немесе қарыз алушының төлем қабілетсіздігін мойындау жөнінде сотқа беру. / 27.18-19б./
Несиелеу саясатындағы ... ... ... ... нормативтік - құқықтық базасын жетілдіру мақсатында, Қазақстан Республикасының Ұлттық ... 1996 ... 16 ... шыққан № 276 > Қаулысын бекітті. Осы Ереже Қазақстан ... ... ... банк ... ... ... басқару жүйесін жетілдіру және банктердің қызметін инспектірлеу бойынша функцияларды ... үшін ... ... ... ... несиелеу тәжірибесінде қолданылатын дефинициялар берілген. Олар:
а) > - банкпен қарызға берілген ақша сомасы;
ә) > - банкіге қатысты жылдық ... ... ... ... қарызға ( қарыз сомасына ) қатысты пайызға шағылуында анықталатын берілген қарыз үшін төлем;
б) > - ... ... ... ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз етуді, сонымен қатар жеке банктік қарыз бойынша тәуелділікті төмендетуге бағытталған ерекше талаптарды қосқандағы берілген банктік қарызға қатысты шарт ... ... кез ... ... ... беру ... қажетті құжаттамалар тізімі анықталған және банктік қарыз шартының міндетті талаптары ескертілген.
Қазақстан Республикасының банк ... ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі банктер үшін провизияларды ынталандарудың міндетті түрде болуын белгілейді.
Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктері № 218 1997 ... 23 ... ... > ... ... ... ... Ұлттық Банкі банктермен берілген қарыздарды классификациялайды.банк активтерінің классификация ... ... ... ... ... қаржылық ақпарат негізінде қарыз алушының қаржылық жағдайын, активтер сапасын, ... ... ... ... ... жеке капиталы мен қарызға алынған қаражат арасындағы қатынасты, жалпы пайда мен таза ... ... ... ... қарыз алушы мен банк арасындағы қарым - қатынас. ... банк ... ... ... түсінуі тиіс және оны міндетті түрде орындауы ... ... ... ... және банк қарызын кепілдік есебінен өтеу жағдайында оның құны ( оның өтімділігі );
в) негізгі қарыз ... және ол ... ... ... ... /18.1-2б./
Банктер шаруашылық қатынастар қатысушыларының қаржы делдалы болып, республика экономикасында үлкен рольді атқаратындықтан, нарықтық қатынастың дамуы банк заңдылықтарының жаңартылуына әкеліп соқты.
Осының ... ... ... банк ... айқын түрде қайта құрылды және нысаны мен мазмұны бойынша өркениетті болды деуге болады.
Қазақстан Республикасында жүргізіліп жатқан монетарлық саяса, нисие қызметі ... ... ... ... мен ... ... стандарт талаптары мен нормаларына қарай өзгертуді мәжбүр етуге жағдай туғызды.
Қазақстан Республикасындағы несие қатынастарының құқықтық негізін анықтаудан кейін, несие ... ... ... ... ролін анықтау қажет.
Негізінен басты ұғымға назар аударсақ, яғни, қарыз капиталына тоқтала кетсек. Қарыз капиталы деген ... ... ... істеуші капиталдың қайталама айналымына қарызға берген және жалдамалы еңбекті қанау негізінде өсім ақы түсіретін ... ... ... ... ... ... қатынастарды білдірсе, қарыз капиталы- капиталистік өндірістік қатынастардың көрінісі.Ол өнеркәсіп капиталының қайталама айналымының негізінде пайда болды.
Несие ұдайы өндірістің ажырамас ... ... ... - несие қатынастарының пайда болатын табиғи негізі. Себебі тауардың пайда болуы ... екі ... ... ... ... болуы үшін оның заттай түрі және құны болуы ... ... өнім бір ... ... ... ... қажет,ол ауысу тек айырбас кезінде,яғни нарықта болады.Сонда тауар айырбасы несиенің пайда болатын ортасы.Бірақ ... ... ... ... ... өзі ... өндірістен емес,өнімдерді бір-біріне алмастыратын айырбас ортасынан іздеу ... ... ... ... өтетін айырбас процесі - несие қатынастарының туындайтын көрінісі.
Қарыз капиталына нақты тоқтала ... ... ол ... капиталдың,яғни қаражаттардың қайталама айналымы - несие қатынастарынан туындайтын және одан әрі ... ... ... ... ... ... ... капиталының пайда болатын ең бірінші көзі - ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаты.
Қарыз капиталының жинақталатын екінші көзі - мемлекеттің уақытша бос ақша қаражаты,яғни ... ... ақша қоры деп те ... ... қор үкімет пен оның жергілікті органдарының жинаған салықтарынан олардың шығындарының ... ... ... ... ... көзі - ... ... күнбе-күнгі қажеттілікке жұмсалмай, болашақтағы жағдайларға немесе ұзақ қолданылатын заттарды,қымбат тауарларды, жылжымайтын мүліктерді сатып алуға ... ... ... бір ... ... негізінен аңдаушылық (сақтық), саудагерлік,коммерциялық себептер әсер етеді.Ақша жинаудың бұл аталған негізгі көздерінен басқаларын да атап өтуге болады.Мысалы, ... ... ақша ... ... өтеу мен салым бойынша пайыз төлеуден қалған сомасын айтуға болады.Бірақ бұл өзгермелі сома ... ... ... ... ... формасы - ол банктердің өз пайдасынан резерв қорына бөлген бөлігі,жинағынан айрылып қалу ... ... ... ... ... ... арқылы беруі. Сондай - ақ қоғамдық ... ... ... тускен табыстан ұйым шығындарын өтеуге қалған айырма ретінде қаралады.
Қорыта келе, қарыз капиталы ... және ... ... ... ... ... ... шыққан бос ақшасынан және халық пен мемлекеттің ақшалы жинағынан құралады.Капиталды жинау барлық ... ... ... ... ... ... Ол ... конъюнктуралық факторларға,әсіресе, экономиканың дамуына,ақшаның айналысқа қажеттілігі мен жеткілікті болуына байланысты өзгеріп тұрады.Ал ол өзгерістерде мынадай бағыттар байқалады:экономика қалыпты ... ... қоры ... ... ... табысының өсуі олардың сақтық сезімдерін төмендетіп,ақшаны сақтап қоюдан гөрі күнделікті қажетіне жұмсауына әсер етеді. Бұл ... ... ақша ... ... ... түскен тауарларды сатып алуға жүмсалады.
Тауарларды артық өндіру ... ақша ... ... ... ... ... себептерін шиеленістіріп, олардың өсуіне әкеп соқтырады.
Жинақталған ақша ел экономикасын ... ... ... л ақшаның капиталға,яғни қаражатқа айналуын қамтамасыз ететін басты құрал - ... ... ... ... ... капиталының ролі мен шамасы, басқа қызметпен айналысатын кәсіпорындар мен ұйымдарға қарағанда өзіндік ерекшеліктерге ие. ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде маңызды. Банктің бастапқы құрылуы барысында меншікті капитал көмегімен банк қызметіне байланысты ... ... жер, ... ... ... ... жіне т.б. ... жабылады. Себебі, меншікті капиталсыз банктің қызмеін бастау мүмкін емес. Осы меншікті капитал есебінен банкте қажетті резервтер құрылды. Сонымен қатар, ... ... ... ұзақ ... активтрге жұмсалымдардың басты көзі болып табылады.
Меншікті және тартылған коммерциялық банк ресурстары Ұлттық ... ... ... ... ... активтік шот, сондықтан да дебеті бойынша ресурстар, ал кредиті бойынша несиелік жұмсалымдар ... ... ... ... банктің бос резервінің мөлшерін көрсетеді. Банктің бос резервінің мөлшері активтік операцияларға жұмсалмаған оның ресурстарының шамасын білдіреді. Осы бос ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы соғұрлым жоғары, бірақ пайдасы төмен болады.
Керісінше, егер бос жатқан қаражаттарының шамасы аз болса, онда тұрақтылығы ... ал ... ... ... ... да, әрбір коммерциялық банк өзінің корреспонденттік шоттағы қалдығын үнемі ықшамдауға ұмтылады.
Банктің меншікті капиталы - ... ... ... коммерциялық және шаруашылық қызметін қамтамасыз ету үшін құрылған банктің әртүрлі қорлары мен сол сияқты ағымдағы қызметінің нәтижесіне байланысты және ... ... ... ... ... капиталының құрылымы бірдей емес, себебі, оларға әсер ететін әртүрлі факторларға, атап айтсақ, активтер сапасына, меншікті пайданың ... ... ... ... ... және банк ... байланысты жыл бойына өзгеріп отырады.
Сонымен, қазіргі коммерциялық банктердің ... ... ... баптарды құрайды:
‒ жарғылық капитал;
‒ резервтік капитал;
‒ қосымша капиталдар;
‒ банк ... ... ... ... ... ... қорлар (резервтер);
‒ бөлінбеген банк пайдасы;
Банктің жарғылық капиталы банктің ... ... ... ... ... ... және өмір ... экономикалық негізін құрайды.Жарғылық капиталдың төменгі мөлшері Қазақстан Ұлттық банктердің пруденциялық нормативтерімен реттеліп отырады. Банктің жарғылық капиталы, оның құрылтайшыларының ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктер төмендегідей ұйымдық формаларда құрыла алады:
‒ акционерлік банк формасында;
‒ пай қосу ... яғни ... ... ... ... қосу ... ... банктің жарғылық капиталы құрылтайшылық құжатта мөлшері анықтарған пайшыларының жарнасынан құралып, лоар қосқан жарналары көлемінде жауапты болып саналады.
Мұндай банктердің ... ... ... тек қана пай ... ... қосқан жарналары жіне пай қосушылардың санының өсуіесебінен жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... капиталын қлғайту үшін қосымша акцияларын эмиссиялайды, сол сияқты бұрынғы шығарылған акцияларының ... ... ... ... бөлігі - акционерлік капитал болып саналады. Бағалы қағаз (акция) шығару есебінен құрылған банктің жарғылық ... ... ... ... деп ... ... көлемі акцияны ұстаушылар - акционерлер қосқан жарналардан құралады. ... ... ... - ... ... ... үлес ... куәландыратын және дивидент алуға және банкті басқару ісіне араласуға құқық беретін қағаз.
Акционерлік капиталдың құрылымы әр ... ... ... ... ... акционерлік капитал мынадай түрлерге бөлінеді:
а) меншікті акционерлік капитал, яғни бұл жай және артықшылығы бар ... ... ... ... ... және бөлінбеген пайдадан тұрады;
ә) банктік резервтер, яғни бұл ... ... ... ... жабуға, дивиденттер төлеуге, қайтарылмаған қарыздың орнын жабуға арналады;
б) банктің ұзақ мерзімді міндеттемесі (ұзақ мерзімді вексельдері, облигациялары т.с.с.).
Ашық типтегі ... ... ... ... да ... ... ... типтегі банктің акциясы қатаң түрде белгіленген тізім бойынша немесе құрылтайшылардың арасында бөлінеді.
Банктің жай акциясын иеленушілер, банктің таза ... ... алып ... ... кезекте банктің жаңа акцияларын сатып алуға және оның жойылуы барысында бірінші болып өзіне тиісті мүлкін алуға құқылы.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... акционерлік капиталының құралуы мынадай кезеңдерден тұрады:
‒ Бағалы қағаздардың проспект эмиссиясын дайындау және оны сараптамадан өткізу;
‒ Бағалы қағаздарды эмиссиялауды ... ... ... ... ... Шығарылатын және орналастырылатын бағалы қағаздардың нәтижелерін тіркеу;
Акционерлік банктер акцияларды келесідей жағдайларда шығарады:
... ... ... ... ... жарғылық қорын ұлғайту үшін қосымша акциялар шығару;
Банктің меншікті қаражатының түріне резервтік қор жатады. Ал резервтік қор дегеніміз - банк ... ... ... ... ... орнын жабу мақсатында құрылған қаражат қоры.
Сондай-ақ, резервтік қор банктің тұрақты қызмет етуін қамтамасыз етеді. Резервтік қордың шамасы заңды түрде жарғылық ... ... бір ... мөлшерінде, мысалы, 25% мқлшерінде құрылатын болса, оның мөлшері жарғылық қормен теңескен жағдайда жарғылық капиталға толығымен аударылады. Резервтік қордың құралуының негізгі ... ... ... ... ... пайда болмаған жағдайда резервтік қор есебінен банктің артықшылығы бар акциялары бойынша пайыздар төленеді.
Қосымша капиталдар - ... ... ... ... аударылған аударымдар есебінен және белгілі мақсатқа бағытталатын пайданы бөлу нәтижесінде құрылатын қаражаттар.
Арнайы қорлар - ... ... ... ... ... ... ... қайта бағалау қоры, яғни ұлттық валюта мен шетел валюталары арасындағы ... ... ... ... ... ... бағалау қоры шетел валютасында жарғылық капиталды қалыптастыру барысында маңызды.
Келесі қорға жекелеген ... ... ... ... ... ... ... арнайы резрвтер жатады. Мұндай резервтерге: несиелік тәуекелді жабуға және бағалы қағаздардаң құнсыздануына байланысты құрылған резервтер жатады. ... ... - ... ... ... ... ... және резервтік қорға аударғаннан кейін қалған пайданың бөлігін білдіреді.
Банктің меншікті капиталын ұлғайту жолдарына мыналар жатады:
‒ банк ... ... ... ... және пай ... ... арттыру;
‒ облигациялар шығару;
Банк капиталы банктің дербестігін қамтамасыз ете отырып, оның қаржылық тұрақтылығына кепіл ... және ... ... ... әр ... тәуекелдердің зардаптарын ретке келтіретін басты көз болып табылады.
Банктің меншікті капиталы мынадай қызметтерді атқарады:
‒ қорғаныс қызметі;
‒ шұғыл қызметі;
... ... ... қызметі;
‒ резервтік қызметі;
Банктің меншікті капиталының қорғаныс қызметі, оның капиталының шамасының банктің төлем ... және ... ... ... ... ... ... капиталы қаншалықты жоғары болса, соғұрлым банк өтімді болып ... ... ... ... ... оның ... ... ешкім зиян шекпейді.
Банк капиталының қорғаныс қызметі - ... ... ... ... тқлеу мүмкіндігі ғана емес, сол сияқты ағымдағы табыс болмаған жағдайда зияндарды жабуға қызмет етуін сипаттайды.
Сондықтан да, оның азаюы банктің ... ... жол ... Қорғаныс қызметі - меншікті капиталдың ең басты қызметі болып табылады.
Банк капиталының шұғыл ... ... ... қарағанда екінші дәрежелік маңызға ие болып табылады. Оперативтік қызметі жер, ғимарат, құрал-жабдықтар, алуға қажетті меншікті ... ... ... ... ... ... жағдайына байланысты резервтер құруды сипаттайды.
Бұл қаржы ресурстар көздері әсіресе, ... ... ... үшін ... Кейіннен бұл қаражаттардың бір бөлігі ұзақ мерзімді активтерге және әртүрлі резервтерді құруға жұмсалынады.
Қаржы және салым ... ... ... етуден басқа банктердің меншікті капиталы реттегіштік қызметті атқарады. Бұл қызмет қоғамның мүддлерімен, сол ... банк ... ... жасауға мүмкіндік жасайтын заңдар және ережелерге тікелей байланысты. Банк капиталының көрсеткіштерінің көмегімен мемлекеттік ұйымдар банктер қызметтеріне баға ... оған ... ... ... меншікті капиталына қатысты ережелер, оның ең төменгі мөлшеріне қойылатын талаптарды, активтерге байланысты шектелуін және басқа банктен активтер сатып алу шартын ... ... ... ... ... пруденциялық нормативтерде банктің меншіктікапитал көлемі беріледі.Сонымен қатар, реттегіштік қызметке ссудалық және инвистицмялық операцияларға байланысты шектеу мақсатында капиталды пайдаланады.
Айналым қызметі - ... банк ... ... ... не ... ... орнын жабу үшін құрылмайды.Олардың басты мақсаты коммерциялық қызмет көрсету ... ... ... ... байланысты болатындықтан, банк капиталының мұндағы қызметі тәуекел дрежесін ... ... ... ... ... ... Сондықтан да, бұл қызметті меншікті капиталдың айналым қызметі деп атайды. Бұл қызметті атқара отырып, өзінің айналым капиталын ... ... ... ... және лизингтік операцияларға, бағалы қағаздар сатып алуға, басқа да ғимарат, ... және ... да ... ... ... ... ... өз несие берушілерін зияндардан қорғайды.
Резервтік қызметі - бұл тәуекелдер тек активтік операцияларға ғана ... ... ... ... да ... ... ... Пассивтік операциялардан туындайтын тәуекелдерді болдырмау үшін банктер тартылатын қаражаттар есебінен міндетті резервтер ретінде Орталық банкте резервтерін құрайды.
Банктердің ... ... ... ... тапшылығына байланысты міндетті түрде құрайтын резервтер сияқты, активтік операцияларды болатын тәуекелдердің орнын толтыру үшін арнайы меншікті капитал резервін құруға ... ... ... зияндар банк капиталының айналым қызметіне жатпайтындықтан, оларды басқа қызметі - ... ... ... ғана қолдап отырады.
1.2 Банктің меншікті қаражатының жеткіліктілігі және банктің тартылған қаражаттары
Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі ұзақ ... бойы ... ... және ... мен оны ... ... арасындағы пікірталасқа айналып келеді.
Банктер өздерінің активтерін арттыру үшін капиталдың төменгі ... ... ... Ал ... ... банктердің банкроттықтан аулақ болуы үшін капиталдың жеткілікті мөлшерде болуын ... ... ... ... ... басқарудың нашарлығынан болуы мүмкін, себебі, банкті жақсы басқарса, ол төменгі капитал нормасында жұмыс ... ... ... ... бар.
... банктің жалпы тұрақтылығын және оның тәуекелге бару дәрежесінкөрсетеді. Капиталдың жеткіліктілігі - бұл банк капиталының мөлшерінің ... ... ... банк ... ... ... тиісті. Сондай-ақ коммерциялық банктер өз жұмыстарында банк капиталын шамадан тыс ұлғайтуды теріс санайды. Өйткені, олбанктің қызметіне кері әсер етуі мүмкін. ... көбі ... ... ... ... ... ... болып келеді. Сондықтан банк жетекшілері бір жағынан - ... және ... ... ... ... - банк капиталы мен коммерциялық банктердің басқа да қызметіндегі параметрлер арасындағы қолайлы қатынасты табуға тырысады.
Кез-келген коммерциялық банктің ... ... ... ... ... ... болады:
МК=А-М
Мұндағы,
МК - банктің меншікті капиталы;
А - банктің активтерінің жалпы сомасы;
М - банктің ... ... ... ... өте төменгі үлесінде болуы да дұрыс емес. Себебі, ол банктің салым иелері алдындағы жауап беру мөлшеріне сәйкес келмейтіндігін сипаттайды. Банк ... ... ... ... ... мынадай факторларды ескерту қажет:
а) банктердің дивиденттері өнеркәсіптік кәсіпорын актиатеріне қарағанда, пайыз мөлшерлемесінің өзгеруіне, қарыз алушының несиелік қабілетінің нашарлауына байланысты, ... ... ... ... ... банк ... тұрақсыз қысқа мерзімді қарыз көздеріне көңіл бөледі, бірақ оладың көбі талап етуге байланысты ... ... ... да ... ... ... экономикалық өмірдегі жағдайлар банктердегі ресурстардың сыртқа ағылуына себеп болуға тиіс. ... банк ... ... ... шекті қатынасы 20% пайызы шамасында болса, ал қазіргі оның ... 12% ... ... Бұл дегеніміз банк жүйесіндегі төлем қабілетінсіздік тәуекелдің уақыт өте келе арта түсетіндігін кқрсетеді. Себебі, банк жүйесіндегі банктердің активтерінің ... әлі де ... өз ... ... ... онда ... оның орнын жабатын меншікті капитал үлесінің жеткіліксіздігі байқалады. Демек, банк ... ... ... жеткіліктілігі банк жүйесін қолдайтын басты шарттардың біріне жатады. Банктердің немесе жалпы банктік ... ... ... тура ... ... ... жоғарыда қарастырылған қызметтердің орындалуы үшін, салым иелері мен бақылаушы ұйымдардың сенуі үшін ... ... ... ... ... ... капиталдың сомасы банктің тәуекел деңгейіне байланысты болуға тиіс. Мысалы егер банктің бергн ссудаларының ... ... өте ... ... онда ... көп мөлшерде қорлар құруға тура келеді. Қажетті меншікті капитал мөлшерін анықтай отырып, банк алдында ... ... ... ... ... байланысты өз капитал мөлшерін ұлғайту қажет пе ... ... ... ... ... ... активтерге өз қаражаттарын орналастырған тиімді ме?
Осындай жағдайда банк капиталы, оның активтер сапасына, басқару сапасына, қызметіндегі саясатқа және банктің ... ... ... ... ме жоқ па? ... ... сауал туындайды. Банк меншікті капиталын бағалау әдістемесі туралы сұрақ 80-жылдардың екінші жартысында халықаралық қаржы ұйымдарында да ... ... ... болатын.Сөйтіп, 1988 жылы Базель комитеті келісімінің шешімімен негізінде деп аталатын капитал жеткіліктілігі нормативі іс жүзінде енгізілді. ... ... ... күшіне енген бұл коэффициент көптеген елдердің Орталық банктерінде, біздің Ұлттық Банкімізде, пруденциялық норматив қатарында ... Кук ... банк ... мен оның баланстан тыс активтері арасындағы ең төменгі шекті қатынасын бейнелейді. Мұндағы меншікті капитал екі ... ... ... және қосымша капитал. Олардың жеткіліктілігіне баға беру үшін, активтер мен баланстан тыс міндеттемелердің өлшемі таңдап алынған.
Мұндай тәсіл баланстан тыс ... іске ... ... ... ... ... тәуекелді активтерге қаражаттар жұмсауды ынталандыра түседі.
Базель келісіміне сәйкес, банктің ... екі ... ... 1- ші ... ... 2 - ші ... капитал;
* ші деңгейлі капиталға: қарапайым акциялар, бөлінбеген пайда, сол сияқты еншілес компаниялардың бақылаусыз ... ... ... емес ... ... ... ... - ші деңгейлі капиталға: ссудалар бойынша зияндарды жабуға арналған резервтер, мерзімсіз артықшылығы бар ... ... ... ... қарыздар жатады.
1998 жылдан бастап,осы күнге дейінгі капиталдың өсуі банктердің Халықаралық стандартқа өту ... және ... ... ... ... ... ... байланысты болғаны жасырын емес. Нақтырақ айтсақ, капиталдың өсуі ... ... ... және ... капиталын ұлғайту есебінен жүзеге асырылады.
2001 жылдан бастап, ҚҰБ-нің және ҚҚА-нің есептік мәліметтерне сүйенсек ... ... ... ... ... коэффициентінің нормативтерге сай орындалысы сақталған. Дегенмен де банк активтерінің жоғарғы қарқынмен өсуі банктік секторы үшін тәуекелдің ұлғаюына ... ... ... дұрыс болады.
Банктің табысы берген несиелердің сапасына тікелей байланысты десек, онда несие көлемін шектеу банк ... ... ... ... банк капиталын ұлғайту көзінің қысқаруына әкелетінін білеміз. Ендеше ... ... ... ... ... көзі ... тек қана ... шығару амалы қалуда.
1.3 Банктің депозиттік операциялар және ... емес ... ... ... ... ... ... меншікті қаражаттар салыстырғанда өте жоғары, олардың есебінен банктің активтік операцияларының басым бөлігі жүзеге ... ... ... ... ... сондай-ақ ескі банктік жүйе үшін уақытша бос ... ... ... ... емес ... ... тартылған қаражаттар құрылымын толығымен өзгертті десе де болады.
Банктік ... ... ... қаражаттарды жинақтау тәсілдеріне байланысты үлкен екі топқа бөледі:
‒ депозиттік қаражаттар;
‒ депозиттік емес тартылған қаражаттар;
Тартылған қаражаттар ішінде ең көп ... ... ... Депозиттер, банк үшін бірден-бір арзан ресурс көзі болып табылады.
Депозит - бұл клиентердің (жеке және ... ... ... ... бір шотқа салған және өздері пайдалана алатын қаражаттары.
Депозиттік емес тартылған ... - бұл ... ... ... ... ... ... меншікті бағалы қағаздарын сату жолымен тарататын қаражаттары.
Депозиттік емес банктік ресурс көздері мен депозиттер ... ... ... олар персоналдық емес, яғни банктік нақты клиенттің атынан тартылмайды; Екіншіден, ... ... ... ... ... ... туындайды.
Депозиттік емес тартылған ресурстармен көбіне ірі коммерциялық банктер айналысады. Өйткені, депозиттік емес қаражаттар ірі ... ... ... да, ... ... сауда операциялар сипатына жатқызуға болады. Депозиттік операциялар активті және пассивті болып бөлінеді.
Активтік ... ... - ... ... бос ... ... банкте және өзге корреспондент-банктердегі шоттрада орналастыруымен байланысты операциялар. Олар ... ... ... ... яғни ... ... өтн аз бөлігін алады. Активтік депозиттер банктің өтімді қаражаттарына жатады.
Пассивті депозиттік операциялар - бұл клиентердің уақытша бос ақша ... ... бір ... және ... ... шарты бойынша тартумен байланысты операциялар.
Бұл операциялар көмегімен тартылған депозиттер пассив жағының көп бөлігін алады және банктік ресурстарын қалыптастырудың ... көзі ... ... ... ... тәжірибеде салымдардың, депозиттердің және депозиттік емес ресурстар шоттарының бірнеше түрлері кездеседі. Бұл банктердің жоғарғы бәсекелестік нарықта банк қызметтеріне ... ... ... ... ... және ... ... мен уақытша бос ақша қаражаттарын банктік шоттарға ұмтылуына жағдай жасайды.
Эконмикалық мазмұнына қарай депозиттерді мынадай топтарға бөлуге болады:
... ... ... ... депозиттер;
‒ жинақ салымдары;
‒ бағалы қағаздар түріндегі(депозиттік және жинақ сертификаттары) депозиттері.
Сондай-ақ,оларды төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... иелерінің категорияларына қарай;
‒ қаражаттарды салу және қайтарып алу шартына қарай;
‒ пайыз төлеу ... ... ... ... операциялары бойынша жеңілдіктер алуына қарай;
Салым иелерінің категорияларына байланысты депозиттік ... ... ... ... жеке ... шоттарына;
‒ кәсіпорындар және акционерлік қоғадардың шоттарына;
‒ жергілікті билік ұйымдарының ... ... ... шоттарына;
‒ шетел азаматтарының шоттарына;
Талап етелетін депозиттер - бұл салым иелерінің бастапқы талап ... ... ... ... құжаттар арқылы қолма-қол ақшаларын алатын әртүрлі шоттардағы қаражаттар.
Отандық банктік тәжірибеде талап етілетін депозиттерге мыналар жатады:
‒ мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындардың, ... ... ... ... ... ағымдық шоттарындағы сақталатын қаражаттары;
‒ әртүрлі мақсатқа тағайындалған қорлардың қаражаттары;
‒ есеп айырысудағы қаражаттары;
‒ жергілікті бюджеттер қаражаттары және олардың шоттарындағы ... ... ... ... ... қаражат қалдықтары.
Талап етілетін депозиттік шоттардың артықшылығы олардың иелері үшін жоғарғы өтімділігіне байланысты сипатталады. ... ... ... ... ... шаруашылық және басқа да операциялардың жүзеге асырылуы барысында түседі және ... ... - бұл шот ... пайыз мүлде төленбейді немесе біршама төменгі мөлшерде төленеді.Міне осыдан келіп талап етуге дейінгі шоттардың төмендегідей өзіндік ... ... ақша салу және оны алу ... ... ... да шектеусіз жүзеге асырылады;
‒ шот иесі банктен осы шотты пайдаланғаны үшін пайыз түрінде ... ... ақы алып ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттарды сақтағаны үшін өте төменгі деңгейде пайыз төлейді, кейде төлемеуі де мүмкін;
‒ талап етілетін ... ... ... банк ... банкте сақталатын міндетті резервтерге жоғарғы мөлшерде аударымдар жасайды.
Қазақстандық көптеген коммерциялық банктерде талап етілетін депозиттердің үлесі ... ... ... өте ... ... ... Бұл өте ... ресурс болғанымен банктерде оларды ұзақ мерзімге орналастыруға байланысты қиындықтар туындайды. Халықаралық банктік тәжірибеде оларды ұзақ мерзімді активтерге айналдыруда депозиттік базаны ... ... ... ... ... ... базаны сипаттайтын көрсеткіштер есептелінеді:
‒ талданатын мерзім ішінде ресурстық базаның өсімін көрсететін қаражаттардың (талап етілетін депозиттердің) шоғырлану ... Оны ... ... ... ... ... = (Қс - Қб) / Т
мұндағы,
Шд - қаражаттың шоғырлану ... - ... ... ... ... - ... ... қаражат қалдығы;
Т - мерзім ішіндегі қаражат түсімдері.
‒ орташа сақталу мерзімі. Талап етілетін депозиттерде сақталатын қаражаттардың орта ... ... ... ... сол ... ... ... мерзімді активтерге айналдыру мерзімін мынадай формуламен анықтауға болады:
М = Қо * К / А
мұндағы,
М - ... ... ... - мерзім ішіндегі орташа қаражат қалдығы;
К - қарастырылатын мерзім ішіндегі күндер саны;
А - ... ... ... ... ... қаражаттар сомасы.
‒ талап етілетін депозиттердің азаймайтын (тұрақты) қалдығы немесе ... ... ... орналастыруға болатын қаражаттардың бір бөлігі:
Ақ = Қо / Т
мұндағы,
Ақ - азаймайтын қаражат қалдығы;
Қо - ... ... ... ... ... - ... ... қаражат түсімдері.
Кесте-2. Мәселен, мынадай мысалды қарастырайық:
Кірген қалдық
Айналым
Шығатын қалдық
Актив / Пассив
Дебет
Кредит
Актив / Пассив
50000
200000
400000
250000
Енді есептелу ... ... = (Қс - Қб) / Т = (250 000 - 50 000) / 400 000 = ... = Қо * К / А = 150 000 * 360 / 200 000 = 270 күн; ... = Қо / Т = 150 000 / 400 000 = ... ... ... ... ... ... тенденциясы байқалады және банкке үнемі 100 000 теңгеде талап етілетін депозит ретінде ... ... ... болса, онда оның 37 500 теңгедегі сомасын 9 ай мерзімге (270 күн) дейін мерзімді табыс әкелетін активтерге орналастыру мүмкіндік туатыны ... ... ... қоржынның сапасын бағалауда депозиттердің орташа мөлшер көрсеткішін ... ... Оның ... = Жд / ... - ... ... ... - депозиттің жалпы сомасы;
К - жасалған депозиттік келісімшарттардың саны.
Мерзімді депозит - бұл банктерде белгілі бір ... және ... ... ... ... клиентердің уақытша бос ақша қаражаттары.
Бұл депозит түрі алдын - ала хабарлаудан кейін немесе мерзім ... ... ... ... ... ... көмегімен пайдаланылмайды, бірақ қолма-қол ақша түрінде еркін аударылады немесе ... ... ... Егер ... дейін бұл салымды алатын болса, онда шот иесі айып-пұл төлеуге міндетті.
Бұл салымның ерекшелігі - талап еткенге дейінгі ... ... ... ... ... ... мөлшері белгіленеді.
Депозиттің бұл түрін алдын - ала хабарлау негізінде немесе уақыты жеткен кезде салым иесі ала ... ... ... чектер арқылы алуға болмайды. Мерзімді депозиттерді басқа шоттарға аударуға болады.
Мерзімді депозиттер мынадай түрлерге бөлінеді:
‒ меншікті - ... ... ... - ала ... мерзімді депозиттер;
меншікті - мерзімді депозиттер сақталу мерзіміне қарай жіктеледі:
‒ 30 күнге дейінгі;
‒ 30-90 ... ... 90-180 ... ... 180 ... 360 ... ... 360 күннен жоғары.
Мерзімді депозиттер бойынша, салым иесінен ... ... ... бойынша міндетті түрде өтінішін талап етеді. Өтініш беру уақыты алдын-ала келісіледі, және ... ... ... ... ... белгіленеді. Әдетте, алдын-ала хабарлау мерзімі 7 күннен жоғары болып келеді. ... ... ... ... бар: есеп ... үшін ... әрі ... шоттарға ешқандай да есеп айырысу құжаттары толтырылмайды; шоттағы қаражат баяу ... ... ... ... ... ... ең ... деңгейі Ұлттық банкі тарапынан реттеліп отырады; ақшаны алуы туралы салым иесінің алдын-ала хабардар етуі ... ... бұл ... ... бойынша ең төменгі мөлшерде резервтер белгіленеді.
Тағы бір кеңінен таралған депозиттің түрі - жинақ салымдары. ... ... ... жоқ, ... ... ... талап етпейді, салымның жоғарғы шегі шектелген, ақшаны салу және алу кезінде жинақ кітапшасын көрсетуі қажет.
Банктер үшін мұндай шоттар қосымша ... ... ... ... ... ... ... жоғалту және ұрлап алу жағдайына сай екі жақты тіркеу ... ... және т.б. ... ... жасалған жеке бет шоты туралы көшірмесі негізінде жинақ салымдарымен басқа салымдарды ауыстыруға мүмкіншілігі бар.
Мерзімді депозиттер және жинақ салымдары депозиттік ресурстардың ... ... ... ... ... ... мерзімі болмайды.Бұл салымдардың тұрі бойынша, мерзімді депозиттерге қарағанда төменгі мөлшерде пайыз төленеді. Жинақ салымдары жинақ кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинақ ... ... ... ... ... ... ... тұрақты мерзімі болмайды;
‒ шоттағы қаражаттарды алдын-ала алу барысында ешқандай да ескерту талап ...
... ... ... ... ... ... міндетті түрде ақшалай қаражаттар қозғалысы көрсетілетін жинақ кітапшасының болуы талап етіледі. ... ... емес ... ... қысқа мерзімді өтімділігін қолдау мақсатында тартылады. Оларға: банкаралық несиелер, Ұлттық банктің несиелері, банктің ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ отандық және шетелдік басқа да қаржы нарығынан сатып алынған ресурстар жатады.
Банкаралық несие - бұл ... ... ... ... ... ... бұл ... ресурстармен салыстырғанда өте қымбат ресурс болып табылады. Банкаралық несиені негізгі ... ... ... ... ... - бұл ... бір-біріне ашқан корршотындағы қаражат қалдықтары.
Депозиттік емес қаражаттардың бір түріне Ұлттық банктің коомерциялық банктерге қысқа мерзімді өтімділігін қлодап отыру мақсатында ... ... ... ... ... болады: овернайт (бір түндік) және овердрафт.
Овернайт - ... ... ... корреспонденттік шотындағы дебеттік қалдықтың пайда болуына байланысты бір түнге берілетін несие.
Мысалыға, оны бүгін кешке алған жағдайда, ертеңіне ... ... тура ... Кей ... бұл несиені алу жұмыс аптасының соңғы күніне немесе жұма күнге түссе,онда несие келесі аптаның бірінші күні қайтарылыуы тиіс.Овернайт ... ... ҚР ... банкі сыйақы мөлшерлемесін белгідейді.
Овернайт заемдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі - ҚР Ұлттық банкінің екінші ... ... ... ҚР Ұлттық банкіндегі корреспонденттік шоттары бойынша есеп айырысуды дебеттік қалдықпен аяқтауы барысында бір түнге берілетін заемдары бойынша қолданылады.
Овердрафт - ... ... күні ... ... ... банкте ашқан корреспонденттік шотында уақытша қаражат жоқтығына немесе жетіспеуіне байланысты ... ... мен ... ... ... берілетін несие. Овердрафт заемдары бойынша ҚР Ұлттық банкі сыйақы мөлшерлемесін белгідейді. Бұл аталған несиелер қысқа мерзімді болып табылады. Ұлттық банк ... ... ... күні орта және ұзақ мерзімді несиеларді бермейді. Бағалы қағаздарды қайта сатып алу негізінде сату келісімі (РЕПО операциясы) - ... ... ... ... ... ... ... түрлерін білдіреді. Мұндағы қарыз алушының міндеттемесі, яғни ол ... күні және ... ... ... өзінің сатқан бағалы қағазын қайта сатып алуды көздейді. Банктердің мемлекеттік бағалы қағаздарымен жасайтын РЕПО және кері РЕПО ... ... ... ... ҚР Ұлттық банкі белгідейді.
ҚР Ұлттық банкінде вексельдерді қайта есепке алу және несие беру - бұл ... ... ... қажеттілікке байланысты коомерциялық банктердің ҚР Ұлттық банкке өздерінің вексельдерін кепілге бере отырып, ... ... ... ҚР ... банкі вексельдерді қайта есепке алуда ресми есептік мөлшерлемені белгідейді. Банктік ... ... жаңа бір ... ... ... жатқызуға болады. Банктер тек қарапайым вексельдерді ғана ... Банк ... ... ...
... ... тауарлар мен көрсетілетін қызметтер үшін есеп айырысуда пайдаланады;
‒ екіншіден, вексельдер ... алу ... ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалар қолдана алады;
‒ төртіншіден, вексельдің өтімділігі жоғары;
... ... ... ... ... жоғары;
‒ алтыншыдын, вексельдің заңды немесе жеке тұлғаға өту барысында шектеулік болмайды;
‒ жетіншіден, вексельдің мерзімі әртүрлі ...
2 ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... несиелік ресурстары және несие саясаты
Акционерлік қоғамының несие саясаты,> Акционерлік қоғамының ... ... ... және ... ... ... талдау негіздері қарастырылды.
Акционерлік Қоғамының несие саясатың іске асырудың мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы зандық және нормативтік ... ... ... банк пен ... ... ... ескере отырып, шаруашылық қызмет субъектілерін қарыз қаражатымен барынша қамтамасыз етуге багытталған ... ... ... және ... басқару бойынша шаралар кешенін тәжірибеге енгізу ... ... ... іске ... ... ... ... несие қоржынын "нашар" ... ... ... мен ... ... несие қоржының сапасын радикалды жақсарту жолымен проблемалық банк қарыздарын (несиелерін) жою,жаңа банк қарыздарын беру ... ... ... ... және оның ерекшкліктерін ескеретін басқару тәсілдеріне;
- ағымдағы мезетте қарыз алушымен қарымөқатынас;
- қайтарылмаған банк ... ... ... өтеуде резервтердің адекваттілігін анықтауға;
- бір экономикалық ... ... банк ... көлемін анықтауға;
- жек банк қарыздарының түрлері бойынша несиелеу нормативтерін белгілеу.
Несие ... ... мен ... негізгі приоритеті:
- несие қоржынын уақытта сапалы жақсартылуына ... ... ... ... банк ... күш ... шоғырландыру,
яғни баланстық және баланстан тыс есеп тыс беруде саналатын мерзімдік банк ... ... ... толық өтеу және олар бойынша сыйақы, мерзімі өткен ... ... ... ... ... алу және олар ... ... банк несиесін берідің ынғайын сапалы жақсарту аен несие тәуекелін минимумға әкелу;
- несиені уақытылы қайтарып, ол ... ... мен ... банк несиесі бойынша ... ... ... заң және ... бөлімінің қызметкерлеріне арнаулы жуапкершілікті белгілеу;
- банк қарызын экономика сектоларды кәсіпорындарының тиімділігін дамыту мен көтеру, бәсекеге жарамды өнімдер мен ... ... кіші ... дамытумен байналысты шараларға басымдық ретте беру.
Банк қызметінің сапа ... мен ... ... ... ... банк активтерінің және бірінші орында, оның несие қоржының сапасы болып табылады.
Несие ресурстарының көздері:
- банктің ... ... ... меншікті несие әлуеті;
- заңды және жеке ... ... ... және ... ... ... ақша ... заңды және жеке тұлғалардың талап ету ... ... және ... ... бар ақша қаражаты;
- банкаралық нарығында, несие аукционы мен ... ... ... қарыз несие ресурстары.
Заңды және жеке ... банк ... ... ... мен ... қарызды тек қана > Акционерлік ... есеп шоты ( ... жеке ) бар ... ... және жеке тұлғаларға береді.
Банктің қарыз алушылары, ... және жеке ... ... ... резиденттері емес болып шыға алады. Резидент емес заңды тұлғалар, банк ... ... ... ... ... ... құқығы, міндеттемелері мен жауапкершілігі жағынан бірдей.
Шетел валютасындағы банк ... ... ... резидент заңды тұлғалары, келісім шарттың болуы кезінде және ... ... ... ... іске ... үшін ... беру ... банк Акционерлер, банк, шаруашылық қызметі субъектілерінің мүлделерін үйлестіру қажеттілегіне сүйенеді. Банк ... ... ... ... ... оң ... тарихы мен тұрақты жағдайының болуы ... жаңа ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілердің Жарғылық капиталын қалыатастыру мен ... ... ... немесе қаржы махинациясын жасағаны туралы расталған мәліметтері бар заңды және жеке ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейлі тәуекелді жобалар бойынша;
- бюджеттік және ... емес ... ... ... бар ... және жеке ... ерекше қатынаспен байналысты жақтарды несиелеу.
Банктің қосылма тұлғаларына банк қарызын беру ... 1995 ... 31 ... ... № 2444 > ... және ... ... ... ... нормативтік - құқықтық актілерімен анықталады.
Қосылма тұлғалары болып мыналар табылады:
- Директорлар Кенесінің ... және оның ... ... ... Кенесінің мүшелері және олардың жақын туысқандары;
- Банк Басқкармасының Төрағасы, оның ... ... Бас ... оның ... мен ... ... Банк акцияларының тура иеленудің 10, не одан көп ... ие ... ... ... ... ... ... мен лимиттері.
Банк қарызын беруді рұқсат ететін уәкілетті орган ... ... ... табылады.
Бір айға дейінгі мерзімге 2 000 000 теңге ... банк ... ... ... отырысына шығарылмай ақ берілуі ... ... ... беру ... шешімді банк Басқармасының Төрағасы ... оның ... ... 000 000 ... ... банк ... беру ... шешімді Несие Комитетімен бұл сұрақты банк ... ... ... ... банк ... ... қарызын валюта ... 50 000 000 ... ... банк ... ... сонымен қатар орта және ұзақ мерзімді несиелеу туралы шешімді банктің Директорлар Кеңесі қабылдайды.
Банк қарызының ... ... ... ... ... ... іске асырылады. Қарыз бойынша жалпы мерзімді ұзарту 365 күннен аспауы тиіс.
Бір ... ... ... клиенттер тобының банк алдындағы ең жоғары міндеттемелер сомасы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің тәуекелімен ... және ол ... жеке ... 25 ... ... ... ... ерекше қатынастағы тұлғалардың банк алдындағы ең жоғары міндеттемелер сомасы банктің жеке ... 10 ... ... ... ... ... сомасы банктің жеке ... 10 ... ... ... ... ... Функциялары мен өкілеттігі.
Несие комитетінің ... ... ... ... саясатың іске асыру, беру тәртібін жетілдіру, банк қарызын жөнілту, банктің несие қоржынының сапасы ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Банктің Несие Комитетінің құрамын банк Басқармасы бекітеді және ол ... ... ... мен ... ... ... ... Несие Комитеті банк қарызын беру және жөнелту факторларын бағалайтын ... ... ... Олар : экономикалық, құқықтық, тәуелсіз табыстылық.
Несие Комитетінің функциялары:
‒ несие ... ... және ... ... ... аумағындағы талдау негізінде банк қарызын беру және өтеу мерзімі туралы шешімді ... ... ... ... мен оны объективті бағалау;
‒ есептеу негізінде овердрафт лимитін бекіту;
‒ банк ... ... ... ... ... ... банк ... бойынша сыйақыны және оларды өтеу мерзімін белгілеу;
‒ кепілді беру және оның ... ... ... банк ... ... ... ... шешім қабылдау;
‒ белгіленген несие тәуекелі бойынша лимитті ... ... ... мен ... ... ... ... сәйкес ... ... үшін ... ... тартылады.
Несиені жөнелту және несие құжатмасы.
Несиені жөнелту - бұл банк ... беру ... шарт ... ... және ол ... ... толық өтеүге дейінгі күнделекті жұмыс. Несие қызметкері несие саясатының талаптарына сай ... ... ... ... іске ... және ... ... бірақ айдың соңғы жұмыс күнінен кешіктірмей, банк қарызын қолданғаны үшін сыйақыны ... ... осы ... ... есеп және банк ішіндегі бақылау бөліміне өкім ... ... ... ... ... ... қызметкері өткен айдағы банк қарызы бойынша сыйақына өндіріп алу ... шот ... өкім ... Банк қарызын пайдаланғаны үшін сыйақының ... ... ... ... ... ... сыйақына есептеудің дұрыс көрінуіне есеп ... ... ... ... ... Банк қарызы бойынша ... және ... ... ... шот ... жауапты.
Банк қарызын қолданғаны үшін сыйақы төлемі 25 күнтізбелік күннен асып, кешіктірілсе несие қызметкері мерзімі ... ... ... ... ... ... ... өкімді дайындайды және оны есеп және банк ішіндегі бақылау бөліміне ... Егер де ... ... ... ... ... мерзімі өткен ... ... ... банк ... пайдаланғаны үшін алдағы уақыттағы сыйақыны есептеуді тоқтатады.
Қарыз алушы банк қарызын пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... шотына сыйақыны шығару күнінен ... 60 ... ... ... несие қызметкері баланстан тыс шотына есепке алу туралы өкім шығарады және оны орындау үшін есеп және банк ... ... ... ... ... ... ... мерзімге дейін өтемеу кезінде 7 күнтізбелік күннен ... ... ... банк ... ... өткен қарыз шотына шығару күнінен бастап, 180 ... ... ... және осы ... ... қарыз алушы, банк ... ... ... ... міндеттемелерін орындамаса, несие қызметкері банк ... ... ... шығару және оны баланстан тыс шотына есепке алу туралы өкім дайындайды да, оны ... үшін есеп және банк ... ... ... ... қарызын мерзімі өткен қарыз шотына шығару жағдайында, банк ... өтеу ... мен ол ... ... ... ... ... алушының беделі мен банк ... өтеу ... ... ... ... Басқарма Төрағасы қабылдайды.
Банк қарызын қолданғаны үшін сыйақыны уақытылы, толық немесе тұрақты ... ... ... ... ... ( банк ... ) ... жағдайында, несие қызметкері қарыз алушыға бұл жөнінде жазбаша түрде ... ... ... ... білу және ... ... -қаржылық жағдайына талдау жүргізу керек.
Сапардың нәтижесі ... ... ... акт ... анықтама түрінде көрсетіледі. Ол банк басшылығының танысуынан кейін, ... ... ... ... ... ... ... банк қарызын беру туралы келісім-шарт мерзімің аяқталуына 10 күн қалған ... ... ... қанағаттнарлықсыздығы кезінде ( банк қарызы бойынша сыйақыны өтеу үнемі және мүлдем ... ... ... ғана болуы ), несие қызметкері банк ... өтеу ... ... ... ... алушыны, кепілгерді немесе кепілдік берушіні жазбаша ... ... ету ... ... ... ... шаралар.
Несие Комитетімен банк қарызын беру туралы шешімі және ... ... ... ... ... ... өткізу мерзімі және кепіл мүлігің мүмкінді арзандалуын ескеру керек.
Банк қарызын мерзімі ... ... ... ... кезінде, несие қызметкері мен заңгер Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бойынша жұмысын бастайды.
Проблемалық банк қарызын қайтару ... ... ... ... ... ... ...
2.2 АҚ-ның ... ... ... ... ... несие операциялары табыстың ірі көзі және активтердің ірі бабы болып табылады. Бірақ несие қоржыны банктің қауіпсіздігі және сенімі үшін ең ... ... ... ... ... ... ... тиімсіз несие тексерісінен пайда болатын несие қоржының проблемалары залалдың басты себебі. Несие қоржынын тиімді басқару, тәуекелді кемітуге және несие ... ... ... ... уақытта банк қызметін объективті талдаудан, мынадай тұжырымға келуге болады. Негізгі банк тәуекелі, банк ... ... ... негізгі факторы басқару болып табылатын - бұл несие тәуекелі.
Несие тәуекелі бұл клиенттің банк қарызын беру туралы келісім шартын ... ... ... ... ... өтей ... ... /16.85б./
Несие тәуекелі келесі көрсеткіштермен өлшенеді:
- активтер сапасының коэффициенттері;
- таза ... ... ... ... маржасы;
- несиені диверсификациялау пайызы мен несие қоржынының сапасы.
> Акционерлік ... ... ... ... ... аздаған жетіспеушілікті көруге болады:
- Күмәнді несиенің өсуі.
- Үмітсіз несиелер пайда болды. Бірақ олар келесі жылда өтелді.
Бұл несие қызметкерінің ... емес ... ... ... Қарыз алушының несиені өтеу қабілетін талдау сапасыз жүргізілген.
Клиенттер санын көбейту қажет. ... бұл банк ... мен ... ... ... ... банк өтімділігін басқаруға көмектеседі.
Жоғарыда айтылып кеткендей банкті басқаруда стратегия маңызды рөл ойнайды. Басқару үрдісінің жоспарлау кезеңінде даму ... ... және ол ... ... ... ... ... қамтиды.
Сонымен қатар, перспективалар анықталып, қызметті жүзеге асырудың принциптері мен басымдылықтары ... және ... ... ... ... ... ... несилендіру секторының стратегиялық мақсаттарын қарастыруға көшейік.
Несиелендіру секторының 2006 жылға арналған стратегиялық мақсаттары болып келесілер табылады:
- ссудалық қоржындің төмендемейтін көлеміне, 20,0 млн. АҚШ ... ... жету және оның 2-2,5 млн. АҚШ ... ... ... ... етуі;
- несиелік операциялардың табыстылығын жоғарлату;
- несиелік салымдардан ең жоғарғы пайданы алу.
Осы стратегияға ... ... ... ... ... тұрған міндеттерді келесі тактикалық мақсаттарға жету арқылы жүзеге асыруға болады:
- бар клиенттік базаны сақтап қалу
- клиенттердің тарту және оның ... ... ... дамыту;
- несиелендірудің жаңа формалары мен түрлерін дамыту;
- табыстылығы жоғара несиелік ... ... және ... ... ... жетілген ссудалық қоржындің сапасын сақтап қалу;
- несиелік тәуекелдердің төмендеуін ұлғайту;
- қарыз алушлардың топтары бойынша ... ... ... және ... ... Қоғамының несиелік тәртіптері келесілерден тұрады:
- жобаларды қарастыру өкілекттерін ... ... ... ... ... ... ... экономика салалары, жоба мақсаттары, несиелендіру объектілері бойынша жіктеу;
- несиелерді беріуді мерзім және аймақтар бойынша шектеу,
- ... ... беру ... несиеге өтінімді қарастыру тәртібі,
- жобаларды қабылдау/қабылдамау тәртібі,
- несие құжаттарын қарастыру тәртібі,
- ... ... ... ... ... ... несие беру тәртібі,
- сыйақы мөлщерлемесін өзгерту тәртібі,
- несиелердің мониторингі,
- ссудалық қарызды өтеу тәртібі,
- ... ... ... ... ... банктің ссудалық портфелінің жіктелуі.
Жобаны несиелендіру жөнінде өтініш түскен соң, Банктің ... ... ... келесі сипаттарға сай қарастыра бастайды:
- келісім - ... ... ... және ... ... нормаларға сәйкемтігіне;
- қарыз алушының қаржылық жағдайына;
- бір қарыз алушыға бекітілген тәуекел мөлшері шегіне;
- жобаның пайдалылығына (рентабельділігіне);
- жоба ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру мүмкіндігіне.
Сонымен қатар несиелерді қамтамасыз ету бөлімінің қызметкері келесі сипаттар бойынша экспертиза жүргізеді:
- ұсынылған қамтамасыз ету құралды құқықтық жағынан ... ... ... ... бағалау;
- неиелендіруге ұсынылған жобаны құқық жағынан бағалау;
- қарыз алушыны құқық жағынан бағалау;
- ... ... ... құқық жағынан бағалау.
Осы талдаулардың нәтижелері бойынша несиелерді қамтамасыз ету бөлімінің қызметкері қортынды жасайды. Ол осы қортындағы несиелеу ... ... Ал ... ... ... осы ... негізінде Несиелендіру Комитеті мүшелеріне Ұсыныс формасында жоба бойынша ... ... ... қабылдау немесе қабылдамау жөнінде шешімді Несиелік Комитет қабылдайды.
Несиелік операциялар табыстылығы ... ... ... ... ... де жоғары болып келеді. Сондықтан бұл операциялардың тәуекелділіктерін азайту үшін, Банк қарыз алушыдан қамтамасыз ету құралдырын талап етіледі. ... ... ... Банк өтімділігі жоғары мүліктер мен құқықтарды алады:
* ғимараттар, құрылыстар, ... ... ... үйлер, өндірістік кешендер, т. б.
* тұрғын үйлер, коттедждер, пәтерлер, дачалар.
* авто көліктер.
* өндірістік желілер, құрылғылар, станоктар, жабдықтар.
* жер/ жер ... ... Жер ... / жер ... ... банкпенкепіл құралы ретінде, тек осы жер учаскесінде орналасқан ғимараттар мен құрылыстарды қоса алынады. Ғимаратары мен құрылыстары жоқ жер участкелері жер ... ... ... ... ... ... ... тобына жататын тауарлар (түсті металлдар, мұнай өнімдері, компьютерлік техника, тұрмыстық техника, асыл металлдар, ... т. ... ... ... ... ... (қант, бидай және оның өндеуден пайда болатынөнімдер, темекі ... ... ... ... тауарлар.
* дәрі-дәрмектер.
* қарыз алушы келешекте сатып алатын мүліктер.
* бағалы қағаздар (вексельдер, кәсіпорындар акциялары, ... ... ... мен ... тексерумен несиелерді қамтамасыз ету бөлімі айналысады. Осында біз, жобаны қарастыру және ... ... ... ... ... және ... түрде жүргізілетің айта аламыз. Жобаны қарастырудың бұндай әдесі несиені беру жөнінде шешім қабылдауға оң әсер ... Бір ... ... ... ... келесі формуламен есептеледі: СО ... = ... * Д ... - негізгі және айналым қалдығының активі, ал ... ... ... 1- ші және 2- ші ... ... деректер бойынша анықталады, мың теңге;
Р - пайда мен шығын туралы есептегі (формула №2) ... ... ... мың теңге;
Д - талдау кезеңіндегі күндер саны (90,180,270,360)
Негізгі қорлардың қызмет ету мерзімінің ұзақтығын ... ... ... ... ... ... активтер негізінде анықталады. Басқаруға негізделген шешімдерді қабылдау ... ... ... жекеленген түрлерінің айналымының жеке көрсеткіштерін қарастырады:
З НП ГП Т ДЗ КФВ ДС ... = ── + ... + ... + ── + ... + ──── + ─── ... В В В В В ... және ДС - ... ... ... ... өндірістік, дайын өнімнің, заттардың, дебиторлық қарыздардың, аз мерзімді қаржылық салымдар мен ақша қаражаттарының және т.б орта ... мың ... Бұл ... ... айналым көрсеткішінің жеке және пайданы есептеу қажеттілігімен қоса, айналмалы активтердің әр түрінің, айналмалы ... ... ... ... ... әсер ... ... үшін қажет.
Өтімділіктің 2- ші көрсеткішін - бір кезеңдегі активтердің ... саны ... 1 жыл ... мына ... бойынша есептеледі:
Д
Ко= ── ... ... ... ... қысқа болған сайын, активтердің бір кезеңдегі айналымының артатынын және олардың тиімдірек ... осы ... ... ... 3- ші көрсеткіші - айналым коэффиценті мына формула бойынша анықталады:
Р
Коб= ── ... ... ... ... болса, ол кәсіпорынға жағымды болып келеді. Айналым коэффицентінегізінде факторлық талдауда қолданылады.
Айналымнан қаражаттың алынуына қатысты және пайда ... ... ... ... ... Э ... көрінеді. Үдеуге байланысты айналыстан алынған қаражаттардың сомасы немесе айналымның төмендеуіне ... ... ... жұмылдырылған қаражаттар, өткізу боынша 1 күндік айналыстың 1 ... ... ... ... ... Э = + Поб * Р ... Э - ... қатысты қаражаттың алынуы;
+ Э - айналымға қатысты қаражаттың жұмылдырылуы;
Айналымның өзгеруіне байланысты пайданың да көбеюін, айналымның ... ... ... ... ... ... және активтердің нақты орта сомасына көбейту арқылы анықтауға болады./43.307б/
Банк, экономикалық жағдай, сонымен қатар, банк ... ... ... ... ... ссудщаны қайтару мүмкіндігіне зор әсер ететінің мойындайды. Және де Банк ... ... ... ... мен ... ... ... жектіліктідей өнделмегенін,
қазақстандық компаниялар қаржылықесепті бухгалтерлық есептің халықаралық стандарттарымен сәйкес жүргізүінің және аудитті ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын және олардың қарызды қайтару мүмкіндігін талдау ... ... ... ... да Банк ... төмендету шараларын қолдануда. Банк әр бір жеке жағдай бойынша мүмкін жоғалтуларды жабуға арнайы ... ... ... ... резервтер мөлшері қарыз алушылырдың несие қабілеттілігін және оның қызметінің көрсеткіштерін, сонымен қатар қамтамасыз ету құралының құнын және ... жақ ... ... есепке ала отырып анықталады. Және де, Банкпен берілген қарыздарың бар ... ... ... ... ... ... анықтауда банкпен берілген ссудалардың барлығы, қарыз алушының қарызды өтеу мүмкініктеріне және өткендегі несие қайтарымдылығына байланысты, бес категорияға бөлінеді. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... мөлшері негізінде анықталады:
Егер негізгі сома мен пайыздар бойынша мерзімнің өтіп кетуі 30 күннен асса ссуда қызмет етпейтін актив ретінде ... ... ... ... мөлшерлемені > бекітеді. Несиенің пайыздық мөлшерлемесі оның мақсатына байланысты әр түрлі болып келеді.Мысалы, жеке тұлға үшін ... алу ... үшін ... ... ... мөлшерлемесі АҚШ долларында 16,5 % құраса, теңгеде 18,5 % ... және ... ... ... 5 жылға дейін, ал АҚШ долларында 8 жылға дейін. Ал тұрғын үй сатып алу мақсатына несие бойынша пайыздың жылдық ... АҚШ ... 16 %, ... 18 % ... ... ... 20 ... дейін.
Сонымен қатар, шұғыл мұқтаждар үшін оқу, емделу, демалу, ... ұзақ ... ... ... ... алу ... ... тұтыну несиелері бойынша пайыздық мөлшерлеме АҚШ долларында 18 % жылына, ал теңгеде жылына 21 % ... ... ... ... ... ... ... жіктелуі жүзеге асырылуда. Біздің ойымызша, бұндай шара несиелік операцияларды жүзеге ... өте ... ... ... ... жіктелу арқылы Банк несиелеу саясатын тиімді жүзеге асыра алады. Өйткені әр бір бөлім өзінің қызметтік міндеттерімен шектелген ... ... Бұл шара ... ... есеп беру барысын жеңілдетуге өз септігін тигізетіндігінде күмән жоқ.
Банк несиелік операцияларды Қазақстан Республикасының заңдылықтарына, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ережелеріне, Банктің ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады. /9/
Несиелік операциялар банктің басты активті операцияларының бірі екенін ескере отырып, > Акционерлік Қоғамының несиелік ... ... ... қарастыруға көшейік.
Банктік несиелер әр түрлі белгілер бойынша: несиелер сапасы бойынша, ... ... ... ... ... ... салалары бойынша, субъектісі бойынша, пайыз мөлшерлемесі бойынша жіктеледі.
Сапасы бойынша банк несиелері қарыз алушының несие бойынша төлем мерзімдерін сақтауына, ... ... ... ... банк пен ... ... ... - қатынасына, несиелік тарихына, несиенің қамтамасыздығына байланысты келесі ... ... - 2006 ... аралығында несиелік қоржын сапасының жақсарып, құрамына стандартты несиелердің ... өсе ... ... қатар, несиелік қоржынның сапалылығы одан әрі жоғарлауда. Қанағаттандырмайтын несиелердің көлемі 2005 жылы 2004 ... ... 60941 млн. ... ... ал 2006 жылы 2005 ... қарағанда 72594 млн. теңгеге өсті. Бірақ бұл құбылыс жалпы несиелер көлемінің өсуімен және соның ішінде, стандартты несиелер көлемінің ... ... орын ... несиелік қоржынында күмәнді және залалды несиелердің мүлдем жоқтығын байқаймыз. Бұның ... Банк ... ... дұрыс жүзеге асып отырғандығын білдіреді.
Осының бәрі жағдайды дұрыс анықтау, клиент мүмкіндіктерін бағалау, кепілдемені ... ... ... ... ... ұстап тұру арқасында жүзеге асырылды.
Қазақстан Халық Банкінің ссудалық қоржыны 20 - нан ... ... ... ... ... тұрады. Солардың ішінде тұрақты түрде неғұрлым елеулілері көтерме сауда - саттық, ауыл ... мен мал ... ... ... ... келеді. 2006 жыл ішінде, банк, несиелік қоржын құрамындағы Қазақстан экономикасының негізгі ... ... ... ... ... ... елеулі жұмыс атқарады. Солайша, республиканың кен өндіру мен мұнай өнеркәсібіне салымдар көлемі айтарлықтай ұлғая ... ... ... ... барысында салалар бойынша несиелік салымдардың басым бағыттарын анықтады.
Бүгінгі күнде салалар бойынша бөлу келесідей көрініс табады: ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, ... - ... ... ... жеке ... шаруашылығы. Бұл саланы қаржыландыру барысында басымдылық ірі ауыл шаруашылық өндірушілерге, сонымен қатар оларды өңдейтін ... ... ... 2003 - 2005 жылдар ауыл жылдары болып жарияланды. Сол себепті осы жылдары ауыл шаруашылық ... ... ... ... Банк ... көлемін ұлғайту мүмкіндігіне ие.
Өнеркәсіп қызмет етуші өнеркәсіп кәсіпорындары айналым қаражаттарын және жаңа ... - ... ... бойынша сатып алуды қаржыландыруды талап етеді. Бұл кәсіпорындармен қолма - қолсыз түрде, сонымен қатар қолма - қол ... ... ... ... мүмкіндік бар.
Шағын бизнес. Бұл сала артықшылықты болып келеді. Өйткені, несиелік тәуекелдердің кең диверсификациясы жағдайында, қысқа ... ... ... ... ... ... бар. Бұл ... сонымен қатар, бактер бұл жобаларды ЕДҚҚБ желісі бойынша қаржыландыра алатын мүмкіндігімен де, яғни ... және ... ... ... ... ұлғайту арқылы, артықшылықты болып табылады.
Жеке тұлғалар. Несиелендірудің бұл категориясы да артықшылықтардың бірі болып табылады. Өйткені қазіргі кезде жеке ... ... ... ... ...
Сонымен қатар, нарықтың бұл туашасы толықтай қанағаттандырылған жоқ. Сондықтан да, Банк осы ... өз ... ... жеке ... ... ... ... бағдарламаларын одан әрі дамытып, несиелендіру көлемін кеңіте алады.
Ссудалық қоржының өнеркәсіп секторлары ... ... 3 - ... ... ... ... секторлары бойынша ссудалық қоржын.
31.12.04
31.12.05
31.12.06
млн.тенге
%
млн.тенге
%
млн.тенге
%
Тамақ өнеркәсібі
4748
0,3
962917
20
2232249
24
Металлургия мен кен өндіру
19880
1
13558
0,3
1404896
15
Көтерме сауда - саттық ... да ... және мал ... ... - ... ... ... қонақ үй бизнесі
53021
3
54589
1
223663
2
Мұнай өнеркәсібі
-
0
0
0
195529
2
Химия өнеркәсібі
108000
7
473937
9,8
132304
1
Көлік
34300
2
179096
5,8
81313
1
Жеңіл өнеркәсіп
3800
0,2
55280
1
41992
0,4
Байланыс
34392
2
0
0
39891
0,4
Электрқуаттары
144,734
9
6455
0,1
0
0
Жеке тұлғалар
3200
0,2
53500
1
95300
1
Клтенттерге ... ... ... ... ... резервтердің шегерімі
-124000
-242004
-409000
Клиенттерге ссудалар, нетто
1489323
4557190
8956447
Ескертпе - Өнеркәсіп секторлары бойынша ссудалық қоржынының есептемесінен алынды
Ссудалық қоржынның ... ... ... оның әр ... ... ... да ... болып табылады. Экономикадағы құлдыраулар әр түрлі салаларда әр қилы көрініс ... ... ... да ссудалық қоржынның салалар бойынша диверсификациялануының дәрежесі ... ... ... ... ... ... болу тәуекелділігі төмен болады. Бүгінгі күнге,
> ... ... ... ... ... табылады деуге болады. Несиелік қоржынның өнеркәсіп салалары бойынша жіктелуі 2,3,4 - суреттерде бейнеленген.
Баланстан тыс залалдар көлемі, провизиялар, ... өтіп ... ... ... сияқты көрсеткіштер бойынша менеджмент сапасы жайлы нәтижелер шығаруға болады. Бұл көрсеткіштер бойынша салыстырмалы банктер тобында оңтайлы нәтижелерді көрсетуде. Ал бұл өз ... ... ... ... ... ... бағалау бойынша скурпулезді жұмыстардың және берілген несиелердің мониторингінің нәтижесі болып табылады.
> ссудалық қоржыны 100% ... ... ( ... ... мен ... ... депозиттері ) есебінен құралған. Бұл Банк өтімділігінің нашарлау тәуекелділігін төмендетуге қолайлы негіз болып келеді. Тұрақты қаражаттардың бір ... ... ... ... орналастырылады, және бұл қаражаттар көлемі есебінен келешекте ссудалық қоржынның көлемі ұлғаюы ... 1. ... ... ... қоржынның құрылымы 2004 ж.
Сурет 2. Салалар бойынша ... ... ... 2005 ж.
Сурет 3. Салалар бойынша ссудалық қоржынның ... 2006 ... ... ... ... ... диверсификацияланғанын қарастырып кеттік. Енді, ссудалық қоржынның субъектілері мен объектісі позициясы бойынша қарастыруға кірісейік.
2004, 2005 жылдардың 31 желтоқсанына қалыптасқан ... ... 10 ең ірі ... ... ... банк несиелік қоржынының дерліктей 60 % құрайды. 2006 жылы қоржынның шоғырлануы айтарлықтай азайып, жиынтық қоржыннан 37% ... Біз ... ... ірі клиенттерге берілген несиелерден гөрі, көптеген ұсақ клиенттерге берілген несиелер бойынша тәуекелдер деңгейі төмен ... ... ... Бұл ... бір клиенттің жағдайынан банктің тәуелділігін шектейді. Бұл өзгерістер Банктің жүргізген несиелік саясатына байланысты болып келеді. Және де, ... ... ... ... ... ... төмендеу тенденциясы Банктің дамып өркендеуін және оның клиенттер санының өсіп, несиелік саясаттың ойдағыда ... ... ...
Дерліктей барлық ссудалар жеке коммерциялық кәсіпорындарға берілді. 2004 жылы шаруашылық ұйымдарға берілген несиелердің ... ... ... ... 99,8 % - ын құрады, 2005 және 2006 жылдары бұл көрсеткіш, сәйкесінше 99% және 99% ... ... жеке ... ... тиеді. Көріп отырғанымыздай жеке тұлғаларға берілген несиелердің көлемі жыл сайын өсуде. Яғни ... ... ... ... ... ... табылады.
Несиелік қоржынның субъектілері бойынша жіктелуі 4 - кестеде ... ... ... ... бойынша жіктелуі.
Субъектілер
2004 жыл
2005 жыл
2006 жыл
Ауытқулар
2004-2005
2005-2006
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
млн. теңге
Жеке тұлғалар
3200
0,2
53500
1
95300
1
50300
41800
Заңды тұлғалар
Соның ішінде:
1610123
99,8
4745690
99
9270147
99
3135567
4524457
АҚ
54853
3,4
153574
3,2
196674
2,1
98721
43100
ЖШС
1178460
73,1
47456927
92,9
8507413
90,8
3278467
4050486
ЖК
376810
23,3
135189
2,8
566060
6
-241621
430871
Барлығы:
1613323
100
4799190
100
9365447
100
3185867
4566257
Ескертпе - ... ... ... ... жіктелуінің есептемесі алынды.
Несиелердің үлкен үлесі заңды тұлғаларға - Жауапкершілігі Шектелген ... - 90,8 % ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлердің үлесі әр жыл сайын күрт өзгерістерге ұшырайды.
2005 жылы 2004 жылға ... жеке ... ... несие сомасы 241621 млн. теңгеге азайса, 2006 жылы 2005 жылға қарағанда 430871 млн. теңгеге көбейген.
Біз білетіндей, несиелер ... бір ... ... > ... ... ... толтыру және тұтыну мақсаттарына берді. 2004 жылы несиелердің 99,8 % ... ... ... ... алынған, ал 2005 мен 2006 жылдары бұл көрсеткіш 99 % бен 99 % құрады. Ал ... ... ... ... ... ... несиелердің көлемі жыл сайын өсуде, 2006 жылы 2005 ... ... бұл ... көлемі 41800 млн. теңгеге, яғни 1,8 есеге ... ал 2005 жылы 2004 ... ... 50300 млн. ... өскен, яғни 16,7 есеге өскен. Ал айналым қаражаттарын толтыру мақсатында алынған несиелердің көлемі ұлғаюда. 2006 жылы 2005 ... ... ... ... ... бағытталған несиелердің көлемі 4524457 млн. теңгеге өсті немесе 2 еседей өсті. 2005 жылы 2004 жылмен ... бұл ... ... 3135567 млн. ... яғни 3 ... ... ... несиелік алынған мақсаты бойынша жіктелуі келесі 5 - кестеде көрсетілген.
Кесте-5. Несиелік қоржынның несиелік ... ... ... ... ... ... жыл ... жыл
Ауытқулар
2004-2005
2005-2006
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
млн. теңге
Тұтыну
3200
0,2
53500
1
95300
1
50300
41800
Айналым қаражаттарын толтыру
1610123
99,8
4745690
99
9270147
99
3135567
4524457
Барлығы:
1613323
100
4799190
100
9365447
100
3185867
4566257
Ескертпе - ... ... ... ... ... бойынша жіктелуінің есептемесі алынды
Жоғарыда айтылып кеткендей, қамтамасыз етілуі бойынша қамтамасыз етілген ссудалар және ... ... ... ... ... ету - қосымша кепілдік және қарыз алушымен ссуданы қайтармау тәуекелінен ... ... ... шегі болып табылады. Қарыз алушы қамтамасыз ету құралы ... ... ... немесе кепілгерлік ұсынады. Банктің бағалау бөлімі бұл қамтамасыздық ету құралдарының ... ... ол ... ... ... Егер оның ... несиенің негізгі сомасы бойынша және пайыз бойынша 120 пайызға сәйкес келіп, қамтамасыз ету ... ... деп ... онда осы ... ... ... ... алады. Несиелік қоржынның қамтамасыз етілу сипаты 12 - кестеде ... ... ... ... ету ... ... ... мүлік табылады. Оның көлемі жыл сайын ұлғайып отыр. 2006 жылы ... ... ... ... ... ... барлық несиелердің 39,7% құрады. Сонымен қатар, үлесі 2641056 млн.теңгені құраған, құрал - жабдықпен қамтамасыз ... ... де ... ... Банктің сауда - саттық бастамашылықта ... ... - ... қорлар қамтамасыздығына берілген несиелердің де белгілі бір үлеске ие екендігі айқын. Оның ... 2005 жылы ... 479919 ... құрады, яғни 2004 жылмен салыстырғанда 100877 млн.теңгеге төмендеді. Ал 2006 жылы 1311163 млн.теңгені құрап, 2005 жылмен салыстырғанда 831244 млн.теңгеге өскені ... Ал ... ... ... ... болсақ, олар Банк қызметкерлеріне берілген несиелер болып табылады.
Кесте-6. Несиелік қоржынның қамтамасыз етілуі бойынша жіктелуі. ... ... ... ... жыл ... жыл
Ауытқулар
2004-2005 ж.
2005-2006 ж.
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. ... ... ... ... жабдық
140359
8,7
1679717
35
2641056
28,2
1539358
961339
Автокөлік
93600
5,8
143976
3
468272
5
50376
324296
Кепілдеме, кепілгерлік
20973
1,3
273554
5,7
383983
4,1
252581
110429
ТМҚ
580796
36
479919
10
1311163
14
-100877
831244
Басқа да
112933
7
177570
3,7
824159
8,8
64637
646589
Қамтамасыз етілмеген
3200
0,2
14398
0,3
18731
0,2
11198
4333
Барлығы:
1613323
100
4799190
100
9365447
100
3185867
4566257
Ескертпе - Несиелік қоржынның қамтамасыз етілуі бойынша жіктелуінің есептемесі алынды
Біз жоғарыда айтып кеткендей активтер мен ... ... ... болып табылады. Банк активті операцияларын тиімді басқару үшін, оның пассивтермен сабақтаса жүруіне ерекше көңіл аудару керек. Сондықтан, Қазақстан Халық ... 2004 - 2006 ... 31 ... қалыптасқан жағдай бойынша, келісім шарттар негізінде активтерді өткізу мен міндеттемелерді орындау мерзімдері қалайша үлестірілгенін ... ... ... ... Активтерді өткізу мен міндеттемелерді орындау мерзімдері 2004 жыл, млн.теңге
Талап етуге дейінгі
1 айдан ... ... 3 айға ... ... 12 айға дейін
1 жылдан 5 жылға дейін
Барлығы
Активтер
Ақшалай қаражаттар мен ҚРҰБ шот
1426085
-
-
-
-
1426085
Басқа банктердегі шоттар
406871
-
-
-
-
406871
Клиенттерге ссудалар, брутто
-
245879
870275
298508
198661
1613323
Мемлекеттік ... ... ... қаражаттары
516486
-
-
-
-
516486
Қаржы Министрлігі алдындағы қарыз
-
-
-
57013
-
57013
Қаржы институттарынан ссудалар
-
421630
15303
-
62379
499312
2896942
469530
87547
90255
62681
3606955
Нетто позиция
(1063986)
(166470)
1247439
346923
155980
519886
Жинақталған айырмашылық
(1063986)
(1230456)
16983
363906
519886
Ескертпе - Активтерді ... мен ... ... мерзімдерінің есептемесі алынды
Осы төмендегі келтірілген мәліметтерден, біз қысқа мерзімді активтердің ... ... көре ... ... ... ... ... барлық активтер көлемінің 2004 жылы 44% - ын, 2005 жылы 36% - ын және 2006 жылы 17% - ын ... Бір айға ... ... ... ... ... 2004 - 2006 жылдары сәйкесінше 7,3% - ына, 22% - ына, 10,3% - ына тең ... Бір ... үш айға ... көрсеткіштерге келетін болсақ олар 2004 жылы жалпы активтердің 32% - ын, 2005 жылы 6,4% - ын, 2006 жылы 9,7% - ын ... ... мен ... ... мерзімдері, млн.теңге
2005 жыл
Талап етуге дейінгі
1 айдан аз
1 айдан 3 айға ... ... 12 айға ... ... 5 ... ... ... мен ҚРҰБ шот
1659667
-
-
-
-
1659667
Басқа банктердегі шоттар
2267338
6219
56583
-
-
2330140
Клиенттерге ссудалар,
-
1341367
445751
2378032
634040
4799190
брутто
Мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... ... ... ссудалар
-
-
-
-
234940
234940
Бағынышты борыш
-
-
-
-
691000
691000
7034669
1310613
144778
535497
1089544
10115101
Нетто позиция
(3107664)
1113564
559829
2031513
225571
822813
Жинақталған айырмашылық
(3107664)
(1994100)
(1434271)
597242
822813
8-кестенің жалғасы
1
2
3
4
5
6
7
2006 жыл
Талап етуге дейінгі
1 айдан аз
1 айдан 3 айға ... ... 12 айға ... ... 5 ... дейін
Барлығы
Активтер
Ақшалай қаражаттар мен ҚРҰБ шот
1930758
-
-
-
-
1930758
Басқа банктердегі шоттар
1005496
6013
25085
-
-
1036594
Клиенттерге ссудалар, брутто
-
1395181
986652
4669823
2313791
9365447
Мемлекеттік бағалы қағаздар
-
412913
693868
640494
3403857
5151132
2936254
1814107
1705605
5310317
5717648
17483931
Пассивтер
Клиенттердің ... ... ... ... қарыз
-
-
-
40196
120589
160785
Қаржы институттарынан ссудалар
-
-
-
108375
252875
361250
Бағынышты борыш
-
-
-
-
722500
722500
7874446
1433651
1252920
3846902
1262657
15670576
4938192
380456
452685
1463415
4454991
1813355
Жинақталған айырмашылық
4938192
4557736
4105051
2641636
1813355
Ескертпе - Активтерді өткізу мен міндеттемелерді орындау мерзімдерінің есептемесі алынды
Үш айдан он екі айға дейінгі активтер 2004 жылы 10,6% - ын, 2005 жылы 23,5% -ын, ал 2006 жылы 30,4% -ын ... Бір ... бес ... дейінгі активтер сәйкесінше 5,3% -ын, 12% - ын, және 33% -ын ... ... ... ... активтердің барлық активтердегі үлесі 2004 жылы 94,7% - ын, 2005 жылы 87,9% - ын және 2006 67,2% - ын ... ... ... біз ... мерзімді активтердің көлемінің өсу тенденциясы да айқын көрініп ... ... кету ... Бұл ... ұзақ ... бағалы қағаздар көлемінің өсу салдарынан болып отырған құбылыс. Дегенмен, ұзақ мерзімді ... ... өсуі де ... Бұл ... ... тұрақтанып, Банктің ұзақ мерзімді жобаларды қаржыландыруды жүзеге асырып жатқанын ... ... ... ... бұнда да қысқа мерзімді міндеттемелер көлемі басым болып табылады. Соның ішінде, әдеттегідей талап етуге дейінгі міндеттемелердің үлесі басым болып ... Олар 2004 жылы ... ... 80,3% - ын, 2005 жылы 69,5% - ын және 2006 жылы 50,2% - ын құрады.
Әрине, активтерді ... ... мен ... ... ... ... ... бар болып отыр. Бірақ біз білетіндей бұнда ауытқулардың болмауы ... ... ... да бұл ... ... ... іс ... келеді. Мерзімі бекітілген міндеттемелер сол мерзімге сай орналастырылады, ал талап етуге дейінгі міндеттемелер Ұлттық Банкте, басқа да ... ... және бір айға ... несиелер мен бағалы қағаздарға жұмылдырылады. Талап етуге дейінгі міндеттемелердің мерзімі белгісіз болып келеді, олар екі күндік те, екі ... та бола ... ... ... ... дейін салым салушы өз салымын кез - келген және өзі ... ... ала ... ... Банк ... ... ... өз салымдарын бір сәтте талап етпейді деген тұжырымға сенуде және де болашақ ... да ... ... ... кету ... Сонымен қатар, ұзақ мерзімдік ссудаларға өсіп келе жатқан қызығушылықты ескере отырып, Банкке өзінің депозиттік ... ұзақ ... ... ... етіп ... ... қолдану жөн болып табылады деп есептейміз.
Ал енді мерзім бойынша несиелік қоржынды 4 - суретте қарастырып ... ... 11. ... ... ... ... ( ... )
Осы диаграммадан біз келесідей мәліметтерді көре аламыз. Бір айға ... ... ... 2004 жылы 15,24%, 2005 жылы 27,9%, 2006 жылы 14,89% ... Бір ... бір ... ... несиелер жалпы несиелік қоржынның 2004 жылы 72,4% - ын, 2005 жылы 58,8% - ын, және 2006 жылы 60,4% - ын ... ... ... ... ... ... 2004 жылы 87,64%, 2005 жылы 86,7%, 2006 жылы 75,29% үлесіне ие болды. Ал ұзақ мерзімді несиелерге келетін болсақ, олар ... 12,36%, 13,36% және 24,71% ... ... ... ... 2005 және 2006 ... қысқа мерзімді ссудалардың басымдылығын көрсетеді. Ал бұл өз ... ... ... ... және Банкпен қысқа мерзімді несиелендіру саясатын, ұзақ ... ... ... ... ... ... ... ссудаларды өтемеу тәуекелдерін төмендету мақсатында ұстануын көрсетеді. Сонымен қатар, ұзақ мерзімді қаражаттарды тарту бойынша саясатты дамытуға қажеттегідей көңілдің ... де ... ... келеді. Бұл өз кезегінде > қалыптасуына әсерін тигізеді.
Несиелер бойынша, жоғарыда айтылып кеткендей, ... ... ... ... ... ... қажетті төлем қабілетті сұраныс жоқ, ал табыстар көлемі несиелендіру көлемінің өсуі арқасында өсуде.
2004 ... 31 ... ... ... ... ... ... ссудалардың пайыздық мөлшерлемелері ЕКВ - де 16% - дан 23% және теңгеде 10% - дан 30%. Ал 2005 ... 31 ... ... ... ... ... ... ссудалардың пайыздық мөлшерлемелері ЕКВ - де 10% - дан 28% және теңгеде 10% - дан 30%. Және 2006 ... 31 ... ... жағдай бойынша клиенттерге берілген ссудалардың пайыздық мөлшерлемелері ЕКВ - де 12% - дан 23% және ... 13% - дан ... АҚ- ның ... ... ... ... ... несиелер түрлі критерийлер бойынша бөлінеді: несие сапасы, мақсаты қолданылуы, мерзім, экономика ... ... ... ету ... ... мөлшерлеме.
Банк несиесі қарыз алушының несие бойынша ... ... ... ... ... ... ... банкпен қарын-қатынасына, несие тарихына, несиені қамтамасыз ету және оның ... пен ... ... байланысты келесі топқа бөлінедіp:
Стандартты - бұл қайтару ... ... және ... ... ... ... Мұндай несие категориясында ... ... ... - ... ... сыйақыны ( мүддені ) 30 күнге дейін қайтару ... ... ... ... ... ... несие мерзімінің ұзартылуы бір реттен көп болмайды.
Қанағаттанарлықсыз - ... ... ... ... ( ... ) 30 ... 60 күнге дейін қайтару бойынша төлемнің кешіктірілмеуі кезінлегі несие. ... ... ... ... бір ... көп бола алады.
Күмәнді-негізгі қарызды немесе сыйақыны (мүддені) 60 күннен 90 күнге дейін қайтару ... ... ... ... ... - ... қарызды немесе сыйақыны ( мүддені) 90 күннен ... ... ... бойынша төлемнің кішіктірілуі кезіндегі несие.
Несие сапасы бойынша несие ... ... 9 ... көруге болады.
Кесте-9. Несие сапасы бойынша АҚ несие қоржынын жіктеу.
Несие тобы ... ... ... ... ... теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
k
млн. теңге
k
Стандартты
42590,5
82,7
74635,2
85,2
134750,7
87,9
42044,7
0,9
60115,5
1,2
Субсьандартты
3502
6,8
6307,2
7,2
12723,9
8,3
2805,2
8,2
6416,7
1,6
Күмәнді
Қанағаттанарлықсыз
5407,5
10,5
6132
7
5825,4
3,8
724,5
3,2
-306,6
1,1
Үмітсіз
525,6
0,6
526,6
-526,6
Барлығы:
51500
100
87600
100
153300
100
46101
1,2
65699
1,2
Ескерту - Несие сапасы ... АҚ ... ... ... есептемесінен алынды
Кезең бойынша жалпы 2004 жылдан 2006 жылға дейін несие қоржыны сапасының жақсарылуы ... ... ... үлесі өсті, күмәнді несие пайда болды. ... ... ... ресустарының жалпы көлемінің өсуін көрсетіп ... яғни 2005 ... 2004 ... ... 36100 млн. ... ... 1,2 есеге және 2006 жылды 2005 салыстысғанда 65700 млн. теңгеге немесе 1,2 есеге өсті. Сонымен қатар, 2005 жылы ... ... ... ... Бірақ, 2005 жылдың 1 қаңтарының жағдайы бойынша олар ... Бұл өз ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Жыл сайын 2004 - 2006 ... ... ... несиелеудің көбеюі байқалады.
Несие сапасы бойынша несие қоржынын жіктеу 5 суретте көрсетілген.
мың теңге ... 5 - ... ... ... ... ... жіктеу
Несиенің барлығы белгілі бір мақсаттарға беріледі. > Акционерлік Қоғамында несиелер айналым қаражатын ... және ... ... ... Мақсатты пайдалану бойынша несие қоржынын бағалау 8 ... ... ... ... бойынша несие қоржынын жіктеу. ... ... ... жыл
Аукционерлер
2004 -2005
2005-2006
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
k
млн. теңге
k
Тұтыну-
шылық
7467,5
14,5
8847,6
10,1
6745,2
4,4
1380,1
6,8
-21024
0,9
Айналым қаражатын толықтыру
44032,5
85,5
78752,4
89,9
146554,8
95,6
34719,9
1,24
67802,4
1,2
Барлығы:
51500
100
87600
100
153300
100
36100
1.24
46778.4
1.2
Ескертпе - Мақсатты пайдалану бойынша несие қоржынын ... ... ... үш ... ішінде, айналымның қаражатын толықтыруға несие өсті. 2006 ... 2005 ... ... ... ... 1380,1 млн. ... ... қарызының негізгі үлесі заңды тұлғаларға берілген. Себебі, олардың құрылу ... ... бар ... ... ... оларды несиелеу кезіндегі ең жоғары табыс алу тенденциясының болуы негізінде, ағымды қаржылық ... мен ... ... тұрақтылығын бақылауға мүмкіншілік береді. Мақсатты ... ... ... қоржынын жіктеу 6 суретте көрсетілген.
млн теңге
Сурет 6. Мақсатты пайдалану бойынша несие қоржынын жіктеу
Банк қарызын қамтамасыз ету ... ... ... ... және ... ... ... бөлінеді. Қамтамасыз ету - ... ... ... ... ... ... ... сақталу тізбесі мен қосымша кепілі. Қарыз ... ... ету ... ... ... кепілгерлікті немесе кепілді ұсынады және тәелсіз ... ... ... ... ... сомасысымен қоса берілетін несие сомасысынан 130 пайыз құруы керек. Қамтамасыз ету ... ... және ол ... ... ( ... ) ... ... банк осы кепілдікті өткізу және өзінің ақшалай қаражатын қайтарып алу үшін ұсынылады. Қамтамасыз ету ... ... ... ... ... 5 кестеде көрсетілген. Кесте 11 - Қамтамасыз ету сипаты ... ... ... талдау. ... ету ... ... ... жыл
Ауытқулар
2004-2005
2005-2006
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
k
млн. теңге
K
Жылжымайтын мүлік
14986,5
29,1
26367,6
30,1
6533,1
42,7
11381,1
1,3
-19834,5
1,3
Автокөлік
4429
8,6
9811,2
11,2
18549,3
12,1
5382,2
0,2
8738,1
10,4
Құрал-жабдық
5201,5
10,1
17082
19,5
26520,9
17,3
11880,5
5,2
9438,9
0,8
Кепіл
1648
3,2
12264
14,0
21615,3
14,1
10616
15,6
9351,3
0,0
ТМҚ
16531,5
32,1
14016
16,0
16836
11,0
2515,5
0,0
2847
43,2
Басқалары
9270
18,0
7796,4
8,9
3066
2
-1473,6
0,0
-4730,4
61,4
Қамтмасыз етілмеген
463,5
0,9
262,8
0,3
1226,4
0,8
-200,7
632,2
963,6
0,0
Барлығы:
51500
100
87600
100
153300
100
40101
1,2
6774
1,2
Ескертпе - Қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... - 2006 жылдар аралығында жылжымайтын мүліктің басымдылығы жоғары. Оның үлес салмағы берілген несие сомасысының 1/3 бөлігін ... ... ол ... ... басымдылығы болып табылады. Оның үлесі 26520,9 млн. теңге құрайды. Несие ... ... ... - ... ... ... ... толықтыруға бағыттау қажет. Тауарлы-материалдық ... ... ... болып мыналар табылады: ... ... ... ... ... сақтандыру мүмкіншілігі, сақтаудың ұзақ ... ... - ... ... үлесі 2005 жылы 16863 млн теңге құрады. Бұл 2004 жылмен салыстырганда 43,2 ... ... 2847 млн ... ... Қамтамасыз етілмеген несие 2005 жылы 1226,4 млн ... ... ... ... ... банк ... олардың ақшалай қаражатқа деген қажеттілігінің болуы жағдайында беріледі. Қамтамасыз ету ... ... ... ... ... 7 суретте көрсетілген.
мың теңге
11430023495
Сурет 7 - Қамтамасыз ету сипаты бойынша ... ... ... ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемелер бар. Пайыздық мөлшерлеме бойынша банк қарыздары 2 ... ... ... ... мөлшерлемедегі қарыз және қалқымалы пайыздық мөлшерлеме ... > ... ... бекітілген пайыз мөлшерлемесін қолданады, яғни бүкіл несиелеу мерзімі бойы өзгертілмей қалатын пайыз мөлшерлемесі. ... 8 ... ... 10 ... ... ... ... беріледі. Жылдық 8 ... ... 10 ... ... ұзақ және орта ... ... беріледі. Ал жылдық 16 пайыз және одан ... - ... ... ... беріледі.
Пайыздық мөлшерлеме бойынша несие қоржынын талдау 6 кестеде көрсетілген.
Кесте 12 - ... ... ... ... ... ... ... жыл
2006 жыл
Ауытқулар
2004 -2005
2005-2006
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
k
млн. теңге
k
8 ден 10 ... ... дан 15 ... ден 20 ... ден 25 ... дан 31 ... ... - Пайыздық мөлшерлеме бойынша несие қоржынын жіктеуінің есептемесі алынды
Акционерлік Қоғамында бірыңғай пайыздық мөлшерлеме болмағандықтан, ол ... ... әр ... ... үшін жеке ... ... Пайыздық мөлшерлеме берілетін несиенің мерзімі мен самасына байланысты белгіленеді. 2006 жылы 2005 ... ... ... 8 ... ... 10 ... дейін берілген несиелер көбейді. Бұл тұтынушылық несиені берудің ... ... ... 16 ... 20 ... ... ауқымдағы несиелердің үлесі жоғары. Пайыздық мөлшерлеме бойынша ... ... ... 8 ... ... 8 - ... мөлшерлеме бойынша несие қоржынының жіктелуі
Акционерлік Қоғамында барлық банктерде тәрізді несиелер ... ... ... ... ... ... - 1 жылға дейін берілетін несие;
- орта мерзімді несие - 1 жылдан 3 ... ... ... несие;
- ұзақ мерзімді несие - 3 жылдан жоғары дейін берілетін ... ... ... ... ... несиелер табылады. Себебі, олар қысқа ... ... де, ол ... ... ... алу және ... қарызды қайтару тез арада жүргізіледі.
Мерзімі бойынша несие қоржынын бағалау 7 кестеде көрсетіледі.
Кесте 13 - ... ... ... ... ... ... жыл
2006 жыл
Ауытқұлар
2004-2005
2005-2006
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
k
млн. теңге
k
Қысқа мерзімді
38264,5
74,3
68503,2
78,2
124362,3
81,1
30238,7
0,9
55823,1
1,5
Орта мерзімді
9630,5
18,7
10161,6
11,6
15023,4
9,8
531,1
1,0
4861,8
0,5
Ұзақ мерзімді
3605
7
8935,2
10,2
13950,3
9,1
5330,2
5015,1
1,1
Барлығы:
51500
100
87600
100
153300
100
36100
1,2
65700
1,2
Ескертпе - Мерзімі бойынша несие қоржынын жіктеудің ... ... ... ... бөлігі қықа мерзімді несиеге келеді. Олардың 2006 жылы үлес салмағы 124326,3 млн. ... ... Бұл 2005 ... ... 1,5 ... ... 55823,1 млн. теңгеге өсті. Бұл несие қоржынының жағдайына ... ... ... ... ... ... ... 1 жылға дейін беріледі, демек, сомалар үлкен болмауы ... ... ... ... ұзақ мерзімді және орта мерзімді несиелерінен асады. Капитал айналымы тез, сондықтан банк табысы ұлғаяды. Орта ... ... ... жыл сайн ... Бұл банк ... бар ... көрсетеді. Себебі, орта мерзімді несиелер 1 жылдан 3 ... дейн ... ... ол ... ... ... және сыйақыны (мүддені) төлеу мерзімі 1 жылдан 3 жылға ... ... Ұзақ ... несиелердің 2005 және 2006 жылдардағы үлес салмағы артты. Негізі юұл ауыл шаруашылығы мен өндіру өнеркәсібіне берілген.
Осыған байланысты ... ... ұзақ ... ... етеді. Қолдану мерзімі бойынша несие қоржынын жіктеу 9 ... ... ... 5 - ... ... ... несие қоржынын жіктеу
Акционерлік Қоғамының несие саясатында ... ... ... ... ... аудағы беру ыңғайлы болып табылады. Себебі, мұндай несие аз, қысқа мерзімді талап етеді және банк талаптарына сәйкес ... ... ... ... несие қоржынын бағалау 8 кестеде көрсетілген.
Кесте 14 - ... ... ... несиені жіктеу.
Экономика секторы
2004 жыл
2005 жыл
2006 жыл
Ауытқұлар
2004-2005
2005-2006
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
k
млн. теңге
k
Өндіру өнеркәсібі
10763,5
20,99
18483,6
21,1
29280,3
19,1
7720,1
1,4
10796,7
1,2
Сауда
11278,5
21,9
20148
23,0
35565,6
23,2
8869,5
1,3
15417,6
1,9
Өндіріс
9630,5
18,7
13490,4
15,4
19929
13,0
3859,9
0,1
6438,6
3,2
Мұнай
3656,5
7,1
6832,8
7,8
11804,1
7,7
3176,3
0,9
4971,3
1,4
Ауыл шаруашылығы
9836,5
19,1
20148
23,0
36638,7
23,9
10311,5
16490,7
1,1
Энергетика
1184,5
2,3
876
1,0
1992,9
1,3
-308,5
1116,9
Құрылыс
927
1,8
1051,2
1,2
3066
2,0
124,2
2,1
2014,8
0,0
Жеке тұлғалар
1545
3,0
1752
2,0
8584,8
5,6
207
6,7
6832,8
1,1
Басқалары
2678
5,2
4818
5,5
6438,6
4,2
2140
2,5
1620,6
0,2
Барлығы:
51500
100
87600
100
153300
100
36100
1,2
67320,6
1,2
Ескертпе - Экономика секторы бойынша ... ... ... ... ... талдаудан мынадай тұжырымға келуге болады: несие ресурстарының ... ... ... ... ... жұмысын жеткілікті түрде қамтамасыз ... ... ... ... ең көп ... сауда секторы болып табылады. Себебі, 2006 ... ... ... ... ... ... ... 35565,6 млн. теңге құрады. Бұл 2005 жылмен салыстырғанда 1,2 есеге немесе 15417,6 млн. ... ... ... өнеркәсібі 2006 жылдағы үлесі 29280,3 млн. ... ... Бұл 2006 ... ... 1,1 ... ... 10796,6 млн. ... өсті. 2004 жылдан 2006 жылға дейін ауыл шаруашылық ... ... 2006 ... оның ... 36638,7 млн. ... ... Жеке ... тұтынушылық несиенің үлесі 8584,8 млн. теңге құрады. Бұл 2005 жылмен салыстырғанда 1,1 есеге немесе 6832,8 млн. ... ... ... ... ... ... ... жіктеу 10 суретте көрсетілген.
млн теңге
Сурет 10. Экономика секторы бойынша ... ... ... ... ... > Акционерлік Қоғамы жеке ... мен ... ... ... ... ... ... қоржынын бағалау 15 кестеде көрсетілген.
Кесте 15 - Субъект бойынша ... ... ... ... жыл
Ауытқулар
2004-2005
2005-2006
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
%
млн. теңге
k
млн. теңге
k
Жеке тұлғалар:
7467,5
14,5
8847,6
10.1
6745,2
4,4
1380,1
6,7
-21024
1,1
Заңды тұлғалар
АҚ
2575
5,0
2014,8
2,3
6438,6
4,2
-560,2
1,2
4423,8
0,8
9-кестенің жалғасы
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
ЖШС
40170
78,0
74460
85,0
136437
89,0
34290
1,2
61977
1,3
ЖК
1287,5
2,5
1839,6
2,1
3679,2
2,4
552,1
1,3
1839,9
2,2
Барлығы:
51500
100
87600
100
153300
100
35662
1,2
68240,4
1,2
Ескертпе - Субъект бойынша несиені жіктеудің есептемесі алынды
Несие үлесінің көбі ... ... ... яғни ... Олар 89 ... құрайды. Ал ЖАҚ пен жеке кәсіпкерлер шамалы пайыз құрайды. Үш жыл бойы ЖАҚ кему ... ... 2006 жылы жеке ... өсуі ... 2005 жылы және 2006 жылы ... ... өзгерген жоқ және олар 2,4 пайызды құрайды. Субъект ... ... ... ... 11 ... ... теңге
Сурет 11. Субъект бойынша несие қоржынын жіктеу
... ... ... қоржынын талдаудан мынадай тұжырымға келуге болады. ... ... ... дұрыс бағытта келе жатыр, яғни берілген ... ... өсуі ... ... бұл банк ... ... ... көлемін одан да көп беруінде қосымша ресурстардың пайда боуына септігін ... ... ... ... ... және жұмыстары сәтті жүруде. Жалпы бұл банк үшін аса маңызды.
... ... бар ... толық анықтау үшін коэффиценттер ... банк ... ... ... БАНКТІК НЕСИЕЛІК РЕСУРСТАРДЫ БАСҚАРУ ЖӘНЕ НЕСИЕЛІК ҚОРЖЫН
3.1 Банктік несиелік қоржынды ... және оның ... ... қоржыны банк табысының және активтерді орналастыру кезіндегі тәуекелдің басты көзі қызметін атқарады.Банк қоржынының құрылымы мен сапасының жақсы болуы, банктің орнықтылығы, оның ... мен ... ... әсерін тигізеді. Сондықтан, банктердің барлығында қоржында бар қарыздардың сапасына бақылау, қабылданған стандарттар мен банктің несие ... ... ... жағдайларын анықтау және тәуелсіз экспертиза жүргізіледі. Несие қызметкерлері мен ... ... ... ... мен жеке қарыз алушылардағы капиталдың шамадан тыс шоғырлануын анықтау мақсатында несие портфелінің құрамын, сонымен қатар банк жағынан араласуды қажет ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру кезінде,банк барлық инвесторларға қатысты жалпы принципті ұстануға тиіс. Ол жоғарғы табысты және аса тәуекелді салымдарды несиелеудің төмен тәуекелді ... ... ... бұл ... ... негізгі қарыз бен пайызды төлемеу тәуекелі немесе ... ... ... ... қатысты алынған міндеттемелер бойынша әрекет ете алмауы.
Пайызды төлемеу кезінде, банк өзінің табысын жоғалтады, негізгі қарыздың қайтарылмауы кезінде, банк сенімсіз ... ... ... да, осы ... ... ... ... шегеді.
Несие тәуекелін минимизациялаудың мынадай жолдары бар:
1) несие қоржынын диверсификациялау;
2) қарыз алушының несиені өтеу қабілеті мен төлем қабілеттілігіне ... ала ... ... несие қайтарымдылығын қамтамасыз ету әдістерін қолдану (кепілдік,
кепілгерлік, кепіл, ... ... ... ... ... ... жоғалтуларға резервтерді
қалыптастыру.
Несие қоржынын диверсификациялау - бұл бірнеше бағыт бойынша несие тәуекелін ... ... ... бір ғана ... ... ... бірнеше ірі қарыз алушыларды несиелендіруді немесе бір - бірімен байланысты қарыз алушыларды тобына ірі несиені беруді ... ... ... ... диверсификациялау ережесі: несиені түрлі экономика салаларынан әр түрлі кәсіпорындарға аз сомада қысқа мерзімге және қарыз алушылардың көп бөлігіне ... ... ... ... ... ... ... қайтарымдылығын қамтамасыз ету тәсілдері негізінде несие қайтарымдылығын қамтамасыз етуді диверсификациялауды қолдану қажет, яғни кепілдік, кепіл, кепілгерлік, сақтандыру. Осы ... ... ... мәлімесі мүмкін болатын жоғалтуларды басқа несие мәлімесінен түскен пайда арқылы өтеуге мүмкіншілік береді. /22.119-120б./
Несие ... ... ... ... несие бөлімшелерінің жауапты қызметкерлері;
- несие бөлімшелерінің жетекшілері және филиалдың директорлары;
- Басқарма ... ... ... ... ... банк Басқармасы.
Несие қоржынының жағдайы туралы есеп Несие Комитеті мен банк ... ... ... ... ... қоржынын бақылау бағдарламасы банк түріне, оның мамандандырылуына, ... өтеу ... ... ... ... ... қаржылық есепті қайта талдауда, қарыз алушы кәсіпорынның келуінде, құжаттарды ... ... ... ... мүмкін және т.с.с.
Бақылау тексерісі кезінде банктің несие саясатының мақсаттары мен ... ... ... сай ... ... ... қайта қарастырылады, клиенттің несиені өтеу қабілеттілігі мен қаржылық жағдайына, операциялардың табыстылығына талдау жүргізіледі және т.с.с.
Банктердің көбі кезекті бақылау тексеріс ... ... ... ... несиені қорытынды бағалауды көрсететін қарыздарға рейтинг белгілейді. Кейбір әдістемелерде қарыздарға категориялардың біріне сай номер белгілейді ( 1,2,3....). Олар >, >, >, >, ... ... ... ... ... ... қоржынының құрамын бақылауға мүмкіншілік береді. Мысалға, > бұрын қоржынның 1,5 пайызынан кемін құраса, соңғы төңкерістің ... ... 5 ... құрады. Қоржынның нашарлау себептерін шешу және жағдайды жөндеуге қатысты шаралар қолдану қажет. Егер сыни ... өсуі ... ... ... қарыз алушыға немесе нақты несие түріне байланысты болса, онда осы қарызды беруді қысқарту керек. Тексеріс ... жеке ... ... және банк ... ... ... болады.
Несиенің жіктелуі несиені басқарудың басты инструменті болып табылады. Себебі, банк ... ... және ... ... ... ... ... оларды тиімді басқару жолдарын анықтайды.
Клиенттің қаржылық - экономикалық жағдай, оған несиенің негізгі сомасы мен пайызын ... ... ... ал кепілдік құны бұл соманы жабу үшін жетіспеу кезінде, банктің тұрақты жағдайын сақтап қалу үшін резервтерді құру ... ... ... ... болуы қажет.
Банктің несие қызметінен болатын залалды жабуда провизияларды құру керек. Провизиларды құру кезінде мыналар қолданылады:
- Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... банктердің несие қоржынын жіктеудің ішкі әдістемесі.
Несиені жіктеудің критерилері болып мыналар табылады:
- ағымдағы қаржылық ақпараттың, ... ... ... ... ... өтімділік көрсеткіштерінің, жеке капитал мен қарызға алынған қаражат арасындағы қатынас, жалпы пайда мен таза ... ... ... негізінде қаржылық жағдайды талдау;
- банк пен қарыз алушы арасындағы қарым - қатынас, клиенттер несие алудың, оны бекіту кезіндегі ... ... ... және оны ... түрде орындауы тиіс;
- банкке берілген кепілдік және несиені кепілдік есебінен өтеу жағдайында оның құны ( оның өтімділігі );
- несиенің ... ... және ол ... ... ... ... ... несиенің қандай класқа жататынын анықтауға көмектеседі. Несие ... ... ... ... барлығы ескерілуі тиіс. Несиенің жіктелуі туралы соңғы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің 1997 жылдың 23 мамырынан № 218 Қаулысымен бекітілген > Ережесіне сәйкес жүргізіледі.
Несие қоржыны ... ... ... ... ... ... бойынша жіктеледі, яғни қарыз, лизинг, сонымен қатар овердрафт, факторинг, ... ... ... немесе басқа да қарыз міндеттемелері жолымен берілген несие аккредитивті ұсыну және жіктеуді жүргізу мезетіне қарай өтелмеген берешек бойынша басқа да ... ... ... ... ... ... ... бөлінетін екі несие тобы ( түрлері ) арасында ... орын ... онда банк ... ... үшін бұл несиені ең төмен сапалы топқа ( түрге ) жатқызу керек.
Қарыз алушы стандартқа қатысты ұзақ мерзімді ( 3 ... ... ) ... ... ... ұзартудың орынды болуын растайтын құжаттарды өткізу кезінде банк мұндай несиені стандартты несие деп жіктеуге құқылы.
Егер санация тәртібіндегі ... ... ... ... сенімді және өтімділікті қамтамасыз етілсе, онда мұндай несиені субстандартты несие деп жіктеуге ... ... ... ... ... ... ие қаржылай тұрақты қарыз алушыларға берілген банк несиені субстандартты болып жіктеледі.
Несиенің алғашқы жіктелімі несиені беру мезетіне қарай тәуекел ... ... ... ... ... келесі жіктелімі мен несие қоржынын талдау несие алушылардың ... ... ... және ... жобаларды іскем асыру туралы келетін ақпаратты талдау мен ... ... ай ... ... ... ... бойынша қарыз жіктелімі өзгертілуі мүмкін, несие қоржынының сапасын жақсарту бойынша шаралар қолдану мүмкін /14.111-116б./.
Енді құқықтық ... ... ... ... ... анықтап, несие қоржынының жағдайын бақылаудың жоспарын әзірлеуден кейін, > Акционерлік Қоғамының несие қоржынының жағдайын талдауға тоқталып, оны екінші ... ...
3.2 ... несиелік ресурстарын басқарудың жетілдіру жолдары
Несие бойынша тәуекелдің жоғарылауы мен жіктелімді ... ... ... болуы кезінде, банктің жауапты қызметкерлері Несие Комитеті мен банк Басшылығын хабардар етеді.
Ұзартылған немесе жоспарлық мерзімнің өтуіне байланысты ... ... ... ... мен ... ... өтемеу жағдайында несие бөлімшесі Несие Комитетіне, осы несиенің мерзімін қосымша ұзарту жөнінде ұсыныс жасайды. Мерзімді ұзартудың қолайсыз жағдайы кезінде, несие ... ... ... ... шығарылады.
Проблемалардың пайда болуы кезінде мынадай шаралар қолдану қажет:
* Сыни жағдайдың пайда болу ... ... ... ... алушымен кездесуді өткізу қажет.
* Қарыз алушының қаржылық ... ... ... Сыни ... ... ... ... себептерін
анықтаумен, клиент проблемаларын талдау.
Несиені мерзімі өткен қарыз шотына шығару ... ... ... ету ... ... Заң тәртібіне сәйкес (соттық немесе соттық емес) кепілдікке алынған мүлікті өткізу процедурасына ... ... ... ... емес ... ... сенім жүктелген тұлғасымен ағылшын немесе голланд әдісі бойынша жүргізіледі (сауда-саттық бағасын төмендету немесе көтермелеу).
Банкілік несиелер бойынша қарызды өтеудің қолайлы ... ... ... ... ... дебиторлық қарызды қайтару бойынша қарыз алушымен жұмыс жасау және қауіпсіздік департаментімен қоса басқа да ... ... ... істеуде 4 негізгі кезең бар:
1. Мәселені алдын-ала көру.
Несиелеуге қатысты мәселені шешу кезінде, маңызды қадам болып, проблеманың пайда болуының алғашқы ... оны ... ... ... Осы ... ... ең ... болып, несие офицерімен > ... ... және ... ... ескерту үшін уақытылы шара қолдану болып табылады.
Банк Басқармасы төленбеген ... ... ... ақпаратты тұрақты түрде, сонымен қатар проблемалық несиеге қатысты барлық іс-әрекет бойынша тұрақты есепті алып ... ... ... ... ... және ... ... жағдайлардан шығудын әлуетті жолдары.
Дәл осы ... ... және ... ... бағытталған келесі сұрақтар туындайды:
- пайда болған мәселенің себептері: нашар менеджмент, әлсіз жоспарлау, қаржыны болжаудың нашарлығы, нарықтағы уақытша шым-шытырық;
- компаниямен банк ... ... ... ... ақша ... алу ... сәйкес келуі;
- келешекте банк үшін қарыз алушының ... ... ... ... ретінде, оның қаржылық ресурстарының тәжірибесі мен мотивациясының тұтас ... ... банк ... ... бойынша дефолттың пайда болуы кезіндегі қарыз алушының жоғалтулары (активтер, акционерлік капитал, бедел, келешекте қарыз алу қабілеті);
- кепілдіктің ... ... ... ... құны және оның ... банкпен сұрау салынатын несиені қосымша қамтамасыз ету;
- кепілдік өтімділігі (жылдам және жеңіл түрде ... ... ... ... ... аспектілерін реттеу (кепілді иелену мен оны сату);
- кепілдік құндылықтарын сақтаудағы, қандай да спецификалық талаптардың бар болуы (мысалға, тасымалдау мен ... ... ... егер кепілдік ретінде аяқталмаған жоба болып шықса, онда: жобаның /бизнес-жоспардың ... ... ... ... аяқтау қаншаға әкеліп соғады, жобаны аяғына дейін кім жеткізеді, жобаның аяқталуына орай сатыла алатыны, кепілдің жағдайы, мәселені шешетін ... ... бар ... ... заңды жағы: ресми заңдық процедураларының қажеттілігі, олардың қаншалықты ... ... олар ... ... тұрады, банктің заңдық құжаттамаларының дұрыстығы;
- қарыз алушының мүддесі: жеке жауапкершіліктен құтылу, акционерлік капиталды сақтап ... ... ... ... салық төлемдерін төмендету;
- банк мүддесі: қарыздың негізгі бөлігі мен ол бойынша пайызды жинауды жақсарту, заңдық шығындардан құтылу, салық ... ... ... ... ... Банкінің резервтік талаптарын төмендету, кепілдік құндылығын сақтау, банктің жалпы имиджін қорғау.
3. Проблеманы жою жоспарын әзірлеу.
Егер ... ... ... ... атқа және ... беделге ие болса, онда мәселені шешу үшін, онымен жұмыс істеуге болады. Ал егер қарыз алушы айтылған талаптарға сай ... онда ... ... немесе кепілдікті ұстап қалу қажет.
Егер мәселе, менеджменттің нашар болуына байланысты ... онда жоба ... ... жағдайын жөнге келтіре алатын, сонымен қатар банк алдындағы міндеттемелерді өз ... ... ... ... ... ... ... мәселе әлсіз қаржылық болжамға байланысты болса, онда жоба немесе ... ... өтеу ... ... ... ... ... өзінің қарызын төлеу мүмкіншілігін беру мақсатында, қарыз міндеттемесі шартын (мысалға, негізгі соманы немесе қарыздың айналым мерзімін өтеу шарты) қайта ... ... ... ... ... ... ... аяқталуға жақын жоба болса, онда оңтайлы шешім жобаның сәтті аяқталуы ... ... ... ... ... ... ... Жоба қарыз алушыға пайда әкелгеннен бастап, ол өзінің банк алдындағы міндеттемелерін орындай бастайды.
Мәселенің сәйкестендірілуінен кейін, банк өзінің ... ... үшін ... ... ... ... қарыз алушының мониторинг деңгейін жоғарылату;
- заңдық құжаттамаларды жақсартуды талап ету (банктің ... бар ... ... ... ... қосымша қамтамасыз етуді сұрау;
- қосымша (жаңа) кепілмен бірге, кепілді талап ету;
- компания менеджментімен шешімді қабылдау үрдісіне ... ... ... ... ... банк ... тұлғаны анықтау қажет. Жалпы, банк мүддесінде қатал элементтермен ... ... ... ... ... ... Егер қарыз алушы уәждемелі болса, онымен жақсы қарым-қатынастың сақталуына орай мәселені шешу кезінде, ол банк үшін ... Одан ... банк ... ... ... ... білу қажет. Банк мүддесінде, тұрақтылық элементтерімен аса тиімді және кәсіптік үлгіде мәселелерді шешу болып ... ... ... ... іске ... ... кіріседі. Заңгерлер жобаға құқықтық сараптама жүргізеді, яғни заңдылықтың бұзылуын жойып, анықтайды.
Несиенің нашарлануы, тәуекелдің өсуі ... ... ... банк үшін ... ... жоғалтуларды төмендету маңызды. Мысалға, Акционерлік Қоғамында осы мәселелерді шешуде тәуекел және проблемалық несие Басқармасымен жұмыс атқарады. ... ... - ... ... несиелерінен жоғалтуларды жою немесе төмендету. Сонымен қатар, қарызды төлемеу тәуекелін төмендету мақсатында, профилактикалық жұмыс түрінде несие қызметкерлері қаржылық жағдай ... кез ... ... ... ... әр ... бойынша провизия есептейді.
Тәуекел және проблемалық несие Басқармасы жұмысының нәтижесі бойынша ... ... деп ... болса, онда кепілдікті қамтамасыз етуді өткізу жолымен, қарызды қайтарудың реніш-талапта жұмысын енгізу қажет және мына жағдайлар орын ... ... ... басталды, клиент банкті сотқа беруді қауіптендіреді;
- клиентті табу мүмкін емес немесе клиент банкпен жұмыс істегісі келмейді.
Несие ісі толығымен қауіпсіздік Департаментіне ... ... ... сыни жағдайды жөндеу мүмкін емес болғанда және несиені өтеу ... ... банк ... ... ... ... және ... алынған мүлікпен қоса, Қазақстан Республикасының заңдылықтарына сәйкес басқа да заңдық әрекеттерді қолданады.
Бүкіл үрдіс бойы, банк клиентпен жақсы қарым-қатынасты сақтау ... өте ... болу ... ... пайда болған жағдайдан шығудың банк үшін, клиентпен ұзақтық негізінде ынтымақтастықты түрде жұмыс істеу қолайлы болып табылады.
> Акционерлік Қоғамы үшін ... ... ... ... бөлімімен, заңдық және қауіпсіздік қызметімен шешілетін мәселенің пайда болған жағдайында, іске тәуекел және проблемалық несиелер бөлімі кірісуі қажет. Мұндай бөлімді > ... ... ашу ... ... алты айдан кейін қайтарылмауы кезінде, ол осы ... ... енуі ... Ол ... ... стандарттары емес тәсілін ұйымдастыру үшін арналған. Осы бөлімді құру банк басшылығының несие нарығындағы жағдайына қатысты ... және ... ... ... несие саясатын қалыптастыруға белсенді әсерінің дайындығын айтады. Осы бағыттың бірі ... ... ... ... ... ... ... несиелерді қайтару бойынша сәтті жұмыс жеке шешімді талап етеді.
Проблемалық несиенің болуы кезінде, міндетті түрде несиені өтеуді қамтамасыз ету үшін шара ... ... ... ... бір ... есептесе алмаса, онда ол несие бөлімінің қадағалауымен және келісілген кестеге сәйкес, қарызды бөліктеп қайтару тиіс. Бізге ... ... ... ... және ... ... толық қайтарылуы мүмкін емес. Бұл жерде ымыралы шешім мынадай: ертеңгі күні ... ... ... ... табыстың бір бөлігін алу. Тағы бір шешім, ол банкпен кепілдікті сату. Ол үшін құжаттарды тексеріп, мыналарды белгілеу қажет: банк ... ... ... ... ... және оны ... ... бар болуы. әдетте бұл қымбат және уақыт алатын процедура болып ... ... бұл ... ... ... ... өткізу бойынша жұмыс істеу керек. Себебі, кепілдікті өткізу кезінде банк ... құн ... ... ... ...
3.3 ... несиелік ресурс бойынша тәуекелді төмендету әдістері
Тәуекел біздің өміріміздің бір бөлігі болып табылады. ... бар ... ... біз оны төмендетуге шағамыз. Банк қызметі үшін тәуекелден құтылу мүмкін емес жағдай. Банк оны ... ... ... ... ... ... ... әр түрі несие қызметкерлерімен нақты бақыланады. Мәселелерді олардың пайда болмай тұрып шешу керек.
Несие ... ... ... ... ... төмендей алады. Несие рейтингін көтерудің барлық тәсілдері негізгі сома сыйақысын алу үшін ... ... ... беруіне әкеледі. Артық қамтамасыз ету, тәуекелді төмендетуге тағы бір әдісі болып табылады. Артық қамтамасыз етудің көмегімен ... ... ... ... ... ... ... құру мүмкін болады.
Банк қаражаты көздерін әртараптандыру тәуекелді төмендету әдісінің бірі болып табылады. Несие тәуекелін сақтандыру, фирманың банк алдындағы несиені өтеу ... ... ету ... ... Егер ... ... өтеу қабілеттілігі жоғарласа, онда несиелеушілер оларды несиелеуді ... және ... ... ... Қаржыландыру құнының төмендеуі, кәсіпорынды сақтандыру құнын өтейді.
Сонымен қатар, қамтамасыз ету ретінде тәуекелді төмендету әдісі цессия болып табылады. Ол банк ... ... ... мен ... ... ... ... шотының қайта табысталуын көрсетеді.
Несие менеджері әр ай сайын, оның ... ... ... ... қайта есептеуді жүргізу керек, тәуекел бейіні тенденциясын немесе дамуды қамтитын қысқаша талдау дайындау тиіс. Кез келген тәуекелді дұрыс ... ... ... ол ... ... немесе қоржынның басқа бөліктеріне әсерін тигізеді.
Несие тәуекелін оңайлатылған ... ... ... ... болады, яғни қаржылық мәміле бойынша серіктес келісімнің шартын орындау мүмкіншілігінің ... ... ... ... жоғалтуларға ұшырайды. Несие тәуекелі мысалы ретінде, клиенттің банк қарызын өтей ... ... ... ... ... әлуетті залал тәуекелі міндеттемелер мен кепіл беру, бағалы қағаздарды орналастыру, сонымен қатар своп, фьючерс келісімі, облигация, ... және ... ... ... ... ... қызметтер қоса, барлық банк операцияларына таралады.
Әлемдік тәжірибеде несие ... екі ... ... әлуетті залал ықтималдығын анықтайтын қарыз алушымен байланысты тәуекел;
- клиенттің келісім талаптарын орындамау ... ... ... ... ... несие өнімінің ішкі тәуекелі.
Дамушы елдер банктерінің алдында несие тәуекелін басқару ісінде ... тұр. ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы қысым, өндіріс қиындықтары, қаржылық шектеулер, нарықтың түсуі, бизнес және өндіріс саласындағы тұрақсыз жағдайлары қарыз алушының қаржылық ... ... ... ... ... ... ... табылады, құқықтық құрылым қарызды өтеу бойынша міндеттемелерді орындауға сәйкес келмейді. Біздің республикада сыртқы сипаттағы қиындықтар ішкі ... ... және ... ... ... ... саясаты несие қоржынының құрамын және оған бақылау жүргізуді ескеру, сонымен қатар нақты несие шешімдерін қабылдаудағы стандарттарды белгілеу қажет. Қазақстан ... банк ... бұл ... ... Республикасы Ұлттық Банкінің экономикалық нормативтермен реттеледі. Банктер реттейтін органдармен ұсынылатын тәуекелден басқа, тәуекелдің төмен деңгейін қабылдау ... ... ... ... ... және ... тәуекелін бағалаудың бастапқы сатысы несие жөніндегі өтінім болып есептеледі. Несие жөніндегі өтінімді бағалау - бұл қарыз алушының несиені өтеу ... және ... ... ... ... ... мақсатында, несие бөлімінің қызметкерлерімен жасалатын талдау. Компанияның ... ... ... ... ... ... ... қарастырумен ғана шектелмейді. Клиентті бағалау басқару сапасы, салалық көрсеткіштер, бәсекеге жарамдылық және стратегиялық бағыт (бизнес - ... ... ... қамтиды. Бизнес - тәуекел нәтижесін қаржылық тәуекел көрсеткіштерімен сәйкестендіріп, клиент компаниясы үшін ... ... ... ... ... ... тәуекелін бағалау мыналарға байланысты:
- компанияны басқарудың сапалылығы;
- саланың жағдайы;
- компанияның бәсекеге жарамдылығы;
- несие жөніндегі өтінімнің ... ... ... ... даму ... өндіріс саласындағы кәріспорындарға берілетін қарызды, несиені дұрыс бағалау ... оны ... ... банк ... ... білімінің және бұл нарық туралы хабарын ескеру қажет.
Тәуекелді бағалаудың бес критерийлері бар:
* Репутация. Қарыз алушының ... ... ... ... және шешімі. Бағалау үрдісі жеке ақылдасудан тұру керек, яғни қарыз алушының жеке ... ... ... а) ... ... ... барлық операциялары (қарыз алушының кәсіпкерлік қызмет барысында тапқан ақшаның жалпы ағымы), немесе нақты жоба бойынша ақшаны алу қабілеттілігі; ә) ... ... ақша ... ... қабілеттілігі.
* Капитал. Қарыз алушының капитал базасы және жеке капиталын несиені сұрап отырған жобада пайдалану. Қарыз ... жоба ... ... банкпен бөлу жағдайында болуы керек және өзінің акционерлік капиталының бір бөлігін ұсыну тиіс.
* Талап. Жергілікті, ... және ... ... ... ... ... алушының шаруашылық саласының ағымдық жағдайы. Түрлі шаруашылық сала үшін түрлі экономикалық ... мен ... ... ... әр ... критерийлерін талап етеді.
* Кепілдік. Кепілдік нысанындағы несиені сенімді қамтамасыз ету, басқа критерийлердегі әлсіздіктерді женуге мүмкіншілік ... ... ... көзі - несие қоржыны болып табылады. Несие қоржыны банк табасының басты көзі бола отырып, ... ... ... ... көзі ... Банктің тұрақтылығы, беделі мен қаржылық сәттілігі банк қоржынының құрылымы мен сапасына байланысты ... ... ... ... ... ... сапалылығына бақылау, тәуелсіз сараптама және қабылданған стандарттар мен банктің несие ... ... ... жүргізіледі.
Акционерлік Қоғамының несие қоржынының берілгендері бойынша жүргізілген зерттеу нәтижесінде 01.01.2006 ж. Банк ... шоты 153300 млн ... ... ... ... ... басымды - стандартты несие болып табылады. Олардың соңғы күнге сомасы 134750,7 млн теңге немесе 64 ... ... 2005 ... ... ... пайда болуы, қалайда несие қоржынына әсерін тигізеді. Бірақ олар 2006 олар өтелді. Несиелерді қамтамасыз етілу сапасына қарай жылжымайтын мүлік ең ... ... ... оның үлес салмағы барлық берілген несиелер сомасының 1/3 бөлігін құрайды.
Несие мөлшерлемесі банктің несие саясатына сәйкес, сомасы мен ... ... ... ... ... ... > АҚ несие мерзіміне қарай бөлінеді. Оларды басым бөлігі қысқа мерзімді. Сауда саласы өзінің айналым ... ... ... қарыз құралдарын қажет етеді.
Банкпен жүргізілетін қарыз ... ... ... оның қаржылық сәттілігінің тәуелділігін бақалай отырып, несие қоржын сапасының төмендеуін болдырмау мен ... ... ... жұмысы үздіксіз жүргізіліуі керек деген қортынды жасауға болады.
Банктің тұрақты қаржылық жағдайна несие саясатының либеризациясы, банк ... ... ... ... ... жаңа технологияларды егізуді тездету әсер етеді.
Несиелік ... ... мен ... ... стандарттары банктік қарыздарды басқаруды ең түпкі элементі болғандықтан, дипломдық жұмыстың мазмұны дұрыс құрылған несиелік саясаттың жүргізуден ... ... ... ... ... банктің Директорлар кеңесін ішке және сыртқы аудит базасын қамтамасыз етіу ... ... ... басқаруына сипаттама береді.
> Акционерлік Қоғамының саясаты келесі негізгі мақсаттарды ... ... ... ... ... беделі;
- банк капиталын максималды тиімділікпен пайдалану;
- клинтпен ұзақ мерзімді және тиімді қатынастарды ... ... ... сапасын төмендетуді болдырмау.
Тәуекелдерді оперативті сәйкестендіру, оларды тиімді ... ... ... ... ... ... ... несие тәуекелдерін басқару жүйесін жоспарлы жаңғырту, банктің қаржылық дамуы мен сәттілік кепілі болып табылады. Бұл банктік менеджменттің ... ... таза ... ... және ... ... нақты жүйе арасында оңтайлы қатынасты табу деген ойға әкеледі. Осында несие тәуекелін басқаруда келесі әмбебап ... ... бола ... қарызын өтеу көзі ақшалай түсім немесе таза табыс емес, ал ... - қол ақша ... ... ... ... ... қарыз алушыны қолма - қол ақшаны жоғары ағымы кезінде несиелеу және кепілге қарсы ... ... ... ... ... ... - банкирдің ең үлкен қатесі;
- сенімсіз кепілдік әр уақытта көзделетін жүз ... ... ... ... (тәуекел үшін сыйлықақы) тәуекелдің құнына сәйкес болуы керек;
- банк қарызын зерттеу, сараптау немесе бағалау тәуекелдерді ... ... ... және банкирдің тәуекелдің барлық компоненттерін түсінуіне әкеледі.
Тәуекелді төмендетудің нақты әдістері ұсынылуда және проблемалық несиелердің пайда болуы кезінде кепілдеме берілген. ... ... ... ... ... ... есеп беру ... қаншалықты көп уақыт жұмсаса, соншалықты болашақта төлем қабілеттігіне әкелетін проблеманың пайда болуын алдын-ала табу, ... ... ... ... ... ... ... босалқы қорлар сомасының өсуі компанияның өткізу бойынша мүмкіншілігінен төмен жұмыс ... ... ... төмен және бәсекеге жарамсыз тауарлардың тауарбастылығы пайда болады.
Дебиторлық қарыз сомасының ұзақ уақыт төленбеуі, қарыз алушының сатып алуға ... ... ... Пассивтердің орынсыз өсіу қарыз алушының компания өсуін қаржыландыру үшін көп қаражатты пайдаланатынын көрсетеді. Бұл өз кезегінде, ... ... ... ... тұрақты пайдалануы, баламалы дербес жұмыс істеуінің дәулетсіздігіне әкеледі. Қаржылық есеп берудің баяу түрде іске асырылуы, қарыз алушының өзінің ... ... ... мүмкіншілігінің жоғалту, сонымен қатар оның жағдайның нашарлануына байланысты проблемалардың пайда болуы басталуын ... Бұл ... ... ... ... ... қолданудың дабылы ретінде болуы керек. Олар банк қарызын шартының жеке талаптары, мерзімінен бұрын немесе толық ... банк ... ... ... қосымша қамтамасыз ету талабы немесе кепілдікті жою болуы мүмкін.
Несие тәуекілін анықтау, банк қарызы шарты ... ... ... және ... ... ... ... жұмыс істеу тәжірибесінің ұштастырылуы болады. Біздің көзқарасымыз бойнша, несие ресурстарын пайдалану мақсаттарын келісімде көрсету, банк үшін қарызды пайдалануға бақылыу және оны ... ... ... ... ... ... және ... ортаның тұрақсыз жағдайында банктер клиенттердің қаражатын сақтай отырып, олардын көбейтуге дербес түрде ұмтылу керек.
Осы дипломдық жұмыста айтылған нақты ұсыныстарды ... ... ... ... банктің негізгі анықталуынын әкеледі. Өйткені, ло барлық экономикалық жүйенің сенім негізін көрсететін, қоғамдағы сенімді институтардың бірі ... ... ... банк осы ... жұмыста әзірленген шешімдердің әлуетті мүмкіндіктерін іске асырылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. - Р.О. Смағұлова, Қ.Ә. Мәдіханова, Ә.Қ. ... Ж.Ш. ... - ... -2008 ... ... ... валюта қатынастары - Б. Көшенова - ... -2000 ... банк ... - Ғ.Сейтқасымов, Ж.Бекболатұлы, С.Кәрімжанов - Алматы, -2008 жыл.
4. - С.Б.Мақыш - Алматы, -2007 ... - ... - ... -2009 ... - сайты
7. www.halykinfo.kz. - сайты
8. - қаржылық басылым (журнал) 2009 жыл.
9. - қаржылық басылым (газет) 2009 ... - ... ... ... 2010 ... - қаржылық басылым (журнал) 2010 жыл.
12. , М. Д. Жолдасбеков, Алматы,1986 ... Н.Ә. ... ... ... ... халқына Жолдауы . Астана, 2007ж. 28 ақпан //Егемен Қазақстан, 1 наурыз 2007ж.
14.Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Преидентінің ... ... ... . ... ж.
15.Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Преидентінің Қазақстан халқына ... . (19 ... 2004 ... ... және ... ... ... заң (2004 жылдың тамыз айындағы жағдайы бойынша);
Қазақстан Республикасының 1995 ж. 30 наурыздағы N 2155 Заңы .
17.ҚР Қазақстан Республикасында несиелік тарихтарды ... және ... ... ... ... ж. 4 шілде);

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктің несиелік ресурстарын басқару,оларды қалыптастыру мен орналастыру тәртібі туралы85 бет
Ағылшын тіліндегі есімдік және олардың атқаратын қызметтері24 бет
Социологиялық парадигмалар4 бет
Сәбилік кезеңде балалардың үлкендермен қарым-қатынас рөлі25 бет
Әлеуметтік психологиялық тренингтерді ұйымдастыру принциптері8 бет
Банк ресурстары және олардың жинақталуы. Банктің өзіндік капиталы.39 бет
Диплом алдындағы өндірістік практика бағдарламасының орындалуы туралы32 бет
Қазақстан Республикасының табиғи ресурстарын өндіруге және экспорттауға салынатын салықтардың экономикалық мәні39 бет
«Банктердің несиелік тәуекелдерін басқару (Алматы қ. «ЦентрКредит Банкі» АҚ мысалында)»76 бет
Коммерциялық банктердің несиелік саясаты және оның банктің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі ролі83 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь