Ірі қара мал гигиенасы

1.Ірі қара малдарына арналған қоралардың негізгі технологиялық бөлшектерінің көрсеткіштері
2. Ірі қара малдарына арналған қоралардың микроклиматы
Ірі қара малдарына арналған қоралар мен олардың ішкі технологиялық процесстердің жабдықталуы тек мал басы мен олардың физиологиялық ерекшеліктеріне ғана байланысты емес, оларды ұстау тәсілдеріне де қатысты болады. Сондықтан мал басына тиісті қораларды жобалап салу кезінде пайдаланатын технологиялық процесстердің негізіне және ұстау жүйелеріне сүйеніп малдардың денсаулығын сақтап, өнімін төмендетпейтін жағдай туғызу қажет.
1. Ірі қара малын тұрғызып байлап ұстау кезінде салынатын қоралар үнемді (экономды) және барлық қаралатын технологиялық процесстерді жүргізуге қойылатын талаптарға сай болуын қадағалайды. Мұндай қоралардың құрлыстық шешімдері және инженерлік жабдықтары ондағы микроклиматты қалыпты жағдайда ұстап тұруға мүмкіндік туғызатын болуға тиіс. Малдарды тұрғызып байлап ұстайтын қоралардың ішіне тұрақтарды орналастыру қатар санына байланысты екі тұрақты біріктіріп бір азық, немесе көң жолдарын қалдырады. Қораларды жылыланған және желдетілген шатырлы немесе шатырсыз бір қабатты қылып, жергілікті арзан құрылыс материалдарынан тұрғызады. Сиыр қораларын ішкі технологиялық жабдықтарды орналастыруға бөгет жасамайтындай, яғни ауа алмастыру, көң шығару, азық тарату құрылымдарына қолайлы, керек кезінде жаңа технологиялық процесстерді кіргізуге жеңіл болу үшін ауыр бағаналарсыз салу керек.
Сиырды байлап тұрғызып ұстауға арналған қоралардың едендерін тұтас немесе жартылай төркөзді қылып жасайды. Тұрақтардағы едендердің материалдарының жылу сіңіргіштік коэффициенті 12 ккал/м²/сағ/град жоғары болмауы керек. Егер бұл көрсеткіштен артық болса, мал денесінен артық жылу тарап, еденді жылтуға шығындалады да, сиыр организмінің суыққа ұрынып, төзімділігі азайып, өнімінің төмендеп, азық шығымының артуына апарып соғады. Мысалы, ағаш едені мен бетон еденінің жылу өткізгіштігің әртүрлі болуының салдарынан 100 ккал/сағ жылу артық жұмсалады, яғни ол 2 л сүттің коллориясына пара-пар болады. Сондықтан айтылған болар, ірі қара малдары астынан жүдейді деген сөз. Оларды байлап тұрғызып ұстаған кезде көбінесе тақтай едендерді пайдаланады. Өйткені тақтайдан жасалған едендер жылы, құрылымы қыйын емес, таза, бетон сыяқты тұяқты жемейді. Бірақ сыртқы әсерлерге шыдамсыз, әсіресе дезинфекциялық химиялық заттарға төзімсіз, тез тозып, шірігіш келеді. Өте ылғалды болса тайғанақ болып, малдардың мертігуіне де себепші болады. Ағаш материалдардан еден жасау үшін алдын ала 10 % креозот майының ертіндісімен өңдеп және екі қайтара ыстық қара май (смола) ертіндісімен жабады. Тақтайдың үстінгі бетін үстіріктеп, тегістеп және пайдаланудан 10 күн ерте үстіне сөндірілген хлорлы әкі сеуіп қояды. Мұндай еден төзімді болып ұзаққа шыдайды, хлорлы әкі мен кеуекті тесіктері бітеледі де, бойына сұйық аз сіңіріп, шірімей тазалауға қолайлы болады.
1. Барабаш А.Ф. Практические советы по содержанию крупного рогатого скота.-М.: ООО «Издательство АСТ», Донецк: «Сталкер», 2002.
2. Садуақасов М.С. «Ауыл шаруашылық малдары мен құстар гигиенасы II кітап» ,2010
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті
БӨЖ
Тақырыбы: Ірі қара ... ... ... А.Х. ... ... ... ... қара малдарына арналған қоралардың негізгі технологиялық бөлшектерінің көрсеткіштері
2. Ірі қара ... ... ... ... қара ... ... қоралардың негізгі технологиялық бөлшектерінің көрсеткіштері
Ірі қара малдарына арналған қоралар мен олардың ішкі технологиялық процесстердің ... тек мал басы мен ... ... ... ғана ... емес, оларды ұстау тәсілдеріне де қатысты болады. Сондықтан мал басына тиісті қораларды жобалап салу кезінде пайдаланатын ... ... ... және ұстау жүйелеріне сүйеніп малдардың денсаулығын сақтап, өнімін төмендетпейтін жағдай туғызу қажет.
1. Ірі қара малын тұрғызып байлап ... ... ... ... ... ... және барлық қаралатын технологиялық процесстерді жүргізуге қойылатын талаптарға сай ... ... ... ... құрлыстық шешімдері және инженерлік жабдықтары ондағы микроклиматты қалыпты жағдайда ұстап тұруға мүмкіндік туғызатын болуға ... ... ... байлап ұстайтын қоралардың ішіне тұрақтарды орналастыру қатар санына байланысты екі ... ... бір ... ... көң ... ... ... жылыланған және желдетілген шатырлы немесе шатырсыз бір қабатты қылып, жергілікті арзан құрылыс материалдарынан ... Сиыр ... ішкі ... ... ... ... жасамайтындай, яғни ауа алмастыру, көң шығару, азық тарату құрылымдарына қолайлы, керек ... жаңа ... ... ... жеңіл болу үшін ауыр бағаналарсыз салу керек.
Сиырды байлап тұрғызып ұстауға арналған қоралардың едендерін тұтас немесе жартылай ... ... ... ... ... ... жылу ... коэффициенті 12 ккал/м²/сағ/град жоғары болмауы керек. Егер бұл көрсеткіштен артық болса, мал денесінен артық жылу тарап, ... ... ... да, сиыр ... ... ... ... азайып, өнімінің төмендеп, азық шығымының артуына апарып соғады. Мысалы, ағаш едені мен бетон еденінің жылу ... ... ... салдарынан 100 ккал/сағ жылу артық жұмсалады, яғни ол 2 л сүттің коллориясына пара-пар болады. Сондықтан айтылған болар, ірі қара ... ... ... ... сөз. ... ... тұрғызып ұстаған кезде көбінесе тақтай едендерді пайдаланады. Өйткені тақтайдан жасалған едендер жылы, құрылымы қыйын емес, таза, бетон сыяқты ... ... ... ... әсерлерге шыдамсыз, әсіресе дезинфекциялық химиялық заттарға төзімсіз, тез тозып, шірігіш ... Өте ... ... тайғанақ болып, малдардың мертігуіне де себепші болады. Ағаш материалдардан еден жасау үшін ... ала 10 % ... ... ... өңдеп және екі қайтара ыстық қара май (смола) ертіндісімен жабады. Тақтайдың үстінгі бетін үстіріктеп, тегістеп және пайдаланудан 10 күн ерте ... ... ... әкі сеуіп қояды. Мұндай еден төзімді болып ұзаққа ... ... әкі мен ... ... ... де, ... ... аз сіңіріп, шірімей тазалауға қолайлы болады.
Бетонды едендер - ... ... ... ... ... жайсыз, суық болады да, оларды азық-көң жолдарына, ... азық ... сүт ... ... ... т.б. жерлерге төселеді. Егер малдар жататын орындарында бетонды едендер болса, оның үстіне торкөзді ағаш еденшелер немесе қалың ... ... ... ... кездерде бетонды едендерді жылылау үшін асфальтты немесе резиналы жапқыш төсеніштер қолданады.
Асфальтты ... - ... ... ... су өткізбейді, жылу өткізгіштігі шамалы, тазалау, дезинфекциялауға жеңіл және оңай ... ... ... ... сиыр ... ... ... ветеринариялық объектілерде қолданылып, тасты, қайыршақты едендердің үстіне төсеп өңдеуге пайдаланады. Асфальтты едендердің кемшлігі сыртқы әсерлерге әсіресе мал нәжістеріне өте ... ... де, мал ... ... ... ... ... қоспасы жасалмаған кездерде ішке түсіп, шұңқырлар шығып, оларға су тұрып еден тез ... ... ... ... ... сиыр ... тұрақты орындарын жылылау мақсатында көмір қалдықтары (шлак) мен битумдардың (қарамай) қоспаларынан және асфальтты плиткалар мен ішкі қуыс ... ... ... ... олардың да көптеген кемшіліктері, әсіресе жылулық қасиеттерінен, кездесіп кең таралмаған.
Көптеген еден түрлеріне қарағанда керамзит (қыш) ... ... ... ... сай ... Ол ... ауа әсеріне шыдамды, жоғарғы температураға төзімді, механикалық әсерлерге берік, салмағы жеңіл, жылу тарату ... ... және ... ... ... Сиыр ... керамзит - бетонды едендер болғанда сүт ... ... ... ... ... ... Олар ... денсаулығы мен өніміне теріс әсерін тигізбейді, яғни керамзит бетонды едендер өзінің физикалық-жылулық қасиеттері бойынша ... ... сай ... деп ... ... ... үстінгі беті цементті-құмды ертінді мен қапталған түрінде кең пайдалануға ұсынылады.
Керамзит-бетонды едендермен қоса кейінгі кезде жасанды, ... ... ... жасалған едендер қолданылады.
Аглопорит - сазды және көмірді өңдіру кездерінде қалған қалдықтарды күйдіру ... ... ... іші қуыс жеңіл материалдар. Ол өзінің жылулық, беріктік және санитарлық-гигиеналық қасиеттері бойынша керамзит-бетонды едендерден кем түспейді.
Сол сияқты ... ... КС-11, ... СКС-65-ГП, полиамид смоласын пайдаланып полимерлі цементті қоспамен үстін жауып, жеңіл бетонды ... ... ... ауыл ... ... зерттеу институты кордорезиналы-битумды үстінің жаппасы бар жеңіл бетонды едендер жасауды ұсынған. Мұндай ... ... ... ... ... емес, берік, көпке шыдамды, мал нәжістерінің әсерлеріне төзімді, жууға және дезинфекциялауға қолайлы болып келеді де, оларды төсенішсіз пайдалануға ... ... ... ... ірі қара ... ... ұстағанда, көңді оңай тазалап-шығару мақсатында, тұрақ орындарда төркөзді едендер ... ... ... ... өте ұзын ... (110-140 см) ... сырықтар (рейкалар) ұзындығы 60-70 см-ден асса, мал жатып, дем алған кездерде иіліп, арасынан суық ... ... ... ... ... тұяқтарын айырып, жарақаттар салып, желін сау, ауруларының шығуына апарып соғатындығы дәлелденген. Мұндай ... ... ... алу жолында төркөз еденнің аз бөлігін (18-20 см) тұтас тақтайдан жасау қажет және төркөздің (решетка) ұзындығы 40 см, сырық ... ... ені 3,5-4,5 см, ал ... ... 8-12 см ... ... ... қолайлы материалдар ағаш және көбікті бетондар болып саналады.
Едендердің құрылымы сиыр қораларынан көңді тазалап-шығару ... ... ... Ірі қара ... тұрғызып ұстау кезінде қорадағы көңді транспортерлердің (қырғыш, сырғыш) көмегімен тазалап ... ... ... көң ... ... ені ... ... размерлеріне байланысты болатындығы көрсетілген.
Сиыр қораларының оң түстігінен малдар серуендейтін алаңдар қаралады да, оның ... ... ... ... ... Егер ... ... едендер қаралмаса қораға малдардың кірер жерлері, азық, су науалырының бойымен 2-3 м ендікте жасалып, сұйықтардың ... ... ... 6 ... дейін еністікте жасалады. Серуен аланының едені қатаң ... ... ... әр бас ... 8 ... метрден, ал ондай жоқ болса 15 м² қаралып, үштен бір ... ... ... ... Ірі қара ... ... бос ... тұрғызып ұстағанда қолданатын тәсіліне байланысты (қалың жиналмайтын төсеніште немесе бокста) жер ... ауа ... ... ... және ... ... ... өнімдік, сүттік т.б.) ескеріліп төрт типті қора жобаланып салынады:
1) Жан-жағы ашық, тек төбесі жабық-күрке тәріздес қора;
2) Төбе және үш ... ... ... ашық қоралар;
3) Малдардың еркін серуен алаңына кіріп-шығуына арналған қақпа кәсектері ғана қаралған-жылыланбаған қоралар;
4) Малдардың мезгілді шығуына арналған - ... ... ... ... ... ... ... Түркіменстан, Қырғызстан және біздің еліміздің оңтүстік аймақтарында салынады, жартылай ашық және ... ... ... ... ... ... ... және Украина жерлерінде қаралады, ал сыртқы ауа температурасы минус 15 градус, оданда төмен аймақтарда жылыланған қораларды жобалап салып пайдаланады.
Ондай ... ... ... ... ... да жылу ... ... байлап тұрғызып ұстауға арналған қорадағыдай болады. Қораның сиымдылығы үлкен болса, әр 25-50 басқа шақтап, дем ... ... 4-5 м² ... бірнеше бөліктерге бөледі. Малдарды азықтандыру, суару, арнайы жасалған серуен алаңдарында жүргізіледі. Мұндай сиыр қораларында микроклимат қалыптанбайды, бірақ ауа ... плюс бес ... ... болмағаны қаралады. Қалың төсеніштердің арасындағы микробиологиялық процесстердің нәтижесінде, оның қалың қабатындағы температура 15-20 ºС дейін көтеріледі. Төсенішті тәулігіне бір рет 3-5 кг әр ... ... ... ... да, жыл ... 1-2 рет ... әдіспен шығарып отырады.
Ірі қара малдарын бос байлаусыз арнайы бокстарда ұстағанда ондай ... ... ... ... ... ұстауға арналғандай болып және ондағы технологиялық процесстердің түрлеріне байланысты болады.
Мұнымен қоса ірі қара малдарын бос ... ... ... әрбір топтағы мал басының санына байланысты олардың ... ... ... Себебі малдың әр топтағы басы (60 одан ... көп ... ... бақылау қыйындап, ауру, күйтке келген сиырларды дер кезінде анықтау қыйынға түсіп, әлсіз малдар шектеліп азық жеп, су ... ... ... ... әсер ... ... қара ... әртүрлі тәсілдермен қораларда тұрғызып-байлап және бос еркін ұстаған кезде әр ... ... еден ... мен ... ... технологилық бөлшектерінің қалыпты размерлері 1-ші кестеде өрсетілген.
Малдарды байлаусыз, ірі топтармен ұстаған ... ... ... суару серуендеу мезгілдерінде жиі таластар туып, әлдісі әлсізін ... ... ... ... ... ... малда стресс (күйзеліс) туғызып, жүдеуіне өнімінің төмендеуіне апарып соғады. Сондықтан оларға арналған азықтандыру науалары мен ... ... ені әр ... ... ... ... белгіленуі қажет. Сол сыйяқты малдардың серуендейтін алаңдарының мөлшері де нормативке сәйкес болуы керек.
Ірі қара ... ... ... жас ... негізделіп азық науаларының ені мен суғарғыштардың размері және серуен алаңдарының нормативтері берілген.
Малдарды цехті-потокті (түйдекті) жүйемен ұстау ... ... тобы әр ... ... технологиялық есептеу уақытына байланысты орналастырылады.
Ірі қара малдарын, олардың жасына, туу мерзіміне қарай ... ... ... бір ... екінші цехқа ауыстыру мал мамандары-зоотехникпен малдәрігерлердің жасаған технологиялық циклограммына (есебіне) байланыстырып жүргізіледі. ... қара ... ... ... ... ... микроклиматы ондағы қоршаған ортаның ауасының физикалық, химиялық және биологиялық көрсеткіштері мен ... ... ауа ... ... ... ... ... микроорганизмдер мен шаң-тозаңдар мөлшері т.б.) сипатталады.
Ірі қара малдарына арналған қалыпты микроклимат олардың жасы, өнімі және ұстау ... ... ... ... ... ... малдардың түрі, жынысы, жасы және физиологиялық ерекшеліктеріне (буаз, ... ... т.б.) сай ... ... ... ... (кесте 5). Ондай мал организміне сай микроклиматты қорада әртүрлі жолдармен қалыпқа келтіреді (желдету, ... ... ... т.б.) ... ... ... ең басты анықтағыш фактор болып ауаның төменгі және ... ... ... Ауа ... (1-6 ... ... төмендесе жас малдардың, әсіресе бұзаулардың өсуі 15-20 пайызға, сиырдың сүт өнімі - 15-30 % ... ал ... ... - 15-50 ... артады.
Мал қораларының микроклиматының қалыпты шамада болуы пайдаланған құрылыс материалдарының қасиеттеріне байланысты. Қора ... ... ... болуымен қатар, жылу ұстағыш, бойына су сіңірмейтін, ауа өткізгіш, жеңіл, жоғарғы температураға ... ... ... ... ... ... қыс айларының суық мезгілдерінде қораның ішкі жылуының 30-45 пайызына таяуы оның бөлшек беттері арқылы тарап кетеді де, ішкі ауа ... ... ... ... ... қора ... беті суық ... солғұрлым мал денесінен булану және өткізгіштік жолдарымен жылу тарауы жоғарғы болады. Көбінесе қыс ... ... ... ... ... тарауы қораның ұзын қабырғаларына, есік-қақпа, терезелерге таяу орналастырылған ... ... ... ... ... ... ... бұзаулардың денелерінен жылудың тарауы, қораның басы, ұзын қабырға, қақпа-терезелерге таяу ... ... ... ... 10-25 ... кем ... ...
Гипотермия малдардың, әсіресе жас төлдердің төзімділігін (резистенттілігі) төмендетеді. Ол кезде организм де ... ... ... ... ... ... ... және олардың фагоцитарлық қарқыны (активность) кеміп, жұқпалы және жұқпайтын әртүрлі аурулардың ... ... ... ... жоғарғы температурасы да организмнің резистентілігін төмендетіп, әлсіретіп, өнімі ... ... ... ... температурасының жоғарлауы) тууына әсер етеді. Мысалы, ауа температурасы 27-32 градусқа көтерілсе, сиырдың сүті 10-30 %, ал 38 ... - 50-60 ... ... Бұл ... ... тәбеті төмендеп, су ішуі артып, дем алуы мен қан тамырының соғуы жиілейді.
Қора ауасының жоғарғы ылғалдылығы да, ... ... ... ... организмдегі жылу алмасу процесстеріне айтарлықтай әсерін тигізеді, яғни орта ... ... ... ... ... ... ... тарауын арттырып, организмді суыққа ұрындырса, ауа температурасы жоғары ... ... ... ... ... ыстық соғу ауруына ұшырайды. Сиыр қораның ауасының ылғалдылығы жоғары болғанда (салыстырмалы ылғалдық 85 % тен 95 %-ға ... мал ... 9-12 % ... Ірі қара ... ... ... ауасының ылғалдылығы жоғары болғанда азықтың шығыны 20-35 % ... ... ... өсуі 12-28 % ... және жас төлдердің өлім-жітімге шалдығуы 2-3 есе артатындығы анықталған. ... ... ... ... ... (аммиак, күкіртті сутегі т.б.) мөлшері көбейеді. Ондай жағдайда малдардың өкпе ауруына (туберкулез) шалдығуы жиілейді. ... ... ... қора ... ... газының қалыптан жоғары болуы салмағының 25-28 % төмендеуіне апарып ... ... ... пен ... зиянды газдардың және микроорганизмдердің мөлшерінің артуы жас төлдердің төзімділігін айтулы төмендетіп, олардың арасында жаппай аурулардың шығуына әсер етеді де, онымен ... ... ... ... ... ол аурудың алдын алу тек қора ауасының тазалығында ғана болады. Мысалы, бұзауларды ауасы ... ... ... ... ... күту бұл ... тоқталуына әсер етеді. Ірі қара малдарына арналған қоралардың жарықтану шамасыныңда мал ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін 5-10 люкстен 70-100 люксе жоғарлауы бұзаулардың ауруын 9-12 % ... дене ... ... өсуін 6-10 %, сиырдың сүт өнімінің 5-15 % көбеюіне апарып соғады. ... ... ... ... тәулігіне 6-7 сағаттан 14-18 сағатқа дейін ұзартса ... ... ... сүті 6-15 % ... ... 15 % ... сервис мезгілі 10 тәулікке қысқарады (кесте 6).
Мал ... ... ... ... ... буаз сиырлардың қанының биохимиялық және иммунологиялық көрсеткіштерінің жоғарлап, туған төлдердің денсаулығының артуына әсерін ... ... ... ірі қара малдарын ұстау жүйелері, өнімділігі, физиологиялық ерекшеліктеріне негізделіп қалыпты (нормативті) микроклимат көрсеткіштері (параметрлері) белгіленген (кесте). Ірі қара ... ... ... бар ... ... кездерде сиыр сүті 10-20 %, жоғарлап, азық шығыны 12-35 % ... және ... ... шалдығуы 2-3 есе азаяды. Мұнымен қоса сүт өнімінің жағымсыз иістері ... ... ... микроорганизмдермен ластануы төмендеп, сапасы артады.
Мал қораларындағы микроклиматты қалыптау үшін ... ... ... ... жасау қажет. Олар қоралардың жоспарлап салу шешімдері мен оған ... ... ... таңдау, тиісті құрылыс материалдарының, әр аймақтардың жер орайы мен ауа райларына сәйкестіріп, қасиеттерін ескеріп, малдарды ұстаудың жаңа ... ... ... ... алмастыру, көңнен тазалау т.б. шаралар жатқызылады.
Қолданылған әдебиеттер
* ... А.Ф. ... ... по ... крупного рогатого скота.-М.: ООО , Донецк: , 2002.
* Садуақасов М.С. ,2010

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ірі қара малының гигиенасы."7 бет
Ірі қара гигиенасы7 бет
Ірі қара мал гигиенасы жайлы3 бет
Ірі қара мал гигиенасы жайлы мәлімет9 бет
Ірі қара мал гигиенасы туралы9 бет
Ірі қара малдарының гигиенасы6 бет
Ірі қара малдың гигиенасы6 бет
Ірі қара малының гигиенасы3 бет
Ірі қара малының гигиенасы жайлы9 бет
Ірі қара малының гигиенасы жайлы ақпарат6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь