Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы

Шығыс – көне мәдини орталық болғандылығы анық.Егер тарихқа көз салып қарайтн болсақ, көне грек мәденитінен бұрн және оның дамуна ықпал еткен Үндістан ,Вавилон, Қтайлардың мәдинеті болған. Осы халықтармен шектес жатқан басқа халықтардың да мәденйеті біршама дамығандығы ықтимал.
Қазіргі түркі тектес халықтар жасайтын орта Азия, Қазақстан, Сібір өлкелері туралы, ондағы халықтардың тарихы, әлеуметтік жағдайы,географиясы, этнография-сы, т.б туралы мәлімет сол көне заманнан түрлі жазба ескерткіштерден бізге жеткен. Мұндай мәліметтер қытай жылнамаларынан,грек саяхатшылары мен тарихшыларының, географтарының еңбектерінде бар. Мысалы, Н.Я.Бичуриннің көрсетуінше, Ферғана туралы қытай жылнамаларындағы алғашқы мәлімет Чжан Кянь княздік құрған дәуірінен ал хуандар туралы мәлімет одан да бұрын жазылған жылнамаларда кездеседі. Грек тарихшылары мен географтары болса, Орта Азия және Каспий бойларын, сәл кейінірек Қазақстан мен Манғолияда жасалған халықтар туралы мәлімет береді. Мысалы Геродот өзінің тарихында массагеттер мен иседондар туралы мынандай мәлімет берген: «Киімі және өмір сүруі жағынан массгеттер скифтерге ұқсайды. Олар жаяу да, аттың үстінде де соғыса алады, соғыстың екі түрінде де біледі: жаймен, найзамен соғысады, қару-жарағы қарапайым және алдаспаны болады. Олардың барлық заттары алтыннан және мыстан, найза, жәй оғы, алдаспаны мыстан, бас киімі, белбеуі және әшекейі тағыншақтары алтыннан»,- деп масагттерді сипаттаса, иседондар туралы : “...иседондарда мынандай салт бар:егер олардың әкесі өлсе, оның туысқандары малдарын айдап әкетіп, құрбандық шалады. Етті майдалап кесіп, өліктің туысқандарымен бірге жиын өткізкеді”,-дейді.
Страбон өзінің герграфиясында масагеттер мен сахтар бір халық деп есептейді. Жалпы сақтар туралы жазған еңбектер көп –ақ. Ал сақтардың күшті мемлекті болғандығы тарихтан белгілі.
Түркі халықтарының тілін, әдебиетін арнайы зерттеу тарихы көне заманға бармайды, орта ғасырлардан басталады. Біздің қолымызға келіп жеткен деректерге қарағанда, алғашқы түркі тілін зерттеген ғалымдар-араб ғалымдарымен, араб мәдениетімен байланысты болғандар. Оның тарихи себебі де жоқ емес. Біріншіден, түркі халықтарының көпшілігі арабтардың қол астында болды.арабтар өз үстемдігін мәңгілік ету, көбірек жерді жаулап алу мақсатында түркі халықтарының тарихын, тілін, әдет-ғұрпын үйрене бастады. Екіншіден арабтар жаулап алған аумақ өте кең болатын. Сондықтан да олар арасындағы қатынас жолын сақтау және үздіксіз болуын қамтамасыз ету мақсатында, мемлекет тұтастығын не жаңа жерлер басып алу үшін жергілікті халықтардың өкілін мемлекеттік жұмысқа,әскерге алатын.
Түркітануға кіріспе(Оқу құралы ). Авторлары: Ә.Қайдаров, М.Оразов. Алматы -2004.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттіке университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер
Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. ХХ ғасыр ... ... ... ... Айгерім
ҚЯ-413, II курс
Тексерген: Қ.Шаяхметұлы
Семей 2015
Шығыс - көне ... ... ... ... тарихқа көз салып қарайтн болсақ, көне грек мәденитінен бұрн және оның дамуна ... ... ... ... Қтайлардың мәдинеті болған. Осы халықтармен шектес жатқан басқа халықтардың да ... ... ... ... ... тектес халықтар жасайтын орта Азия, Қазақстан, Сібір өлкелері туралы, ондағы халықтардың тарихы, әлеуметтік ... ... т.б ... ... сол көне ... ... ... ескерткіштерден бізге жеткен. Мұндай мәліметтер қытай жылнамаларынан,грек саяхатшылары мен ... ... ... бар. ... ... ... ... туралы қытай жылнамаларындағы алғашқы мәлімет Чжан Кянь княздік құрған дәуірінен ал хуандар туралы мәлімет одан да ... ... ... ... Грек ... мен ... ... Орта Азия және Каспий бойларын, сәл кейінірек Қазақстан мен Манғолияда жасалған ... ... ... ... Мысалы Геродот өзінің тарихында массагеттер мен иседондар туралы мынандай мәлімет берген: ,- деп масагттерді сипаттаса, иседондар туралы : "...иседондарда мынандай салт ... ... ... ... оның туысқандары малдарын айдап әкетіп, құрбандық шалады. Етті майдалап кесіп, өліктің туысқандарымен бірге жиын өткізкеді",-дейді.
Страбон өзінің герграфиясында масагеттер мен ... бір ... деп ... ... сақтар туралы жазған еңбектер көп - ақ. Ал сақтардың күшті мемлекті болғандығы тарихтан белгілі.
Түркі халықтарының тілін, әдебиетін арнайы зерттеу ... көне ... ... орта ... ... ... қолымызға келіп жеткен деректерге қарағанда, алғашқы түркі тілін зерттеген ... ... араб ... ... ... Оның ... себебі де жоқ емес. Біріншіден, түркі халықтарының көпшілігі арабтардың қол астында болды.арабтар өз үстемдігін мәңгілік ету, көбірек жерді жаулап алу ... ... ... ... ... әдет-ғұрпын үйрене бастады. Екіншіден арабтар жаулап алған аумақ өте кең болатын. Сондықтан да олар арасындағы қатынас жолын сақтау және үздіксіз ... ... ету ... ... ... не жаңа ... ... алу үшін жергілікті халықтардың өкілін мемлекеттік жұмысқа,әскерге алатын. Басқыншы армияның құрамында келген, арабтар бұл мақсатты қанағаттандыра алмайтын. Үшіншіден, арабтар тек ... ... Орта ... ... Еділ ... ... ... алған емес. Арабтардың атының тұяғын Қазақстанның көп жерін, Еділ бойларын баспаналағаны анық. Олар ... ... ... ... ... өз ... ... халықтарының тілі дәуірден бастап зерттеліне бастағандығын нақты көрсету қиын. Бірақ бізге жеткен ең көне түркі тілдеріне байланысты пікір айтқан еңбек ... ... ... ... Ең ... және жазылған уақыты жағынан көнесі М.Қашқаридың "Диуани лұғат - Ит ... ... ... ... саналады. Түркі тілдері туралы жазылған екінші еңбек- М.Змақшаридің "Мұхамадыт-Әл-адаб " деген еңбегі. М.Замақшари мың жетпіс бесінші жылы Қохерзім өлкесінде ... ... ... ... ... ұзап шыға алмай, сауатын хорезімде ашады. Тек ержеткеннен ... ғана ... ... ... ... дамскылерге барады. Ол араб тілі әдебиеті, филосифиясы Ислам дінінің тарихына байланысты елуден ... ... ... ... ... дейін барлығы жетпеген. Түркіологияға азап қатысы бар еңбегі "Мұхамадит-ул-адап".
Орта ғасырдағы түркі ... ... ... үлес ... ... ... ... абу Хаән аль-Андалусий. Ол 1256 жылы (хижра 654) Испанияда дүниеге келген. Испанияның малага,Велев, Альмерия қалаларында оқып, ... ... соң ... жылы ... саяхат жасайды. Осы саяхат кезінде Египет, Сирия, иранның мәдениеті мен ғылым дүниесіне қызығады; араб, парсы, ... ... өте ... ... және сол тілдердің сөздігі, грамматикасы туралы еңбек жазған.
Жалалиддин түкі сөздерінің мағынасын ғана түсіндіріп қана қоймастан, түркі тілінің ... да ... ... ... Түркі тілдерінің материалдарынталдаған, араб тіл білімі үлгісінде жазылған еңбектің бірі - Джамал ад - Дин ибн ... ... ... Бұл трактаттың бірнеше нұсқасы бар. Соңғы кездегі зерттеулердің көрсетуінше, қолжазбаның авторы 1279 жылы дүние салған ибн Муханна ал-Убайдулла болуы ... ... ... ... араб тіл білімі негізінде жазылған еңбектер 14 ғасырлардан кейін де жазылды. Мысалы, ... ... ... ... ... ... Атақты, А.Науайдің өзі де тіл білімі мәселесіне ... > ... ... ... анық.
Шығыстану ғылымының жаңа белеске көтерілуі I Петрдің қызметімен тікелей байланысты. ... ... ... ... ... ... көзі жеткен. Сондықтан ол орыс қазақтарының Сібірдегі басып алған жерлеріне тұрақты орналасуына жағдай жасап, Орта ... ену ... ... ... 1700 жылы 18 ... Тобылға қытай, монғол тілдерін үйрену үшін үш адам жіберу туралы Сібір ... ... I Петр ... шығарады.
А.Н. Кононов осы күнді отандық шығыстану пәнінің дүниеге келген мерзімі деп есептейді.Түркітану ғылымының қалыптасу тарихы ... ... бойы ... ... ... ... Соның нәтижесінде болар, түркілердің нақты лингвистикалық шекарасын дөп ... ... өте ... ... ... ... ... ішкі жіктелуін толығымен өңделіп, жетілді деп айта алмаймыз. Түркілердің алғашқы ... - ... ... ... ... мен ... ... далаларына (Алтайдан Амур өзенінің бастауларына дейін) дейінгі алқап. Б.з.д. 206 жылы ... ... ... ... ... алғаш рет қытайлармен шайқаста жеңіске жетеді. Б.з.д. І ғ. хун ... ... ... бір ... ... ... ... екіншісі қазіргі Қазақстанның шығысына қарай ығысады. Түркілердің шығысты жеңіп алу ... осы ... ... Б.з. IV ғ. ... біртіндеп аландарды (скифтерді), остготтарды, дактарды жеңіп (әрі өз ... ... ... ... келеді. Ғұндар Галлиге дейін келіп, Қара теңіз жағалауларындағы алқаптарды түгел басып алады. ІІ-VІ ғ. Еуропаға аяқ ... ... ... ... ... қалдырмаған. Сондықтан да сол жердегі түркі диалектілері бірігіп, шамамен ... деп ... ... ... деп ... ... VII ғ. ... Балқандағы славяндарды жаулап бағындырған. Кавказдың солтүстігі мен Дон бойында хазарлар (Х ғ.) билік жүргізді. Бұлғар тобына қазіргі түркі ... ... тілі ... Олар ... ... орта ... мекендейді. Чуваштардың негізгі көпшілігі Чувашияда мекендейді. Чуваш тілі - қазіргі түркі тілдерімен салыстырғанда оқшау тұрған тілдердің бірі. Б.д. V ғ. ... ... ... ... одаққа бірігеді. Қытай жылнамаларында оларды Тюкю (turk деген этноним болуы да мүмкін) деп атайды. Сырдария мен Орталық Моңғолияның ұлан-байтақ территориясын алып ... ... ... ... ... (VI-VII ғғ. - тюкю ... ғғ. - ұйғырлар, IX ғ.-қырғыздар). Бұл дәуірде көптеген жазба ескерткіштер сақталған, олар ерекше руникалық Орхон-Енисей жазуымен ... ... ... ... ... ... ... (эпитафиялык) ескерткіштер.
Түркология - бүкіл әлемге тараған әйгілі ғылым. Ол - ... ... ... бір ... ... ... құрамына араб, иран, монғол, қытайтану ғылымдары енеді. Түркология - түркі халықтары туралы ... Ол ... ... ... ... тарихын, этнографиясын зерттейтін ғылымдар қосындысы ретінде біздің елімізде ХVШ ғасырдаң екінші ... ... ... ... - өте ... ғылым. Онымен тарих, философия, этнография, археология, лингвиетика, әдебиеттану сияқты көптеген ғылымдар айналысады. Аталған ғылымдар өкілдері жазған ... де мол. ... ... ... өте кең ... ... ... түркі халықтарының тілдері мен әдебиетін, тарихы мен мәдениетін зерттейтін ғылым мәнінде қолданылады. ... ... ... ретінде деген сөздер негізінде пайда болған. атаулары түркі халықтарының көне ... өте ... бар, ал ... ... біздің заманның X ғасырынан басталады. Түрік сөзінің этимологиясы белгісіз. Ғылымдардаң айтуына қарағанда, ол батыр, күшті деген ... ... ... этникалық атау ретінде қолданылмаған, әрқайсысының өздеріне тән этникалық атаулар бар тайпалардың саяси бірлестігінің аты болған. ... ... ... ... деп ... ... ... басшылығымен біріктірілген тайпалар түріктер деп аталған да, түрік этникалық атауға ... ... ... ... ... ... ... ретінде иемденген және күні бүгінге дейін сол ... ... ... ... ... Осман түрігі деп аталатын бір ғана халық. Ал түркі деген сөз - түрік атауы сияқты бір ғана халыққа, ... тән атау ... ол - ... ... ... ұлттық атаулары бар 40-қа жуық түркі халықтарының бәрін қамтитын жалпы ... ... - бір ғана ... ... мәнінде қалыптасқан түрік атауымен шатастырмау, барлық түркі халқы Осман ... ... екен ... ... ұғым ... үшін ... ... ғасырдан бастап қолданылып жүрген, әбден орныққан ғылыми ... ... деп ... ... ... ... ... гректер скиф, қытайлар гүнн, ирандар саақ деп атаған. Түркология ... ... ... ... ... ... ... түркологияның туған Отаны болуының географиялық та, саяси да себептері бар. Қазақстан Республикасы өзінің тәуелсіздігін алған уақыттан бастап түркітану жаңа ... ие ... ... ... ... ... ... кіріспе(Оқу құралы ). Авторлары: Ә.Қайдаров, М.Оразов. Алматы -2004.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы7 бет
Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы8 бет
Түркітануға кіріспе15 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. Түркітаным тарихы туралы қысқаша мәлімет6 бет
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату32 бет
17 ғ-дың соңы — 18 ғ-дың басында Қазақстанды орыс ғалымдарының зерттей бастауы10 бет
19 - 20 ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті8 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь