Өсімдіктердің өзара қатынас түрлері . Ареалдар туралы түсінік

Қандай өсімдіктің түрі болмасын тек бір ғана өле туындылар арасында (органикалық емес) ортада өніп, өсе алмайды. Өсімдіктер қауымдасып тіршілік етеді, жеке бір өсімдік үшін қалған өсімдіктердің жиынтығының маңызы органикалық емес экологиялық күштердің (фаторлардың) жиынтығының маңызы бірде-бір кем емес. Әр түрлі өсімдіктердің тамырлары топырақтан су мен өоректік заттарды сорып алу мақсатында бір-бірімен араласып, баттасып өсіп жатады және негізгі атқарар жұмысында бәсекеге түседі, ал өсімдіктердің жер бетіндегі бөлігі жарық үшін күреседі. Демек, тіршілік су үшін өсімдіктер бір-бірімен күреседі және өзара бейімдеседі. Мұндай өзара қатынастың түрлері төмендегінше айқындалады,
Сапрофиттер дегеніміз―хлорофил дәндері жоқ болғандықтан көмірқышқыл газын дербес сіңіріп, пайдалана алмайтын, бірақ өз тіршілігіне қажетті қорктік заттардыөлі органикалық организмдерден алатын өсімдіктер. Сапрофиттерге шіріп жатқан ағашта және жануаралар нәтижесінде өмір сүретін ұлулар мен слизевиктер; органикалық қосылыстарды шірітіп, минирализациялайтын (жеке миниралдарға айналдыратын) көптеген бактериялар; жануарлардың нәжісінде тіршілік ететін миксобактериялар; зең (өңез) және ашытқы саңырауқұлақтары және т.б. жатады.
Микроорганизмдер дүниесінде маңызды орынды антоганизм құбылысы алады. Бұл кезде көптеген сәулелі саңырауқұлақтары мен бактериялар басқа микробтардың іс-әрекетін басатын немесе ьолығымен жойып іберетін ерекше химиялық заттарды(антибиотиктерді) түзеді. Адам ауырған кезде антибиотиктерді қолдану осы құбылыстың жұмыс нәтижесінде негізделген.Ауру мүшеге енгізілген антибиотиктер адамның басқа мүшелеріне әсер етпей, тек қана аурудың қоздырғышымен күреседі. Қан ауруларын, мененгитті, ангинаны, іш ауруды емдеу үшін зең (өңез) саңырауқұлақтардың пенициллин деген антибиотигі, туберкулез ауруына қарсы сәулелі саңырауқұлақтардың стрептомицин антибиоті, іріңдеген жараларды, дифтерияны, дизентерияны емдеу үшін кейбір топырақ бактериялары шыгаратын грамицидин антибиотгі қолданылады.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Өсімдіктердің өзара қатынас түрлері
Ареалдар туралы ... ... ... ... ... ... ... түрлері
Қандай өсімдіктің түрі болмасын тек бір ғана өле туындылар арасында (органикалық емес) ... ... өсе ... Өсімдіктер қауымдасып тіршілік етеді, жеке бір өсімдік үшін қалған өсімдіктердің жиынтығының маңызы органикалық емес экологиялық күштердің (фаторлардың) жиынтығының ... ... кем ... Әр ... өсімдіктердің тамырлары топырақтан су мен өоректік заттарды сорып алу мақсатында бір-бірімен араласып, баттасып өсіп жатады және негізгі атқарар жұмысында бәсекеге ... ал ... жер ... ... жарық үшін күреседі. Демек, тіршілік су үшін өсімдіктер бір-бірімен ... және ... ... ... ... ... түрлері төмендегінше айқындалады,
Сапрофиттер дегеніміз--хлорофил дәндері жоқ болғандықтан көмірқышқыл газын дербес сіңіріп, пайдалана алмайтын, бірақ өз тіршілігіне қажетті қорктік ... ... ... алатын өсімдіктер. Сапрофиттерге шіріп жатқан ағашта және жануаралар нәтижесінде өмір сүретін ұлулар мен слизевиктер; органикалық қосылыстарды шірітіп, ... ... ... ... көптеген бактериялар; жануарлардың нәжісінде тіршілік ететін миксобактериялар; зең (өңез) және ашытқы саңырауқұлақтары және т.б. ... ... ... ... ... ... ... Бұл кезде көптеген сәулелі саңырауқұлақтары мен бактериялар басқа микробтардың іс-әрекетін басатын немесе ьолығымен жойып іберетін ерекше химиялық заттарды(антибиотиктерді) ... Адам ... ... антибиотиктерді қолдану осы құбылыстың жұмыс нәтижесінде негізделген.Ауру мүшеге енгізілген антибиотиктер адамның басқа мүшелеріне әсер етпей, тек қана ... ... ... Қан ... ... ангинаны, іш ауруды емдеу үшін зең (өңез) саңырауқұлақтардың пенициллин ... ... ... ... қарсы сәулелі саңырауқұлақтардың стрептомицин антибиоті, іріңдеген жараларды, дифтерияны, дизентерияны емдеу үшін кейбір топырақ бактериялары шыгаратын грамицидин антибиотгі ... ... өмір ... ... кең ... түрі паразитизм деп аталады. Бұл кезде паразит деп аталатын өсімдік негізгі иесі (қожасы) болып аталатын екінші өсімдіктің дайын қоректік заттарымен ... ... иесі ... зиян ... кейде тіпті өлтіріпте жібереді. Бұған мысал ретінде адамарды, жануарлар мен өсімдіктерді әр түрлі ауруларға ... ауру ... ... бола ... ... ... ... жарық-жаралары және демалу-буландыру тесіктері арқылы енеді. Өсімдіктің денесінде олар жеке клетканы ... ... ... ... басқа түрде өсіріп жібереді, бұл микробтардың әсерінен ... ... шіри ... ... ... ... де, ... қурай бастайды, өсімдіктің сабағы мен тамырында түйіндер, сүйелдер пйда болады, шырын-сағыздар ағады және т.б. қалыпты түрден ауытқулар көріне бастайды.
Саңырауқұлақтардан ... ... ... ... ақұнтақ ауруын қоздыратын қалталы саңырауқұлақтар, қаракүйе саңырауқұлақтары, ... ... ... ... ... дәнді дақылдарды ауруға ұшырататын қастауыш саңырауқұлақтары жатады. Бұдан басқа паразиттерге сұмқұла, арам шырмауық сияқты кейбір ... ... мен ... ... ... ететін өсімдік түрлері жатады.
Екі организмнің өзара пайдалы бірігіп тіршілік етуін симбиоз деп атайды. Бұған мысал ретінде саңырауқұлақтар мен балдырлардың бірігіп өмір ... ... ... ... ... Бір ... жасыл немесе көкжасыл топырақ балдырларында фотосинтез құбылысы жүріп, жеке дара минералды элементтерден ... ... ... ал ... ... балдырларға қажетті қореқтік заттардың біразын дайындайды.
Топырақпен ешқандай байланысы жоқ, бірақ физиологиялық қатынассыз басқа өсімдіктерде тіршілік ететін ... ... деп ... Бұл ... ... емізік тәріздес бүршіктері (сабағында, тамырында) арқала негізгі иесінің сабағының немесе тамырының өлі қабығын жарып кіріп өседі. Олар қорктік заттарды иесінің ... ... ... ... шірінді мен шаңдардан алады, ал қажетті ылғалды өзінің бүкіл денесімен ауадан сіңіреді. Эпифиттерге ағаштардың сабағында, бұтақтарында тіршілік ... ... ... ... ... басқа өсімдіктерді тірек есебінде қаетіне жаратып, оларға шырмалып, ... ... ... ... лиандар тобына жатқызады. Бұл топқа басқа өсімдіктерге немесе тіреуге ... ... ... жүзімдер мен бақша дақылдары, тамырымен оралып өсетін плющтер, сабағымен шырмалып өсетін шырмауықтар және т.б. жатады.
Жоғарыда айтылғандай өсімдіктер жеке дара ... ... ... өмір ... Бұл ... ... ... құралған емес, сол жердің жағдайына байланысты бейімделген әр түрлі өсідіктердің жиынтығы. Өсімдіктердің осындай қоғамдастығын фитоценоз деп атайды. Демек, фитоценоз дегеніміз ұзақ ... ... ... үшін бәсекелесудің және қоршаған сыртқы ортамен тұрақты байланысудың негізінде құралған өсімдіктердің әр ... ... ... ... ... Жеке ... орман, дала, шалғын және т.б. жатады. Фитоценоз құрамындағы өсімдіктер бір-біріне тікелей де(паразиттер, эпифиттер, симбионаттар) және ... ... ... ... да ... қоректік заттар, ауа, көлеңкелік, жел және т.б.)ықпал жасайды.
Өсімдіктер ... ... әсер ... қоймай, жан-жануарлармен де қарым-қатынаста болады.
Жан-жануарлар өсімдіктердің көбеюіне, тозаңдануы мен ... ... ... ... ... ... ... Осы мақсатта көптеген өсімдіктер әр түрлі белгілер (иәс және т.б.) беріп, жәндік-жануарларды оларға қажетті жемге, қоректік ... ... ... ... ... газ ... күндері олардың су буландыруын азайтады, ал салқын ... ... жылу ... ... Ал, ... өсімдіктер бөлініп тұратын ұшқыш заттар кейбір микроорганизмдерді қырып жібереді, мұндай заттар фитонцидтер деп атайды.
Осындай шипалық қасиеті бар өсімдіктерге қылқан ... ... ... ... ... және т.б.) жатады.
Ареалдар туралы түсінік
Жоғарыда айтылған экологиялық ... ... ... ... әсер ... ... ықпалы әр кезде бірлесіп, күрделі түрде жүреді. Әрине, барлық факторлар бірдей күшті әсер ... деу ... ... факторлардың бір-бірімен қосылып күшейеді, екіншілері әлсірейді немесе бірін-бірі жоққа шығарады, үшінші түрі қалыптасқан өлшемге келмейтін жаңа сапалы ... ... ... ... ... өсімдікке әсер етуі күшін даралап қарау шындыққа апармайды. ... де жеке ... ең аз ... аса көп ... мөлшерде болса, ондай фактордың өсімдікке тигізетін ықпалын тексеру пайдалы болады, себебі бір факторды екінші ... еш ... ... ... экологиялық факторлардың қажетті мөлшерде бірдей әсер етуі өсімдіктің ... ... ... ... және ... ... ұзақ мерзімде өсуіне қолайлы жағдай жасайды. Жалпы алғанда, өсімдіктер органикалық дүниенің ең көп жасайтын, ұзақ өмір ... ... ... ... Африкада баобаб ағашы 5 мың, солтүстік Америкадағы мамонт ағаштары 6 мың, Кавказдағы тисс ағашы 3 мың, ... емен ... 2 мың, ... ... ... ... өмір сүреді.
Өсімдіктердің әр бір түрінің белгілі таралу ... ... Бұл ... ... ... ... бұғаз сулары арқылы белгіленсе, негізінен аумақтың климат өзгерістеріне (жылу, жауын-шашын, топырақ және т.б.) байланысты бөлінеді.
Өсімдіктің бір ... ... жер ... алып жатқан аумағын ареал деп атайды.
Өсімдіктер өз ... ... ... жеке ... алып ... ылғал сүйгіш өсімдіктер өз аумағының су көп жиналатын ... ... ... бойында, көл жағасында, батпақты жерлерде өседі, бұл әрине, ареалдың тұтастығын бұзбайды.
Жер шарының барлық жерінде өсетін өсімдіктерді космополиттер деп атайды. ... көп ... ... сатылы өсімдіктердің ішінде 20-30-дай ғана түр (кәдімгі қамыс, теңіз қамысы және т.б. сулы ... ... ... ... ... ... ... олар көптеп (бактериялардың, саңырауқұлақтардың, балдырлардың түрлері) кездеседі.
Кейбір өсімдіктердің таралу ареалы кішкене тар болады. ... ... ... деп ... ... Австралияда 12 мыңнан астамөсімдік түрлері бар, ал оның 9 мыңы (75%) эндемиктер, себебі олар Австралиядан басқа жерде ... ... ... де ... ... ... шөбі тек қана Іле Алатауында, Алматы-кекіресі-Іле Алатауда, Қаратау ... ... ... ... ... ... қайыңы- Теріскей Алатауда, қызыл қайың тек қана Наурызым тоғайында өседі.
Қазіргі кезде эндемизм ... екі ... ... Егер ... бір ... ... ... әр түрлі болса, сондағы өсетін өсімдіктің бір түріне әрқилы ықпал жасалынып, осы түрді бірнеше бағытта ... ... ... ... әлі кең ... ... кішкене ғана ареалы бір өсімдіктің жаңа түрлері пайда болады. Бұл ... ... ... ... дами ... ... бұл жерде ерте уақытта тіршілік еткен өсімдіктің жеке бір ... ... ... ... ... ... онда ... эндемизм қалдықты немесе реликтілі болады.
Таулы аймақтар эндемиктердің қарқанды түріне де, ... ... де бай ... ... бұл ... климаттық және жер жағдайының әрқилы болуы ескі түрледің сақталуы мен жаңа ... ... ... ... әсер етеді. Мұхиттар мен теңіз аралдары құрлықтан бөлек болуына байланысты эндемизм құбылысының өрістеуіне жақсы ықпал жасайды.
Өсімдіктердің ... түрі ... ескі ... көп тараған өсімдіктер дүниесінің қалдықты арелы бар сирек кездесетін немесе тіпті санаулы ... ... ... ... ... жасы ... сол жердегі фитоценоздың құрмына кірген уақытынан бастап есептелінеді. Жасына және пйда болуына сәйкес өсімдіктердің реликтілі түрі үшінші дәуірге дейінгі, үшінші ... мұз ... және мұз ... ... ... ... түрлердің ареалы кең немесе тар, тұтас немесе бөлек - бөлек,бұрынғы жер көлемі сақталған немесе азая ... ... ... ... ... ... ... түрлерді қолайлы экологиялық жағдайға өсіре бастаса, олар бұрынғы қалыпты жағдайына қайта ... ... ... ... қалай қорғағанмен олардың ареалы жылдан жылға қысқарып келеді, кейбір түрлер жойылып ... ... ... реликті түрлеріне Ерейментауда кездесетін Ерейментау шыршасы, Сырдария мен Іле өзендерінің ... ... ... ... ... қойнауында өсетін үйеңкі ағаштары жатады.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Популяцияның динамикалық, статикалық қасиеттері. санын реттеу4 бет
Өсімдіктердің мерзімді дамуы және фитоценоздың ерекшеліктері7 бет
Аңшылық трофейлерін сараптау8 бет
Қазақстанның алтын қоры картасын құрастыру20 бет
"шалғын өсімдіктердің сапасын бағалау"4 бет
XXI ғасыр басындағы Қазақстан-АҚШ өзара ынтымақтастығына энергетикалық әлеуеттің ықпалы және мәні107 бет
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық жағдайы.Улы өсімдіктердің улылық қасиеттерінің ерекшеліктері30 бет
Азаматтық құқық субъектілерінің азаматтық құқықпен өзара байланысы28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь