Сібір жарасы. туберкулез туралы ақпарат

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Сібір жарасы.
2. Туберкулез
ІІІ. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Сібір жарасы (койда - топалаң, жылқыда - жамандат, ірі карада -караталак, түйеде - ақшелек, карабез) мал және жабайы жануарлардың бациллус антрацис микробы коздыратын, жіті түрде өтетін аса қауіпті жұқпалы ауруы. Онымен адам да (түйнеме, күйдіргі) ауырады. Сібір жарасы кең тараған ауру.
А.В.Жаров және басқаларының (2003ж.) мәліметтері бойынша,Сібір жарасы(Antnrax)-жіті инфекциялық ауру.Ол септициямен,ішкі мүшелер мен тері астының дәнекер ұлпасының сірлі-геморрагиялық қабынуымен сипатталады.Онымен сүтқоректі жануарлардың барлығы,әсіресе бұғылар, қой,ешкілер,мүйізді ірі қара,жылқылар,сосын жабайы сиырлар мен түйелер ауырады.Шошқалар аса сезімтал емес.Сонымен қоса адам да бұл ауруға шалдығады.Иттер кейбір жыртқыш аңдар аса төзімді және сібір жарасынан өлген малдың етін жегенде қоздырғыштың организмге көп мөлшері түскенде ғана ауырады.Құстардың да бұл ауруға шалдығуы мүмкін.
Сібірде зерттеу жүргізген А.Эшке(1758ж.) және Н.Ножевщиков (1762ж.) бұл адам мен жануарлардың ауруына ғылыми атауын берді, ал С.С.Андриевский 1786-1788ж.ж.Уралдағы жұмысы барысында Сібір жарасымен адамның да ауыратынын және аурудың жұқпалы екендігін анықтаган. Сәл жайырақ И.Петерсан мен М.Л.Гамалея сібір жарасының қансорғыш бунақденелілер арқылы да жұғу мүмкіндігін мәлімдеген. Кейінірек Германиядағы Пеллендер(1849ж.), Францияда Райне мен Давен (1850ж.) індеттің өлген малдың қанынан қоздырғышын тапты.Ал Ф.Брауэль болса, 1857жылы қоздырғыштың өлексе қанымен табылуының диагностикалық маңызды екендігін анықтады. 1876жылы Р.Кох сібір жарасының таяқшасының таза культурасын бөліп алды, ал Л.Пастер 1881жылы алғаш болып қоздырғыштың әлсіз культурасымен малдарды вакцинациялау тәжірбиесін жүргізді, «Сібір жарасы» жер шарының көптеген елдерінде тіркеледі,- деп мәлімдеді.
Б.Х.Шушав (1997ж.) сібір жарасымен адамның зақымдалуы жайында баяндайды. Жұқтыру факторларына жануар тектес инфекцияланған өнімдері, жануар тектес шикізаттар, адам дайындалған заттар, микробпен ластанған құралдар жатады. Қоздырғыш бұл кезде терідегі немесе кілегей қабаттағы микробтар арқылы ағзаға енеді. Жұғу көп жағдайда ауру малды күтіп-баққанда, сойғанда, ұманы бөлгенде, еті аспаздық өңдегенде, жануар тектес өнімдерді манипуляциялағанда, зертханаларда жұмыс режимі бұзылғанда болады. Асқорыту жолымен, трансмессивті (шыбын-шіркей шағуы арқылы) жолмен зақымдалу жағдайлары болған. Ауа, шаң-тозаң арқылы да жұғады.
1. Д.Чередков, В.Никаноров, В.Захаров. "Хирургия және ортопедия " Алматы, 1953 жыл. (155)
2. Орысша - қазақша малдәрігерлік сөздігі. Т.Сайдулдин. Алматы, 1993 жыл.(130)
3. Б.К.Ілиясов."Алғашқы ветеринариялық жәрдем". Алматы 2001 жыл. (114)
4. Б.К.Ілиясов. Ветеринариялық хирургия. Алматы 2009 жыл.(206)
5. К.И.Шакалов, Б.А.Баликиров, Б.С.Семенов, А.В.Лебедов, А.И.Федеров, В.А.Лукьяновский. "Хирургические болезни сельско - хозяйственных животных".(360)
6. И.Е.Повоженко, К.И.Шакалов, И.А.Калашник, Г.С.Мастыно, Б.А.Башкиров, Б.С.Семенов. "Частная ветеринарная хирургия" Ленинград, 1981 год. (160)
7. Абдулла.А.А, Наметов А.М, Ильясов Б.К Клинико – гематологияческие показатели гнойных ран у овец при лечений шунгариновой и болезней животных Алматы 2005г (310)
8. В.Шакалов К.И, Башкиров Б.А, Поваженко И.С Частная ветеринарная хирургия. Ленинград 1986г (125)
9. Гатин. П.П. Б.К.Ильясов. Влияние 5% хлорофоса на здоровый глаз. Труды СЗВИ, 1970. (79 б).
10. Ілиясов Б.К. Жануарлар түріне байланысты аминазинді қолданудың рекшеліктері. Журнал «Жаршы». - 2006. (16 б).
11. Ілиясов Б.К. Дитилинді ветеринариялық хирургияда қолдану және лажсыздан сойылған жылқы етінің сезімдік көрсеткіштері.- Журнал «Жаршы».2006. (25 б).
12. Ілиясов. Б.К. Жануарларды эутанзациялаудың әдістері. - Журнал «Жаршы». - 2006. (95 б).
13. Ишмухамедов.Г.А. Г.А.Аухадиев, Б.К.Ильясов. Применение салициловой кислоты при гнойно-некротических процессах. Сб.Научных трудов, Ленинград-1990. (22 б).
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министірлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Сібір жарасы. Туберкулез
Тексерген:Жумабеков Х.С.
Орындаған:Бахытова Г.Б.
Семей ,2015-2016
Жоспар
І. Кіріспе ІІ. ... ... ... ...
2. Туберкулез
ІІІ. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Сібір жарасы (койда - топалаң, жылқыда - ... ірі ... ... ... - ақшелек, карабез) мал және жабайы жануарлардың бациллус антрацис микробы коздыратын, жіті түрде өтетін аса қауіпті жұқпалы ауруы. Онымен адам да ... ... ... ... ... кең ... ауру.
А.В.Жаров және басқаларының (2003ж.) мәліметтері бойынша,Сібір жарасы(Antnrax)-жіті инфекциялық ауру.Ол септициямен,ішкі мүшелер мен тері ... ... ... сірлі-геморрагиялық қабынуымен сипатталады.Онымен сүтқоректі жануарлардың барлығы,әсіресе бұғылар, қой,ешкілер,мүйізді ірі қара,жылқылар,сосын жабайы сиырлар мен ... ... аса ... ... қоса адам да бұл ... ... ... жыртқыш аңдар аса төзімді және сібір жарасынан өлген малдың етін жегенде қоздырғыштың организмге көп мөлшері түскенде ғана ауырады.Құстардың да бұл ... ... ... ... ... ... және ... (1762ж.) бұл адам мен жануарлардың ауруына ғылыми атауын берді, ал С.С.Андриевский 1786-1788ж.ж.Уралдағы жұмысы барысында Сібір жарасымен адамның да ауыратынын және ... ... ... ... Сәл ... ... мен М.Л.Гамалея сібір жарасының қансорғыш бунақденелілер арқылы да жұғу мүмкіндігін мәлімдеген. Кейінірек Германиядағы Пеллендер(1849ж.), ... ... мен ... ... ... ... малдың қанынан қоздырғышын тапты.Ал Ф.Брауэль болса, 1857жылы қоздырғыштың өлексе қанымен табылуының диагностикалық маңызды екендігін анықтады. ... ... ... ... ... таза ... ... алды, ал Л.Пастер 1881жылы алғаш болып қоздырғыштың әлсіз культурасымен малдарды вакцинациялау тәжірбиесін жүргізді, жер шарының ... ... ... деп мәлімдеді.
Б.Х.Шушав (1997ж.) сібір жарасымен адамның зақымдалуы ... ... ... ... ... ... инфекцияланған өнімдері, жануар тектес шикізаттар, адам дайындалған заттар, микробпен ластанған құралдар жатады. Қоздырғыш бұл кезде терідегі немесе ... ... ... ... ағзаға енеді. Жұғу көп жағдайда ауру малды күтіп-баққанда, сойғанда, ұманы бөлгенде, еті аспаздық өңдегенде, жануар тектес өнімдерді ... ... ... ... ... ... ... жолымен, трансмессивті (шыбын-шіркей шағуы арқылы) жолмен зақымдалу жағдайлары болған. Ауа, шаң-тозаң ... да ... ... ... табиғи төзімділігі жоғары(жұқтыру қаупіндегі адамдардың 20%ауырады).
Бұрынғы СССР ... ... Орта ... Кавказда ауру көп таралған.
Адамдардың жоспарлық вакцинациясы жүреді. Егуге сібір жарасы ... ... ауру ... жануарлармен жұмыс істейтін, қоздырғышпен инфекцияланған материалмен жұмыс жасайтындар; зертханалық қызметкерлер, сайысқа қатысатын адамдар жатады. Вакцинациялау тірі сібір жарасының вакцинасымен ... ... ... ... ауру ... ... күдіктісі табылса,барлық жануарларды тасымалға жібермей ұстап қалады.Оларды мұқият тексеріп,термометрлейді.Ауру және ... ... ... ... алады,оларға белгіленген мөлшерде сарысу егеді,сондай-ақ симтоматикалық заттар қолданылады.Содан кейін оларды жақын жердегі ветеринарлық станцияның оқшаулағышына жібереді.
Осы партияның қалған жануарларыниммундап,карантиндейді. Ауру не ... мал ... ... ... ... ... ... болған барлық заттар дезинфекцияланады, ал құны аз құралдар жағылады. Тиитін аландар,платформалар,малды ... ... және ... да осы топ малы тұрақтаған жерлер түгелдей дезинфекцияланады,нәжіспен қалдықтар жағылады.
В.С.Зелепукин (1987ж.) топырақтан бөлініп алынған Bac ... ... ... ... ... ... ... микробиологиясының шешілмеген мәселесі Bac anthracis сыртқы ортадағы тіршілігі мен олардың басқа биаценоз өкілдерімен экологиялық байланысы. Ұзақ жылдар бойы Bac ... ... ... тек ... ... ... деп есептелінді. Спора түзу көбею жолы болып табылмайды, керісінше қоздырғыштың тіршілігіне қолайсыз жерде сақталып қалу жолы. ... та ... ... ... ... ... ... емес. Енді анықталғандай Bac anthracis споралары топырақта белгілі бір жағдайларда ... ... өсуі ... ... шарттарына байланысты микроорганизм өз қасиеттерін өзгертеді.Олардың сапрофитті тіршілігін елестетуге болад,яғни қоздырғыш топырақта дамиды,бірақ жануар ағзасына түспейді.
Bac anthracis топырақта ұзақ уақыт ... ... оның ... антигендік және басқа да қасиеттерінің уақыт өте келе өзгеруіне сондай - ақ ... ... әкеп ... 40 ... мал ... алтын алынған 427 сынамасын зерттегенде сібір жарасына тән 35 ... ... ... ... ... 12 ғана тышқандарда өлім шақырған. Бұл кезде спора саны 20 млн. Топырақта дами отырып Bac ... ... ... ... ... ... жағдайына бейімделу нәтижесінде жеке экономикалық биотиптік популяциялар түзіледі. Сонымен сібір жарасы микробтарға топырақта қолайлы не қолайсыз жағдай туады.
Профилактикалық мақсатта тері ... ... ... ... ірі ... және ... 15-20 мл; ойға, ешкіге,бұзаулар мен шошқаларға 8-10 мл ... ... ... ... ... ... төзімділігі 14 күнге сақталады.
Емдік мақсатта сарысуды сібір жарасына балау қойылғанда ... Ауру ... оны тері ... ... ... енгізеді: жылқыға, түйеге, мүйізді ірі қараға, бұғыларға 100-200 мл; қой мен ешкіге, шошқаға 50-100 мл. ... ... ... үшін ... басқа жануарларға екінші қайтара инъекциялағанда 10-14 күннен соң ұсақ малға 0,3-0,5 мл, ірі ... 1-2 мл, ал 15-30 мин ... соң ... ... ... және ... белгілері.
Жануарлардың сібір жарасымен зақымдануы алиментарлық жолмен болады,аэрогендік,жарақаттанған тері және кілегей қабаттар арқылы да болуы мүмкін.Ауру қансорғыш буынаяқтылар арқылы да ... ... ... ... ... ... енген жерінде көбейеді,онда ол алдымен клеткалық,сосын жергілікті лимфа түйіндерінің тосқауылынан өтіп барып дамиды.Сібір жарасы спора түскен жерде оларға ... ... ... ... ... ... ұзаққа шыдайды.Осы клеткалардың көмегімен олар жануар ағзасының лимфа жүйесіне түсіп,сонда өсіп-дамиды.Лимфа ... ... ... ... ... көп мөлшерде қаннан табылады.Мал өлместен 6 сағат бұрын 84% бациллалар ұлпадан,ал ... ... 72% ... олар ... Әдетте мал өлер алдында жаппай септицемия көрініс табады.
Патологиялық процестің дамуы қоздырғыштың ... ... түзу және ... ... ... қабілеттілігімен байланысты.Сібір жарасы токсин осы аурудан өлген малдың қан плазмасынан бөлініп алынған,және де I, II, III. факторлар түрінде ... ... ... әсер ету ... ... ... антиген және летальді болып аталған. Сібір жарасы токсин,қантамырларының қабырғасынан ... ... ... ... мен дәнекерұлпалы клетчатканың серрозы-геморрагиялық ошақтары дамиды. Аурудың терминалды сатысында токсин әсерінен гипоталамо-гипофизарлық бүйрек үсті жүйе ... ... ... Ауру ... ... реалогиялық қасиеттері бұзылып,қан көлемінің тез төмендеуі болады. ... ... ... ... ... ... қандағы мөлшері азаяды. Токсиннің бөлек,сібір жарасының қоздырғышы белсенді протеалитикалық ... ... ... ... бұзып,ұлпалардың бұзылуына әкеледі.Осының барлығы бүйректің жетімсіздігін,орталық нерв жүйесінің бұзылуын, қышқыл-сілтілі тепе-теңдіктің төмендеуіне,қандағы мачевина азотының көбеюін ... ... ... 1-3 ... ... ... мен ... сондай-ақ организм резистенттілігіне байланысты. Аурудың өтуі өте ... және ... ... ... ... және ... процесінің оқшауланған жеріне қарай аурудың терілік (карбункелезді) формасын-қоздырғыш тері арқылы енсе ... ... ... ... ... тек қана ... ... тыныс алу жолдарына ауамен бірге өткенде, ішекті-инфекцияланған азық пен су ... ... және ... ... ... жіті ... (аноплексиялық формасы) (грек apoplexo-есінен тандырамын) ауру кенеттен басталып,ауыр өтеді. Жануарларда қозу, тіс қайырау, әрлі-берлі қозғалу, талмалар, тыныс алудың жиілеуі, ... ... ... ... ... тану,дене қызуының күрт жоғарлауы байқалады.Содан соң тепе-теңдіктің сақталуы бұзылады,ауыз бен танауынан қанды ... ағуы ... ... тесігінен-қою қан аралас нәжіс бөлінеді. Малдың өлімі алғашқы ... ... ... ... соң ... Егер де мал ... ... тез өлсе,онда бұны микроб токсинінің орталық нерв жүйесіне тікелей әсер етуімен байланыстырады. Мұндай жағдайда тыныс алу ... ... ... ... ... ... өзгерістері бас миынан табылады. Олар мидың заты мен қабаттарының тамырының қанға толуымен және ми ... қан ... ... Көп ... бас ... ... қабатының сірлі-геморрагиялық қабынуы (лептоменингит) дамиды. Ондайда ми қабықшалары ісініп, нүктелік қан құйылған. Бас миынан ганглиозды клеткалардың дистрофиясы, эритроциттер арасынан лейкоциттердің ... ... ... ... ... ... спецификалық емес және тек тұрып қалған қанға толулар мен дистрофиялық өзгерістер мен көрініс табады.Тері асты клетчаткасынан,қаңқа бұлшық етінен, ... ... ... ... ... ... ... гиперемия анықталады. Талағы ұлғаймаған, тек сәл домбыққан. Дара лимфа түйіндері ісінген, іркілмелі гиперемияланған, қанталаған. ... ... ... жіті ... ісіктермен, паренхима мен үлпершегінде геморрагияланған.
Жіті өту барысында дене қызуы 41-42С көтеріледі. Ауру малда аяқтарының әлсіздігі,қозуы мен ... ... ... ... ... ... қабаттары цианозданған.Ауру жануар толықсып,аяқтары жансызданады және мойны қисаяды.Несептің түсі күрең-қызыл.Тәбеті қашып,күйіс қайыруы тоқтайды,өлер алдында аузы мен танауынан ... қен ... ... ағуы ... ... ... ... өзгерістері аурудың өту барысы мен көрініс формасына байланысты. Ауру баяу өткен ғұрлым,белгілеріанық білінеді (атипиялық және созылмалы өтуін есептемегенде). Әсіресе жіті және ... ... ... ... тән ... өте үрілген, сіресуі болмайды, не әлсіз байқалады. Тек қойларда ғана мал ... бір ... ... соң ... болады және де 10-12сағат бойы сақталады. Табиғи саңылаулардан қанды көбікті ... ал ... қан ... ... іріп-шіруі, әсіресе жазғы мезгілде тез жүреді.
Тері асты клетчаткасы нүктелік георрагияланған және сарғыштанған. Оның қантамырлары қанға толы. Сондықтан сібір ... ... ... ... ішкі жағы ... түсті. Мұндай іркілімдер өкпе плеврасынан, шажырқайдан, тілден және басқа жерлерден табылады. Сірлі қабаттары қанталап, көгерген. Қаны қою-шие түсті, қою, ... ... ... ... ... ... ... және кеуде қуыстарында, жүрек қабында көп мөлшерде бұлдыр ... ... ... жиналған. Жүректе эпикард астында қан құйылулар табылады. Лимфа түйіндері ұлғайған, шырынды кейде беткейінде қою-шие ... ... қан ... болады. Олар кескінінде тас-қызыл түсті. Жалағы өте ұлғайған (кейде қалыпты), қанға толы,кескінінде ... ... қара май ... ... ... ағып ... Бауыр мен бөтелкелер онша ұлғаймаған. Олар тас-қызыл түсті. Ішектер гиперемияланған, толы, құрамы әдетте қан түстес болады, сұйық консистенцияланады. Аш ... он екі елі ішек ... ... ... ... және нүктелік қанталаған. Кейде ішектерде қабырғаларының қалың майлануы ... ... ойық ... табылады. Тоқ ішектің зақымдалуы сирек кездеседі,кейде тік ішектің кілегей қабаттарында карбункулдар түрінднгі төмпешіктер байқалады.
Бас миы мен ... ... заты мен оның ... ... ... ... қабығы геморрагиялық сұйықтықпен сіңірілген.
Сібір жарасының мүйізді ірі қарадағы, жылқы мен қойдағы терілік фомасы әдетте сорозды-геморрагиялық ісік түрінде ... ... ... тән пустулдар түзілмейді. Шошқаларда көбінесе жақасты,жұтқыншақ және мойынның лимфа түйіндерінің ... ... ... лимфаденит анықталады. Мойын аумағынан жасыл түсті мұздай серозды-геморрагиялық эксудат табылады.
Зақымдалу дәрежесі мен сатысына байланысты лимфа түйінінің көлемі ... ... не ... ... ... көлеміндей болады,көп жағдайда сарғыш түсті мұздай масса мен қоршалған. Өкпеде бұршақтан ... ... ... ... төмпешіктер сирегірек байқалады.
Ішектік формасында ішектердің кішкене бөлігінде геморрагиялық қабынған кілегей ... ... ... ... және ... ... ... паталогоанатомиялық өзгерістеріне байланысты.
Карбункулезді формасында теріден қызыл түсті түйіндер немесе ойық жаралар табады.
Зертханалық ... ... ... ... тірі ... ... қою ... басқа)қаны алынады (әдетте құлақтан). Оның алынатын жерін мұқият дезинфекциялап,сосын тамырын кесіп,қанның қалың тамшысын заттық шыныға салады. Ол ... ала ... ... ... ... ... да ... болады. Қанды алғаннан кейін тамырдан қанның шығуын тоқтатады.Қанды күре тамырдан да алуға болады.Қолданылған құралдар залалсызданады.
Көптеген зерттеушілердің есептеуінше,сібір жарасы қоздырғышын қаннан тек ... ... ... сағат қалғанда ғана анықтауға болады.
Өлгеннен кейінгі балау үшін патологиялық материалды өлекседен алады.Бірақ та,қоршаған орта инфекциямен залалдау мақсатында өлексені жарып соймаған ... ... да қан ... (шошқалардан басқа). Оны құлақтан немесе басқа жердің перифериялық тамырдан алады.Мұнда қан алу ... ... ... ... қан ... ... ... іріпөшіріп бастаса,құлағын кесіп алады. Оны өлексе жатқан жағынан алған жөн.
Шарасыздан сойылған немесе сібір ... ... ... ... ... сақтықпен талақ,бауыр,өзгерген лимфа түйіндерінің бөліктерін алады.Шошқалардан қанды зерттеуге жіберілмейді,тек ... ... ... ... ... ұлпа тілімдерін, жұтқыншақ лимфа түйіндерін алады. Алынған потологиялық материал жедел ... ... ... ... балауса күйінде жеткізілуі тиіс,өйткені іріп-шіріген ұлпада сібір жаралы бациллдар ериді.
Қоршаған орта обьектілерін зерттеу үшін 1л. мөлшерде шайындылар жасалады.Жүнін,түгін және ... ... ... ... 2-3г ... 5 сынама.
Озықтардан сынама алу зертханаға орташа сынама жіберіледі. Ол партияның біріншілік сынамаларынан құралады;орташа ... ... 500г ... ... алу. Табиғи және жасанды суаттардан су сынамасын беткейінен алады.Әрбір сынама көлемі 0,5л кем емес, жалпы көлемі 1л. Кем емес болуы ... ... ... ... ... ыссы ... тампонмен күйдіреді.
Топырақтан сынама алу. Ол үшін зерттелетін ... 10-16м ... ... бөледі. Топырақтан сынама алу барысында стерилділік міндетті емес,өйткені топырақтың өзіндегі микроорганизмдер ... ... ... ... ... ... еш маңызы жоқ.
Кейбір зерттеушілердің пікірінше, топырақ сынамасын полиэтилен пакетке не ауа ... ... салу ... ... орамда сібір жарасы қоздырғышына теріс әсер ететін актиномициттер тез дамиды.
Топырақ сынамасы алынған құралдарды дезинфекцияланады.
Балау,дифференциялдық балау.
Сібір ... ... ... ... ... ... ... атипиялық көрініс тапқанда және аурудың жергілікті формаларында. Клиникалық белгілері мен паталогоанатомиялық өзгерістер әртүрлі және ондай ... ... ... және ... емес ... тән ... байланысты тәжірбиелік жағдайларда біріншілік балау көп жағдайда дұрыс қойылмайды.
Сібір жарасына диагноз қойғанда өте мұқият болып, аурудың көрініс ... ... ... ... эпизоотиялық мәліметтер, клиникалық белгілер,патологиялық өзгерістер мен зертханалық зерттеулер нәтежелеріне негізделініп қойылады.
Сібір жарасын балаудың негізгі әдісі-бактериологиялық. Ол үшін ауру малдан ... ... ... ... қан ... ... жуан ... дайындайды. Жағындыларды ауа да кептіреді де алдымен таза қағазға, сосын ... ... ... ... ... ... жіті өтетін індеттік аурулардан ажырату қажет:мүйізді ірі қара мен қойларда-жіті пастереллезден, эмфизематозды карбункулдан, пироплазмидоздан; жылқыда-инфекциялық ... ... ... Бұл аурумен сібір жарасының жалпы ортақ белгілері көп,әсіресе жіті формасында. Басқа белгілерімен қатар (жоғары температура,т.б) тері асты клетчаткасында, ауыз қуысы мен ... ... ... ... ... табылады. Бірақ қараталаққа қарағанда пастереллез кезінде қозу мен қорқыныш күйі, болмайды, олар жітілеу ... ... ісік ... ... ... ... ... ұқсас, бірақ та жарақатты инфекция түрінде дамиды.
Эмфизематозды карбункул кезінде ісінулері бар жерлерді сипап қарағанда крепитация ... ... ... ... ... ... лайлы-бурыл түсті, лайдың иісі бар сұйықтық ағады, қаны күрең-қызыл, ұйыған.
Қойдың брадзоты клиникалық көріністері жағынан қараталақпен ортақ.Мал брадзотпен өлгенде,жүні тез ... ... бұл ... ... ... мен плеврада нүктелік қан құйылулар тән. Жітілеу өткенде кілегей қабаттары сарғыш тартып,дененің кейбір жерінен жүні түседі. Сібір жарасында мұндай ... ... ... малдың екі не бір бүйрегі консистенциясы ботқа тәріздес болады,талағы өзгермеген. Ал топалаңда ... ... ... ... талағы әдетте айтарлықтай ұлғайған.
Шошқаның обасы да бұл ауруға тән белгілерге ие.Мәселен,лимфа түйіндерінің 2-3 есе ... ... ... ... ... сияқты көріністер шошқа обасына да тән. Дене қызуының жоғарылауы, кейде талақтағы инфарктілер де ... ... ... ... ... ... ... зерттегенде ғана айырмашылықтарын табуға болады. Мысалға, азық қабылдауының төмендеуі, жануар ... ... ... ... жеткізіп түсіреді, су ішкісі келеді, бірақ суы аузынан ағып кетеді. Сібір жарасында бұл көріністер орын ... ... өте жіті ... ... жарасына тән көрініс береді. Аурудың жіті өтуінде жүректің жиілігі нәтежиесінен қарын аумағында іркілмей ісіктер табылады. Дамуына байланысты көздің,мұрынның, ауыздың, ... ... ... бозғылт тартып, ісініп, майланады, жиі көптеген нүктелік қан құйылулар табылады. Сібір ... бұл ... тек ... өткенде ғана байқалады.
Осыдан басқа грипп, перикардит, миокардоз, эндокарит, пироплазмоз, ... ... ... сібір жарасына тән белгілер орын алады
Туберкулез (лат. tuberculum - төмпешік), ескіше: құрт ауру, көксау - адам мен ... ... ... жұқпалы ауру.
Көп жылдар бойы іздену барысында неміс ғалымы Роберт Кох 1882 жылы туберкулездің қоздырғышын тауып, қауіпті әрі жұқпалы ауларға ... ... ... ... ... баға ... үлес қосты. Бірнеше есе үлкейтіп микроскоппен қарағанда туберкулез микробы сәл ғана иілген таяқша сияқты ... ... Бұл ... ... ... ... " кох ... немесе "туберкулез" таяқшасы деп атап келгенімен соңғы уақытта мұны туберкулез деп атайтын болды.
Туберкулездің микробактериялары өте ... ... әрі ... ... Оның үстіне Олар өте өсім тал әрі төзімді , қандай суыққа да бой бермей бірнеше ай өмір сүре ... ... ... ... ... ... жыл, ал судын өзінде бірнеше айға созылады. Дымқыл, лас жерлерде тез ... ... ... 2-3 айға ... шаң тозанда 4 айға дейін сақталады. Егер ылғалды, қаранғы жерлерге түссе 9-12 айға дейін өлмейді. ... бір ... ... ... ... ... ... ортадаұзақ уақыт сақталғанымен ол тірі организмде ғана (адамның малдар мен құстардың т.б. денесінде ) өсіп -өнеді Осы ... ... ... ... ... ... ... тағы басқа органдарында туберкулез қоздырғыштары сақталып қалады.
Үй ... ... ... ... ... түрі ... ауруын тез қабылдайдыМалдын туберкулез ауруын тарататын негізгі ошақтардын біріекендігіғылыми жолмен де, ... де ... . ... ... ... ... мен құстардын туберкулезге сезімталдығы бірдей емес. Мысалы ... , ... ірі ... қара ... ... ... өте ... келеді. Ал жылқының, ешкінің, иттің үйрек пен қаздың туберкулезді қабылдауы біраз төмен. А. Терлікбаев, Я. ... және Қ. ... ... ғалымдардың зерттеулеріне қарағанда 70-жылдардың соңында республикамызда ірі қараның туберкулезбен ауруы 6-есе болса, солтүстік аудандардаол 10-14 есеге жеткен. ... ... ... болған иттің 2,6 есе, мысықтың 1,9 есе , түйенің 21 есе көп ... ... ... ауыл шаруашылығы, онын ішінде ауыл шаруашылығы дамыған, яғни малда туберкулез ауруының кең тарап отырғанын ескерсек, тонда бұл салада жан-жақты профилактикалық ... ... ... ... ... назарда болуға тиіс.
Ғалымдартуберкулез ауруын тез қабылдайтың 353 қара малды сойып, ішкі органдарын тексегенде, оларды туберкулезбен зақымданғаның анықтаған. Әсіресе туберкулезбен ... ... ... ... жеке ... ... 2-3 есе көп ауырады екн.и Зеттеу деректері ауырған сиыр мен қойдың сүтінгде 1,3-3,6 ... ... ... ... ... отыр. Әсіресе туберкулездің ашық түрімен ауыратын семьядағы ірі қара 3 есе, ал қой мен ешкі 10 есе жиі ... ... ... ірі қара малының өкпесі шалынады. Өкпе туберкулезге шалдыққан жағдайда түйнектер пайда болады. Ірі қара малының туберкулезі кеуде ... ... ... жұтқыншақ пен өңеште орналасады. Басты белгісі ретінде баяу құрғақ жөтел пайда болып,артынша булығып, ішқына жөтеліп, осы жағдай жиі ... ... және бұл ... ... себептерден қайталана беруі мүмкін,атап айтқанда салқын желден, жемшөптегі шаңнан, су ішкенде, қатты жүргенде дененің қызуы қалыпты жағдайда ... ... 1-2 ... ... және осы қызу 1-2 ... бойы ... ... жалпы жағдайы бұдан өзгермейді, олар салмақ қосуы мүмкін, сүттің өнімділігі артады, буаз ... дені сау ... туы ... ... туберкулез ауруының белгілері қатты көрінген кезде, олар жүдейді сүт беруі доғарып, су алады, жүні ... ... ... үрпиеді. Тәбеті нашарлайды, саусақпен кеуде тұсын ұрып,перкуссия жасағанда жануар жөтеледі және қинала мөңірейді. Қызуы 40 градусқа дейін көтеріледі.
Туберкулез процессі құрсақта ... ... без ... және ішек ... қабындырып, аурудың жұғуы сүт арқылы жалғасады. Денеде ісік ... ... ... ... ... сүт ... ... Туберкулез ауруы сүйектерді де, ауыздың кілегей қуыстарын, тілді, көз жанарын, терін, бұлшықетті де ... ... ... ... ... ... негізінен құрсақ қуысын зақымдайды. Мал жүдеп, жемшөптен бас ... ... ... ... ... ... ішөту,ішқату белгілері жиі кездеседі.
Пальпация тәсілімен тексергенде шошқа малы ауырсынады. Ауру ... айға ... ... ... ... ... жеткенде мал өледі. Ит пен мысықта туберкулез кеуде және құрсақ қуыстарында ... ... ... ағзаларында, атап айтқанда бауыр мен көкбауырды қатты зақымдайды. Өкпенің зақымдануы сирек кездеседі. Жалпы айтқанда туберкулезді дәл анықтау мынадай жолдармен ... ... ... ... ... ... ... егу арқылы
* Туберкулин арқылы
Туберкулин- тазартылған және түйінделген таяқшадан алынған себінді бірінші рет Р.Кох қолданған. Туберкулиннің ... ... ... ... ... Аздаған мөлшердің өзінде дене қызуын 1,5 градусқа кейде 3 ... ... ... ... 12-15 сағаттан кейін басталады және бірнеше сағат бойы ұстап тұрады. ... ... ... аз ... қатты білінеді және туберкулез белгілері қатты білінген жануарда баяу өтеді. Жануар күдікті реакция берген жағдайда бір айдан кейін туберкулин ... ... ... ... 3-5- ке дейін стм туберкулиннің 10% ерітіндісі егіледі. Бұзауларға 1-2 стм және егу жұмысы кешкі 9 бен 10 ортасында жүру ... ... ... күні дене ... ... бақылау үшін. Туберкулин сауылатын сүтке әсер етпейді.
Туберкулездің жұғуы үшін ұзақ уақыт және сау ... ... ... ұзақ ... ... ... әсер етеді. Туберкулезбен ауырған малдың сілекейлері мен ... ... ... ... ... және осыларды сау малдар жеп қойғанда туберкулез жұқтыру процессі арта түседі. Сол себепті де малды жайылмға шығарғанда туберкулез жуғу ... ... ... әдіс - Цил- ... ... бояйды.
◾Бактериологиялық әдіс - Левенштейн - ... ... ... таза дақылды бөліп алады, биосынама жүргізеді M. hominis, bovis түрлерін ажыратады.
◾Туберкулез таяқшасын зертелетін затта көбейту үшін флотация жүргізеді( қышқыл ... және ... ... ... барлық микобактериялар тузеді және рибонуклеатидке айналдыратын фермент тузеді, бірақ туберкулез ... осы ... ... ... ... ниацин қөрек ортасында жинақтайды. Сондықтан ортада ниацин анықтау керек. ... ... ... ... және 10 % цианоген бромид қосамыз, ортада ниацин ... сары түс ... ... ... ... ... - вакцинаны еккенде, бір ай дан ... ... Тері ... ... ... 42 сағ. ... ... өлшейді. Осы сынама вакцинаның әсерінен түзелетін иммунитетті ... - ... ... әдісі.
Туберкулездің микробиологиялық диагноз қою тәсілдері.
Зерттеу заттары: қақырық, зәр, нәжіс, қан, сарсу т.б.
Зерттеу тәсілдері:
◾микроскопиялық (қарапайым, люминисценттік)
◾микробиологиялық (таза дақыл бөліп алу)
◾биологиялық
◾серологиялық (сирек ... ( ... ... сынақтары)
Экспресс (шұғыл) диагностика -- ИФР (РИФ).ПТР (ПЦР).
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
* Д.Чередков, В.Никаноров, В.Захаров. "Хирургия және ... " ... 1953 жыл. ... ... - қазақша малдәрігерлік сөздігі. Т.Сайдулдин. Алматы, 1993 ... ... ... ... ... 2001 жыл. (114)
* Б.К.Ілиясов. Ветеринариялық хирургия. Алматы 2009 жыл.(206)
* К.И.Шакалов, Б.А.Баликиров, Б.С.Семенов, ... ... ... ... ... ... - хозяйственных животных".(360)
* И.Е.Повоженко, ... ... ... ... Б.С.Семенов. "Частная ветеринарная хирургия" Ленинград, 1981 год. (160)
* Абдулла.А.А, Наметов А.М, Ильясов Б.К ... - ... ... гнойных ран у овец при лечений шунгариновой и болезней животных Алматы 2005г ... ... К.И, ... Б.А, Поваженко И.С ... ... ... ... 1986г (125)
* Гатин. П.П. Б.К.Ильясов. Влияние 5% хлорофоса на ... ... ... ... 1970. (79 ... Ілиясов Б.К. Жануарлар түріне байланысты аминазинді қолданудың рекшеліктері. Журнал . - 2006. (16 ... ... Б.К. ... ... хирургияда қолдану және лажсыздан сойылған жылқы етінің сезімдік көрсеткіштері.- Журнал .2006. (25 ... ... Б.К. ... ... ... - ... . - 2006. (95 б).
* Ишмухамедов.Г.А. Г.А.Аухадиев, Б.К.Ильясов. Применение салициловой кислоты при гнойно-некротических процессах. Сб.Научных ... ... (22 б).

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сібір жарасы. Туберкулез6 бет
Сібір жарасы. Туберкулез аурулары9 бет
Сібір жарасы. Туберкулез жайлы4 бет
Топырақтың эпидемиологиялық маңызы9 бет
1822 және 1824 жылғы Сібір және Орынбор қырғыздары туралы ереже.5 бет
«Сібір қырғыздары» және «Орынбор қырғыздары»3 бет
Көмей туберкулезі18 бет
Сібір жарасы7 бет
Сібір жұртындағы қыпшақтар11 бет
Туберкулез6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь