Сөйлеу қабілеті бұзылған балалардың ерекшелігі

Сөйлеу тіліндегі мүкістердің патологиялық дәрежелеріне, белгілі бір мүшелерінің атқаратын қызметтерінің бұзылуына, зақымдануының уақытына, басты кемістіктердің ықпалынан пайда болатын екінші бір ақаулықтардың көрінуіне байланысты олардың бір-бірінен айырмашылықтары да әр алуан болып келеді. Олар әрқайсысының өзіне тән симптоматикалық және динамикалық ерекшеліктеріне қарай әр түрлі салаға бөлінеді. Мұндай салаға дауыстың бірқалыптылығының бұзылуы, сөйлеу тіліндегі дауыс ырғағының бұзылуы, тұтықпа, дислалия, ринолалия, дизартрия, алалия, афазия, жазу тілі мен оқу тілінің бұзылуы жатады.
Тілдің бұзылуы түрлі жаста, әсіресе жас балаларда көп кездеседі.
Сөйлеудегі бұзылу келесі топтарға бөлінеді:
• Фонетикалық бұзылулар – бір дыбысты немесе бір топқа жататын дыбыстарды айта алмау (ызың, шұғыл, тіл ортасы, тіл алды дыбыстардың бұзылуы; дауыссыз дыбыстардың қатаң – ұяң – үнді айтылуының бұзылуы, дыбыстарды дұрыс қабылдау қабілетінің бұзылуы). Бұған дислалия, дизартрия, фонетикалық-фонематикалық жетілмеу жатады.
• Лексикалық-грамматикалық бұзылулар. Бұған енетіндер: шектеулі сөздік қор, жадағай фраза; фразадағы және сөйлемдегі сөздердің өзара қиыспауы, шылаулар мен жалғау-жұрнақтарды қате қолдану (сөйлеудің жалпы жетілмеуі).
• Әуендік – екпіндік бұзылулар: екпінді дұрыс қоймаумен байланысты, дауыстың күші мен жоғарылығы, тембрінің бұзылуына қарай (ақырын, қарғылыңқы, бақылдақ және т.б.). мысалы: дисфония, ринолалия, ринофония т.б.
• Қарқындылық – ырғақтық бұзылулар: мидағы қозу үдерістерінің басымдылығымен байланысты болатын шапшаң қарқын (брахилалия); тежелу үдерістері басым болатын баяу қарқын (брадилалия); үзік-үзік қарқын (қажетсіз паузалар, сүріну, құрысу сипатты емес кекештену – физиологиялық итерациялар, полтерн және құрысу сипатындағы – тұтығу немесе кекештік).
• Жазба тілдің бұзылуы: жазуда: фонеманың графемаға қате айналуы; толық жазбау; сөздегі әріптерді тастап кету немесе шатастыру; сөйлеудегі сөздердің өзара қиыспауы немесе орындарының ауысуы; жазу жолынан шығып кету т.б., оқуда: дыбыстарды алмастыру мен шатастыру; әріптеп оқу; сөздің дыбыстық-буындық құрамын бұрмалау; оқылғанды түсінудің бұзылуы; аграмматизмдер. Мысалы: дислексия мен дисграфия.
• Сөйлеудің жүйелі бұзылуы: сөйлеу мүмкін емес немесе былдырлау мүмкіндігі ғана болады, мысалы, алалия және афазия.
        
        СГМУ им Шакарима 
СРО
Орындаған : Сиязбекова Мархаба ПХ-316
Тексерген: Тезекбаева М. Ж
г. СЕМЕЙ 2015г.
Сөйлеу қабілеті бұзылған балалардың ерекшелігі ... ... ... ... ... ... бір ... атқаратын қызметтерінің бұзылуына, зақымдануының уақытына, басты кемістіктердің ықпалынан пайда болатын екінші бір ақаулықтардың көрінуіне ... ... ... ... да әр алуан болып келеді. Олар әрқайсысының өзіне тән симптоматикалық және динамикалық ерекшеліктеріне қарай әр түрлі салаға ... ... ... ... бірқалыптылығының бұзылуы, сөйлеу тіліндегі дауыс ырғағының бұзылуы, тұтықпа, дислалия, ринолалия, дизартрия, алалия, афазия, жазу тілі мен оқу ... ... ... ... ... жаста, әсіресе жас балаларда көп кездеседі.
Сөйлеудегі бұзылу келесі ... ...
* ... бұзылулар - бір дыбысты немесе бір топқа жататын дыбыстарды айта алмау (ызың, шұғыл, тіл ... тіл алды ... ... ... ... қатаң - ұяң - үнді айтылуының бұзылуы, дыбыстарды дұрыс ... ... ... ... ... дизартрия, фонетикалық-фонематикалық жетілмеу жатады.
* Лексикалық-грамматикалық бұзылулар. Бұған ... ... ... қор, ... ... ... және ... сөздердің өзара қиыспауы, шылаулар мен жалғау-жұрнақтарды қате қолдану (сөйлеудің жалпы жетілмеуі).
* Әуендік - ... ... ... дұрыс қоймаумен байланысты, дауыстың күші мен жоғарылығы, тембрінің ... ... ... ... ... және т.б.). ... ... ринолалия, ринофония т.б.
* Қарқындылық - ырғақтық бұзылулар: мидағы қозу ... ... ... болатын шапшаң қарқын (брахилалия); тежелу үдерістері басым болатын баяу қарқын (брадилалия); ... ... ... ... ... ... сипатты емес кекештену - физиологиялық итерациялар, полтерн және құрысу сипатындағы - тұтығу немесе кекештік).
* ... ... ... ... фонеманың графемаға қате айналуы; толық жазбау; сөздегі әріптерді тастап кету ... ... ... ... өзара қиыспауы немесе орындарының ауысуы; жазу жолынан шығып кету т.б., оқуда: дыбыстарды алмастыру мен шатастыру; әріптеп оқу; сөздің дыбыстық-буындық құрамын ... ... ... бұзылуы; аграмматизмдер. Мысалы: дислексия мен дисграфия.
* Сөйлеудің жүйелі бұзылуы: сөйлеу ... емес ... ... ... ғана болады, мысалы, алалия және афазия.
Дислалия - сөйлеу тілі мүшелерінің анатомиялық кемістіктерінен дыбыстардың бұзылып айтылуын сипаттайды. Дислалия сөйлеу ... ең көп ... ... болу ... қарай дислалия механикалық және функционалдық болып бөлінеді. ... ... ... тілі ... ... ... ... және бұлшық ет түзілісінің органикалық кемістігінен дыбыстардың бұзылып айтылуы жатады. ... ... ... тіл асты ... тым ... ... ... тілдің ұшы жоғары қарай емін еркін көтеріліп қимылдай алмайды да, таңдай арқылы айтылатын дыбыстар бұзылады. Сонымен қатар тілдің ... ... ... сиып тұратын өте етжеңді үлкен немесе өте кішкентай жіңішке болуы да ... ... ... қиындатады.
Алалия -грек сөзі, деген мағынаны білдіреді. Демек алалия деген ұғымға баланың құрсақтағы немесе тілі шыққан ... даму ... бас миы ... ... ... ... жетілдіретін аймағының органикалық зақымдануынан сөйлеу тілінің жүйелі түрде дамымауы немесе мүлде болмауы жатады. Сөйлеу ... ... ... негізінен орталық жүйке жүйесінің зақымдануы себеп болады. Органикалық зақымдануға мидың қабынып ісінуі, ... ... ... ... ... ... ... миға қан кетуі және нәрестенің құрсақтағы дамуы кезеңінде және толғақ кезінде, сондай-ақ дүниеге келгеннен кейінгі бір ... бір жас ... ... ... зат ... процесінің бұзылуы жатады. Сонымен қатар, алалияның пайда болуына менинго-энцефалит, рахит және қызылшаның асқынған түрі тыныс алу ... ... ... және ... ... ... ... мен тәбетінің бұзылуы себеп болуы мүмкін. Бас миының үлкен ... ... тілі ... ... ... ... тән ерекшеліктеріне байланысты алалия моторлы және сенсорлы болып ... ... ... ... ... ... және сезіп түсінуінің бұзылуы сенсорлы алалияның ең басты сипаты болып саналады. Алайда сенсорлы ... есту ... ... ... ... ... ... бас миының сол жақ жарты шарының самай аймағының зақымдануынан пайда ... ... ... ... ... айтылған сөздерді мүлде түсінбейді немесе өте нашар түсінеді. Олар дыбыстардың ерекшеліктерін ажырата алмайды, яғни ... ... ... ... ... шығып жататын әр түрлі дыбыстардың барлығы да бірдей сияқты болып көрінеді.
Афазия екіге бөлінеді: моторлы және ... ... ... - ауру тек қана ... ... ... ... бұндай ауруларда 1-2 сөз қалып, осы арқылы қарым-қатынас жасайды. Жеңіл түрінде ауруда 10 ... сөз ... сол ... ... ... ... Сөйлемде сөздердің не әріптердің түсіп қалуы мүмкін немесе орындарын ауыстырып ... ... ... - ... стол - ... . ... телеграфтық стилде болады, тек қана зат есім мен етістіктен тұрады. (Мысалы, Папа барды завод). Оқыған кезде, ... ... ... қателер кездеседі.
Сенсорлық афазия - біреудің айтқанын түсінбейді. Есту органы ... ... ... де, оны ... ... ... деген тапсырманы алып, оның тек кейбіреуін ғана түсінеді. Ал, кейбіреуін түсінбей бірден екі қолын көтеріп тұра ... ... ... ... де, ... де түрлі кемістіктер болады. Контаминация - екі сөзді біріктіріп, бір сөз етіп оқу (мысалы, ... бару - ... ... ... ... мен ...
Есту арқылы қабылдау. Сөйлеуі бұзылған балаларда, фонетико-фонематикалық қабылдау кемшілігі кездеседі және сқйлеу - есту мен ... ... ... ... міндетті түрде байқалады. Г.Ф. Сергееваның зерттеуі бойынша, сөйлеу-қозғалу анализаторлары қызметінің бұзылуы, әсіресе, дизартрия мен ... ... есту ... қабылдауға қатты әсер етеді. Демек, мұнда үнемі дыбыстау және ... ... ... ... ... ... айтылуда қарама-қайшылығы жоқ фонемалар ажыратылады, енді бір жағдайда айтылуда сараланатын фонемалардың өзі ажыратылмайды. Дыбыстаудағы қаншалықты аз болса, фонема ... ... ... ншар ... Ал, ... есту қабылетін дамыту, тілдің барлық жағын қатар қамтып, дамытумен тікелей байланысты, бұл өз ... ... ... ... ... етеді.
Тіл мүкістіктері бар балалардың сөйлеуі
Ауыр тіл мүкістігі бар балалардың сөйлеуді бақылау кезінде, олардың сөйлеуін ... ... өзге ... қарым-қатынасына теріс әсер ететіні анықталған. Бұл категориядағы балалардың тілдік және коммукативті дағдыларының өзара байланысы, яғни сөздік ... ... мен ... ... ... ... ... сөйлеудің ерекшеліктері т.б. толыққанды тілдік қарым-қатынасқа кедергі жасайды. Содан сөйлесу қажеттілігі төмендейді, коммукация формалары қалыптаспайды, мінез - ... ... ... ... ... ... қызықпау, негативизм, сөйлесу ситуациясында, бағдар жасай алмау.
Қорытынды ... - бала ... әр ... ... мен ... ... себептерін зерттейтін ғылым. Бұл пәннің мақсаты - әр ... ... ... ауытқуы бар балалардың психофизикалық дамуындағы ерекшеліктерін қалыптастыру, осы тұрғыдағы балаларға коррекциялық тәрбиелеу жұмыстарын жүргізуінің бағыты мен оқытудың ... ... ... ... ... ғылым ретінде әлі де кеңінен мәлім бола қоймағанымен, ғалымдар және әр ... ... ... ... оған аса зор мән ... отыр.
Дефектология көптеген ғылымдармен байланысты. Дефектология аномальды балалардың психологиялық ерекшеліктерін білу ... ... ... ... ... мен педагогиканың алдына қойған мақсаттары бір бағытқа негізделген, сондықтан олар мына мәселелерді шешеді: білім беру әдісінің мазмұны, бағдарлама түзу принципі, ... ... ... ... ... ... мазмұны, қабылдау ерекшеліктері. Дефектология ғылымы жалпы педагогикадағы білімнің мазмұнына сүйене отырып, аномальды балалардың әр ... ... ... өздерінің білім беру жүйесін ендіреді.
Дефектология ғылымы медицина, ортопедия, спорттық емдеу, массаж атты салалармен байланысты. Бұл сала қозғалыс ... ... ... ... ... ... ... Дефектология өздерінің әдістемелік, әлеуметтік және ғылыми жетістіктері жағынан аномальды балалар дамуындағы теориялық және практикалық жағынан жаңа кезең болып табылады. Өзінің даму ... ... ... жаңа ... ... жаңалықтармен байыпталып отыр.
Біздің елімізде аномальды балаларды тәрбиелеп, ... ... ... ... ... ... ... бар. Бұл жүйе бойынша бастауыш білім беретін сыныптар ғана жұмыс істеп қана қоймайды, сонымен қатар ... және орта ... ... ... да ... істейді. Дефектологияның зерттеу аймағындағы негізгі мақсаты - аномальды балаларға жалпы білім беру ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арнайы психология23 бет
Зияты бұзылған балалардың байланыстырып сөйлеуінің жағдайы58 бет
Көмекші мектептің жоғарғы сынып оқуышыларын халық ауыз әдебиеті арқылы сөз қорын молайту5 бет
Көмекші мектептегі бастауыш сынып оқушыларының сөздік қорының ерекшеліктері14 бет
Психикалық дамуы тежелген балалардың жалпы тіл кемістіктерінің ерекшеліктері5 бет
Жалпы тіл кемістігі7 бет
Стрес этиологиясы.Классификациясы. Қабыну,ісіну механизімі6 бет
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет
2-3 сынып оқушыларын ағылшын тілінде сөйлеуге үйрету17 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь