Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез туралы ақпарат

Оттегі (латынша Oxygenium), O – элементтердің периодты жүйесінің VI-тобындағы химиялық элемент. Реттік нөмірі 8, атом массасы 15,999. Оттегі –химияның ең маңызды элементі және Жер бетіндегі көптеген тірі ағзалардың тыныс алуын қамтамасыз етеді. Оттегісіз біз бірнеше минут қана өмір сүре аламыз. Жасушалар мен талшықтар өмір тіршілігіне қажетті өздеріндегі энергияны босата отырып, органикалық заттарды тотықтыру үшін оттегіні пайдаланады. Оттегінің физиологиялық әсері өте көп қырлы, алайда, оның емдік әсерінде маңызды рөлді ағза талшықтардағы оттегі жетіспеушілігін орнына қайта келтіру қабілеті атқарады.
Адам ағзасының барлық мүшелері мен талшықтары қалыпты жұмыс істеуі үшін біздің айналамыздағы ауаның құрамында кем дегенде 21% таза оттегі болуы керек. Үлкен қала – бұл өте жылдам өмір ырғағы (біз күн сайын энергия жоғалтамыз), газдалған ауа (созылмалы гипоксия)! Ірі мегаполис тұрғындарының оттегіне мұқтаждықтары орасан зор. Экологиялық ахуалдың жалпы деңгейде нашарлауы ірі қалаларда ауадағы таза оттегі мөлшері кейде 10-12%-дан артпауына алып келді. Осының салдарынан гипоксия (оттегі жетіспеушілігі) туындайды.
        
        Қазақстан Республикасы Білім жене Ғылым министрлігі Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Атмосферадағы оттегі ... және ... ... ... ... Г. С
Топ: БЛ - 209 ... - 2015 ... ... ... O - ... ... жүйесінің VI-тобындағы химиялық элемент. Реттік нөмірі 8, атом ... 15,999. ... - ... ең ... элементі және Жер бетіндегі көптеген тірі ағзалардың тыныс алуын қамтамасыз ... ... біз ... ... қана өмір сүре аламыз. Жасушалар мен талшықтар өмір ... ... ... энергияны босата отырып, органикалық заттарды тотықтыру үшін оттегіні пайдаланады. Оттегінің физиологиялық әсері өте көп ... ... оның ... ... ... ... ағза ... оттегі жетіспеушілігін орнына қайта келтіру қабілеті атқарады.
Адам ағзасының барлық мүшелері мен талшықтары қалыпты жұмыс істеуі үшін біздің айналамыздағы ауаның ... кем ... 21% таза ... ... ... ... қала - бұл өте ... өмір ырғағы (біз күн сайын энергия жоғалтамыз), газдалған ауа (созылмалы гипоксия)! Ірі мегаполис тұрғындарының оттегіне ... ... зор. ... ... жалпы деңгейде нашарлауы ірі қалаларда ауадағы таза оттегі мөлшері кейде 10-12%-дан артпауына алып келді. Осының ... ... ... ... ... алынуы
Оттегін өнеркәсіпте ауаны қысып сұйылтады да, азот пен оттегінің қайнау температураларының айырмашылығына қарай буландырып бөліп алады. ... ... ... ... ... ... ... себебі сұйық оттегі ашық-көгілдір түсті болады. Ал зертханалық алу әдістері кейбір оттегіге бай ... ... ... ... .
* Тұрмыста жиі қолданылатын айыру. Ол үшін ... ... ... ... ... оның ... газ шығатын түтігі бар тығынмен жауып қыздырамыз. Сонда мына реакция жүреді:
Шоқтанған шырпыны түтіктің ... ... ол лап етіп ... ... ... жануды қолдайтынын сендер бұрыннан білесіңдер.
* Калий хлоратын айыру. Бұл реакцияның ... ... үшін ... (IV) ... ... ... ... оттегі көп мөлшерде бөліне бастайды:
Өршіткі - реакцияның жылдамдығын өзгертетін, бірақ өзі жұмсалмайтын зат (МnO2 -- ... ... ... екі ... ... ... Ауадан сөл ауыр болғандықтан (Мr(O2)=32, Мr(ауа)=29) ауаны ығыстыру арқылы (8, а-сурет).
* Суда нашар еритіндігінен суды ығыстыру арқылы ... ... (II) ... (HgO) ... ағылшын ғалымы Д. Пристли алған (1774).
Газдарды зертханада жинайтын құрал газометр деп аталады. Ол қалың қабырғалы ... ... екі ... ... ... оның сол ... ... жақын жерде (1) және оң жақ иығында (2) тығындалатын екі тесігі бар. Ал ... ... ... ұзын ... ... сияқты болып жасалған, ол астыңғы бөлігіне кигізілген. Оған газ жинау үшін ... ... (А) ашып ... ... Одан ... ... шүмегін жауып, астыңғы тығынға кигізілген шүмекті ашамыз да, осы жерден оттегін жібереміз, ол суды ығыстырып шығарады. Газды ... ... ... ... ... ... ... оттегі керек болғанда тубустың шүмегін ашамыз, одан аққан су оттегін ығыстырады, ол жоғары оң жақ, иықтағы шүмектен (Б) шығады, оны бір ... ... алу ... ... ... қасиеттері
Оттегі (O2) түссіз, суда аз еритін (20°С-та судың 100 ... 3,1 ... O2 ... газ ... зат. ... жағдайда (0°С, 1 атм=101,3 кПа) 1 л оттегінің салмағы 1,43 г, ал 1 л ауа - 1,29 г ... ... ... ... ... ... ... бұл үдеріс жану деп аталады, ол жылу мен жарықты бөле жүреді.
--------------------------------------------------------------------------------
Жай заттармен әрекеттесуі
Бейметалдармен әрекеттесуін көру үшін оттегі толтырылған ... ... ... ... ол жарқырап жана бастайды (10-сурет):
С + O2 = СO2
Түзілген көмір қышқыл газын әк суына жіберсек оның лайланатыны ... ... ... ... ... ... т.б. бейметалдар да оттегінде жанады (11-сурет):
S + O2 = SO2
4Р + 5O2 = ... ... да ... ... оксидтер түзеді. Мысалы, оттегімен толтырылған сынауыққа магний ұнтақтарын сепсек, оның жарқырап жанғанын көруге ... + O2 = ... ... ... кішкентай көмір түйірін шаншып алып, оны тұтатып оттегімен ... ... ... ... көмірден бөлінген жылудың әсерінен темір жана бастайды (12-сурет).
ЗFе + 2O2 = Fе3O4 ... ... ... ... ... бұл ... ... дегеніміз молекула құрамы екі элементтен тұрып, оның бірі оттек болатын күрделі заттар.
Оксидтерді атағанда элемент таңбасынан кейін жақшаның ... ... ... де ... деген сөз қосылады. Мысалы, SO2 - күкірт (IV) оксиді, SО3 күкірт (VI) оксиді. Халықаралық номенклатура (атау әдісі) бойынша ... ... ... атомдарының сандары грек сандарымен көрсетіліп аталады: CO - кеміртек монооксиді, СО2 - көміртек диоксиді, МnO2 - марганец диоксиді, Мn2O7 - ... ... ... ... күрделі заттар да оттегінде жанып оксидтер береді, мысалы, ... ... ас ... газ ... қолданылатын пропанның (С3Н8) жануы:
С3Н8+ 5O2 = ЗСO2+ 4Н2O
Автогендік әдіспен металдарды кесу мен жалғауда мына реакция жүреді:
2С2Н2 + 5O2 = 4СO2+ ... ... ... ... ... заттардың тотығу реакциялары жүреді:
2ZnS+3O2 = 2ZnO + 2SO2
Cu2S + 2O2 = 2CuO + ... ... жай және ... ... әрекеттескенде жану реакциялары жүріп, нәтижесінде әр түрлі оксидтер түзіледі.
--------------------------------------------------------------------------------
Оттегінің табиғаттағы айналымы және қолданылуы
Табиғатта оттегі негізінен фотосинтез ... ... ол ... және ... ... жүретін үдеріс.
6СO2 + 6Н2O --> С6Н12O6 + 6O2↑
Осы оттегімен адамдар мен жануарлар тыныс ... одан ... жер ... ... ... Табиғатта оттегінің қатысуымен тоттану, шіру, aшy сияқты бүліну үдерістері де жүріп жатады. Оттегінін, атмосферадағы қоры 1,5::1015 т, оның 1::1010 ... жану үшін ... ... алу жеке ағзаның өмірі үшін, ал шіру - эволюция (даму) үшін маңызды үдерістер.Оттегінің қолданылуы оның қасиеттеріне негізделген, ол мына 4, ... ... ... түр өзгерістері. Озон
Оттегі табиғатта екі түрлі жай зат ... ... оның бірі O2, ... O3, ол озон деп ... Енді ... жете таныссақ, озон найзағай ойнағанда ауада пайда болады. Сонда электр заря- дының әсерінен мына реакция жүреді:
3O2 --> ... ... ... жай зат ... болу ... аллотропия деп аталады.
Озонның формуласы О3, салыстырмалы молекулалық ... 48, ... 1,5 есе ауыр (48 : 32 = 1,5), суда аз ... -112°С-да қайнайтын, -193°С-да балқитын газ күйінде қою-көк түсті, ал қатты күйінде көктен қара-күлгін түске ... ... ... ... ... қарағанда химиялық белсенді зат. Ол тіпті алтын, күміс, платина сияқты асыл металдарды да тотықтыра ... ... + O3 = ... ... ... орманға барсақ, онда ауа тазарып дем алу жеңілдейді, себебі ауада пайда болған озон айырылып, ауаны тазартады. Озонның атмосферадағы мөлшері өте аз - ... --> O2 + ... ... және атом ... ... ... соңғысы күштірек тотықтырғыш, ауадағы бактерияларды жояды. Озон осы қасиетіне қарай ауыз суды, ... ... ... ... ... үшін (залалсыздандыру) және ағартқыш зат ретінде қолданылады. Атмосфераның жоғары қабатында, ... 25 км ... ... күн ... ... ... қорғап тұратын өте жұқа озон қабаты әр түрлі кері әсерлердің салдарынан , сол ... ... ... сәулелері жер бетіне жетіп, ондағы әр түрлі табиғи ... ... ... Олар: жер бетінің температурасының біртіндеп артуы, мәңгілік мұздақтар мен мұхиттардағы мұзтауларының еруі, терінің қауіпті ісігі көбейеді. Озонды зертханада озонатор деп ... ... ... болады.
Фотосинтез процесі
Фотосинтезді зерттеу барысындағы ең басты мәселелердің бірі -- осы процестің өсімдіктердің жасыл жапырақтарында ... асуы ... ашу. Бұл ... ... жауап берген неміс ғалымы Т.В.Энгельман болды. Ол фотосинтез процесінің хлоропластарда жүретінін дәлелдеу үшін жасушаның әр түрлі бөліктерін ... ... ... ... болатын микроскоп құрастырды. Жасушаның жеке бөліктерін жарықтандыра отырып, оның қай бөлігінің фотосинтезге кабілетті екенін зерттеді. Сөйтіп, ол жасушаның қай бөлігі ... ... үшін ... ... бола ... ... Фотосинтездік белсенділікке талдау жасау үшін ол тек анаэробты жағдайды ғана ... ... Ол үшін ... ... және ... ... жоғары болатын аймақ бағытына қарай жылжитын бактерияларды қолданды. Сонда Т.В.Энгельман бактериялардың жасушаның жарық ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтынын байқаған. Бұдан Энгельман: деген тұжырым жасаған. Сонымен фотосинтез процесі кезіндегі жарықтың сіңірілуі мен оттектің ... тек ... ... анықталды.
Фотосинтез процесі екі сатыға бөлінеді. Жарық және қараңғы ... ... ... ... ... ... ... -- ламеллада жүрсе, караңғы фазасының реакциялары хлоропласт денесінде немесе стромасында ... ... ... фазасы реакцияларының әлементарлық өлшем бірлігі -- ... ... ... Оның ... 230 ... және электрон тізбегін тасымалдауға қатысатын нәруыздар -- ... b, с және ... ... ... ... тікелей жарық фазасында жүреді. Жарық кванты хлоропласта орналасқан хлорофилл пигменті арқылы қабылданады. Жарық кванты мен хлорофилдер ... ... ... ... ... ... және қазіргі өсімдік организміндегі жүру жолдары бірдей емес. Ежелгі ... ... мен ... ... ... ... ... тізбек арқылы тасымалданғанда, бейорганикалық фосфат пен аденозиндифосфаттан (АДФ)аденозинтрифосфат (АТФ) түзіледі. Бұл ... ... ... ... оралатындықтан, циклдік фотофосфорлану деп аталады. Хлоропласт ламелласының квантосомаларында орналасқан циклді фотофосфорлану тек кана фотосинтездеуші микроорганизмдер мен төменгі сатыдағы балдырларда ғана ... ... ... де ... Жасыл өсімдіктердің фотосинтезін зерттеуде Р.Хилл 1937 жылы үлкен үлес қосты. Ол алғаш рет судың фотолизі кезіндегі молекулалық оттектің бөлінуі ... ... ... ... ... ... ... Бұл реакция жүзеге асу үшін міндетті түрде электрондар акцепторы қатысуы қажет, мысалы, феррицианид немесе энергия жұмсау арқылы ... Осы ... емес ... ... ... нәтижесінде жоғары сатыдағы (жасыл) балдырлар мен жасыл өсімдіктер атмосфераға оттек бөле ... Ал ... ... болуына дейін атмосферада оттек болмаған. Жасыл өсімдіктердің арқасында аэробты тіршілік және ... ... ... ... ... II ... жарық квантын қажет етпегендіктен, фотосинтездің қараңғы сатысы деп аталған. Бұл сатыда С02-ні игеру және көмірсуларды синтездеу үшін АТФ пен ... ... ... Мұнда құрамында 3 -- 7 көміртек атомдары болатын әр алуан көміртекті ... ... ... ... процестер жүреді. Бұл процесте бейорганикалық С02-ні игеретін негізгі фермент -- рибулозобифосфаткарбоксилаза. Оны қысқаша деп атайды. Мұндай көміртектің ... ... ... жолы деп ... Фотосинтездік бұл реакциялар жиынтығы фотосинтездің жарықтағы және қараңғыдағы сатысын біріктіреді. Мұнда судың құрамындағы сутек атомы көміртек диоксидінің ... ... Ал ... ... ... бөлініп шығады.
Тек фотосинтез процесі ғана Жерде органикалық заттардың жиналуын қамтамасыз етеді. Барлық тірі организмдер үшін өмір сүруге ... ... осы ... ... жүзеге асады. Қазіргі уақытта адамдар маңызды энергия көзі ... ... ... ... ... ... ... болған -- тас көмірді, мұнай мен газды пайдаланады. Осыдан жүздеген миллион жылдар бұрын ауадағы ... ... ... ... ... концентрация мөлшерінен ондаған есе жоғары болып, соған байланыстыбулану эффектілері байқалған. Қазіргі ... ... сол ... Жер бетіндегі температура мен ылғалдылық мөлшері де жоғары болды.
Жер беті тропиктік және субтропиктік климатта болып, фотосинтез ... ... ... қоры көп ... ... Осы кезеңдерде салмағы 100 т-ға жуық алып ... ... ... ... ... ... тас көмір кен орындары осы кезеңде пайда болған, соның ішіндегі ірі кен орындардың бірі -- ... ... Тас ... кен ... ... солтүстік полюскежақын жерде, мысалы, Шпицберген аралында да бар. Сол кезеңдермен ... ... ... ... ... ... өзгерді. Сөйте тұрса да, Жер бетінде өсімдіктердің биомассасы өте жоғары мөлшерде жинақталатын аймақтар бар.
Фотосинтезбен ... ... ... фотосинтез бен тыныс алу процестерінің арасындағы байланысты қарастырайық. Барлық көп жасушалы организмдер сияқты өсімдік жасушаларының құрамында аэробты ... ... ... ... -- ... бар. Сондықтан барлық өсімдік жасушалары тыныс алады және тыныс алу кезінде оттекті сіңіреді. Тыныс алу фотосинтезге ... ... ... алу ... органикалық қосылыстар ауадағы оттектің көмегімен тотығып, энергия және көмірқышқыл газы ... ... алу ... ... ... өтеу үшін ... Әсіресе ол өсімдіктің фотосинтезге қатыспайтын мүшелері -- тамыр, сабақ және ... үшін ... ... алу және фотосинтез процестерінің энергетикалық қарқындылығын салыстырамыз. Қалыпты күн жарығында өсімдіктер оттекті сіңіргеніне қарағанда 20 -- 30 есе көп мөлшерде ... ... ... ... ... ... ... мөлшері тыныс алу нәтижесінде бөлінетін энергиядан ондаған есе көп ... Ал ... жоқ ... ... ... көп ... ... да дәрігерлер өсімдігі көп бөлмеде ұйықтауға болмайтындығын ... ... ... 1 м2 ... 1 сағ ... 1 г ... зат ... Жер бетінде бір жылдың ішінде 400 млрд т органикалық зат өндіріледі. Көмір, шымтезек (торф), мұнай фотосинтез процесінің нәтижесінде осыдан ... жыл ... ... ... ... жыл өсіп ... 10 -- 12 ағаш, бір адамды жыл бойына оттекпен қамтамасыз ете ... ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез."9 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез6 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез туралы4 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы.фотосинтез9 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы5 бет
Аспан әлеміндегі ең көп таралған объектілер - жұлдыздардың эволюциясы10 бет
Жалпы биология9 бет
Магнитті дауылдар және олардың биосфераға әсері3 бет
Өндірістің даму қарқыны және қоршаған ортаға түсетін салмақ4 бет
"Оттегімен емдеу әдістері"4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь