Жануарлардың құрып кету себептері

Жануарлардың адамның әсерінен кұри бастауы ерте заманда басталған. Адам жер бетінде тіршілік ете бастағанына 40 мың жыл өтті. Мал және ауыл шаруашылығымен айналыса бастағанына 10 мың жыл. Яғни 30 мың жыл бойы адам тек кана аңшы-лықпен айналысқан. Қөне заманда аңшылык қү-ралдары мен әдісінің жетілуі көптеген жануарлар турінің құрып кетуіне себепші болды. Аңшылық әдісінің жетілуімен жер бетінде соңғы мұздану бір мезгілге тура келді. Бұл жануарлардың тіршілік ететін ортасын қолайсыздандырды. Мұның әсерінен Европадағы ең ірі шеп қоректі жануар — мамонт-тар, жүнді мүйізтұмсықтар (носорог), алып марал-дар' құрып кетті. Сол кезде осы аңдармен қоректе-нетін үңгір арыстаны, үңгір аюлары сияқты жырт-қыш аңдар да жойылды. Америкада бүл кезде мамонттармен бірге мастодонт, мегатерии, неникл, түйе сияқты жануарлар да тіршілш етуден қалды.
Мұндай ірі жануарлар кұрыган соң адам баласы аншылыкты тастап мал және ауыл шаруашылығымен айналысуға көшті. Бұған карамастан адам-дардын жабайы аңдарға шабуылы жалғаса берді. Аңшылык карулары мен жол катынасының жетілуі адам баласына жер шарынын алыс түпкір-леріне баруға мүмкіндік берді. Ол жерлерде жа-байы аңдарға аяусыз шабуыл жалгаса берді, түр-лердін кұруы токтаган жок. Мысалы, XIX ғасыр-дың басында аумакты жерді қамтитын қанатты гагарлар сол ғасырдың ортасында су жолы қаты-насының көбеюіне байланысты түпкірдегі аралдар-дың өзінде кұрып кетті. 1741 жылы Беринг экспе-дициясы теніз немесе Стеллер сиырын тапқан еді. Бұдан бар болғаны 27 жыл өткеннен кейін элгі сиыр кұрып кетті. Осы жолмен Португалия және Голландия теңізшілері аралдардағы дронт қүсын да құртып жіберді. Ацшылықтың әсерінен Европа жабайы жылкысы—тарпан, казіргі ірі кара мал-дын ата-тегі жабайы сиыр — тур, қараказ (очко-вый баклан), лабрадар гагасы, бенгал удоды си-яқты жануарлар жер бетімен мәңгілік қоштасады. Дамыған техникасы бар капиталистік қоғамнын пайда болуы және адамдардың аяусыз қырып-жоюы жануар түрлерінің құру процесін өте тезде-тіп жіберді. Бүл процесс әсіресе соңғы екі ғасырда шарықтау шегіне жетті.
Кұрама Штаттарда каңгыбас көгершінді еті үшін көп мөлшерде аулады. Осы ғасырдың басында кит аулайтын пушка және кит өңдентін жүзгіш кемелер шықты. Бүл киттін жеке популяциялары-ныц жойылуына және жалпы санының азаюына әкеп соқты. Косымша пайда қуған капиталистік мемлекеттер егістік жер үшін жерді көптеп игерді. Бұл Солтүстік Америкада бизондардың жалпай кырылуына әкеп соқты. Отаршылдар Американың
Жергілікті халқы индустарды тамағынан айыру үшін әдейі қаскүнемдікпен де көптеп жойды. Нәтижесінде 1886 жылы Америкада бар болғаны 600 бизон қалды.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министірлігі Семей қаласының Шәкәрім ... ... ... ... ... құрып кету себептері.
Орындаған:Сакибаев.С.М
Тексерген: Айтқалиев.Б.М
Семей 2015
Жануарлардың құрып кету ... ... ... кұри бастауы ерте заманда басталған. Адам жер бетінде ... ете ... 40 мың жыл ... Мал және ауыл шаруашылығымен айналыса бастағанына 10 мың жыл. Яғни 30 мың жыл бойы адам тек кана ... ... Қөне ... ... ... мен ... жетілуі көптеген жануарлар турінің құрып кетуіне себепші болды. Аңшылық әдісінің жетілуімен жер бетінде ... ... бір ... тура ... Бұл ... ... ... ортасын қолайсыздандырды. Мұның әсерінен Европадағы ең ірі шеп ... ... -- ... ... ... (носорог), алып марал-дар' құрып кетті. Сол кезде осы аңдармен қоректе-нетін үңгір арыстаны, үңгір аюлары сияқты жырт-қыш аңдар да ... ... бүл ... ... бірге мастодонт, мегатерии, неникл, түйе сияқты жануарлар да тіршілш етуден қалды.
Мұндай ірі ... ... соң адам ... ... тастап мал және ауыл шаруашылығымен айналысуға көшті. Бұған карамастан адам-дардын жабайы аңдарға шабуылы жалғаса ... ... ... мен жол ... жетілуі адам баласына жер шарынын алыс түпкір-леріне баруға мүмкіндік берді. Ол жерлерде жа-байы аңдарға аяусыз шабуыл жалгаса ... ... ... ... жок. ... XIX ... ... аумакты жерді қамтитын қанатты ... сол ... ... су жолы ... көбеюіне байланысты түпкірдегі аралдар-дың өзінде кұрып кетті. 1741 жылы Беринг экспе-дициясы теніз немесе Стеллер ... ... еді. ... бар ... 27 жыл өткеннен кейін элгі сиыр ... ... Осы ... ... және ... теңізшілері аралдардағы дронт қүсын да құртып жіберді. Ацшылықтың әсерінен Европа ... ... -- ... казіргі ірі кара мал-дын ата-тегі жабайы сиыр -- тур, қараказ ... ... ... ... ... ... ... жануарлар жер бетімен мәңгілік қоштасады. Дамыған техникасы бар капиталистік қоғамнын пайда ... және ... ... қырып-жоюы жануар түрлерінің құру процесін өте тезде-тіп жіберді. Бүл ... ... ... екі ... ... ... ... Штаттарда каңгыбас көгершінді еті үшін көп мөлшерде аулады. Осы ғасырдың басында кит аулайтын пушка және кит өңдентін жүзгіш ... ... Бүл ... жеке ... жойылуына және жалпы санының азаюына әкеп соқты. Косымша пайда ... ... ... ... жер үшін ... ... ... Бұл Солтүстік Америкада бизондардың жалпай кырылуына әкеп ... ... ... ... индустарды тамағынан айыру үшін әдейі қаскүнемдікпен де көптеп жойды. Нәтижесінде 1886 жылы ... бар ... 600 ... қалды.
Мұндай қырып-жою басқа жерлерде де кар-кьшды жүрді. Мысалы, Австралияда ұсак малдьін жаиылымына жер кекіту жолында кенгуруді кырып жоиды. Нәтижесшде ... ... жеті түрі ... ... XIX ... аяғында Тасмания аралының малшылары қалталы касқырларды тү-гелімен жойып жіберді.
Антропогендік факторлардың әсерінен жер бетінен түгелдей кұрып кетпегенмен ... бір ... ... ... мемлекетте күрып кеткен жан-жаңуарлар да баршылык. Нәтижесінде көптеген ... ... ... ... ... ... қалды. Мысалы,Австра-
лияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы 52 калталы жануарлар түрлерінің 11 ... ... ... 14 ... Алабама штатында (АҚШ) жыланның 3 түрі, Луизнана штатында бақаңың 4 түрі,Солтүстік ... ... 7 түрі ... ... Кавказда адамның катысуымен тоғыз хайуанат түрі кұрыды, олар: арыстан, тур,кұлан, ... ... ... ... ... ... ... аудандарда -- дуадак, безгелдек, (стрепет), суыр сиякты ... ... ... ... техниканын өсуіне байланыс-ты адам әсерінен жануарлар тіршілік ететін орта-нык өзгеруі күшейді. Егістіктін механикалануы жертесерлердін жаппай кырылуына ... ... Улы ... ... пайдалы жәндік-тер жаппай кырылады. Арал, Каспий тешздершін ... ... ... ... ... жан-жануарлардың тіршілік жағдайының нашарлауын, біраз жануарлар түрлерінің күрт азаюын туғызды.
Енді кейбір жер бетінен ... ... ... ... Тур - ... ... ... ірі қара сиырларының ата тегі. 17 ғасырда құрып кеткен. Көне заманда турлар тек қана ... емес ... Орта ... Кіші Азия және Солтүстік Америкада тіршілік еткен Аншылықтьң көбеюі және егістік үшін орманның кесілуі ... ... XV ... ... Польша мен Россияда тіршілік ететін ортасы тарылып XVI ғасырдан бастап саны азайып кетті. Аздаған табы-ны Висла, Буга, ... ... ... ғана ... Бұл ... ең сонғысы 1927 жылы өлді.
Тарпан -- ... ... ... ... ... жылқы. Бұрын Оңтүстік Европанын жа-зықтарында өте көп болған. Жазықтарды егістік үшін ... ... еті үшін ... ... ... бұл бағалы аң құрып кетті. Польшада тарпан 1813 жылы жойылып бітті. XIX ... ... ... Азов және ... ... жазықтарда табындары көп бола_-тын. Сол ғасырдың алпысыншы жылдары жекелей үйірлері ғана қалды да, XIX ... ... ... ... кетті.
Теңіз немесе Стеллер сиыры. Бұл Тынык мұхи-тының солтүстік бөлігінде ... ... 1741 ... ... ... алғаш рет тауып, акаде-мик Стеллер сипаттама жазған. ... ... ... ... шөп басқан суларда табынымен жүрген, балдырлармен коректенген^ Бұл ұзындығы 7 -- 8 метрге, салмағы 3,5 тоннаға жететін, баяу қозғалатын және еті ... ... ... ... ... өте аңқау. Осы анкаулығы
оның құрып кетуін тездеткен. Жаппай аулау бұл бағалы жануар ... ... бар ... 27 ... ... яғни 1768 жылы құрып кетуінене әкеп соқты. ... ... -- ұшу ... ... ... 75 см жететін ірі құс. Бұрынғы кезде ... ... ... Атлантиканьщ жартасты жағалаулары мен аралдарында өте көп және таралған жері де кең болған. Бұл кұс ерте ... ... Мұны тек қана ... ... емес Солтүстік Атлантика суларын кезіп жүрген теңізшілер мен балыкшылар да ... ... ... кемелерді осы кұстың еті мен ' жұмырткасына ... ... ... ... ... қорғануға дәрменсіз құстын кұ-руына негізгі себеп болды. XVI -- XVII ғасырларда саны өте азайып кетті. XVIII -- XIX ... ... көп ... ... Ал 1844 жылы ... жағалауында ақырғы бір жұбы елтірілді. Осымен бағалы кұс жер ... ... ... ... ... рет 1741 жылы ... Беринг аралынан тапқан кұс. XIX ғасырдың ортасында кұрып кеткен. 1826 жылға дейін ... ... адам жок ... өте көп ... кұс. ... ... негізінен арал-ға коныс тепкен адамдардың аулауы себеп болған.
Бұдан басқа жер бетінен кұрып кеткен ... ... ... (Оңтүстік Африка), Квагг зебрасын (Шығыс Африка), ұшпайтын дронет ке-гершінін (Индия мұхитының аралдары), каңғыоас ... ... ... ... ... бет ... Құрып бара жатқан және аз кездесетін жануарларды қорғау
Саны өте аз калғандыктан кұрып кетуге жакын тұрған жануарлар ерекше корғауға алынуды ... ... ... ... саны ... ... негізінен кәсіптік жануарлар жатады.Бұрын біраз жылдар бұрын казіргі аз кездеседі деп журген жануарларымыз көп ... және саны да ... ... ... ... ... ... аулаудың әсерінен көптеген түрлер жойылу алдында ғана тұрды. ... ... ... ... саны аз ... ... алынып, аулауға тиым салынды. Олардың саны көп және ... ... ... қорықтар ұйымдастырылды. Сөйтіп өзен құндызы, бұлғын, жұпар тышкан (выхухоль), құлан сияқты ... ... ... ... қорғаудың негізгі міндеті, оларды тіршілік ететін жерлерінде ... ... ... ... санын көбейтіп, қайтадан кәсіптік жануарлардың қатарына енгізу ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі көрсетіп отыр. Мысалға, зубр, құндыздар, бұлғындар, бұландар, ақбөкен-дер, қарқара (цапля) Октябрь революциясына де-йін саны жағынан құрып кетуге жақын ... ... ... ... кейін адам камқорлығына алынған бұл хайуанаттар құрып кету қаупінен құтылды, ... ... ... ... орын ... ... ... аз деп есептелген ақбөкен қазір Қазақстанда жыл сайын тонналап ет және бағалы ... ... ... жоғарыда айтылды.
Осылай Қазақстан бойынша қайтадан қалпына келе бастаған жануардың бірі кұлан. Көп ... ... Арал ... ... ... қо-рығында қорғауға алынып, бағып күтілген құлан-ның саны көбейіп, күні кеше ғана ... ... ... ... жіберілді. Түрк-мениядағы Бадхыз корығында бүгінгі күні мыңға жуық ... ... ... ... ... ... ... кезде Волга өзенінен Алтайға дейінгі жа-зық далада, Орталык және Оңтүстік Қазақстанда, Түркменияда, Ауғанстанда, Иранда көп ... ... еті және ... терісі үшін көп ауланған құлан тек адамның көмегімен ғана құрудан аман қалды.
У с с у р и й ж о л б а р ы с ы. ... Киыр ... ... көп кездескен. Көптеп атудың әсе-рінен СССР-де жүзге жетпейтін ғана, Корея түбегі мен Маньчжурияда бұдан да аз ... ... ... ... қорғауға алынған және аулауға тыйым салынған. Тек зоопарктер үшін ғана ... ... ... қазір саны 150-ге жетті.
А қ а ю. Бұрын Арктикада өте көп тараған ... ... Бұл да ... ... ... саны өте ... кеткен. Совет Одағының Арктика бөлігінде 1957 жылы аулауға тыйым са-лынып, Врангель аралында ... ... ... Ак аю ... үшін ... ... ғана ауланады. Саны 20 мыңға жетіп қалды.
Каланнемесе теңіз камшаты (мор-ская выдра). Бұрын Тынық мұхитының сол-түстік аралдарында көп мелшерде тіршілік ... ... жүні ... ... үшін ... ... ... көптеп ауланған. XVIII ғасырда камшат терісі мыңдап дайындалған. Осының әсерінен XIX ғасырда түгелге жақын ... ... ... ... өте аз ... ... және ... аралдарында ғана сақталып қалды. 1924 жылы Со-вет Одағында камшат аулауға тыйым ... ... бар ... 350-і ... еді. ... ... ... саны жеті мыңға жетіп отыр.
Ақ тырна (стерх, белыйжуравль) -- өте аз ... кұс. ... ... өте тар, ол Совет Одағында окшауланған екі колониядан тұ-рады. Оның бірі -- Солтүстік Шығыс Якутиядағы Яно-Индигир тундрасында ... ... -- ... ... Обь өзенінің төменгі жағы. Яно-Индигир-де 300 -- 350 жұбы бар. Қазақстанда бұл құс тек маусымдық ұшу кезінде ғана ... ... ... ... ... Арал ... ... көктем уақытында кейбір жылдары байқалады.
Қара тырна (черный журавль, журавль -- мольк) -- өте аз ... және аз ... құс. ... ... және ... ... кездеседі. Бұрын Батыс Сібірде ұя салған, қазір Шығыс Сібірдің кейбір жерлерінде ғана ... ... ... бара ... кұс ... ... ... жері Жапонияда 2800-дей қа-ра тырна бар көрінеді.
Біздегі өте аз және ... ... ... ... ... ... ... морж, теңіз мысығы (морской котик), ибис (тырна-құтан), қысқа казарка (казарка белощекая), жабайы қы-тай қазы ... ... ... ... ... реликт шағала (реликто-вая чайка), тибет шожасы (тибетская саджа) т. б. ... аз ... және ... кету ... бар ... ... кейінгі кезде табиғат қорғаудың Халықаралық одағы назар аударып, Халықаралык Кызыл кітапқа енгізе бастады. Қызыл кітапка ену -- ... келе ... ... ... ... сөз. 1972 ... дейін халықаралық Қызыл кітап-қа 292 сүт коректілер, 341 құс, 199 бауырымен жорғалаушылар, 36 қос ... ... ... бет
1978 жылы жарык көрген СССР Қызыл кі-табына 43 сүт ... 44 ... 21 ... ... 8 қос ... ... ... тіршілік етіп, кұ-рып^ кеткен жануарларға мысал ретінде -- ж ... ... ... ... ... Бір ... ... жылқы Қазақстан территориясында көп таралған. Бұдан соң адамдардың кырып-жоюынан таралу ареалы және саны кұрт кеміп, акырында кұрып кетгі. Осы кезде бұл ... ... ... ... жерлерінде ғана сақталып калды. Сол жерден бұл тұякты жануарды алғаш тапкан атак-ты саяхатшы Н. М. Пржевальский болғандықтан саяхатшының ... ... ... ... ... үй жылкыларының түпкі атасы бол-ғандықтан бұл бағалы ... ... ... жүзі ... ... ... 1957 жылы Парижде жабайы тұяқтыларға арналған коллоквиум болды. Ол коллоквиум Қытай Ғылым академиясынан жә-не Монғолия Ғылым комитетінен дүние жүзілік мәні бар, ... ... ... алу-ды сұрап, тілек білдірді. Ал 1959 жылы Прагада Пржевальский жылқысына арналған симпозиум құрған арнайы комитет тағы да Қытай және ... ... тез ... осы ... ... ... жөнінде тілек білдірді.
Бұл жылқынын ғалымдарды алаңдатуының жө-ні бар еді. Осы ғасырдың ... ... ... ... ... 1959 -- 1960 ... ... Монғолияда екі ғана табыны сақталып кал-ды, онын бірінде 14, екіншісінде бар болғаны 6 жылкы калған. Бұлай ... ... ... бол-ған жылкы ішетін судың аздығы болды. Ал судың азаюы ... ... ... ... ... бұл ... өте коркак, адам жақын жерге
170 бет
жоламайды. Пржевальский ... ... күні ... қалу өте ... кетті. Бірақ, үміт бар, Аскания-Нова қорығында бірнеше таза қанды жә-не будандары тіршілік етеді.
Бұрын Қазакстанда тіршілік ... ... ... ... ... қос ... түйе де жатады.
Кейбір ғалымдар осы ғасырдық басында Қазақ-стан жерінен қызыл қасқырды байқаған. Мысалы, отызыншы жылдары Жоңғар Алатауынан жылына 2 -- 3 ... ... ... ... (Слудский, 1939). Жалғыздан Марқакөлдің, Зайсан каласы-ның оңтүстігінде, ... ... ... ... 1948, Огнев, 1931, Палаков, 1914). Қыр-ғызстан мен Қазақстанның шекарасындағы Қара-балта өзенінің маңынан қызыл қасқырдың бірі атып алынған. Қөп ғалымдар бұл ... өте ... ... ... ... бұл ... ... әжептәуір көп болған. Кейінгі жылдары қызыл қасқырды көрген адам жоқ. Тек адам бол-майтын түкпірлерде бірді-екілі сақталуы мүмкін. Өте аздығынан қызыл ... СССР ... ... ... өте аз ... ... хайуан -- көк суыр (сурокМерезбара). Қөк суыр ... ... ... ... ... 400 км[2] ... ... бетінен 2000 метр биіктікте тіршілік етеді. Бадам аймағында 1961, 1962 ... 1 км[2] ... ... 30 суыр ... Угам ... ... ... Үшқаратал сайлары, Сайрам өзенінің жоғарғы жағы көк суырға әжеп-тәуір бай болған. 1944 -- 1946 жылдары 1 км[2] жерге 60 -- 120 ... ... Ал 1962 жылы ... ... ... жерге 50 суыр келген. 1962 жылы Қазақстанда бұл суырды ... ... ... 1972 ... ... ... ... қойғанда Ленгер, Георгиев дайындау мекемелерінің
өзі аулауды жалғастыра берді. Қазір көк суыр өте азаиып, қорғап қалуды ... етіп ... ... тыс ... кездесетін, кү-рып кету қаупі бар жануарларға Пржевальский жылқысы мен қос өркешті түйеден басқа мына ... ... так ... Азия ... ... ... пілі ... Азия арыстаны (Аравия), Тасман калталы касқыры (Тасмания), шиншилла (Онтүстік Америка), эски-мос кроншнебі (Солтүстік Америка), кернейші ак-қу (Солтүстік ... ак ... ... ... ... гаттерия (Жаңа Зеландия) т. б.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баланың жүйке жүйесінің даму ерекшеліктері5 бет
Биологиялық ырғақтар4 бет
Геметалар мен эмбриондарды бағалау16 бет
Ет, құс, жұмыртқа және олардың өнімдерінің химиялық қауіпсіздігінің көрсеткіштері15 бет
Жануарлар тіршілігіне өсімдіктердің маңызы5 бет
Жанұяның құрамы және түрлері6 бет
Зоология сабағында жергілікті жердегі кейбір төменгі сатыдағы жануарларды оқушыларға таныстыру70 бет
Карл X5 бет
Мектеп пен мүмкіндігі шектеулі балалары бар отбасы ынтымақтастығың қызметі мен формалары (конспект)3 бет
Нәрестенің жеке тұлға ретінде қалыптасуының алғашқы нышаны8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь