Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жөнінде

Халықаралық анатомиялық номенклатураны құрудың жауапты редакторы, белгілі кеңес анатомы С.С.Михайлов (1987): "қазір орыс анатомия номенклатурасын жасау кезеңінде транскрипция және транслитерация әдісін пайдаланбау мүмкін емес. Тіл дамытудағы мүмкін жолдарының бірі осы тәсілдер" — деп жазды. Ал В.Даль өзінің атақты сөздігін «Тірі ұлы орыс тілінің түсіндірме сөздігі» деп кездейсоқ атамағанын ескертеді де: "Тіл әрқашан да дами береді,ол шындығында да тірі" — деп есептейді. Орыс анатомиялық номенклатурасында латын терминдерінің орысша баламалары бола тұра, латыңданған түрін жиі беру кездеседі: Diafragma — грудобрюшная переграда — диафрагма; Тгасһеа — дыха-тельное горло — кеңірдек. Осыған сәйкес қазақ терминдері келеді, мысалы: Арonevrosis — жалпақ сіңір, апоневроз. Diafragma — көкет, диафрагма. Голландиялық хирург және анатом Г. Бидлооның 1685 жылы латын тілінде шыққан «Адам денесінің анатомиясы» атты кітабын белгісіз бір оқымысты орыс тіліне аударған. Бұл еңбекті «Белгісіз ғылыми ерлік» деген мақалада Н.А.Оборин мен А.Н.Оборин, орыс анатомиялық терминологиясы - ның негізін салды деп атап көрсетті. Көптеген авторлар, әсіресе клиницистер орынсыз, жүйесіз жаңа сөздер жасауға жол берді. Сондықтан, КСРО Денсаулық сақтау министрлігінің медициналық Ғылыми Кеңесі 31/1, 1959 жылғы қаулысында Р.Ы.А. терминдеріне сәйкес тек орыс анатомиялық номенклатурасы қолданылсын деп тапты. Алғаш рет Р.ИА. терминдеріне сәйкес келетін орыс анатомиялық терминдерінің ресми тізімін ДЛ.Жданов пен профессор Ю.Н. Копаев жасады (Халықаралық анатомиялық номенклатура, М., «Медицина», 1970). Д.А. Жданов: «Бұл ғылым тарихында бірінші рет халықаралық дәрежеде ресми түрде мойындалған латын анатомиялық терминдерінің тізімі. Өйткені ғылымның әр түрлі салаларында латын тілі бұрынғыдай халықаралық тіл болып қала береді. Сөз жоқ, кеңес анатомдарының жақын арадағы міндеті ұлттық анатомиялық терминологияны құрастыру болып табылады. Бүл салада Н.А. Шейн, Н.М. Максимович-Амбодик, Е.О.Мухин, Г.А. Загорский, Н.И. Дьяконов, Н.А. Карузин және басқа орыс ғалымдары көп еңбек еткен» — деп жазды. Орыс анатомиялық номенклатурасын жасаудың негізгі қағидалары «Халықаралық анатомиялық номенклатура» деген кітаптардың (1980, 1986) алғы сөздерінде баяндалған. Бұл қағидалар қазақ анатомиялық терминдерін кұру кезінде негізге алынған.Бұлар : 1. Орыс анатомиялық терминдері мағынасы бойынша мүмкіндігінше ресми латын терминдеріне жақын болуы керек. Алайда сөздің шығу тегін (этимологиясын) сақтау әрекеті үстем болмауы керек. Сондықтан терминдерді сөзбе-сөз аударып, анатомия лық құрылымдардың мәнін бұрмалауға жол беруге болмайды. 2. Эпонимикалық терминдер, яғни ғалымдардың есімдерімен аталған анатомиялық құрылымдар аттары, клиникалық терминдердің негізі ретінде қалыптасып кеткен жағдайда ғана орыс анатомиялық номенклатурасында синонимдер ретінде сақталады (мысалы, «Гаймор қуысы»- «Гайморит», «Евстахий түтігі» — «евстахит» және т.б.).
1. Рақышев А.Р. 2-бөлім. Алматы, 1966
2. С.Толыбеков. Кочевое общество казахов в XVII - начале XX века. Алматы 1971
3. Googleәлеуметтікжүйесі
        
        ҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеҒылымМинистрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖТақырыбы: Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі ... ... ... ... ... ВС-505
Семей-2015ж
Жоспары:
I.КіріспеII.Негізгі бөлім1. Латын тілі тарихы2. Қазақ анатомиялықноменклатурасын жасаудың негізгі қағидалары3. Медицина терминология негіздері4. Қорытынды
Кіріспе
Латын тілі және медициналық ... ... - ... үшін жаңа пән. ... ... оның ... жалпы көлемі мен мазмұнын, неліктен латын тілі ... ... бойы ... мен ... ғылыми тілінде қолданылатынын анықтап алған жөн.
Термин туралы ғылыми түсінік.
Ғылымның, техника мен өндірістің қай саласында болмасын, арнайы лексиканы немесе терминологияны ... ... ... білуі қажет.
Терминнің негізгі қызметі, (лат. terminus - шек, ... ... ... дәл білдіруде, атауда.
Термин бір сӛзден (ауру, флюорография) және сӛз тіркесінен (желке сүйегі, гипертониялық ауру санитарлық ӛндеу) тұрады.
Терминдердің ... ... ... ... - ... ұғымды білдіреді.
Ғылыми ұғымның жәй ұғымнан ерекшелігі - ол ғылыми-теориялық жалпыламаның қорытындысы, белгілі ғылыми теорияның фрагменті, ғылым ... ... ... Терминология жүйесі.
Білім саласының, ғылымның терминологиясы - өз ара ... ... бір ... ... білдіретін сӛз немесе сӛз тіркесінен тұратын атаулар жүйесі. Сөздіктің басқа түрлеріне қарағанда, терминология күн сайын жүйелеп ... ... ... ... ... қозғалыста болады: кейбір атаулар өзгереді, қосылады, қолданыстан шығады немесе алынып тасталынады. Көптеген атаулар жаңа мағынаға ие ... ... - ... ... ... әдебиеттің үлкен бөлегі.
Латын тілі тарихы
Латын тілі ( Latin: lingua latīna; lingua сөзі "тіл" ұғымын ... - ... және ... Римде Италикалық Латиндер сөйлеген антикалық Италик тілі. ... ... ... ... ... ... ... тілдің жалғасы. Этруск тілінің ықпалы мен Грек әліпбиін пайдалану латын тілінің Апеннин түбегінде ... әсер ... ... ... тілдері латын тілі диалектісінің жалғасы. Сонымен қатар латын тілін көптеген ... ... мен ... ... ... және әлем ... ... білім беру институттарында әлі күнге дейін оқытылады.Латын тілін ... тіл ... жаңа ... ... және биологиялық таксономияда да қолданады. Латын және оның жалғасы болып есептелетін Роман ... ... тіл ... ... ... ... өкілдері. Италик тобының басқа өкілдері жазба ретінде сақталғанымен де, кейін Рим республикасы кезінде латын тілімен жұтылып кетті.Б.з.б. 6 ... Рим ... ... ... болып, Жерорта теңізінің батысындағы елдерді қамтыды. Римдіктердің Галлия,Иберия түбегін, Солтүстік ... ... ... ... және ... ... ... байланысты Латын тілі тарады. Ол үнді-парсы және хетт тілдеріне жақын. 9 ғасырдада Латын тілі ... тілі ... ... дегенмен 15 -- 16 ғасырларға дейін батыс еуропа қоғамының, ... ... ... әдебиет пен ғылымның, дәрігерлік тәжірибенің жазба тілі болды. ... тіл ... ... ... француз, каталон, испан, португал, ретороман, далмат және балқан-роман тілдерінің негізін қалыптастырды. Плавт (б.з.б. 254 -- 184) комедиялары (20-ға ... ең көне ... ... ... Цицерон мен Цезарь("Commentarіі de bello Jallіco") прозалары, Вергилийдің поэзиясы классикалық Латын тілінде жазылған.
Қазақанатомиялықноменклатурасын жасаудың негізгі қағидалары
Халықаралық анатомиялық ... ... ... ... ... ... анатомы С.С.Михайлов (1987): "қазір орыс анатомия номенклатурасын жасау кезеңінде транскрипция және ... ... ... ... ... Тіл ... ... жолдарының бірі осы тәсілдер" -- деп жазды. Ал В.Даль өзінің атақты сөздігін деп ... ... ... де: "Тіл ... да дами ... ... да ... -- деп есептейді. Орыс анатомиялық номенклатурасында латын терминдерінің орысша ... бола ... ... ... жиі беру ... Diafragma -- грудобрюшная переграда -- ... ... -- ... ... -- ... ... ... қазақ терминдері келеді, мысалы: Арonevrosis -- жалпақ сіңір, апоневроз. Diafragma -- көкет, ... ... ... және ... Г. ... 1685 жылы ... ... шыққан атты кітабын белгісіз бір оқымысты орыс тіліне аударған. Бұл еңбекті деген мақалада Н.А.Оборин мен А.Н.Оборин, орыс ... ... - ның ... ... деп атап ... ... ... әсіресе клиницистер орынсыз, жүйесіз жаңа сөздер жасауға жол берді. Сондықтан, КСРО Денсаулық сақтау министрлігінің медициналық Ғылыми Кеңесі 31/1, 1959 ... ... ... ... сәйкес тек орыс анатомиялық номенклатурасы қолданылсын деп тапты. Алғаш рет Р.ИА. ... ... ... орыс ... ... ... тізімін ДЛ.Жданов пен профессор Ю.Н. Копаев жасады (Халықаралық анатомиялық номенклатура, М., , 1970). Д.А. Жданов: -- деп ... Орыс ... ... ... негізгі қағидалары деген кітаптардың (1980, 1986) алғы сөздерінде баяндалған. Бұл қағидалар қазақ анатомиялық терминдерін кұру ... ... ... : 1. Орыс анатомиялық терминдері мағынасы бойынша мүмкіндігінше ресми латын ... ... ... ... ... ... шығу тегін (этимологиясын) сақтау әрекеті үстем болмауы керек. Сондықтан терминдерді сөзбе-сөз ... ... лық ... ... ... жол беруге болмайды. 2. Эпонимикалық терминдер, яғни ... ... ... ... ... ... клиникалық терминдердің негізі ретінде қалыптасып кеткен жағдайда ғана орыс анатомиялық номенклатурасында ... ... ... ... - , -- және ... терминология негіздері
Медициналық терминология - . Ол медицинаға байланысты бірнеше медициналық, медико-биологиялық т.б. ... мен ... ... терминологиялық жүйелерінен тұрады. Латын тілі терминологиясы негізгі үш жүйеден тұрады: ... және ... ... ... ... ... ... және гистологиялық атаулар құрайды. Қазіргі Халықаралық анатомиялық атаулар (Nomina anatomica) 1955 жылы анатомдардың Халықаралық конгресінде қабылданды. Бүгінгі ... ... ол бір неше рет ... ... ... ... Советтік басылымның кіріспе сөзінде бұл халықаралық деңгейде қабылданған ғылым тарихындағы латын тілінде бірінші анатомиялық терминдер екені атап көрсетілген. Бұл - ... тілі ... әр ... ... тілі екенінің айғағы. Латын тіліндегі анатомиялық және гистологиялық атауларды дұрыс және ... ... ... латын тілі пәнін мұқият оқып, терминдерді дұрыс айта білуге үйрену, олардың грамматикалық ... мен ... жете ... ... көмегімен және өз бетімен терминдерді латын тілінде жасай білуі керек. 2.Клиникалық терминология (грекше Klinike - ... құру ... ... ... ... Оған ... ... мамандардың және патологиялық анатомия мен патологиялық физиология сияқты ауруды зерттейтін пәндері терминдері жатады. Ол ең ... ... ... ( ... therapia - ... емдеу) және хирургия терминдері ( грекше cheir - қол + ergon - ... ... ауру ... ... ... пен ... ауру ... операция атаулары, зерттеу әдісі мен емдеу, медициналық приборлар, құрал- ... т.б. ... ... - ол сөздердің дәрістерінде (лекцияларында), ауруларды зерттеу, ауру тарихын жазу ... ... мен ... ... жұмыс жасайтын мыңдаған атаулар. Медициналық терминология жүйісінде латын тілін қолдану шарт ... ... ... ... ... ... ... тіліндегі атауларымен қатар олардың латынша баламалары қолданылады: жарық (hernia), сынық ... ... ісік ... т.б. ... ... клиникалық терминологияда арнайы латын терминдері баламасыз қолданылады: мыс.Status thyphosus, status praesens т.б. Көне грек ... ... білу - ... ... ... оқу ... ... 3.Фармацевтік терминология. Бұл дәрілік өсімдік және дәрі- дермектер атаулары. Тек біздің елімізде қолданатын дәрі - ... ... ... ... ... Ол - ... өсімдіктер, олардың құрамы және органикалық, неорганикалық химиялық заттар (оның қатарына синтетикалық және жартылай ... да ... жане оны ... ... ... медицина академиясынданегізіненмамандыққабайланысты - терминологиялықсауаттыдәрігердайындаумақсатыменоқытылса да, сіздергеөзмәдениетіңіздіжоғарлатып, салт-санаңыздыкеңітумүмкіндігінтудырады. ЛатынтілітиімдіболғасынҚазақстанПрезидентіН.Назарбаевта 2025-ке диінбарлықҚазақстанлатынтілінекөшукерекдегенмақсатқойды.Пайдылынылғанәдебиеттер
1. Рақышев А.Р. 2-бөлім. Алматы, 1966 2. ... ... ... ... в XVII - ... XX века. Алматы 19713. Googleәлеуметтікжүйесі

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы мәлімет5 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы4 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы ақпарат7 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы мәлімет9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы ақпарат4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь