Бояудың маңызы және бояғыштар

• Бояудың маңызы және бояғыштар
• Табиғи бояғыштармен бояу
• Қышқылдық бояғыштармен бояу
• Кубты бояғыштармен бояу
• Белсенді және дисперсті бояғыштармен бояу
Табиғатта эстетикалық сапасымен қанағаттандырылған үлбірлер (бір түсті) өте сирек кездеседі. Сонымен қоса тұқымы бір, бірнеше аңдардан тігілген терінің әрбір бөлігі біркелкі түсті болмайды. Барлығымызға сүйікті өте бағалы сортты үлбірдің қымбат және қол жете бермейтіні құпия емес. Бұның бәріне себеп - бояуында.Бояу - бұл жүн жабынын табиғи бояумен терендету жолымен әсемдеу. Үлбір өндірісіндегі көптеген үрдістер сияқты, бояу да бірнеше стадиялардан тұрады. Бояу кезіндегі негізі мәселе - тері тінінің қасиетін сақтап қалу.Егер жоғары температурада немесе үлкен концентарциялы бояғышта өнделсе, онда ол жарылып, қатқылданып кетеді. Сондықтан суық немесе жылылау бояғышпен бояған дұрыс. Егер сіз бояу техникасын әлі меңгере қоймасаңыз, әлсіз ерітіндіден бастап, біртіндеп жоғары концентрациядағы ерітіндімен жұмыс істеген дұрыс.Үлбірді және дайын өнімді бояу кезінде оның ұзындығы, жұмсақтығы мен жүннің иілгіштігі өте үлкен орын алады. Мамығына қарағанда жоғары талшықты бояу қиынға түседі.Бояғыштар деп әртүрлі материалдарға әркелкі түр бере алатын органикалық түрлі-түсті қосылыстарды айтады. Бояғыштар табиғи және синтетикалық болып бөлінеді. Қазіргі кезде былғары мен үлбір өнеркәсібінде бояуы қанық, әрі химиялық құрылымы әртүрлі синтетикалық бояғыштар ғана пайдаланылады. Маталарды бояйтын көбіне өсімдіктерден алынған табиғи бояғыш заттар, мысалы, ойран шөп тамырынан - ализарин құрамына қаныққан глюкозиді бар, өсімдік жапырағынан - индиго өте ерте заманнан белгілі болған. Дүние жүзінде 5000-нан астам бояғыш заттар өндіріледі. Бұлардың көбі талшықты материалды бояуға жұмсалады. Жасанды жолмен алынған бояғыш заттар түрлі-түстілігіне, материалдың тегіне, бояу тәсіліне, химиялық қасиеттеріне қарай бірнеше топтарға бөлінеді: құрамында азотобы ( - N=N-1) бар азобояғыштар, триарилмет; ащы бояғыш заттар, құрамында нитротобы (- NO2) және ортонитрофенолдардың немесе ортонитроанилин туындылары болатын нитробояғыштар, күкіртті бояғыштар - органикалық қосылыстардың күкірт пен күкіртті сілтілермен әрекеттесуінен алынатын өнімдер және басқа бояғыш заттар тобы (индигиодты антрахинонды, полициклды т. б.). Физиқалық қасиеттеріне қарай, суда еритін және ерімейтін болып екі топқа бөлінеді. Суда еритіндер – катионды және анионды деп бөлінеді. Біріншісі - диарилметанды, триарилметанды т. б. бояғыштар, екіншісі - диазо - полиазобояғыштар т.б. Суда ерімейтін бояғьштарға кубты, күкіртті бояғыштар жатады.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағы ... ... ... ... және бояғыштар
Тексерген:Бауыржанова.А.З
Орындаған: Мусина.М.Қ
Семей 2015
Жоспар
* Бояудың маңызы және бояғыштар
* Табиғи бояғыштармен бояу
* Қышқылдық бояғыштармен ... ... ... бояу
* Белсенді және дисперсті бояғыштармен бояу
Бояудың маңызы және ... ... ... ... ... (бір түсті) өте сирек кездеседі. Сонымен қоса тұқымы бір, бірнеше аңдардан тігілген терінің әрбір бөлігі біркелкі түсті болмайды. ... ... өте ... ... ... ... және қол жете бермейтіні құпия емес. Бұның бәріне себеп - бояуында.Бояу - бұл жүн ... ... ... терендету жолымен әсемдеу. Үлбір өндірісіндегі көптеген үрдістер сияқты, бояу да бірнеше стадиялардан тұрады. Бояу кезіндегі ... ... - тері ... ... ... ... жоғары температурада немесе үлкен концентарциялы бояғышта өнделсе, онда ол ... ... ... ... суық немесе жылылау бояғышпен бояған дұрыс. Егер сіз бояу техникасын әлі меңгере қоймасаңыз, әлсіз ерітіндіден ... ... ... концентрациядағы ерітіндімен жұмыс істеген дұрыс.Үлбірді және дайын ... бояу ... оның ... жұмсақтығы мен жүннің иілгіштігі өте үлкен орын ... ... ... ... ... бояу қиынға түседі.Бояғыштар деп әртүрлі материалдарға әркелкі түр бере алатын ... ... ... ... ... ... және ... болып бөлінеді. Қазіргі кезде былғары мен үлбір өнеркәсібінде бояуы ... әрі ... ... ... ... ... ғана ... Маталарды бояйтын көбіне өсімдіктерден алынған табиғи бояғыш заттар, мысалы, ойран шөп тамырынан - ализарин ... ... ... бар, ... жапырағынан - индиго өте ерте заманнан белгілі болған. Дүние жүзінде 5000-нан астам бояғыш заттар өндіріледі. Бұлардың көбі талшықты материалды ... ... ... ... алынған бояғыш заттар түрлі-түстілігіне, материалдың тегіне, бояу тәсіліне, химиялық қасиеттеріне қарай бірнеше топтарға бөлінеді: құрамында азотобы ( - N=N-1) бар ... ... ащы ... ... құрамында нитротобы (- NO2) және ортонитрофенолдардың немесе ортонитроанилин ... ... ... ... ... - органикалық қосылыстардың күкірт пен күкіртті сілтілермен әрекеттесуінен алынатын өнімдер және басқа бояғыш заттар тобы (индигиодты антрахинонды, полициклды т. б.). ... ... ... суда ... және ... ... екі топқа бөлінеді. Суда еритіндер - катионды және анионды деп бөлінеді. Біріншісі - диарилметанды, триарилметанды т. б. ... ... - ... - ... т.б. Суда ... ... ... күкіртті бояғыштар жатады.
Табиғи бояғыштармен бояу
Табиғи бояғыш заттар дегеніміз - тірі ағзалардан алынатын түсті органикалық қосылыстар. Бұрын ... аса ... ... ... ... ... ... өте аз қолданылып отыр. Табиғи бояғыш заттардың құрамы өте ... ... ... химиялық, органикалық қосылыстар сияқты функционалдық тобы бойынша алифатты және алициклидті қатардың табиғи бояғыш заттары деп ажыратады. Бұларға негізінен ... ... ... ... ... ... ... қасиеттері де болады.Былғарының және үлбірдің жартылай фабрикатын, жалпы талшықты материалды бояу кезінде, оларды ... ... ... Бұл ... ... мен ... арасында әртүрлі күштердің пайда болуы нәтижесінде бояғыштар сіңіріліп, сорылады. Егер бояғыш заттар талшыққа ... ... ол тез ... ... ... ... бұл үрдісті бояуға жатқызуға болмайды.Бояу үрдісі төрт сатыдан тұрады: ерітіндідегі бояғыштың талшықты материалдың бетіне сіңіп диффузиялануы (сыртқы ... ... ... ... ... сорбциясы, талшықтың ішіне бояғыштың диффузиялануы (ішкі диффузия), бояғыштың талшықпен байланысуы.Осылай ... ... және ... ... біркелкі бояуға қол жеткізу үшін бояу үрдісінің алғашқы сатыларының ... ... пен ... ... ... азайтудың маңызы зор. Ал үрдістің аяғында керісінше, өзеңге сіңген бояғыштарды берік ұстап қалуды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... белокпен байланысының табиғатымен анықталады, олар ковалентті, координациялық, сутекті т.б. болуы мүмкін. Талшықта ... ... ... және ... (негіздік) бояғыштардың белокпен әрекеттесуі олардың арасындағы иоңдық және ... ... ... ... есебінен деп пайымдалады.Іс жүзінде қышқылдық бояғыштар рН 1,3-1,8 аралығында жақсы бояйды және ... ... ал тура ... ... ... тұнбаға түседі, сондықтан тура бояғыштармен әлсіз қышқыл немесе бейтарап ортада бояйды. Көбінесе катиондық (негіздік) ... ... ... ерімейтін негіз түзеді, сондықтан ол бояғыштарға әлсіз негіздік орта қолайлы. Бояғыштардың молекуласы поляризацияланған дипольдардан тұрғандықтан, белокпен қос байланыстар түзе ... ... ... ... бұл ... ... бір-біріне тартылуы талшық пен бояғыш байланысының беріктігіне әсер ... ... мен ... ... ... (1:1) ... ... бояғыштардың белокпен әрекеттесуінен байқауға болады.Бояу сутектік көрсеткіш рН 8,5-9,0 аралығында ... ең ... ... ... ... тотықтырғыш ретінде сутектің асқын тотығы, ал сілтілік реагент ретінде аммиак қолданылады. Бояу температурасы 35-38°С аралығында. Мұндай температуралық режим анық және таза бояу ... ... ... ... ... өзгеруіне және үлбірдің тері тінінің пластикалық қасиетін төмендетуге себепкер болуы мүмкін. Бояуды СК 12-15, ... 2-3 ... ... ... Кей кездерде бояу жағу тәсілімен атқарылады. Үлбірді бояу үшін анилин хлоридін қолдану өз мағынасын жоғалтты, өйткені ол көп ... пен ... ... ... ... ... бояу ... қылшыққа нашар сіңетін болғандықтан олар көпке дейін түкті жабынды бояу үшін ... ... ... ... ... ... бояу үрдісі жоғары температурада жүргізіледі, ал ондай температура, үлбір ... ... ... ... ... болады. Сондықтан тәжірибелер негізінде қышқылдық бояғыштар мен үлбірді терең және қанық бояудың мейлінше төмен температурасы анықталды, ол 40-60°С тең. Бұл әдіс ... ... ... ... ... маңызы зор. Бояғыштың қылшыққа сіңуін жылдамдату үшін түкті жабынды тотықтырғыш, тотыққыш және көп функциональды заттар бар ерітіндіде өңдейді. Ашық ... бояу алу үшін ... ... ... ... ... ... ағартады. Бұдан кейін қылшықтың бояумен химиялық әрекеттесуі күшейеді, бояудың жұғымдылығы жоғарылайды. Мұңдай әсерді қылшықты тотыққыштармен, мысалы ... ... ... де алуға болады.Түкті жабынды хлор қосылысымен, мысалы, ... ... ... да ... ... бояу кезінде жақсы нәтиже береді. Сондай-ақ, полиакролеинмен өңдеуден соң қышқылдық ... бояу ... ... ... ... бояғыш типтес берік комплекс түзіледі. Бұл комплекстің түзілуі бояудың жақсы сіңуін және оның әртүрлі сыртқы ... ... ... қамтамасыз өтеді.
Кубты бояғыштармен бояу
Кубты бояғыштармен бояу бірнеше сатыдан ... ... бояу алу үшін және ... ... қолдану үшін үлбір алдымен жартылай фабрикатты бейтараптайды. ... ... ... ... ... ... ... бояу алуды қамтамасыз етеді. Бояғышты ерігіш лейкоқосылыстарға дейін тотықтыруды дұрыс жүргізу өте ... ... бұл ... ... ... ерітінді дайындау деп аталады. Тотықсыздану 65-75°С температурада жүргізіледі. Бұдан жоғары температура бояғыш пен қылшықтың байланысын ... ал ... ... ... ... ... тотықсызданбауына, яғни бояуға айналмауына себепкер болады. Тотықтырғыштың негізділігі мен концентрациясын қатты қадағалап отыру керек. Көптеген кубты бояғыштардың лейкоқосылыстары жарық әсеріне және ... ... ... ... ... ... олардың диффузиясын жақсартады, тұрақтылығын арттару үшін ерітіндіге натрий дитиониті және аммиак қосады. Натрий дитиониті бояу ерітіндіде ... ерте ... ... ал ... натрий гидросульфитінің бөлінуінен пайда болатын қышқыл заттарды бейтараптайды. Кубты ... ... ашық түс алу үшін ... ... ал басқа түстер алу үшін 60°С температурада жүргізеді. Бояудың соңғы сатысында бояғыш ерітіндіге 30% ... ... ... ... береді. Тотығу бір сағат жүреді. Бұдан кейін ерітінді төгіледі де, жартылай фабрикат жылы сумен шайылады. Кубты бояғыштарды қолдана отырып әртүрлі ... ... ... бояуға және әдемі түстер алуға болады.
Белсенді және дисперсті бояғыштармен бояу
Үлбірді бояу үшін активтік бояғыштар қолданғанда химиялық, ... ... ... ... бояу ... ... түгін винилсульфондық бояғыш қолданып бояғанда жақсы нәтижелер алынады. Бояу үрдісін 60°С температурада, рН ... 9-да ... жөн, ... ... ... 4 г/л болу ... Осы көрсетілген жағдайда бояу түкке коваленттік байланыс арқылы бекітіледі.Үлбір терісінің түгін дисперсиялық бояғышпен бояған кезде әртүрлі түс алуға ... ... ... 60°С ... ... ... артады, мұны тәжірибеде әртүрлі қаныққан рең (оттенок) алу үшін қолданады. Ерітіндіге интенсификатор қосу дисперсиялық ... ... ... және ... ... ... 1:2 ... келетін дисперсиялық бояғыштар теңіз жануарларының үлбірдің терісін және аң ... ... ... ... ... ... ... көп түрлілігімен құрамымен, молекулалық құрылымы және объектіні бояу қатынасымен байланысты. ... ... ... оның ... тоқыма және жеңіл өнеркәсібі бояғыштарды өте қажет етедіҚазіргі кезде бояғыштардың екі тобы бар: ... және ... ... ... - химиялық құрамын, хромофордың жүйесін және алу тәсілін қамтиды. Бояғыштарды химиялық топтастыру, химиялық және ... ... ... өте ыңғайлы, бірақ мамандар үшін техникалық топтастыру ... ... ... алу ... және ... ... қарастыратын болғандықтан біршама жақындау.Техникалық қасиеттері және боялатын объектіге қатынасына қарай бояғыштар 14 топқа бөлінеді: 1) ... 2) ... 3) ... 4) Протравты; 5) Кубты; 6) Кубозолдар мен индигозолдар; 7) Суықтай бояу өнімдері; 8) Күкіртті; 9) Пигменттер; 10) Лак; 11) ... ... пен ... ... ... 12) Май және ... ... 13) Нигрозин; 14) Үлбір бояйтын бояғыштар.Бұл топтастыру бояғыштардың химиялық құрылымын ескермесе де, ... ... үшін ... ... жеңілдетеді. Химиялық топтастыру бояғыштардың химиялық құрылымының айырмашылықтарына, оларда белгілі химиялық топтардың бар-жоғы және алу әдістерінің ортақтығына ... аты екі ... - ... ... ... ... және ... атынан тұрады. Кейбір жағдайларда атына анықтауыш қосады (таза, түсті, ... ... ... ... атын ... ... ... де болады, мысалы: с - сарылау, ж - жасылдау т.б. Егер бір бояғыштың түсі ... ... ... онда әріп ... сан жазылады.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бояу10 бет
Бояғыштар және олардың түрлері7 бет
Гольджи аппараты3 бет
Гольджи аппарты, құрылысы және қызметі13 бет
Пиколин, м-фенилендиамин, нафтиламин негізіндегі бояғыштардың синтездеу әдістерін жасап шығару17 бет
Талшықтардан пайда болған бояғыштар8 бет
Суда еритін бояғыштармен бояу6 бет
Бояғыштар7 бет
Тағамдық бояғыштар7 бет
Бүлінген құжаттар24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь