Көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні туралы

І. Көркем бейне және өнердің мәні
ІI. Эстетикалық: терминінің мәні
ІII. Қорытынды IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Көркем бейне – әдебиетте, өнерде (сурет, музыка, театр, кино, т.б.) өмір құбылыстарын жинақтап, типтендіріп, бейнелі көрініс түрінде суреттеу үлгісі. К. б-де көпке ортақ сипаттар мен жекелік сипаттарды ұштастырып, даралап көрсету ұласып жатады. Осы тұтастық бірігіп көрінгенде көркем образ, көркем бейне туады. Әдебиетте адамның Көркем бейнесін суреттегенде жазушы оның кескін-тұлғасын, іс-әрекетін, мінезін, сол ортаның, дәуірдің өзгешеліктерін танытатын типтік сипаттармен сомдап, сонымен қатар, кейіпкердің жеке басына тән тұлғалық ерекшеліктерін де даралап көрсетеді. Көркем бейненің типтік сипаты қоғамдық өмірдің ішкі сырын, мәнін ашып беру үшін қандай қажет болса, оның даралығы мен өзіне тән ерекшеліктерін айшықтау адам тұлғасын, іс-әрекетін, мінез-құлқын көзге айқын елестету үшін, нақтылы қалпында көріп-білу үшін де сондай қажет. Адамның типтік бейнесін, типтік характерін суреттеу қоғамдық өмірдің қыр-сырын жан-жақты, терең аша білгенде ғана ұтымды болады. Көркем әдебиетте берік орын алған Көркем бейнелер көп. Мысалы: Абай, Дәркембай, Құнанбай (“Абай”), Ботагөз, Асқар (“Ботагөз”),Ұлпан (“Ұлпан”), т.б. Көркем бейне өмір шындығына, халықтың адамгершілік эстет. мұраттарына сәйкес келгенде ғана өнер туындысына айналады.
Көркем әдебиет (музыкамен, бейнелеу өнерімен және т.б. қатар) – өнердің бір түрі. «Өнер» сөзі көп мағыналы, дәл біздің жағдайда ол көркемдік іс-әрекетке қатысы оның нәтижесі (туынды) болып табылады. Өнер көркемдік шығармашылық сипатында өзінің кең мағынасында (дағды-машық, шеберлік, кәсіп ретінде) XVIII-ХIX ғғ.. ойшылдары тарапынан өнерден межеленді. Осылайша Гегель «өнерпаздықпен жасалған зат» пен «өнер туындысы» арасында түбегейлі өзгеріс бар деп атап көрсетті. Көркем шығармашылыққа ғылыми анықтама беру өте-мөте қиындық тудырады. Ол туралы жиынтық пікір бәрін түгесуші түйіндеу болып табылмайды. Көбіне, өнер теориясында айқындықтан гөрі даулылық басым, өйткені адамзат баласы әлі күнге көркем іс-әрекетті дұрысты ұғынуда «келісе алмауда» деп айтылып жүр. Көбіне өнер өзінің белгілі бір нышаны (эстетикалық құбылыс; танымдық қызмет; автордың ұстанымы мен дүниеге қатысының жүзеге асуы; тұлғааралық қарым-қатынас; образ түзу; ойынның ерекше формасы; таңбаларды оңды-солды қолдану, яғни семиотикалық ғажайып бойынша анықталады. Басқа жағдайда ол кешенді қасиеттер мен нышандарға ие көпқырлы, көпқызметті құбылыс ретінде сипатталды. Бұдан басқа өнердің «баламалы»(не заттарды туындатушы, не форма түзуші, не болмаса, бастан хал кешуді айшықтаушы) сипаты бар. Ақыр аяғында, шын мәнісінде өнерге ғылыми анықтама беру және оның біртұтас теориясын түзу мүмкін емес, өйткені көркем шығармашылық тарихи тұрғыдан әртекті, сондықтан оны танып түсіну аталған ел мен аталған дәуір өкілдерінің эстетикалық талғамдары мен құлшыныстарына байланысты деген ұғыным қолданыста жүрген жайы бар.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ                 	                                                                                                                                                                                                              ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ																																																																											
СӨЖ Тақырыбы: Көркем бейненің танымдық, ... ... ... Муканова Д ... ПД-305 ... ... Жанбота ... - ... ... ... және өнердің мәні
ІI. Эстетикалық: терминінің мәні
ІII. Қорытынды IV. Пайдаланылған ... ... ... - ... өнерде (сурет, музыка, театр, кино, т.б.) өмір құбылыстарын жинақтап, типтендіріп, бейнелі көрініс түрінде суреттеу үлгісі. К. б-де көпке ортақ сипаттар мен ... ... ... ... ... ұласып жатады. Осы тұтастық бірігіп көрінгенде көркем образ, ... ... ... ... ... ... ... суреттегенде жазушы оның кескін-тұлғасын, іс-әрекетін, мінезін, сол ортаның, дәуірдің өзгешеліктерін танытатын типтік сипаттармен сомдап, сонымен қатар, кейіпкердің жеке басына тән ... ... де ... көрсетеді. Көркем бейненің типтік сипаты қоғамдық өмірдің ішкі ... ... ашып беру үшін ... ... болса, оның даралығы мен өзіне тән ерекшеліктерін айшықтау адам ... ... ... ... ... ... үшін, нақтылы қалпында көріп-білу үшін де сондай қажет. Адамның типтік бейнесін, типтік характерін суреттеу қоғамдық өмірдің ... ... ... аша ... ғана ... болады. Көркем әдебиетте берік орын алған Көркем бейнелер көп. ... ... ... ... ... ... ... ("Ботагөз"),Ұлпан ("Ұлпан"), т.б. Көркем бейне өмір шындығына, халықтың адамгершілік эстет. мұраттарына сәйкес келгенде ғана өнер туындысына ... ... ... ... ... ... және т.б. ... - өнердің бір түрі. сөзі көп мағыналы, дәл біздің жағдайда ол көркемдік іс-әрекетке қатысы оның ... ... ... ... Өнер көркемдік шығармашылық сипатында өзінің кең мағынасында (дағды-машық, шеберлік, кәсіп ретінде) XVIII-ХIX ғғ.. ойшылдары тарапынан өнерден межеленді. Осылайша Гегель пен ... ... ... бар деп атап көрсетті. Көркем шығармашылыққа ғылыми анықтама беру өте-мөте қиындық тудырады. Ол туралы жиынтық пікір бәрін түгесуші түйіндеу болып ... ... өнер ... ... гөрі ... ... өйткені адамзат баласы әлі күнге көркем іс-әрекетті дұрысты ... деп ... жүр. ... өнер ... ... бір нышаны (эстетикалық құбылыс; танымдық қызмет; автордың ұстанымы мен дүниеге қатысының ... ... ... ... ... түзу; ойынның ерекше формасы; таңбаларды оңды-солды қолдану, яғни семиотикалық ғажайып бойынша анықталады. Басқа жағдайда ол ... ... мен ... ие көпқырлы, көпқызметті құбылыс ретінде сипатталды. Бұдан басқа ... (не ... ... не форма түзуші, не болмаса, бастан хал кешуді айшықтаушы) сипаты бар. Ақыр аяғында, шын мәнісінде өнерге ғылыми анықтама беру және оның ... ... түзу ... ... ... ... ... тарихи тұрғыдан әртекті, сондықтан оны танып түсіну аталған ел мен ... ... ... ... ... мен құлшыныстарына байланысты деген ұғыным қолданыста жүрген жайы ... ... өнер ... ... сәттер саналатын өзіндік аксиомалары да бар. Ең алдымен, өнер шығармашылық (туындыгерлік) сипатқа ие. ... ... - ... мен мүдделес топтардың қолда бар (мәдени және табиғи) құндылықтарды сақтау мен ... ең ... оны ... ... ... бастамашылық іс-әрекеттері. Шығармашылық әлемі бай да, сан қырлы. ... ... көз (көп және аз ... ... бүткіл іс-әрекет түрлерінде, тіпті көзге шалына бермейтін күнделікті аралас-құраластық пен жеке ... ой түю, ... күй ... ... (М.М. Пришвинше ) өзін танытады. Оның толыққанды көрініс табуы қоғамдағы ең маңызды салалардағы: ... ... ... және ... ... ... ... шығармашылық тіршілігі мен қабілеті арқылы ашылады. Сол себепті де, ... ... ... деп атау ... ... мен заманалық өнер теоретиктерінің еңбектеріне сүйене отырып, біз көркем шығармашылықтың өзара біте қайнасқан үш ең маңызды ... ... ... және ... ... ... ... субъективті аспектісін) бөліп көрсетеміз.
ІI. Өнер өз кезегінде эстетикалық құндылықтарды туындатушы болып табылады.
Сонымен бірге, өнер ең алдымен ... ... Ал, оның ... аясы - ... шығармашылық жігерімен өмірге келіп, эстетикалық қабылдауға негізделген туынды.
Эстетикалық терминінің мәні төңірегінде сөз өрбітер болсақ, ең әуелгісінде көне грек ... ... ... сезімдік (көру мен есту арқылы) қабылдау дегенге саяды. Соңғы жүз ... осы сөз ... ... ... ... игеруінің ерекше түрі дегенді танытатын болды. Эстетикалық іс-әрекет дегеніміз - ең ... ... ... мен ... ие ... ... ... пайымдау. Сол себепті, тап осы қабылданушы тұтастық оның эстетикалық ой жетімінің ең ... ... көзі ... ... Қабылдаушы тарапынан бірыңғай әсер қалдырып, жалпы сезінуді ... ... ... ... ... сипатының аталымы. Сонымен, тұтастық дегеніміз - ақылға салып байыптайтын нысанның ахуалы. Тұтастыққа ие заттың әр ... ... ... ... ... ... зат ондағы әр элементтің, қажеттілігін тануымызды оятады. Ол біршама ретке келтіріліп, әрі аяқталғандықтан: оған ... одан ... оны ... ... еш болмайды, қайта оған талпыныс жасасақ бәрін бүлдіргеніміз.
Жекелеген ... ... ... ... ... моральдық және утилитарлық* бағамдау мен нысанына біздің ... ... ... ... ... діни күй ... де не болмаса, заттарды, құбылысты, мәнділікті интеллектуалды (сараптамаға) құрылған ғылыми танымнан да мүлдем өзгешеленеді.
Ең мәнді, ең айшықты және ... ... ... бір ... әрі ... әрі ... сипатқа ие болып келеді. Затты эстетикалық тұрғыда қабылдай отырып, біз тікелей ... ... ... ... қисындау шарасына жүгінбей-ақ) біз үшін маңыздылығы мен оның ... ... ... ... Эстетикалық А.Ф. Лосев бойынша, белгілі бір заттылықтың айшықтануы, яғни бізді өзінің тылсымына тарта отыра, ие ... ... ... ... екі ... ... ... және субъективті (эмоциялық) қасиетке ие. Ол қабылданушы заттардың қасиеті мен қабылдаушы сананың нышандарының ... ... ... жүзеге асады. Эстетикалықтың аясында, басқаша айтар болсақ, ерекше күй кешу ... ... ... ... ... ... ... бір сипаты бой көрсетеді.
Енді ұғымдар мен терминдердің тарихына үңілейік. XVIII ғ.ортасында эстетикалық ... ... ... ... ... ... саналды. Оның негізін салушы латын тіліндегі қос томдық "Эстетиканың" (1750, 1758) авторы неміс ... А. ... ... ... ... ... жетілген сезімдік таным турасындағы ілім ретінде сипаттады. Сонымен қатар, оның әдімілік турасындағы ғылым екендігін белгілеп берді. Бірақ эстетикалық ой оған ... де өмір ... ... ... 17 ... Еуропада антикадан бастау алған эстетикалық сезімділіктің тәжірибе арқылы айқындалған көптеген әдемілік (әсемдік) туралы ілімдер өмірге келді.
Қорытынды
Қорытындылай келетін болсам, өнер -- ... ... ... ... ... ... ... -- мәдениет айнасы" деген қанатты сөздің қалыптасқандығы... Өнердің шынайы ... ... -- ... ... ... ... -- ... ерекше бір жан ләззатына бөлейтін сезім тудырар қасиет. Соның нәтижесінде, өнер көңіл күйді, сезімді білдіреді, соларға тікелей байланысты. Өнер ... ... жан ... ... ... ... Өнердің басты мақсаты -- қандай да бір жетілу, кемелдену үлгісін, мұратын (идеалын) беру әрі соған адамды ... ... ... ... өнер ... болып табылатын эстетика үшін де жоғарыда аталған мақсаттар бірінші маңызды болмақ. Ендеше, эстетиканы оқытудың, яғни эстетикалық тәрбиенің басты мақсаты -- ... ... ... ... ... ... білу, бағалай және қабылдай білу қабілетін арттырып, сұлулық заңдарына ... ... ... ... ... этикамен өнер мен өнегелілік қалай байланысты болса, солай тығыз ... ... өнер адам ... әсер ете ... оны адамгершілік, ізгілікке тәрбиелейді. Көркемдікке сүйсіну, соны тамашалаған сәтте сезімге бөлену барысында жанымыз тазарады. Жан тазалығы -- ар ... Олай ... ... ... -- ... ... тәрбиесінің бір тарауы.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1) http://baq.kz/
2) https://kk.wikipedia.org/
3) http://bigox.kz/ /

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні"12 бет
Көркем бейненің танымдық және эстетикалық мәні8 бет
Көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні12 бет
Көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні жайлы11 бет
Көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні жайлы мәлімет8 бет
Драматургиядағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
«Қыз Жібек» жырындағы сын есімдердің танымдық сипаты114 бет
Абай Құнанбаевтың музыкалық мұралары арқылы студенттерге эстетикалық тәрбие беру13 бет
Абай Құнанбаевтың музыкалық мұралары арқылы студенттерге эстетикалық тәрбие беру туралы51 бет
Абайдың эстетикалық тағылымы.Сатиралық лирикасы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь