Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі: оның тарихи даму кезеңдері

КІРІСПЕ
1 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі: оның тарихи даму кезеңдері ҚОРЫТЫНДЫ ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Сақтандыру ежелгі заманнан бері жүзеге асырылып келе жатқан, өзінше бағдар-бағыты бар, айырықша мүддесі – тұлғалардың мүліктеріне, жеке бастарына байланысты кездесетін жағдайлардан қорғау, шығынды жабу, зардап-зиянды қалпына келтіру сипатындағы іс-қимыл болып табылады. Мемлекет тұрғысынан алғанда сақтандыру мемлекеттің қаржы жүйесінің элементі болып есептелінеді.
Сақтандыру мемлекеттің, заңды тұлғалардың, азаматтардың мүліктік мүдделерін қорғау жүйесін құрады. Сонымен қатар, ол күтпеген табиғи, техногендік және өзге де құбылыстарға байланысты мүліктік, материалдық нұқсандарды қалпына келтіруге кепілдік бере отырып қаржы жүйесін нығайтуға оң әсерін тигізеді.
1. Тиімді ұлттық сақтандыру индустриясын қалыптастыру және оның басым бағыттарын одан єрі қамтамасыз ету мақсатында ҚР Президентінің 2002 жылғы 27 қарашадағы Жарлығымен бекітілген «Қазақстан Республикасында сақтандыруды дамытудың 2002-2005 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» // П АЖ, 2002.4 б
2. Жуйриков К.К., Ким Г.В. Государственное страхование в Казахстане. Алматы, 2002.-5 б.
3. Сухов В.А. Государственное регулирование финансовой устойчивости страховщиков. М., 2005.- 6 б.
4. Федорова Т.А. Страхование в условиях рыночной экономики: принципы и практика. СПб., 2005.- 6 б.
5. Шиминова Н.Я. Основы страхового права России. М., 2003.- 7б.
6. Рейтман Л.И. Страховое дело. М., 2002.- 7б.
7. Алякринский А.Л. Правовое регулирование страховой деятельности в России. – М., Юрист. 2004.- 9б.
8. Арзаков Т. Услуги страхование при перевозках // Внешняя торговля, 2002, № 11,12. – 14 б
9. Жуйриков К.К., Ким Г.В. Государственное страхование. 16б
10. Гришаев С.П., Страхование в нормативных актах РФ и зарубежных стран –М., Юкис, 2003 – 19б
11. Сақтандыру қызметі туралы 18 желтоқсан 2000 ж. заңы, // Егемен Қазақстан, 2000. – 21 желтоқсан. 20б
12. ҚР Азаматтық кодексі, Алматы, 2008 - 20б
13.Жуйриков К.К., Назарчук И.И., Жуйриков Р.К Страхование: теория, практика, зарубежный опыт.- Алматы, 2000 – 24б
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 ... ... ... ісі: оның тарихи даму кезеңдері ... ... ... ... ... ежелгі заманнан бері жүзеге асырылып келе жатқан, ... ... бар, ... ... - ... ... жеке бастарына байланысты кездесетін жағдайлардан қорғау, шығынды жабу, зардап-зиянды қалпына келтіру сипатындағы іс-қимыл ... ... ... тұрғысынан алғанда сақтандыру мемлекеттің қаржы жүйесінің элементі болып есептелінеді.
Сақтандыру мемлекеттің, ... ... ... мүліктік мүдделерін қорғау жүйесін құрады. Сонымен қатар, ол күтпеген табиғи, техногендік және өзге де ... ... ... ... нұқсандарды қалпына келтіруге кепілдік бере отырып қаржы жүйесін нығайтуға оң әсерін ... - ... ... ... кезде зиянның орнын толтыруға кеткен шығындарды қаржыландыруға мүмкіндік береді, сондай-ақ ұзақ ... ... бір көзі ... ...
Қазіргі кезде Қазақстан аумағында өте қарқынды түрде жүзеге асырылып жатқан процестердің бірегей сақтандыру рыногын түпкілікті қалыптастыру және оның ... ... құру ... ... Қазақстандағы сақтандыру рыногының даму жағдайының көрсеткіштері еліміздің ұлттық сақтандыруының негізі құрылғанын мәлімдеп, дәлелдеуде, сондай-ақ Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қызметі әлі де зерделеу, зерттеуін асыға күтіп жатқан аяға, оның ... ... және ... ... қарастыруды қажет ететін өзекті бағытқа айналып отыр.
Сондықтан, бірінші кезектегі мақсат белгілі бір мөлшерде сақтандырудың экономикалық табиғаты мен ... ... ... ... ... ерекшеліктерін қарастыру және жете танысып білу болып табылады. Осыған орай, ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезеңдегі басым бағыт сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының жарғылық капиталдарының ең аз ... ... және оны тек ақша ... ... ғана ...
Сонымен бірге, сақтандыру ісін дамытудың ұзақ мерзімді мақсаттарына жету үшін мына келесідей іс-әрекеттерді жүзеге ... ... ... қызметін мемлекеттік реттеудің тиімділігін арттыру; сақтандыру қызметінің нормативтік - құқықтық базасын жетілдіру; сақтандыру жүйесінің ... ... және ... ... ету; ... және ... ... рыноктарының өзара қарым - қатынастарын дамыту; сақтандыру қызметін ... ... ... ... жүргізу.
* Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі: мемлекеттердің тарихи даму кезеңдеріндегі көрінісі
+ Сақтандырудың ұғымы және оның бүкіләлемдік сақтандыру ... ... ... ... ... аса ... элементі болып табылады және ол әрқашанда өндіріс барысында туындайтын шығындар мен залалдардың орнын толтыруға, ... ... ... ... Осы ... өндіріс процесінде екі қарама-қайшы құбылыстар ұштастырылады. Біреуіне, адамдардың табиғи стихиялық апаттармен және басқа да ... ... ... ... ... адам мен ... арасындағы қарама-қайшылық жатса, ал екіншісіне қоғамдағы адамдар арасында ... және ... да ... қатысты, қоғам ішінде туындайтын адамдардың арасындағы өндірістік байланыстарды қиындататын қарама-қайшылықгар жатады. Міне, осындай қарама-кайшылыктар келеңсіз нәтижелерге әкеп соғатын төтенше жағдайлар мен ... ... ... ... ... ... ... қалыпты жүріп жатқан қоғамдық өндіріс процесі адамдардың ... ... ... тыс ... ... ... ... байланысты бұзылатын болса, онда сол қатерлі жағдайлар сақтандыру оқиғалары деп айтылады. Жоғарыда аталған жайларға байланысты қоғамдық өндірістің қатерлі ... ... ... арасында стихиялық және басқа да ... ... - ... ... ... ... болдырмау, алдын-алу, әрі қарай тарауына жол бермеу, сондай-ақ келтірілген зиянның орнын талассыз толтыру жөніндегі объектілі ... ... Бұл ... - ... ... болатындықтан жиынтығында қоғамдық өндірісті қорғауды сақтандырудың экономикалық категориясын құрады. Осы категорияның ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ақшалай және натуралды сипаттағы өлшемдермен сипатталынып келтірілген зиянның төтеншелігі; ... ... ... ... алу, ... және ... ... өзге де зияндардың орнын толтырудың объектілі түрдегі қажеттілігі сияқты негізгі белгілер арқылы көрініс табады.
Ал көрсетілген белгілер адамдардың ... ... ... ... ... ... және сақтандыру қорғауының қажеттілігін дәлелдейді. Сақтандыру тәуекелі мен сақтандыру шаралары сақтандырудың экономикалық категория ретіндегі маңызын ... ... ... ... ... ... келтіру және т.б. шараларды жүзеге асыруға қажетті сақтандыру қорын қалыптастыру, қоғамдық өндіріс аясындағы қорғауды сақтандырудьң экономикалық категориясының осы қор ... ... ... ... Аса ... осы сақтандыру қоры негізінде өндіріс аясында белгілі бір уақыт
көлемінде жасалынатын ұлттық табыстың қайта бөлінуі есебінен қалыптастырылады.[3]
Сақтандыру қорының есепті жыл ... ... ... ... ... қорына түседі. Ал зиянның орнын толтыруға және т.б. шараларға жұмсалған бөлігі ... ... ... қана қоймай, сонымен бірге өндіріске кеткен қаражаттардың қалпына келтірілуін ... ... бір айта ... ... ... ... сақтандыру ақша қоры мемлекеттің қаржы жүйесінің бюджет, банктердің қаржыларынан кейінгі буыны болып табылады. Алдында айтқанымыздай сақтандыру экономикалық категория ретінде ... ... ... және ... ... ақша ... ... белгілі қорларды қалыптастыру, бөлу және қайта бөлу кезіндегі ... ... ... ... ... ... ... категориялардан ажырата білу үшін оның өзіне тән ерекшеліктерімен танысуымыз қажет.
Экономикалық категория ретінде сақтандыру мына келесідей ... ... ... ... ... қайта бөлу қатынастары пайда болады. Осы қайта бөлу қатынастарының негізінде сақтандыру ... ... және ... оқиғасының туындау мүмкіндігі жатады;
- сақтандыру кезінде тек сақтандыру ауқымындағы қатысушылар ғана қатысатын тұйықталған қайта бөлу қатынастары туындайды. Бұл ... ... ... қоры тек ... ... ... ... жарналары есебінен қалыптастырылады;
- сақтандыру қорына жұмылдырылған сақтандыру төлемдері ... ... ...
- ... ... ... ... бөліністер арасында және белгілі бір уақыт көлемінде қайта бөлуді ... ... ... ... ... ... ... мен сақтандырылған объектілерді ... ... және ... бірнеше жыл бойы ешкандай төтенше жағдай орын алмаған болса, сақтандыру төлемдерін ... ... ... ... ... ... келтіруге қажетті запастағы қор құрылуы тиіс.
Сақтандырудың экономикалык манызы оның функциялары аркылы да ... ... Олар ... ... жүйесінің буыны ретіндегі ерекшеліктерінің қаржылардың функцияларына сәйкес келетінін көрсетеді. Сонымен, біздің ойымызша сақтандыруға мынадай функциялар тән болады: жұмылдыру функциясы; ... ... бөлу ... ... функция; алдын алу функциясы; жинақтау функциясы); бақылау функциясы. Осы функциялар өздігінен емес, тек сақтандыру қызметін жүргізу ... ғана іс ... ... асырылады. Жұмылдыру функциясының көмегімен мақсатты сақтандыру қорының ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. ... ... ... ... өз ... үш ... тұрады: олар тәуекелдік (немесе қалпына келтіру) функциясы; алдын алу ... ... ... Бұл ... ең ... ... және алдын-алу функциялары болып табылады. Тәуекелдік функция тұйықталған сақтандыру қатынастарының ішіндегі зияндардың орнын толтыруды, қалпына келтіруді, апаттарға ... ... ... ... ... ... асырады. Алдын-алу қатерлі жәйттерді болдырмауға, сақтандыру тәуекелдерін мүмкіндігінше азайтуға бағытталған профилактикалық шараларды жүргізуге ... ... ... саналады. Бақылау функциясы сақтандыру қорларының мақсатқа сәйкес ... ... ... ... ... тиісті зандарға сәйкес жүргізеді.[5]
Сақтандырудың қоғамдық өндірістің үзілмеуін, баланысты болуын, тоқтатылмауын қамтамасыз етуді көздеп атқарылатын ... ... ... мына ... ... табуы керек: сақтандыруды колдану аяларын ұтымдыландыру; сақтаңдыру операцияларын дамыту көрсеткіштерін жақсарту; зияндарды толығымен және дер ... ... ... уақытша бос сақтандыру қаражаттарын сақтандыру ұйымдарының инвестициялық қызметтерінде пайдалану.
Сонымен, сақтандыру катысушыларының ақшалай жарналары есебінен табиғи ... мен ... ... ... ... зиян ... заңды тұлғалар мен азаматтардың тартқан зияндарын қалпына келтіруге және орнын толтыруға арналған мақсатты сақтандыру қорын құру жөніндегі ... ... ... бөлу ... жиынтығы болып табылады.
Демек осы жәйтті былайынша толық тұжырымдауға болады: сақтандыру әкімшілік, конституциялық, ... ... және т.б. ... ... ... сактандырылған тұлғаларға қатысты тиісті зандарда немесе шартта көзделген ... ... орай ... ... мен сақтандыру өтемін жүзеге асыруға байланысты кешенді, базистік экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде көрініс табады.
Осы қысқаша сипаттамадан ... ... ... ... ... және ... еліміздегі даму кезендері мен құқықтық аспектілерін қарастыру кажет. Негізінде, сақтандыру көне дәуірден бері адамдар өркениеті арасындағы қоғамдық-экономикалық ... ... бір ... қауіпті, шығын-зардапты немесе пайдалы, көбінесе объектілі, кейбір ... ... ... ... байланысты орын алатын өте қажетті категория әрі сол өндірістік катынастардың мызғымас бөлігі болып табылады. Алғашқы кезде ... ... ... ... деген сөздермен байланысты болса, кейіннен көмектесу, жақтасу, кепілдендіру, қорғау, ұстап тұру, тауда, теңізде сақтандыру және т.б. ... да ... ... ... өте көне ... құл иеленуші қоғамдарда туындаған болатын. Мысалы, бізге жеткен деректер бойынша кұл иеленушілер, ... ... мен ... ... ... ... ... жіберуінен, ұрлықтан, тонаудан және басқа да қатерлі оқиғалардан қорғау тәсілі ретінде сақтандыруды пайдаланған. Осы қоғамдағы кезіңде мал-мүлікті және бәсеке басты ... орай ... ... ... ... ретінде көрініс берген еді. Көне дәуірдегі сақтандырудың алғашқы нысандарының негізінде өзара міндеттемелер арқылы ... ... ... ... ... ... болады. Сол кездерде қалыптасқан негізгі қағидат бойынша сақтандыру пайда табуға, байлыққа бағытталған ... ол тек ... ... ... ... табылған. Демек, келтірілген залалдың орнын ақшалай емес, тек сол зардапқа баламалы мүлікпен, ... ... ... ... ... ... белесінде объекттілі қалыптасып, жан-жақгы дамыған сақтандыру ісі уақыт өте келе ... ... ... асырылған. Мәселен, қалалар мен елді мекендердің өсуіне карай ғимараттар мен ... және т.б. ... ... ... апаттар мен өрттерден жойылуы немесе бүлінуі қауіпінің күшеюіне байланысты адамдар ... ... ... ... ... ... мүмкін болса қауіптің алдын алуға немесе болдырмауға бірлесіп ... ... ... 1310 жылы ... ... ... ... мен қолөнер гильдияларының мүліктік мүдделерін корғау жөніндегі операцияларды жүзеге асыратын "Сақтандыру палатасының" құрылуы жоғарыда айтқанымыздың айғағы болса ... ... ... ... ... ... ... өрттен сақтандыру да дами бастаған еді. Кезінде өрттен сақтаңдырудың қарапайым нысаны мүліктері бүлінген немесе өртеніп ... ... ... үшін ... арнаулы алым түрінде болған. Әрине бүл көмекті шын ... ... деп айта ... ... 1866 ... Лондон қаласының орталығын жойып жіберген жойқын өрттен кейін демек, ... мен ... да ... ... ... "өрт ... деп ... сақтандыру мекемесі, соңдай-ақ 1667 жылы Норвегияның Христиания (кейіннен Осло деп аталған) қаласында Норвегиялық бранд-касса кұрылған болатын. Бұлардың бәрі және басқалары ... ... ... ... ... яғни тек ... мүмкін зардап-зиянның орнын толтыруды ғана көздеген. Осы сақтандыру жүйесі теңіз сақтандыруында күні бүгінге дейін қолданылады.
Зымырап өтіп жатқан заман ағымында ... ... ... және ... ... ... ... сақтандыру компанияларының саны мен айналымдық капиталдары өсе бастаған еді. Мәселен, он сегізінші ғасырдың алпысыншы жылдары Батыста мүлікті және жеке ... ... ... ... түрі ... ... қарап сақтандырудың дамып жатқан экономика талаптарына сай келгенін байқаймыз. Тек бір ескеретін жәйт, осы адам қызметінің ... ... тез ... ... ... ... талаптарына орай әдістері мен нысандарында әлсін-әлсін өзгертіліп отырған. Мысалы, 1706 жылы жер жүзінде бірінші рет өмірді ... ... ... ... 1800 ... ... қаржылық шығындарды, қатерлі жағдайлардан үйлерді қиратып кіріп жасайтын ұрлыктан сақтандыру түрлері пайда болған. Көне ... ... ... сақтандыру жөнінде жазбаша деректер мен мағлұматтардың сақталмауына қарамастан отырықшы мекендер мен ірі қалалардың аясында қандай да ... ... ... ... ... білеміз.
Кейінгі, Ресей империясының құрамындағы Казақстанда жүзеге асырылған ... ... ... ... ... де ... тән. ... сол кездерде Ресеймен шектес орналасқан Орынбор, Орал, Гурьев қалаларында және Жетісу өңіріндегі қалаларда, ... жер ... ... ... ... ... ... жүргені мәлім. Сондықтан, біздің ойымызша бірінші кезекге Ресей империясында қалыптасып, дамыған сақтандыруға, оның әралуан нысандары мен ... ... ... ... өту қажет. Ресей мемлекетіндегі сақтандыру XVIII ғасырдың ортасына таман Петербург пен ... ... ... ... ... ... орай басталған болатын. Ал бірінші Ресейлік сақтандыру ... 1765 жылы ... ... еді. ... ... саудасының жандануына байланысты 1781 жылы теңіз сақтандыруы бірінші рет жүзеге асырыла бастады. 1786 жылы сақтаңдыру ісін ... ... ... ... мына екі ... ... заемдық банк пен мемлекеттік ассигнациялық банк құрылған болатын. Осы банктер құрылыстар мен тауарларды, ренталарды, адамдардың өмірін және т.б. сақтандыру операцияларын ... ... ... он ... ғасырдың басында мемлекеттік сақтандыру жойылып, оның орнында акционерлік, өзара және жергілікті (жерлердегі) сияқты үш негізгі сақтандыру жүйесі біртіндеп қалыптасқан. 1827 жылы ... ... ... Ресей Бірінші акционерлік қоғамы пайда болған. 1835 жылы өрттен сақтандыру жөніндегі Ресейлік екінші қоғам, ал 1846 жылы "Саламандра" қоғамы ... ... орай ... ... ... ... деп есептелінген.
Шамалы уақыт өткеннен кейін, сақтандыру қоғамдары жауыннан соң каулап өскен саңырауқұлақтай қарқынды дами ... ... 1844 жылы ... ... ... речного, сухопутного страхования", 1847 жылы көлікті сақтандыратын Санкт-Петербургтің компаниясы, 1867 жылы "Русское", 1870 жылы "Коммерческое", "Варшавское", "Русский Ллойд", 1872 жылы ... ... ... ... жаңа ... ... ... болған.[7]
1877 жылдан бастап егістістерді бұршақ соғудан ... ... жер ... ... атты өзара қоғамы жұмыс істей бастаған (1901 жылы осыған сәйкес "Церера" қоғамы құрылған). 1881 жылы ашылған ... атты өте ірі ... ... өмірді, капиталдарды, ұжымдық және жекелей сақтандыруды жүзеге асырған. 1885 жылдан бастап мынадай шетелдік сақтандыру қоғамдарына Ресей аумағында қызметтерін жүзеге ... ... ... ... ... ... (Франция) және "Эквитебл" (АКДІ). 1888 жылы "Помощь" атты сақтандыру қоғамы бірнеше бағыттағы өз жұмысын жүргізген. 1895 жылы тұңғыш рет "Общество ... ... деп ... ... ... сақгандыру қоғамы құрылған. 1903 жылы Мәскеуде көптеген фирмалардың ... ... және ... ... өрттен сақтандыратын "Российский взаимный страховой союз" дүниеге келген болатын. 1905 жыддан бастап өз салымшыларының ... ... ... жинақ кассалары жүзеге асырған. 1913 жылы "Взаимное страхование ... ... ... и ... ... "Российский союз ... ... ... от огая деген ірі сақтандыру мекемелері қызмет аткарған. Ресейдегі жеке ... ... ісі ... тек ауқатты тұрғындарды қамтыған болатын. Осы аяда қызмет атқарған жиырма ұйымның ішінде ... ... ... ... үш мекеме болған "Жизнь", "Заботливость", "Генеральное". Кезіндегі статистика бойынша 1913 жылы сақтандыру жарғыларының ... ... 204,5 млн. ... ... Оның ... ... сақтандыру қоғамдарының үлесіне -- 63,1 процент, жерлердегі сақтандыру үлесіне -- 19,8 процент, өзара ... ... -- 6,7 ... ... ... ... сақтандыру қоғамдарының активтері 374 млн. сом мөлшеріңде болған.
Енді өз ... ... ... ... ... қадамдар мен сақтандырудың одан әрі даму кезендерін баяңдайтын сәт туған сияқты. Сақтандырудың Қазақстанға келуіне басты себеп болған ... ... деп ... ... ... серпіліс 1921 жылы жүзеге асырыла бастаған жаңа экономикалық саясаттың жүргізілуіне байланысты болды. Қазақстандағы (Қырғыз КСР) сақтандыру осы 1921 жылдың ... ... ... қызу ... алынып, оны ұйымдастырудың ұтымды нысандары, сақтандыру аппараттары мен бөлімдерін және ... ... ... қажетті материалдармен және азық-түлік, киімдермен қамтамасыз ету мәселелері қарастырылып тұжырымдар мен ... ... ... ... ... КСР) ... және ... -- тұрмыстық ерекшеліктері ескерілген, талданған осы ұсыныстар кейіннен нормативтік актілер қабылдау кезінде негізге алынған еді.
"Мемлекеттік ... ... ... 1921 ... ... ... Х ... орай Қазақстан аумағында 1921 жылдың желтоқсанының 14-інде Қырғыз КСР "Мемлекеттік мүліктік сақтандыру туралы Ережені" бекітті. ... ... ... ... халық комиссариатында мемлекеттік сақтандырудың бас басқармасы құрылды. Осы аталмыш басқарма кезінде барлық сақтандыру операцияларына басшылық жасаған болатын және ... ... ... тарифтерін әзірлеу, Қаржы халық комиссариаты бекітетін қағидалар мен нұсқаулықтар шығару, сақтандыру нысандарының ғылыми негіздемелерін әзірлеу, алдын-алу шараларын ұйымдастыру, жергілікті мемлекеттік ... ... ... ету, ... мен басқа да мемлекеттік мекемелерде өздерін сақтандыру органдарының өкілі ретінде көрсету сияқты міндеттерін орындауға атсалысқан.
Қазақстандағы табиғи апаттардан, т.б. ... ... ... ... ... және жеке басты сақтандыру Орынбор, Актөбе, Орда, Орал, Қостанай, Петропавловск және Семей губернияларында (сол ... ... ... ... ... 1921 ... қазанның 6-сындағы "Мемлекеттік мүліктік сақтандыру туралы" декрет ... ... тек ... ... мен елді ... және калалардағы жеке меншік шарушылықты қамтыған еді. Демек, мемлекеттік сақтандыру оларға өрттердің, ... ... ... ... суда және ... ... көліктер аварияларының (апаттарының) салдарынан келтірілген залалдың орнын толтыруға ... ... ... шілдесінде Х қабылдаған қаулысында Мемлекеттік сақтандыру қызметінің ұйымдастырылу жағы былайынша нақтыландырылған болатын: мемлекеттік сақтандыру шаруашылық есеп негізінде ұйымдастырылады; ... ... ... және ... ... ... ... рұқсат етіледі.
Осы ерікті нысандағы мемлекеттік сақтандыру алғашқы кездерде мемлекеттік меншікке қатысты да жүзеге асырылған еді. Мәселен, құрылыстарды мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... бойынша өрттен сақтандыру кезінде меншік нысандары мен пайдаланылу бағыттарына қарамастан барлық құрылыстар сақтандырылуға жататын.
Ал мемлекеттегі ... ... мына ... ... ... еді: ... ... мен егістіктерді міндетті және ерікті сақтандыру; көлік ... ... және т.б. ... ... ... ... сондай-ақ кепілдендірілген сақтандыру. Кепілдендірілген сақтандыру ауқымы кредиттік мекемелерді, мемлекеттік өнеркәсіпті, сауданы (қоймаларды), теміржол және су жолы көліктерін қамтыған және ... ... ... ... жылы ... сақтаңдыру жүйесінің қайта құрылуын көздеген кезекті компания жүзеге асырылды.
Жаңадан, республиканың әкімшілік-аумақтық бөліністеріне қатысты құрылған сақтандыру ... ... ... ... мемлекеттік сақтандыру кеңсесіне жүктелді, сондай-ақ оған жергілікті халықтың тұрмысына сай келетін сақтандыру түрлерін, оның ішінде ... ... және т.б. ... ... мал ... ... малдарды міңдетті сақтандыруды енгізу жөніндегі мәселені қарастырып, шешуге ұсыныс жасалды.
1929 -- 1930 жылдары ... ... ... түрлерін қысқартуға орай міндетті сақтандыру аясы ... ... ... 1930 жылы ... ... ... КСР Х ... бұрын ерікті сақтандырылатын мемлекеттік ... ... мен ... ... кооперативтен басқасы) мүліктері енді ... ... ... ... ... ... ... ... құрылыстар мен қора-қопсылар, ал қалалар мен қала санатындағы поселкелердегі құрылыстар оған қоса - жер ... ... ... кұйыннан және т.б. таулы аймактарда болатын табиғи құбылыстардан; ауылшаруашылығы жануарлары - қырылудан; ауылшаруашылығы өсімдіктері - ... ... ал ... ... ... кетуден және суық шалудан; соя, кенеп және мақта егістіктері шыкпай қалудан міндетті сақтандырылуға жатқан. Оған қоса тұқымдық қор, ... ... ... -- ... ... ... ... түрде сақтаңдырылатын болған.
Жаңаша құрылым облыстарда қаржылық басқармаларға ... ... ... басқармалары, аудандарда аудандық, қалалық қаржылық бөлімдерге бағынышты мемлекеттік ... ... ал ... ... ... ... ... сақтандыру басқармасы сипатында коммунистер партиясы орталық комитетінің қаулысына сай ... ... ... ісінің жаңа белестеріне бағдарланған тиісті қызметтердің жарқын көріністері 60 жылдардың екінші жартысында ... ... ... қол жеткізген көрсеткіштерден байқалған еді. Басты назар аударылған бағыт ауылшаруашылығы аясындағы сақтандыру жүйесі болды. "Колхоздардың мүліктерін мемлекеттік міндетті сақтандыру ... 1967 ... ... ... КСРО ... Кеңесінің Жарлығы мен КСРО Министрлер Кеңесінің қаулысы Мемлекеттік сақтандыру мен колхоздардың экономикалық баланстары мен мүдделерін сақтауды ... ... ... ... ... ... Осы және ... да құжаттарға сәйкес сақтандыру оқиғаларының тізбесі кеңейтілген болатын. Мәселен, ... ... тыс ... ... жетіспеуі, өсімдіктер зиянкестері, қолайсыз ауа райы жәие өзге де ыңғайсыз жағдайлар.
1968 жылғы ... ... ... ... мен ... жеке ... сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру жарналарын ақшасыз есеп айырысу жолымен төлеуі туралы" КСРО ... ... ... орай сақтандыру қоғамдық қатынастарына өте қажетті әрі тиімді элемент енгізілгенін ерекше атап өтуге тиіспіз. 1969, 1971, 1973, 1975, 1976, 1977, 1980, 1984 ... ... әр ... ... мен ... ... ... асырылған міндетті және ерікті мемлекеттік сақтандыру үлкен жетістіктерге жеткен болатын. 1981 жылғы қазанның 2-сінде КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумының "Азаматтардың ... ... ... мемлекеттік сақтандыру туралы" Жарлығында жаңа тарифтер мен бағалар, ... мен ... ... ... сақтандыру аумағы мен объектілері, сақтаңдыру құнын анықтау тәсілдері, сақтандыру төлемдері мен ... ... ... еді. ... жетілдіруге атсалысқан мына нормативтік актілер уақыт талабына сай қабылданылып отырған: 1977 жылғы ақпанның 8-індегі КСРО Министрлер Советінің ... ... одан әрі ... ... ... ... қаулысы, 1978 жылғы маусымның 1-індегі "Совхоздар мен басқа да мемлекеттік ауылшаруашылық кәсіпорындарына стихиялық ... мен өзге де ... ... келтірілген залалдардың орнын толтыру тәртібін жетілдіру туралы>> КОКП ОК мен КСРО Министрлер Советінің қаулысы, 1984 жылғы тамыздың 30-ындағы "Мемлекеттік ... одан әрі ... және ... органдарының жұмыстарының сапасын жоғарылату жөніндегі шаралар туралы" КСРО Министрлер Советінің қаулысы және 1986 жылғы қыркүйектің 3-індегі "КСРО үкіметінің ... ... және ... да мемлекеттік ауылшаруашылық кәсіпорындарын міндетті сақтандыру мәселелері бойынша ... ... ... және ... ... тану ... КСРО Министрлер Советінің қаулысы. Кеңестер Одағының ыдырауы мен Казақстанның егемендік алуына аздаған ... ... ... ... ... ... жүйесінің кемеліне келген шағы болатын деп санай аламыз. Мәселен, осы жөнінде атақты қаржыгер-экономист, сақтандыру ісінің ірге тасын қалаушы ... ... және ... ғалым К.К. Жүйріков 1990 жылдың басында Қазақ КСР-сында ... мына ... 20 түрі ... деп ... болатын: ауылшаруашылық сақтандыруы; азаматтардың жеке басының мүлігін сақтандыру; өмірді сақтандыру; ара ұялары мен олардың өнімдерін сақтандыру; азаматтардың қолындағы иттерді сақтандыру; ... ... ... ... мен ауылшаруашылығы культураларының шығымын сақтандыру; жолаушыларды ерікті сақтандыру; кәсіпорындардағы, мекемелердегі, ұйымдардағы, колхоздардағы, совхоздардағы және кооперативтердегі қатерлі жағдайлардан ұжымдық ... ... ... және ... отбасыларының мүшелерін, мүліктері мен өмірлерін жер сілкінісінен сақтандыру; шаруа қожалығының мүлкін сақтандыру; азаматтардың қолындағы жануарларын ... ... ... ... ... ұсақ ... ... жұмысты жоғалтуды-жұмыссыздықты сақтандыру және т.б.
Аталмыш сақтандыру түрлері осымен шектеліп қалмай өзге де түрлері ... ... ... ... ... сақтандыру; инвестицияларды сақтандыру; құрылыс-монтаж тәуекелдерін (катерлерін) сақтандыру; интернаттық балалар мекемелерінің тәрбиеленушілерін сақтандыру және т.б.
Қорытынды
Осы ... ісі мен ... ... құқықтық ірге тасын қалап, жүйеленген сақтандыру құрылысының әсем де күрделі ... ... ... ... одан әрі дамыту, оңтайландыру, жетілдіру процестерінің жемісті нәиижесі, ... ... қол ... ... ... ... ... құжаты Қазақстан Республикасы Президентінің 2000 жылғы 27-қарашадағы Жарлығымен бекітілген "Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы" мен 2000 жыддың 18-желтоқсанында қабылданған "Сақтандыру қызметі туралы" Қазақстан Республикасының заңы болып табылады.
Сақтандыру белгілі бір ... ... ... кезінде занды және жеке тұлғалардың мүліктік мүдделерін қорғау үшін сақтандыру жарналары мен сыйлықақылары ... ... ... ... ... және ... ... байланысты экономикалық категория және бір жағынан алғанда мемлекеттің қаржы жүйесінің элементі ... ... Ал ... ... қарастырсақ сақтандыру сол қаржы жүйесінің мына келесідей әрбір элементімен өзара қатынаста болады: мемлекеттік қаржылар; жергілікті мемлекеттік басқару ... ... ... қаржылары, және т.б. жекеше қаржылар. Сақтандыру саласындағы ... ... ... ... мен азаматтардың, кәсіпорындардың, мекемелердің, ұйымдардың, басқа да ... ... ... ... ... ... болады.
Сонымен, сақтандыру қызметі күрделі құрылымдығы, белгілі бір талаптар мен ... ... ... ... және ... ... ... қаржылық, азаматтық және т.б. құқық салаларының құқықтық нормаларына сүйене отырьш мемлекеттің қаржылық ... бір түрі ... және ... ... ретінде сақтандыру ісін жүзеге асыруға байланысты сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының іс-қимылдары мен әрекеттері ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Заңының 4-бабының 2 тармағында заң шығарушы: "Сақтандыру қызметі -- сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының сақтандыру (қайта ... ... ... мен ... ... Қазақстан Республиксының зандарының талаптарына сәйкес уәкілетті мемлекеттік органның лицензиясы негізінде жүзеге асырылатын қызметі" деп ... осы ... ... ... ... ... көзделген басты мақсаты мен атқаратын негізгі функциясы төтенше ... ... ... орай орын алған алатын зардаптар мен зиянның орнын толтыру, қалпына келтіру болып табылады. Сонымен бірге, алдын алу ... да ... ... осы жәйттерге байланысты мемлекеттік сақтандыру ұйымдары мен жекеменшік сақтандыру компанияларының бірінші кезектегі міндеттері арнаулы мақсаттағы ақша қорларын құру ... ... ... ... мына ... түсінігін беруге болады: сақтандыру қызметі деп, сақтанушылармен жасалған шарттардың негізінде олар ... ... ... және ... ... ... ... мақсатты сақтандыру қорын құру арқылы сол шарттарда көзделген сақтандыру оқиғаларының болуы салдарынан занды немесе жеке тұлғаға келтірілген зиянның орын ... және ... ... келтіру шараларын жүргізу жөніндегі өкілеттіктері бар сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының іс-әрекеттерін айтамыз.
Пайдаланған нормативтік құқықтық актілер тізімі
1. Тиімді ұлттық сақтандыру индустриясын ... және оның ... ... одан єрі ... ету ... ҚР ... 2002 жылғы 27 қарашадағы Жарлығымен бекітілген // П АЖ, 2002.4 ... ... К.К., Ким Г.В. ... страхование в Казахстане. Алматы, 2002.-5 б.
3. Сухов В.А. ... ... ... ... ... М., 2005.- 6 ... Федорова Т.А. Страхование в условиях рыночной экономики: принципы и практика. СПб., 2005.- 6 б.
5. ... Н.Я. ... ... ... ... М., 2003.- ... Рейтман Л.И. Страховое дело. М., 2002.- 7б.
7. Алякринский А.Л. ... ... ... ... в ... - М., ... 2004.- 9б.
8. Арзаков Т. Услуги страхование при перевозках // Внешняя торговля, 2002, № 11,12. - 14 ... ... К.К., Ким Г.В. ... ... ... ... С.П., ... в нормативных актах РФ и зарубежных стран - М., Юкис, 2003 - 19б
11. ... ... ... 18 ... 2000 ж. ... // ... Қазақстан, 2000. - 21 желтоқсан. 20б
12. ҚР Азаматтық кодексі, Алматы, 2008 - 20б ... К.К., ... И.И., ... Р.К ... ... практика, зарубежный опыт.- Алматы, 2000 - 24б

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі62 бет
Сақтандыру сыйақылары24 бет
1 Стресс,анықтамасы,жіктелуі,себебі. 2 Домбығу немесе ісіну18 бет
1998-2006 жылдардағы мұрағат ісін дамыту проблемалары47 бет
Swot талдау4 бет
SWOT талдау жүйесі3 бет
«Банк ісі» лекциялық курсы70 бет
«Бекмаханов ісі» ХХ ғасырдың 40-50 жылдардың ортасындағы республикадағы шығармашылық интеллигенция26 бет
Ісік ауруы4 бет
Ісіну, оның түрлері, даму жолдарды10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь