Топырақ түрлері (режимі) және оларды ретттеу

Өсімдіктер үшін топырақ фаунасы мен флорасы ең алдымен топырақтан алынатын су – олардың өмір сүруінсіз негізі.
Өсімдіктер үшін тағы да бір қажеттілігі – ол болмаса өсімдік басқа факторларда пайдалана алмайды.
Топыраққа су ат мосфералық жауын- шашын түрінде, жер асты суларынан, атмосферадағы су буының конденсациялануынан (сұйық түрге айналуынан), егінді суару кезінде келіп түседі.
Топырақтың су жүргісі (режимі) – ылғалдық топыраққа келіп енуі, онда қозғалуы, шығындалуы (жұмсалуы) және судың физикалық қасиеттерінің өзгеру процестерінің жиынтығы.
Өсімдіктерге су өте көп мөлшерде керек. Тамыры арқылы алынған судың олар аз ғана (0,15-0,5 пайыз) бөлігін сіңіреді. Қалған анағұрлым көп бөлігі өсімдіктердің жапырағы және басқа органдарынан буланып ұшып кетеді. Бұл процесті транспирация деп айтады. Белгілі бір аумақтан барлық шалғын болған судың көлемін осы жерден алынған өнімге бөлгенде, шығатын өлшеулі транспирациялық коэффициент дейді.
Транспирацияның арқасында топырақтағы ылғал өсімдік тамырына еніп, одан оның сабақтарына, бұтақтарына желгісіне және жапырақтарына тарайды, әрі қарай буланып атмосфераға кетеді.
Топырақпен бірге байланысқан су – бұл гигроскопиялық деп аталатын физикалық байланысятағы немесе сорбцияланған судың бір түрі. Бұл су түрі топырақ бөлшектері (көбіне коллоидтық) ауадан су буын өзіне тартқанда (сорбция) түзіледі немесе ылғалды топырақ «құрғақ ауалы» халге жеткенде байқауға болады.
Гигроскопиялық ылғал топырақ бөлшектерін жұқа, 2 - 3 дәл бағытталған су молекуласымен жамылып және өте зор күшпен ұсталып тұрады. Осы берік байланысқан ылғалдық бір түрі максималды гигроскопиялық су. Ол – су бумен толық қаныққан (96 – 100 пайыз) ауадан топырақ өзіне сіңіре алатын ылғалдың ең жоғарғы мөлшері.
Бос (болбыр) байланысты су. Бұл физикалық байланыстағы, яғни сорбцияланған (молекуланың тартылыс күшінің әсерімен топырақ бөлшектерінің беткі қабатына жиналған) жарғақ ылғал.
Топырақ бөлшектері сұйық сумен жанасқанда, олардың бетінде осал бағытталған судың молекулаларынан тұратын үлпек сұйық су пайда болады. оның қалыңдығы ондаған, жүздеген су молекуласынан құралады. Топырақ
        
        Топырақ түрлері (режимі) және оларды ретттеу.
Өсімдіктер үшін топырақ ... мен ... ең ... ... су – ... өмір сүруінсіз негізі.
Өсімдіктер үшін тағы да бір қажеттілігі – ол ... ... ... пайдалана алмайды.
Топыраққа су ат мосфералық жауын- шашын түрінде, жер асты ... су ... ... (сұйық түрге айналуынан),
егінді суару кезінде келіп түседі.
Топырақтың су жүргісі ...... ... ... енуі, онда
қозғалуы, шығындалуы (жұмсалуы) және судың физикалық қасиеттерінің ... ... су өте көп ... керек. Тамыры арқылы алынған ... аз ғана ... ... ... сіңіреді. Қалған анағұрлым көп бөлігі
өсімдіктердің жапырағы және басқа органдарынан буланып ұшып ... ... ... деп ... ... бір аумақтан барлық шалғын болған
судың көлемін осы ... ... ... ... ... ... ... дейді.
Транспирацияның арқасында топырақтағы ылғал өсімдік тамырына еніп, одан
оның сабақтарына, ... ... және ... ... әрі
қарай буланып атмосфераға кетеді.
Топырақпен бірге байланысқан су – бұл ... деп ... ... ... ... ... бір ... Бұл су түрі
топырақ бөлшектері (көбіне коллоидтық) ауадан су буын ... ... ... немесе ылғалды топырақ «құрғақ ауалы» халге жеткенде
байқауға ... ... ... ... ... 2 - 3 дәл ... ... жамылып және өте зор күшпен ұсталып ... Осы ... ... бір түрі ... ... су. Ол – су ... ... (96 – 100 пайыз) ауадан топырақ өзіне сіңіре алатын ылғалдың
ең жоғарғы мөлшері.
Бос (болбыр) ... су. Бұл ... ... ... (молекуланың тартылыс күшінің әсерімен топырақ бөлшектерінің
беткі қабатына жиналған) жарғақ ылғал.
Топырақ бөлшектері сұйық ... ... ... ... ... судың молекулаларынан тұратын үлпек ... су ... ... қалыңдығы ондаған, жүздеген су молекуласынан құралады. Топырақ
бөлшектерімен оның байланысы ... да, ... ... ... ... қарай жылжуы мүмкін.
Бос (еркін) су топырақпен молекулалық тартылыс күшімен байланыспайды,
өсімдіктерге енімді. Бұл ... екі түрі ... ... және
провитациялық.
Капилярлық су топырақтың копиляр түтікшелерінде орналасады, капилляр
немесе менион күштерінің ... ... ... ... сипатына
қарай капиллярлы су екіге: капиллярлы асылған (ілінген) және ... ... ... ... судың келесі түрі гравитациялық деп аталады. Бұл су топырақтың
капилярлы емес түтіктерінде болады, топырақ кескіні ... ... ... ... әсерінен қозғалады. Топырақтың барлық қуыстары
гравитациялық сумен толтырылығанда, ол ... ... су ... су – ... ... Бұған жататындар топырақтың су
өткізгіштігі, су сыйымдылығы, су көтергіштігі және ... ... ... ... өзі ... суды тез немесе баяу өткізу қасиетін
топырақтың су өткізгіштігі дейді. Ол бір өлшем ... ... ... су
бағанасының мөлшерімен өлшенеді. Су ... ... ... оның
беткі ағынның күшеюінен және буландырудың салдарынан көп суды жоғалтады.
Топырақтың су өткізгіштігі оның гранулометриялық құрамына, ... ... ... ... ... ... ... сипатына және басқа жайттарға байланысты. Мысалы құмдайт ... ... ... және ... ... ... суды ... көп
өткізеді.
Н.А.ачинский топырақ су өткізгіштігін былай бағалайды: егер ... ... ... 100С ... 5см су 1000 метр артық тереңдікке енсе,
бұл топырақтың су өткізгіштігін өте тез ... ... ... ... -ең ... ... ... қанағаттанарлық 30мм,
кем болғанда – қанағаттанарлықсыз дейді.
Топырақтың суды ... тұру ... ... ... ... ... қуыстарын толтырғандағы судың ең жоғары мөлшерін толық
ылғал сыйымдылығы делінеді. Топырақты мол ... ... су ... ағып ... ... буып тұратын жер асты суы жоқ
болғанда, топырақта қалатын су мөлшері ең аз немесе ... ... деп ... Топырақ ылғал сыйымдылығының соңғы көрсеткіші (ең
аз немесе егістік - шектік) оның су ... ... ең ... ол
бол-тың өзіне жинап алып ұзақ уақыт ұстап тұра ... ... ең ... ... ... ең аз ылғал сыйымдылығы ... ... ... ... ... ... тығыздығына байланысты болып келеді. Құмайт және құмдақ топырақтарда
оның мөлшері 5-20%, саздақ және ... ... 20-45% ... капилляр күштерінің арқасында суды төменнен ... ... ... оның су ... ... ... Ол ... топырақтың
гранулометриялық құрамына байланысты болады. Су көтергіштік құмдақ
топырақтан саздақ топыраққа ... өсіп ... да, саз ... ... ... ... ... газ тәріздес түріне ... ... ... оның ... ... ... ... дейміз.
Булану процесі топырақта үздіксіз жүріп жатады. Оның ... ... ... ... бұл процеске әсер ететін жағдай: топырақтың
физикалық қасиеттері оның құрылысы мен құрамы ... ... ... ... ... судың булану арқылы болатын шығынын
айтады.
Топырақтар жаралуы (генезисі) мен жіктелуі.
Табиғи топырақ құралу процесінің ...... ... таулық
жыныстардың жоғарғы қабатын топырақ құрылысы жағдайлар кешені ... ... ... деп оның ... ... ... айтады. Ал
топырақта даму жағдайларын (факторларын) қуат пен заттар алмасуын анықтауды
топырақ құрайтын процестердің мәні мен механизімін және ... ... ... мен ... ... ... тектік (генетикалық)
топырақтар қасиеттерін зерттейтін топырақтанудың жеке тарауы.
Таулықжынысты бірлесе ... ... ... ... бесеу. Олар: бір кешен (комплекс) ... яғни ... ... ... жыныс, климат, өсімдіктермен жануарлар (кіші
және ірі) ... ... мен оның жасы ... ... таулық жыныстың топырақ құрамдағы ролі жан – жақты. Ең
алдымен оның үстіңгі қабат топыраққұрайтын дене ... ... ... ... ... ... қасиеттерді оны құраушы жыныстық
механикалық (түйірлік – гранулалық) ... ... ... ... ... ... ... топыраққұралу процесіне тигізетін әсері зор, жан –
жақты, тікелей және жанама келеді.
А) ... ... ... қабатында қарашірінділік заттардың
шоғырлануына ... ... ... қасиеті құнарлылығын анықтайды;
Б) Өсімдіктің қалдығы топырақтағы кіші жандыларға қорек қажет болады
да, олардың тіршілігіне жағдай ... ... ... арқылы түрлі қышқыл ... ... олар өз ... ... қиын ... ... ... бұзылуын
(ыдырауы) үдетеді және жылжымалы (суда ерімтал) қосындылар ... ... бәрі - ... ... ... ... ... қатар өсімдіктің топыраққұралу процесіне жанамалы ықпалы бар.
3. Климат болса топыраққұралу процесінің ... ... ... ... (ауа - ... элементтер ішінде топыраққұралуда
басты рольді атмосфералық түсім (жауын - шашын) ... және ... ... (рельеф) сәйкес жылу мен ылғал, өсімдіктер таралуы өзгеріп
отырады. Тегіс құрылыста жауын-шашын, жылу мен ... түсу ... ал ... ... ... алақұла келеді. Соған сәйкес топырақ
жамылғыларында алалау келеді.
5. Топырақ шағы (ауасы) оның жаратылысы (геневис) мен даму ... ... ... ... В.Докучаевпен В.Вильямс көп көңіл
бөлген, оны құрлықтың мұзарттар немесе теңіз ... ... ... ... есептеген (бұл абсалюттік шақ).
Топырақ беттерінің ұзақ мерзімді өзгеріп (баяу ... ... ... ... ... игергенде топырақ құраушы 6-шы фактор
сапасында ... ... ... әрекеті туады. Адамның топыраққа
тигізетін ықпалы өте зор және жан-жақты келеді. Адам ғылымға негізделген
шаралар ... ... ... азот ... ... суару т.б)
топырақ құнырлығын арттыра алады.
Топырақтардың құрлықта таралуын топырақтану ғылымының ... ... ... зерттейді. Құрлықта топырақтар қалай болса солай
тарамаған. Олар топыраққұраушы ... ... ... пен ... жаралып тарайды. Орыстың атақты ғалымдары В.Докучаев пен В.Сибирцев
І ғасырдың ... ... ... жалпы географиялық заңдарын ашқан,
олар ендік (көлденең) пен ... (тік) ... ... ... деп ... ... ... типтерінің
белдеулеріне орналасқандығын түсіндіреді, ал биіктік ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Солтүстік Қазақстан экономикалық ауданының жер қоры87 бет
Топырақ режімдері және оларды егіншілікте реттеу жолдары5 бет
Валюта бағамы38 бет
Екі байланысқан нейронның синхрондық режимдері10 бет
Кәсіпкерлік және оларды салықтық ынталандыру65 бет
Реттеу сапасын бағалау15 бет
Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша некеге тұруды құқықтық реттеу84 бет
Access-ті бқ құру, сақтау және ашу7 бет
Adobe Photoshop бағдарламасымен жұмыс жасау кезеңдері21 бет
Excel кестелік редакторында байланыс жасау. Консолидация4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь