Нарықтық экономика туралы ақпарат

І. Нарықтың ұғымы, мәні, пайда болуы мен даму кезеңіжәне қызметі
1.1Нарықтың ұғымы мен мәні
1.2Нарық қатынастарының қалыптасуы мен даму кезеңдері
1.3Нарықтың қызметтері
II. Қазақстанда нарықтық экономикалық жүйесінің қалыптасуы мен дамуының мәселелері
2.1. Нарықтық экономикалық қалыптасу Қазақстандық моделі
2.2. Қазақстан Республикасының нарықтық экономиканы жетілдірудің үдерістері
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Нарықтық экономика –ертеден келе жатқан шаруашылықтың жүргізу құралы,оның дамуының өзіндік бай тарихы бар.нарықтың қалыптасуы айырбас пен қоғамдық еңбек бөлінісінің дамуымен байланысты. Нарық қатынастарының дамуын мынандай негізгі кезеңдерге бқлуге болады:
a) Нарық элементтерінің пайда болуы,
b) Натуралдық айырбас кезеңі нарығы
c) Тауар баламасы кезеңініннарығы
d) Тауар емес балама кезеңінін нарығы
Бірінші кезеңде айырбас операциялары тұрақсыз, кездейсоқ болады,олар өндірістің шарттары болып табылмайды. Құндық қатынастар, әрбір жеке сауда-саттық көріністерде кездейсоқ болды.
Екінші кезеңдегі тауар қозғалысын мына формула бойынша Т2 көрсетуге болады.Балама айырбас көбіне-көп өндірістің шарты бола бастайды.Осының нәтижесінде қоғамдық қажетішығындар категориясы қалыптасады.Құнның субстанциясы әліде болса тауардың бір түрімен біртұтас болып бірігіп кеткен жоқ,сондықтан «таза» құнның иеленушісі болып бірнеше тауарлар көрінуі мүмкін.
1.Әкімбеков «Экономикалықтеория» Кулыгин П. Социолистік экономикадағы нарық - «Вопросы экономики»,1990ж.
2.Журавлева Г. Социолизмнің экономикалық жүйесіндегі нарық-«Экономические науки»,1990ж. №7
3.Саяси экономия -Алматы, «Ана тілі»,1991ж.
4.Қазіргі замандағы нарық: табиғаты және дамуы/Э.П.Дунаев, И.Е.Рудакова Редакциясымен-М,МГУ,1992ж.
5. «Экономикалық теория» пәнінен СИЛЛАБУС
6.Ғабит Жүрсiн Хафизұлы Астана 2006
7. Ө.Қ.Шеденов,Е.Н.Сағындықов,Б.А.Жүнісова,Ү.С.Байжомар-тов, Б.М.Комягин - «Жалпы экономикалық теория», Ақтөбе «А-полиграфия» 2004ж.
8. Н.М. Шанский, В.В.Ваванов, Т.В.шанская – «Кралкий этимологический словарь русского языка» Москва 1961г.
9. Н.М. Шанский «Көп томдық орыс тілінің этимологиялық сөздігі», I томғ Москва 1973ж
10. Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан халқына жолдауы» 2006 жыл 1 наурыз.
11. И. Комягин «Жалпы экономикалық теория», Ақтөбе, «А-полиграфия» 2004ж
        
        Мазмұны
І. Нарықтың ұғымы, мәні, пайда болуы мен даму кезеңіжәне қызметі
1.1Нарықтың ұғымы мен мәні
1.2Нарық қатынастарының қалыптасуы мен даму ... ... ... ... нарықтық экономикалық жүйесінің қалыптасуымен дамуының мәселелері
2.1. Нарықтық экономикалық қалыптасу Қазақстандық моделі
2.2. ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
Нарықтық экономика - ертеден келе жатқан шаруашылықтың жүргізу құралы,оның дамуының өзіндік бай тарихы бар.нарықтың қалыптасуы айырбас пен ... ... ... ... ... ... қатынастарының дамуын мынандай негізгі кезеңдерге бқлуге болады:
a) ... ... ... ... ... ... кезеңі нарығы
c) Тауар баламасы кезеңініннарығы
d) Тауар емес балама кезеңінін нарығы
Бірінші ... ... ... ... ... болады,олар өндірістің шарттары болып табылмайды. Құндық қатынастар, әрбір жеке ... ... ... ... ... тауар қозғалысын мына формула бойынша Т2 көрсетуге болады.Балама айырбас көбіне-көп ... ... бола ... нәтижесінде қоғамдық қажетішығындар категориясы қалыптасады.Құнның субстанциясы әліде болса тауардың бір түрімен ... ... ... ... ... ... иеленушісі болып бірнеше тауарлар көрінуі мүмкін.
Үшінші кезеңдегі тауар тепе - теңдігі мына айырбас формуласы бойынша Т1- Т2 , ... - Т2 ... ... ... ... тауардың бір түрі тән.Ол ерекше тұтыну қасиетіне ... ... ... ... ... қалып отырады.Бұл кезенде өзінің иеленушісінің белгілі бір заттық формасымен біртұтас болып бірігіп ... ... ... өмір суре ... және деп ... ... байланады.Дүниежүзілік нарқтың қалыптасуымен құнның жеке дара иеленушісі қызметін алатын атқара бастайды.
Төртінші кезеңдегі тауар қозғалысының формуласы : Т1 - ... емес ... Т2 . ... ... ... тоқталуымен құнның иеленушілері несие ақшалар өзінің мәнін жоғалтады. Былайша айтқанда, құнның өзінің заттық иеле нушісінің оқшаулануы-қазіргі замандағы нарықты ... ... ... ... бірге нарықты стихиялы түрде дамушы немесе еркін нарық, ... ... ... ... деп ... Стихилы нарық капитализмнің алғашқы кезеңінде болды, оған еркін тауар өндірушілер мен сатып алушылар, еркін бәсеке мен еркін бағалар тән ... ... ... ... әлемдік экономикалық теорияның негізін қалаушы Адам Смит (1723-1790) өзінің (1776ж) деген басты еңбегінде - жеке ... ... ... ... ... ... ... және оны қоғамдық қажеттіліктерге лайықтаудың қозғаушы күші болып табылады деп жазған болатын. Сонымен бірге ... екі ... ... саудагердің арасындағы әңгіме әрқашанда бағаны өсіру ниетіндегі даумен аяқталады деп көрсетті. Оның пікірінше, ... ... ... ... шешуге араласпауы керек, ол тек қана жалпы тәртіпті қамтамасыз ететін рөлін атқару қажет. Мемлекет (>) ... ... ... ... ... ... ... Бірақ АСмит осы екі дәлел негізінде жаппай анархияны қорғаған жоқ. Керісінше, ол жеке капиталдың монополиялар мен картельдер арқылы бәсеке күресіне шек ... ... ... ... Тек ... ғана бағаны төмендету және өндіріс көлемін арттыруға ынталандырады, нарықты реттеуге қабілеті болады деп көрсеткен ... ... ... ... ... өзін-өзі реттеу механизімін ашты. Еркін бәсеке мен нарықтың пайғамбарының пікірінше - жеке мүддені қоғамдық ... ... ... мүмкін болады. Кейіннен, қоғамдық өндірістің күрделіленуіне байланысты нарықта ... орын ала ... ... жағдайда, оны реттеуді монополиялар өз қолынан ала бастады. Осы кезден бастап монополиялық ... ... ... XIX ғасырдың аяғында XXғасырдың алғашқы кезеңінде өмір сүрді. Нарықтың бұл түрінде еркін бәсеке шектеледі, ал ол экономикадағы сапалық және сандық ... ... кері әсер ... ... монополиялық үстемдік ғылыми-техникалық прогрестің баяулауына, бағаның өсуіне, тауар тапшылығына, ал түптеп келгенде, қоғамның барлық қайшылықтарының шиеленісуіне ... ... ... ... ... ірі ... монополиясына негізделген бұрынғы КСРОөның экономикасына жатады.Нәтижесінде ,суранам мен ұсыным сұрақтары әкімшілік өміршілік ... ... ... ... ... ... нарығының типы қалыптасты.
Қазіргі заманғы өркениетті елдерге реттелмелі нарық тән болып отыр.Оны тек қана еркін ... ... мен ... ... ... мен ... ғана емес, сонымен бірге - өнім өндіруге мемлекеттік тапсырыстарды орналастыру,шаруашылық субъектілеріне қаржы ... ... ... әсер ету , белгілі бір тауар түрлері мен топтарына мемлекеттік баға ... ... ... ... ... ... еңгізу, өндірістің көлемін тікелей шарт жасау негізінде реттеп отыру, әртүрлі кәсіпорын ассоциацияларын, жарнама - ... ... құр ... ... мемлекеттің шешуі рөлін атап көрсету керек (ол туралы кітаптың келесі тауарларына кеңірек айтылады).
Біздің жас тәуелсіз Қазақ мемлекетінде де толыққанды ... ... ... ... көшу ... дағдарыстан шығарудың баламасыз құралы деп танылып отыр.Қазақстан Республикасының нарықты экономикаға көшу бағдарламасын көрсету бұрын оның тарихына тоқталып өтейік.
Нарықтың қызметтері
Нарықтың мәні оның ... ... ... ... ... ... ... атқарады:
А)Тауар өндірісінің өзін -өзі реттеу қызметі. Бұл мына ... ... ... тауарға сұраныс өскенде , өндірушілер өздерінің өндіріс көлемін көбейтіп , бағаны жоғарлатады; нәтижесінде ... ... ... ... Баға ... өндірушілер өндіруді азайтады, осымен қатар,олар жаңа техника, технологялар енгізу, еңбек ұйымдастыруды жетілдіру ... ... ... ... ... өнім мен ... ... қоғамдық маңыздылығын айқындау қызметі. Бірақ бұл қызмет тек тапшылық жоқ өндіріс жағдайында жүзеге аса ... ... ... таңдауы бар болғанда, өндірісте монополия ... ... ... ... олар өзара бәсекелес болғанда;
Реттеу қызметі. Нарық арқылы әкономикадағы, өндірістегі және айырбастағы ... ... және ... ... ... ... өзін-өзі басқару принңптерін жүзеге асыру қызметі. Нарықтық құралдар әсері мен қоғамдық өндіріс әкономикалық жағынан ... ... ... ... және ... ... ... өндірушілер әркелкі түрге, буындарға бөлінеді , яғни дифференңиялданады.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... қашан пайда болды. Оның ерекшіліктері неден деген сұрақтарға жауап берелік. Бұл сұраққа жауап беру онай ... ... ... әлі ... ... өз халқымыздың , жеріміздің тарихын білмейміз.Мысалы , ... құл ... ... ... ... - ... қатынастар қалыптасты деген пікір берік орныққан.Оны қазақтардың көшпелі мал-шаруашылығымен айналасумен байланыстырады.Осы пікірдің негізінде Қазақстанда өндіргіш күштербің даму дәрежесі өте- мөте ... ... ақша ... ... ... ... ... жоқ дейді.Біздің бұл пікірге үлкен күмәніміз тарихшы ғалымдар болашақта өз пікірлерін айта жатар
Нарық қатынастарының пайда ... ең ... ... құрал-жалдықтарына жекеменшік .Ал Қазақстанда өндірістік қатынастардың негізі жерге феодалдық меншік болдыІрі-ірі мал ... ... де аса ірі ... ... мал-шаруашылығы жағдайына жер өндірісінің шарты ғана емес , сонымен бірге оның негізгі құралы да болды.
Жерге феодалдық ... ... ... ... ... ... алу ісімен тығыс байланысты.Оған Ресей империясының өте-мөте қатал жүргізген Қазақстанды отарлау ... ... әсер ... ... ... 43 ... ... аса құнарлы ,мәйекті жерлер жер ауып келген орыс шаруаларының патша үкіметінің әскери чиновниктерінің меншігіне тартып алынған ... ... ... ... жер үшін ... - ... күшейді,меншіктік бөлінусі тереңдей түсті, қауымдық - рұлық қатынастар ыдырай бастады.Патша укіметінің әскери басшыларына сүйенген ірі байлардың ... ... алуы ... ... ... бола ... Бұл процестер қазақ халқында бұрын-соңғы болып көрмеген таптық қатынастардың қалыптасуына, оның қайшылықтарының шиелісуіне ... әсер ... ... меншіктік бөлінісу Қазақстанда тауарлы ақша қатынастардың белгілі бір ... өріс ... ... жасады.Шындығында айырбас, сауда қатынастары қазақ даласында ерте кезде пайда болды.Айырбас ... ... ... мал ... ... мәлеметтері бойынша, Қазақстанда малмен сауда жасау,әсіресе XVI ғасырдан бастап мықтап өріс ... ... ... айырбас , шетке шығарып өткізу үшін өндіріліп отырған
Қоғамдық ... ... ... ... ... қозғалысы сан мыңдаған шаруашылық байланыстары арқылы жүреді. Олар кәсіпорындар-дың, ... ... ... ( территориялық кешендердің), ха-лық шаруашылығының экономикалық қан ... ... осы ... арқылы өндірістің жүзеге асады. Міне, қоғамдық өнімнің осы қозғалысында нарық маңызды қызмет атқарады. Әрине, оның өміршең-дігі өндірістің ... ... ... ... байланыс-ты, дегенмен нарықтардың біраз дербестілігі бар, сондықтан да болар ұдайы өндірістің барлық сатыларына, түпкі нәтижесі мен тиімділігіне ... әсер ... ... ... ... ... осы күнге дейін теориялық айтыстар толастамай келеді. Экономикалық әдебиеттр мен зерттеулерде ... ... мәні осы ... дейін ашыла қойған жоқ. Көпшілігі нарықтық қатынасты стихиялық күштер үстемдік ететін ұйымдастырылмаған, у-шуы көп кәдімгі базармен ... ал енді ... ... ... ... ... тез ... керемет деп те, немесе осы салада орын алып отырған олқылықтармен қайшылықтарды тез реттейтін ... деп те ... ... мағынада нарықты айырбас қатынасын білдіретін экономикалық категория деп қарайды. Ол экономикалық қатынастар жүйе-сінде ұдайы өндіріс процесінің маңызды сатысы, ... ... ... ... ... ... ... компоненті, тауарлы өндіріс пен айналыстың заңдарына сүйенетін айналыс процесі. Нарық - тауар мен ақша айналысы қатынастарының жиынтығы.
Экономикалық ... ... ... ... және оның ... (баға, бәсеке, ұсыныс, және т.б.) өмірге әкелді. Көп уақыт бойы біздің еліміздегі басқарудың әкімшілдік-әміршілдік әдісі үстем етуі ... ... ... ... ... ... ... экономикалық әдісіне көшу нарықтық айырбасқа кең жол ашып ... ... ... ... ... ... бұл ... қайталау емес. Бұрынғы сациолистік елдердегі нарықтық қатынастардың ұлғюы щаруашылық механизмін қайта құру барысындағы эаңды көрініс. Мысалы, ... 1988 ... ... ... реформа барысында өндіріс құрал-жабдықтарына көтерме сауданы енгізу арқылы нарықтың тепе-теңдігі ... ... ... ... ... ... байла-нысты өндіріс қатынастарының бүкіл жүйесінде әрекет етеді. Біздің қоғамымызда да нарық өндірістің тиімділігі мен халықтың әлеуметтік тұрмыс дәрежесін жақсарту бағытында ... ... ...
Нарық - бұл нәтиже мен еңбек шығындары аралығындағы байланыстар- ды (арақатынастарын) обьективті көрсететін, ... ... ... ... сай тұтынуды сипаттайтын өндіріс өнімдерін айырбастау актісінің жиынтығы. Экономикалық қатынастар қалыптасқан ... ... ... өндірісті біртұтас процесс ретінде ұйымдастырады. Тек нарық көмегімен ға- на ... ... ... ... ... ... ... Осылайша нарық өз шешімін тауып, қоғамдық тұтынуды қамтамасыз етуге қажетті мөлшердегі өндіріс құрал-жабдықтары мен жұмысшы күші халық шаруашылығы ... ... ... ... түрде бөлінеді.
Нарық, айырбас, айналыс - бұл ... ... ... ... және тұрмыстық деңгейде жиі теңестіріледі. Сонымен қатар олар қатаң себеп-салдарлы жүйеленген және тауарлы қатынастардың дамуындағы әр түрлі тарихи ... ... ... еңбек бөлінісінің болуы қызмет пен еңбек өнімдерінің айырбас қажеттілігінің пайда болуына әкеп соғады. Бұл айырбас барлық экономика- лық ... тән ... ... ... ... ... қоғамдық еңбек бөлінісімен келісілген және шаруашылық субъектілерімен шеттелген тауарлы өндіріс дамуының табиғи-тарихи процесі нәтижесі.
Алғашқыда нарық деп адамдар ... мен ... ... ... ... Олар қалалық алаңдар болған: Лондон "чревосы", Париж "чревосы" және т.б.
Тауар өндірісінің дамуы мен қатар нарық та дамиды және күрделене ... ді және оны ... ... да ... және ... түсті.
Нарық көпжақты, оны әр түрлі жағынан зерттеуге болады. ... да ... ... оның ... ... ... алу және сату ... бойынша нарық сұраныс пен ұсыныстың, өндіруші мен тұтынушының өзара әрекетінің сферасы ретінде қарастырыла-
ды.
Экономиканы ұйымдастыру ... ... ... ... ның ... ... ... формасы деп атайды
Нарықтық қатысушы тұлғалар позициясы бойынша нарықты шаруашы- лық тұлғаларының арасындағы ... ... ... деп ... ... ... алғышарттар бірден жүйеге келтіріліп, аз уа- қытта белгілі бір нәтижелерге қол жеткізе қою оңайға соқпайды. Нарықтық экономиканың негізін ... оңды ... ... тәжірибесіне на- зар аударатын болсақ, онда нарықтың ұзақ жылдар бойы қалыптасқандығын көреміз. Мәселен, АҚШ-та 1902 ... ... ... университетін- де нарық туралы дәріс оқытыла бастады. Себебі, сол тұста АҚШ-тың нарық жолына түсуіне 1873-ші жылдарда басталған экономикалық дағдарыс ... кер ... еді. ... экономистері: Дэвид Уэлд, Эдвард Аткинсон, Генри Эмери, Вальтер Дилл Скотт, Джорджа Фредерика және тағы да басқалары нарық жүйесін капиталистік жүйеге ... ... ... ... ... ... осы ... айналысатын 400-ден астам ғылыми-зерттеу институттар мен коммерциялық фирмалар бар.
Ағылшын А.Смит экономика туралы бір ғана еңбек жазғанымен, оның дербес ғылымға ... ... ... ғалым деп саналады. Оның ең- бегі "Халық байлығы" 1776 жылы жарық ... ... досы ... Юм ... бұл ұғымға ауыр болғандықтан, оны оқып-түсінетін оқырмандар саны көп ... ... ... ... ... Юм ... екен, аталған кітапты адамдар 200 жылдан астам уақыт бойы талмай оқып үйренуде.
А.Смиттің ойынша, ұлттың басты байлығы, өзге ... ... ... - ... ... күміс қорын жинауда емес, яғни байлық дегеніміз - ... ... ... және ашық ... сауда жасайтын қарапайым адамдардың әрекеттерінің нәтижесі. А.Смиттің пікірінше, нарықтық эконо- мика - ... бір ... ... ... емес, көптеген адамдар өздерінің жеке мүддесін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ретінде соңғы екі жүз жылдықта А.Смиттің еңбегінде іргетасы қаланған теорияны ... және оны ... ... ... нарық туралы ілімі Австрияның экономисі, Нобель сыйлығы- ның лауреаты Фридрих Фон Хайектің еңбектерінде дамытылған. Оның ... ... ... ... ұғым - ішкі ... пайда болған әлеуметтік тәр- тіптің бір формасы. Хайектің айтуынша, нарық жүйесінің шегінде бағалы-лықтың белгілі бір біркелкі шкаласы жоқ; ол тек ... ... жал- ... солар үшін қызмет атқарады, бірақ олардың алдында қойған мақ- саттарының қайсысы бірінші орындалу керектігіне кепілдік бермейді.
А.Смиттің ілімінен шығатын қорытынды ... ... ... және ... бәсекелестердің әрі олардың әрқайсысы өздерінің экономика- лық мақсаттарына жету жолындағы мүмкіндіктерін ... ... ... даму ... өз ... ... ны ұйымдастыруға әкелетіні аян. В.И.Ленин нарық мәселесіне ерекше мән берген. XIX ғасырдың 90-шы жылдарында көптеген еңбектер шығарды. Оның ішінде "Нарық ... ... ... және "Капитализмнің Россияда дамуы" ғылыми еңбегін айтуға болады. "Айырбастау" - дейді В.И.Ленин, - ... ... ... ... В.И. ... ... ша, "Нарық" ұғымын қоғамдық еңбек бөлінісінен айыруға болмайды. Міне, сондықтан да социализм орнатуда және социалистік шаруашылықты ұйым- дастыруда ... ... ... ... ... екен- дігі туралы В.И. Лениннің көзқарасы көптеген жағдайларға байланысты өзге- ріп отырған. Олардың ең бастылары: біріншіден, ... көз ... ... ... ... оның еркін бәсекелестік капитализмінің - моно -полистік ... ... көшу ... ... ... екіншіден, халқымыз орнатқысы келіп отырған қоғам мен оның қозғаушы күштері ... лы ... ... айқындала түсуі; үшіншіден, дәуір кезеңіндегі эконо -миканы мемлекет тарапынан басқару ... ... ... ... ... ... ... болуымен ерекшеленеді. Нарықтық экономика негізгі экономикалық мәселелерді ең тиімді жолмен шешетін жүйе болып шықты. Ол бірнеше ғасырлар бойы құрылды, ... ... ... және ... ... әлем ... экономикалық кейпін анықтап отырады.
Нарықтың мәнін анықтағанда, оның екі жақты мағынасы бар екенінен бастау керек. Біріншіден, нарық (маркет) деген ... ... ... өткізу деген түсінік, бұл айырбас, айналыс сферасында орын алады. Екіншіден, нарық -- өндіріс, бөлу, айырбас және ... ... ... ... арасындағы экономикалық қатынастар жүйесі. Бұл меншіктің әр алуан формаларын, тауар-ақша байланыстарын, қаржы-несие жүйесін пайдалануға негізделген, экономикалық іс-әрекеттердің күрделі механизмі.
Жалпы нарық ... ... осы ... ... ... айтыстар толастамай келеді. Экономикалық әдебиеттер мен зерттеулерде ... ... мәні осы ... ... толық ашыла койған жоқ. Көпшілігі нарықтық катынасты стихиялық күштер үстемдік ететін ұйымдастырылмаған, шуы көп ... ... ... ал енді ... ... ... барлық ауруынан тез жазатын керемет деп те, немесе осы салада орын алып ... ... мен ... тез ... ... деп те ... атқаратын басты қызметтеріне өндіріс пен тұтынудың арақатынасын реттеу, ұдайы өндірістін үйлесімділігін ... ету ... ... ... өтеу ... ... шаруашылығы кұрылымдары, өнімнің түрлері және басқа да шаруашылық параметрі жоспарланады. Сөйтіп, өндіріс пен тұтыну процестерінің арасындағы байланыстар ... Ал ... ... ... мен тапсырмалар алдымен нарықта, сұраныс пен ұсыныс, кәсіпорындардың келісімдері арқылы алғашқы сынақтан өтеді. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... маңызды рөл атқарады. Өйткені ол өндірілген өнімнін оған жұмсалған енбектің қоғамдық қажеттілігін дәлелдейді. Нарықтың тағы бір маңызды қызметі өндіріс ... ... Бұл ... олбағаның қоғамдық кажетті еңбек шығындарын накты сипаттауымен байланысты атқарады. Тек бағалар нарықтық өзгерістерді әрдайым ескеретіндей икемді болулары керек.
Осы тақырыптың ... ... ... ... ... ... экономикаға өтуіне байланысты жоғары болып отыр. Ұзақ ... бойы елде ... ... және оған ... меншік формалары қабылданған жоқ, ал ұлттық экономиканың дамуы әлемдік нарықтан толығымен оқшауланған еді.
Нарықтың құрылуы ... ... ... ... ... ... буфер қызметін атқаратын (жұмыссыздық, тауар өндірісі жетіспеушілігі) табиғи және жартылай ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы қазіргі таңдағы нарықтық экономика модельдерінің ерекшеліктерін көрсету.
Менiң осы тақырыпты орындаудағы негiзгi мiндеттерiм келесiдей:
- Нарықтық ... мәні және ... ... ... ... ... ... ҚР-ң нарықтық экономикасының қазіргі жағдайын талдау;
- ҚР нарықтық экономика модельдерінің жетілдіру ... ... ... ... зерттей отырып, нарықтық экономика тақырыбына арналған еңбектерінің көптігін байқай аламыз (оқулықтар, ... ... ... ... де ... осы ... ... аударып отыр, олар экономикалық қатынастарды басқарудың принциптерін, заңдарын, рычагтарын қарастырады.
Нарықтық экономиканы құрудың алғашқы қадамдары
КСРО Жоғарғы Кеңесінің ... ... ... көшу туралы мәселе көтерген болатын. Осыған байланысты республиканың өз ерекшеліктерін ескере ... ... ... ... көшудің концепциясын жасау қолға алына бастады. Дүниежүзілік экономаканың озық тәжірибелерін ескере ... ... ... қол ... -- ... реформаның мақсаты ретінде қаралды. Бұған жету үшін катардағы көптеген маңызды мәселелерді шешу қажет болды. Атап айтқанда, олар ... ... ... ... ... ... алу мен жекешелендіру негізінде жеке меншікті трансформациялауды жүзеге ... ... ... жасау;
республикада инфрақұрылымды өрістетуге мүмкіндік туғызу;
қаржылық-несиелік саланы реформалау;
шетел капиталын кеңінен тарту арқылы ашық ... ... ... ... ... ... жағдайы аталған мәселелерді жүзеге асыруға кері әсерін тигізді.
Тоқырау ... ... және ... ... орнықтыру мақсатында бірқатар шаралар қолға алынды. Алғашқы әрекет - 1992 жылдың қаңтарындағы ырықтандырудың бірінші кезеңі болып табылады. ... ... бір қыры -- ... ... Ал баға ... пен ... ... анықталады. Ендігі жерде оны мемлекеттік тұрғыдан реттеудің қажеті жоқ. Бағаны ырықтандыру біркелкі жүргізілді, осыған орай ... ... ... ... ... ... Тұтынушылардың ынта-ықыласын қорғап, қолдап отыру мақсатында баға жөне монополияға қарсы ... ... ... ... келді. Еркін бағаны орнықтырудың бірыңғай тәртібі ойластырылды. Қазақстан ... ... ... ... ... ие ... экономиканың кідіріссіз дамуын жеделдету үшін заңды базаны әзірлеу жұмыстары үздіксіз жүргізілді.
Қазақстан Республикасының 1993 жылғы бірінші ... ... жеке ... ресмилендірілді. Бұдан кейін жеке бизнесті дамытуға құқықтық негіз жасалды. Бұл ... ... ... себептерін былайша түсіндіруге болады:
технология мен басқа да құрал-жабдықтардың моральдық және физикалық тұрғыдан ескіруі;
бағаның ... ... ... ... ... ... өнімнің қымбаттауы;
KCPO ыдырағаннан кейін іргелес республикалармен арадағы экономикалық байланыстардың үзілуі;
жеке мүмкіншіліктің жетіспеуі;
заемдік айналым арқылы ... ... ... ... ... мақсатында 1993 жылы маңызды деген екі шешім кабылданды:
Республикадағы жеке ... ... бір ... ... ... 1993 ... ... бастап мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің Ұлттық бағдарламасы іс жүзіне асырыла бастады.
1993 жылдың 15 қарашасында республиканың өз ... ... -- ... ... ... Бұл ... ... қаржы жүйесін қалыптастыруға мүмкіндік жасады. Шындығына келгенде, Қазақстан осы күннен бастап экономикалық дербестік жолына түсті.
Мемлекет иеліғінен алу мен ... ... ... ... алу ... 1992 жылы ... Ол ... сауда объектілерін, қоғамдық тамақтандыру, тұрмыстық қызмет көрсету және баска қызмет ... ... сату ... ... ... жылы ... ұсақ ... жекешелендірілді. Ірі кәсіпорындар, әсіресе өнеркәсіп орындары, сол кездегі қолданыстағы заңға орай, ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп мекемелері еді.
Нарықтың дамуы жеке меншіктің көптүрлілігіне тікелей байланысты. Жекешелендірудің басты-басты үш ... ... ... Мұндағы негізгі мақсат -- қоғамның барлық мүшелерін қатыстыра отырып, жеке меншіктік құқықты іс жүзінде дәйектеу. Жекешелендіру барысында ... 97%-ы ... ... қол ... қана ... ... өз ... инвестициялық-жекешелендіру қорларында (ИЖҚ) сақтауға мүмкіндік алды. Республика тұрғындары бұл жолы жеке меншіктік құқыққа ... бар ... ... ... ғана ие бола алды ... ... да бұл кезде өз қиындығы бар еді. Өздерінің емін-еркін ақша айналымы болмағандықтан, олар тұрғындардан келіп түскен купондарды дер кезінде ақшалай ... ... ... ... түскен купондарды арнаулы аукциондарға салу арқылы жекелеген мекемелердің акцияларына ие болғанымен, ең ... ... ... ... ... еді. Осы және ... да ... инвестициялық қорлар өзін-өзі ақтай алған жоқ. Акционерлік коғамдар жұмысын ... алу үшін ... ең ... ... ... акциялар керек болатын. Құнды қағаздарға байланысты нарықтық қатынастарды қалыптастыру мен дамытуда оларға ИЖҚ лайықты дәнекерлік қызмет ... ... ... өзіне халықтың қалың тобын тарту арқылы әлеуметтік әділдік идеясын іс жүзіне асырды.
Шағын жекешелендіру жалпылай ... ... ... ... көбірек тарту мақсатында жүргізілді. Шағын немесс* ақшалай жекешелендіру объектілері -- көтерме және бөлшек ... ... ... ... ... ... мекемелер және басқа да қызмет түрлері болып табылады. Орталық Азия бирлсн қоры аралық сауданы ұйымдастырудың ұйытқысы ... ... ... ... ... ... шығындарды қажет еткен жоқ, керісінше, Қазақстандағы шағын және орта бизнесті дамытуға ықпал ... ... ... ... жекешелендірулер аса ірі (5000-нан аса жұмысшылары бар) мекемелерді қамтыды. 1994 жылдан бастап мұндай мекемелер шетелдік басқаруға беріле бастады.
Белгілі бір келісімге ... ... ... ... 5 ... 10 жылға дейінгі мерзімге берілді. Бұл компаниялар өз дөрежесінде мекемелер табысынан үлес алу ... ие ... ... ... ... компаниялары жетекшілерінің алдына бюджет пен ұйымдарға тиесілі қарызды дер кезінде жауып отыру, ұзақ мерзімді инвестициялар тарту, ... ... жөне ... ... ... отыру міндеттері қойылды.
Мекемелерді шетелдік басқаруға беру жекешелендірудің бастапқы сатысы болып табылады. ... ... мен оны ... ... ... ... ... бақылауға алып, ол компаниялар өэ міндеттемелерін орындамаған жағдайда аралықтағы келісімшартты кез келген уақытта бұзуға құқылы.
1994 жылдың желтоқсанына дейін отандық жөне ... ... 50-ге жуық ... ... Оның ... дәл ... ... ең ірі деген 45 мекемелерін қамтитын 30 келісімшарт нақты іске асырылып отыр. Олардың ішінде Павлодар алюминий зауыты -- ... ... , ... ... ... өзін ... ... іске асыру ушін құқықтық және басқа жағдайлар жасалады;
> Қазақстанның табиғи ресурстарынын дуниежузілік ... ... ... ... ... ... алу немесе басқа елдермен белісу;
> ... ... ... Қазақстанды дамыту ушін шетел инвестицияларын тарту және оны тиімді пайдалану;
1994 жылдың маусымында ... ... ... ... ... ... ... П. Социолистік экономикадағы нарық - ,1990ж.
2.Журавлева Г. Социолизмнің экономикалық жүйесіндегі нарық-,1990ж. №7
3.Саяси экономия -Алматы, ,1991ж.
4.Қазіргі ... ... ... және ... ... ... ... СИЛЛАБУС
6.Ғабит Жүрсiн Хафизұлы Астана 2006
7. Ө.Қ.Шеденов,Е.Н.Сағындықов,Б.А.Жүнісова,Ү.С.Байжомар-тов, Б.М.Комягин - , Ақтөбе 2004ж.
8. Н.М. ... ... ... - ... ... Н.М. ... , I томғ Москва 1973ж
10. Н.Ә. Назарбаев 2006 жыл 1 наурыз.
11. И. ... , ... 2004ж

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Фирма теориясы және оның нарықтық экономикадағы рөлі."25 бет
Агроөнеркәсіп кешенінің нарықтық экономикасы26 бет
Ақшаның ролі және нарықтық экономика27 бет
Банктік несиенің нарықтық экономикадағы ролі 23 бет
Банктер нарықтық қатынастар жағдайындағы өзіндік ерекшелігі бар кәсіпкерліктің дербес түрі31 бет
Банктердің нарықтық экономикадағы ролі24 бет
Банктердің нарықтық экономикадағы ролі туралы20 бет
Батыс Қазақстанның ауыл шаруашылығы нарықтық - экономикаға көшу кезеңінде (1990-2005 ж.ж)41 бет
Баға теориясы. Нарықтық экономикадағы бағаның ролі25 бет
Бағалы қағаздар нарығының теориялық және әдістемелік негіздерімен қатар оның жоғарыда аталған ұйымдық-экономикалық құрылымдарының нарықтық экономикадағы маңызын көрсету және бағалы қағздардың биржада сатылуы мен олардың үстінен қосымша үлестерді есептеу32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь