Топырақтың сіңіру қабілеті

Коллоидтар
Топырақжаралу процесінің дамуы топыраққа өсімдіктердің күлді элементтерімен азот, т.б. қоректік заттардың жиналуымен қабаттас жүреді. Өсімдіктерге қажет қоректік элементтердің жиналуы топырақтың сіңіру қабілеттігімен тығыз байланысты. ТСҚ деп, оның өзінде бітімді және судың лайлы қатты заттарды, газдарды ұстап қалуын айтады. Осы қабілет арқылы топырақта өсімдіктерге қоректі элементтер жиналады. Бұл саладағы ілімді –К. Гедройц, Д. Пряннишников, А. Соколовский, И. Антипов- Қаратаев, В. Чернов. орыс ғалымдары.
Сіңіру қабілет әр топырақтарда әр дәрежедеқалыптасқан. Ол көбінесе топырақтағы тым майда (дисперстік) бөлшектенген түиірлерге- коллоидті бөлшектеріне байланысты.Топырақта коллоидты бөлшектер көбейген сайын, оның сіңіру қабілеті де жоғарылайды.
Топырақ коллоидтерін диаметрі шамамен микронмен есептелетін әрекеті заттар бөлшектері құрайды. (1 микрода- 0,001 милдге тең, 0,001 микронды миллимикрон дейді). Коллоидті- шектердің ірлігі 0,1 микроннан миллимикронға дейін ауытқиды.
В.Оствальд схемасы бойынша коллоидтердің екі жолы бар: 1) бытырау арқылы, яғни бытырандыларда бөлшектеніп шығу, 2) кондессация арқылы, яғни бытырандылардан бөлшектеніп шығу. Топырақ коллоидтерінің бір минералдардан физикалық бұзылу арқылы бытырап, тозаңданып түзіледі де, екіншісі конденсациялық әдіспен органикалық қалдықтардан өзгеріп, химиялық бұзылу нәтижесінде жаралады.
Коллоидтер. топырақта золь (коллоидтік ерітінді) және гель (коллоидті қоймалжың тұңба) күйлерінде кездеседі. Коллоидтер бір күйінен екіншісіне көше береді. Коллоидтердің ерітіндіден тұңбаға көшуін коагуляция (жиырылу, ұю), керісінше тұңбадан ерітіндіге көшуін пептизация (бытырау) дейді. Тұңбадан ерітіндіге көшуді қайталанбалы немесе қайталанбайтын болады. Топырақ жаралуында коллоидтар коагуляциясының зор маңызы бар, колллоидтар тек топырақта золь (ерітінді) күйінде жиыла алады да, гель (тұңба) күйінде топырақта бекіне қалады. Коллидтар топырақта жоғарғы және төменгі температурада қызғанда, кепкенде немесе тоңазығанда коагуляцияланады. Бірақ коагуляцияның басты жағдайы электролиттердің (тұздардың, қышқылдардың, я негіздердің) әсері жатады
Әдебиеттер:

1. Гедройц. К. Таңдамалы шығармалар 1-3 том 1865ж
2. Горбунов. Н. МИнерология және топырақтың коллоидты химиясы 1974ж
3. Качинский.Н. Топырақ физикасы 1965,1970
4. Кононова М. Топырақ химиясы 1985ж
5. Орлов Д. Топырақ органикалық заты. 1963ж
6. Тазабеков Т, Тазабекова Е Құнарлығы Білім 1995ж
        
        Топырақтың сіңіру қабілеті
Коллоидтар
Топырақжаралу процесінің дамуы ... ... ... ... т.б. қоректік заттардың жиналуымен қабаттас ... ... ... ... жиналуы топырақтың сіңіру
қабілеттігімен тығыз байланысты. ТСҚ деп, оның өзінде бітімді және ... ... ... ... ... қалуын айтады. Осы қабілет арқылы
топырақта өсімдіктерге ... ... ... Бұл ... ... ... Д. Пряннишников, А. Соколовский, И. Антипов- Қаратаев, В. Чернов.
орыс ғалымдары.
Сіңіру қабілет әр ... әр ... ... ... тым майда (дисперстік) ... ... ... ... ... ... көбейген
сайын, оның сіңіру қабілеті де жоғарылайды.
Топырақ коллоидтерін ... ... ... ... заттар бөлшектері құрайды. (1 микрода- 0,001 милдге тең, 0,001
микронды миллимикрон ... ... ... ... 0,1 ... дейін ауытқиды.
В.Оствальд схемасы бойынша коллоидтердің екі жолы бар: ... ... яғни ... ... ... 2) ... яғни ... бөлшектеніп шығу. Топырақ коллоидтерінің бір
минералдардан физикалық бұзылу арқылы бытырап, ... ... ... ... ... ... ... өзгеріп, химиялық
бұзылу нәтижесінде жаралады.
Коллоидтер. топырақта золь (коллоидтік ерітінді) және ... ... ... күйлерінде кездеседі. Коллоидтер бір күйінен
екіншісіне көше ... ... ... ... ... ... ұю), керісінше тұңбадан ерітіндіге көшуін ... ... ... ерітіндіге көшуді қайталанбалы ... ... ... ... ... ... зор маңызы бар,
колллоидтар тек топырақта золь (ерітінді) күйінде жиыла алады да, ... ... ... ... ... ... топырақта жоғарғы және
төменгі ... ... ... ... ... Бірақ коагуляцияның басты жағдайы электролиттердің
(тұздардың, қышқылдардың, я негіздердің) әсері ... ... деп ... оң ... ... зарядты иондарға бөлінетін заттарды айтады- NaCI.
Коагуляция электролиттердің ең аз “Коагуляция босағасы” деп ... ... ... ... ... ... ... бар. Көбінесе топырақ коллоидтері теріс зарядты.
Тек алюминий мен темірдің ... оң ... ... ... ... ... ... Теріс зарядды коллоидтер оң
зарядты катиондармен, ал темір мен алюминий коллоидтері теріс ... ... ... ... ... ... және ... байланысты. Белсенді жылдам коагулянттарға үш валентті (AI мен
Fe), содан соң екі ... (Ca мен Mg) ... ... Бір ... (K, NH, ... Na) сәл ... тіпті қарама- қарсы
топырақ коллоидтерін ... ... Тек Н ... ... ... ... тұрады да, екі валентті
катиондарға жақындайды, себебі оның жарғақсу қабығы өте ... ... ... көп ... ... ... зор рөл ... қайталанбайтындай берік коагуляциялайды.
Табиғатта коллоидтердің шығатын екі көзі бар: 1) ... 2) ... ... ... байланысты топырақтың коллоид
бөлігінің құрамына органикалық және минералдық заттар кіреді; ... ... ... ... ... Топырақтағы
коллоидтер болмысы- көбінесе тұрақты тұңба- гель ... ... және ... коагуляция жағдайларының ылғи болуына байланысты.
Коллоидтердің золь (ерітінді) күйі- уақытша, тұрақсыз болмыс. ... ... ... ... ... ... байланыстырып тұратын катиондарды
басқа тұздармен ығыстыру керек. К. Гедройц топыраққа сіңірілген катиондарды
ас тұзының натрий катионымен жуып ығыстыруды, ... ... ... ... ... ... ... ерітінді
күйіне айналады.
Коллоидтер құрылысы. Жоғарыда айтылғандай, коллоидтерге
бытыранды күйіндегі заттар жатады. Оның әр ... көп ... ... ... ... ... ... Н. Горбунов) бойынша
коллоидтерді бөлшектің немесе мицелланың күрделі құрылысы бар. Әр ... ... ... ... 1) ... ... заттың ішкі өзегі
(ядросы); 2) ішкі өзекке тығыз байланып ... сәл ... ... ... ... немесе ішкі қос қабықша; 3) сыртқа қарама- қарсы
зарядты ... ... 4) ... иондар қабатшасы. ... ... ... ... ... жатпайды, тек оның диффузиялық
қабатшасы ... ... ... ... ... ... ... SiO
молекулаларының агрегаттары заряд анықтайтын иондардан SiO тұрады. Коллоидт
бөлшектің заряды теріс болса, оның ... оң ... ... ... ... топырақ коллоидтерінің заряды негізінен
теріс болады. Теріс зарядты, диффузия қабатында Н иондары бар, коллоидтерді
ацидоидтер дейді ... ... – СОО, ... ... SiO). Оң ... ... ОН иондары бар коллоидтерді базоидтер дейді. (AI мен Fe
тотықтарының гидраттары.
Топырақтың сіңіру қабілетінің ... ... ... иондар көбінесе алмаспалы реакциялар арқылы топырақ
ерітіндісінен ұсталады. Ал коллоидтер ... ... ... ... ... катиондарды сіңіреді. Сіңірілген катиондар коллоидті
бөлшектердің сыртында ... ... ... ... тұрады да, тек басқа
катиондармен ығыстырылады. Сондықтан топырақтың иондар ... ... ... ... ... ... Мысалы, қара топырақты ас тұзының
ерітіндісімен араластырсақ, оның ... ... ... ... ... ығыстырып шығарады:
(Топырақ) 4Са+ 8NaCI= (топырақ) 8Na+ 4CaCI
К. Гедройц және басқа зертеушілердің тәжірбиесіне ... ... ... ... тең ... өтеді: ығыстырылған
бір екі валентті кальций катионы орнына 2 бір валентті натрий сіңіріледі.
Топырақтың ... ... ... ... алмаспалы де
ерітіндіге катиондар ығыстыруын физмка- химиялық алмаспалы сіңіру дейді.
Бұл топырақтың ... ... ... түрі. Оның негізінде біріншіден
физикалық сырт энергия арқылы ... ... бар да, ... ... ... реакциялар жатыр.
Сіңірілген катионды басқа ... ... ... ығыстыра
алады. Сондықтан топырақта сіңірілген катиондарды алмаспалы негіздер дейді.
Алмаспалы сіңіру қабілет топырақтың тек тым уақ ... ... ... ... ... ... алмастыра алатын бөлігін
топырақтың сіңіргіштік кешені дейді. ... бұл ... ... ... және ... (шаң, тозан), химиялық
қосындыларданқұралады. Сондықтан
, оны кешенді (жинақты) деп атайды. Ал ... деп ... ... ... ... иондарды сіңіре алатын қабілетін айтады.
Топырақтың сіңіргіштігі әр мөлшері: топырақ неғұрлым балшықты, құмбалшықты
және одан қарашіріндісі көп ... сәл ... оның ... ... ... қарашіріндісі аз құм топырақтың сіңіру қабілеті төмен болады. Топырақтың
сіңіре алатын жалпы катиондар жиынтығы сіңіру сыйымы дейді. Оның ... ... ... (мың рет ... санмен)
бейнелейді. Алмаспалы сіңірілген негіздері Са, Mg. Na. H. K және NH. ... ... ... ... ... ... катиондары (Na. Mg. Ca.
Fe) бар топырақтарды негіздерге қанықбай, ал құрамында Н және АІ ... ... ... ... ... ... ... топырақ қасиеттеріне тікелей әсер етеді.
Кальций катионы қара топырақтарда ... су, ауа және ... ... ... ... ... орта ... Сіңіру
кешенінде Н катионы басым күлгін топырақтар ... ... ... су, ауа және ... ... (құбылым) мен қышқыл орта реакциясы болады.
Ал сіңірілген натрий катионы басым (сортаң, ... ... су, ауа ... режимі өте шашар, олар түйірпексіз болады, сондықтан су тисе ... ... ... тас балып қатады да, өндеуге жарамайды, топырақ
ерітіндісінің ортасы өте сілтілі болады.
Топырақтың физика- ... ... ... ... ... ... бар. Сол ... топырақтарда өсімдіктердің қоректік заттарды
(элемменттер) берік ұсталады. екіншіден, ... ... ... ... қабілетіне негізделген. К. Гедройц топырақтың
алмаспалы ... ... ... ... басқа механикалық,
физикалық, химиялық жәнебиологиялық сіңіру қабілеттерін бөлген.
Механикалық сіңіру. қабілеті деп, ... ... қуыс ... ... ... лай, құм, тағы басқа қатты заттарды өткізбей ұстап
қалатындығын айтады. Бұл ... ... ... ... ... ... құмбалшық, түйіртпектілігін
механикалық сіңіру қабілеті, құм, ... ... ... ... ... ... немесе молекулалық адсорбция деп,
топырақ ... ... ... ... ... және ... заттарды
сіңіріп, ұстап қалу қабілетін айтады. Мысалы, молекулалы су буларының
жарғақты сулардың, ... бояу және ... ... ... ... ... ... тұздар мен оның ерітіндісіндегі
тұздардың өзара химиялық алмаспалы реакция ... ... ... қосындылар түзуінде. Химиялық сіңіру нәтижесінде топырақта түрлі
қоспалар шоғырланады және олар ... ... ... ... ... керекті заттар катиондар мен аниондар сіңіріліп
ұсталады.
Ұсталған ... ... ... ... ... қарай
қайтадан жылжымалы түріне айналады да, олар өсімдіктер ... ... ... заттар топырақтағы басқа ... ... ... қосылыстар түзеді. Олар химиялық жолмен сіңірілтін қосындыларға
жатады.
Химиялық жолмен сіңірімейтін ... азот ... ... ... барлық катиондармен әрекеттесіп, суға тез ... ... ... да ... шайылып кетуі мүмкін.
Биологиялық сіңіру. топырақта қоректік ... ... ... ... бұл ... түрінін рөлі өте зор. Биологиялық,
сіңіруі ғылыми ... ... ... В. ... Бұл сіңіру
топырақтардағы өсімдіктердің тамырлары мен кішіжандылардың тіршілігіне
байланысты. Олар ... ... ... заттарын сіңіріп, өз
денелерін құрауға, ерімейтін, күрделі органикалық ... ... ... ... ... ақуыз құрамында бекіп қалады.
Өсімдіктер азот тұздарын топырақтан алатын болса, бактериялар азотты ... ... жұта ... ... азот ... деп ... ... тек
өздеріне қоректі элементтерге С, Н, О, К, Са. т.б. ... ... ... ... ... ... ыдырап, топыраққа қайтып
оралады.
Әдебиеттер:
1. Гедройц. К. Таңдамалы шығармалар 1-3 том ... ... Н. ... және ... ... ... ... Качинский.Н. Топырақ физикасы 1965,1970
4. Кононова М. Топырақ химиясы 1985ж
5. Орлов Д. Топырақ органикалық ... ... ... Т, ... Е Құнарлығы Білім 1995ж

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биосурфактанттар және мұнайды қышқылдандыру7 бет
Топырақтың фазалық құрамы10 бет
Жер ресурстарын пайдалану мәселесі30 бет
Топырақтағы мұнай өнімдерінің биодеградациясына биосурфактанттардың әсері9 бет
Сіңіру қабілетінің түрлері: механикалық, биологиялық, физикалық, химиялық, физика-химиялық5 бет
Топырақтың химиялық ластануы5 бет
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
Pseudomonas туысы өкілдерінің фенолды ыдырату қабілетін зерттеу22 бет
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь