Сәбит Мұқанов және эпистолярлық жанр

1. СӘБИТ МҰҚАНОВ ЖӘНЕ ЭПИСТОЛЯРЛЫҚ ЖАНР
1.1 Қазақ әдебиетіндегі С. Мұқанов шығармашылығының зерттелуі.
1.2 «Эпистолярлық жанр» ұғымы және С. Мұқанов хаттары
2 ЖАЗУШЫ ШЫҒАРМАЛАРЫНА КЕЛГЕН ХАТТАР
2.1 Шығарманың көркемдігіне байланысты келген хаттар
2.2 Шығарма кейіпкерлері және шынайы өмірмен байланыс
ІІІ ЖАЗУШЫНЫҢ ЖЕКЕ БАСЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ХАТТАР
3.2 Адами болмысын айшықтайтын хаттар
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОСЫМША
ПАЙДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Мұқанов Сәбит Мұқанұлы (1900-1973) - қазақ әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі, қоғам қайраткері, Қазақстанның халық жазушысы, Қазақстан Ғылым академиясының академигі.
Қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы Сәбит Мұқанов атындағы ауылда туған. Омбыдағы оқытушылар курсын, Орынбордағы жұмысшылар факультетін, Мәскеудегі Қызыл профессорлар институтының әдебиет бөлімін бітірген.
Ауыл молдасынан оқып, хат таныған. Жасынан ел аузындағы жыр-толғауларды, қисса-дастандарды жаттап, мақамдап айтып үйренген. 14-15 жасынан өлең-жырды ауызша да, жазып та шығара бастайды. 1918-1919 жылдары Омбыдағы оқытушылар курсында білім ала жүріп Мағжан Жұмабаевқа хатшылық еткен.
1. Қирабаев С. халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдарының жинағы.- Алматы: «КИЕ» лингвоелтану иновациялық орталығы, 2010.-380бет.
2. Кәкішұлы Т., Ахмет К. Сәбит Мұқанов: әдеби –ғылыми ғұмырнама. –Астана: Фолиант, 2009. – 352 бет
3. Ахмет К. халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдарының жинағы.- Алматы: «КИЕ»лингвоелтану иновациялық орталығы, 2010.-380бет.
4. Әуезов М. Жирма томық шығармалар жинағы. Т. 18. Зерттеулер мақалалар. Алматы, Жазушы, 1985.
5. Әбдиманұлы Ө. халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдарының жинағы.- Алматы: «КИЕ»лингвоелтану иновациялық орталығы, 2010.-380бет.
6. Момынова Б. Шәкәрім поэзиясының тілі. –Алматы,: «Арыс», 2008. -256 бет.
7. Балақаев М. Жанпейісов Е. Томанов М. Манасбаев Б. Қазақ тілінің стилистикасы. 1974ж.
8. Сыздық Р. Қазақ әдеби тілінің тарихы. – Алматы: 2004.
9. Ефимов А. История русского литературного языка: – 1954.
10. Кенжебаев Б. Қазақ баспасөзінің тарихынан мәліметтер: – 1956.
11. Тынянов Ю. Поэтика. История литературы. Кино. М. 1997.с.225.
12. Алексеев М.П. Сравнительное литературоведение. Л., 1983. С.165
13. Честерфилд. Письма к сыну. Л. 1971.с.304
14. Абрамович С. Пушкин в 1836 году. М., 1985; Я.Л. Левкевич Автобиографическая проза и письма Пушкина. Л., 1988 г.Тург. Полн.сбор.иписем в 28т. Письма Т.М., -Л., 1961. С.15
15. Сәбит Мұқанов жайлы әдеби хабар. Қазақ радиосының «Алтын қоры», Д-934
        
        1. СӘБИТ МҰҚАНОВ ЖӘНЕ ЭПИСТОЛЯРЛЫҚ ЖАНР
+ Қазақ әдебиетіндегі С. ... ... ... ... ... ... - қазақ әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі, қоғам қайраткері, Қазақстанның халық жазушысы, Қазақстан Ғылым академиясының академигі.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... атындағы ауылда туған. Омбыдағы оқытушылар курсын, Орынбордағы жұмысшылар факультетін, Мәскеудегі ... ... ... әдебиет бөлімін бітірген.
Ауыл молдасынан оқып, хат таныған. Жасынан ел аузындағы жыр-толғауларды, ... ... ... айтып үйренген. 14-15 жасынан өлең-жырды ауызша да, жазып та шығара бастайды. 1918-1919 жылдары Омбыдағы оқытушылар курсында білім ала ... ... ... ... ... Оқуды бітіргеннен кейін біраз уақыт мұғалім болды. 1921 жылы Ақмола губерниясы мемлекеттік саяси басқармасының төтенше әскери бөлімнің жауынгері ... ... ... әр ... ... ... ел арасында астық жинау жұмысын жүргізген. 1922-1926 жылдары Орынбордағы жұмысшылар факультетінде оқыған. 1926-1928 жылдары баспасөз орындарында қызмет атқарып, ... ... ) ... ... ... Қазақстан Мемлекеттік баспасының бас редакторы қызметтерін атқарған. 1928 жылы Петропавл қаласының газетінің редакторы және Жазушылар бөлімінің жетекшісі болған. 1930 жылы ... ... ... ... ... шығарған. 1932-1935 жылдары Мәскеудегі Қызыл профессорлар институтының әдебиет бөлімінде оқыған. 1935 жылы республикалық , газеттерінің ... ... ... ... Қазақстан Жазушылар одағын басқарған. 1937-1941 жылдары Қазақтың Абай атындағы педагогикалық институттың профессоры болып, қазақ әдебиетінен сабақ берген. 1943-1951 ... ... рет ... ... одағының төрағасы қызметін атқарған. 1958-1969 жылдары Дүниежүзілік Бейбітшілікті қорғау комитетінің мүшелігіне, ... ... Араб ... ... жөне ... ... ... қазақ бөлімшесінің төрағалығына сайланған.
Сәбит Мұқанов әдебиетке араласқаннан бастап-ақ дәуір, заман алға қойған тақырыптарға қалам тербеді. Ол ... ... ... ... ... еңбек етті. Жазушы қаламынан туған әдеби мұра сан жанрлы, мол көлемді, ... мәні ... да ... Ол 80 мың ... жуық ... өлең, жиырмаға тарта поэма, бірнеше повесть пен роман, көптеген әңгіме, очерктер, оннан астам пьеса, ... оқу ... ... ... ... ... ... талдайтын монографиялар, қазақ мәдениетінің тарихы және этнографиясы туралы зерттеу еңбектер, тағы ... ... ... ... ... ... ... өлеңдері мен поэмалары, мақалалары мен әңгімелері (, 1917; , 1919, т.б.) 1917 жылдан жариялана бастады. Ол 1924 жылы ... мен ... және ... ... ... атты тұңғыш кітапшасын шығарған. 20 жасынан поэма жаза бастады: , , , , , 1926-1927 ... , ... ... ... ... 1928 жылы ... 1931 жылы ... (орыс тілінде , 1934), тағы басқа туындылары жарияланды. ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мәні зор түйіндерді толғаған. Ал ... ... ... ... ... бірі саналды. Ол бұл романды едәуір өзгерістер енгізіп, 1959 жылы деген атпен қайта бастырып шығарды.
30-жылдары (1933), (1934) атты ... ... (1935), ... (1938), тағы ... ... ... бейнесі, қоғам кескіні аңғарылады. Одан соң (1935), (1937) романдары, (1937) повесі, тағы басқа ... ... ... (1938, , 1948, орыс ... ) романында Қазақстандағы 1910-1920 жылдардағы күрделі оқиғаларды бейнелеген. 1-дүниежүзілік соғыс, 1916 жылғы көтеріліс, Ақпан революциясы, Қазан төңкерісі, Азамат соғысы, ... ... ... ... тағы ... ірі ... оқиғалар роман сюжетіне аркау болған. Романдағы басты тақырып - қазақ халқының, Қазақстанның тарихи тағдыры.
романы - қазақ ... ... ... ірі ... ... ... ... шығарма. Роман КСРО халықтары тілдерінде және бірқатар шет ел ... ... ... ... негізделіп пьеса жазылып, Казақстан театрлары сахнасына шықты, кинофильм түсірілген.
Сәбит Мұқанов 40-жылдары романын, повесін, ... , , , , тағы ... ... жөне ... ... жазды. Прозада ол роман мен мемуарлық әдебиеттің дамуына үлес қосты. 50 ... ... ... жазды. , , , , кітаптарын шығарған. Өлеңмен жазылған атты ... 1961 жылы ... ... ... ... ХІХ ... ... Шоқан Уәлихановтың өмірі мен шығармаларын ұзақ жылдар бойы терең зерттеді. Омбының, ... ... ... мен ... ... ... ... қатысты материалдар жинаған. Соның нәтижесінде оның қаламынан пьесасы мен атгы ... ... ... ... Мұқанов өмірінің соңғы жылдарында Шоқан өмірінен романын жазып, оның екі кітабын шығарған. Жазушы 4 том ... ... бүл ... ... қалған. Сәбит Мұқанов драматургия саласында да көп еңбектенді. Кезінде театр сахнасынан тұрақты орын алған , , ... - ... ... ... бағасын алған шығармалар.
Сын, әдебиеттану саласына жазушы көп ... ... Ол өз ... ... ... терең игерумен бірге, поэзия теориясының қағиадалары мен ережелеріне, өлең құрылысына жіті көңіл ... Ол ... ... ... ауыз әдебиетін зерттеді, фольклор және көне жазба мұраларды жинап бастырды. Қазақтың батырлық және ғашықтық ... ... ... мен ... сюжеттік ұқсастықтарын салыстыра отырып, олардың халық шығармындағы ... ... ... ... жанрлық тарихи сипаттары мен әдебиеттегі орнын белгілеуде фольклорлық мұраны жариялау, зерттеу ғылымына өзіндік үлес қосты.
XVIII-XIX және XX ... ... ... және ... ... ... зерттеу еңбектер жазды. Сәбит Мұқановтың қазақ әдебиеті туралы зерттеу нысандарын, негізінен, XVIII-XIX ғасырлардағы қазақ әдебиеті, Шоқан ... пен Абай ... XX ... басындағы қазақ әдебиеті деп бөлуге болады. Оның (1932) атты кітабы сол кезеңдегі қазақ әдебиетінің ... мен ... ... жарияланған бірден-бір дұрыс еңбек болды. Еңбекте Ахмет ... ... ... Ғұмар Қараш, Мағжан Жұмабаев, Сұлтанмахмұт Торайғыров, Сәбит Дөнентаев, Мұхтар Әуезов, Жүсіпбек Аймауытов, тағы басқа ақын-жазушылар шығармаларына кезеңнің саяси талабына сай ... ... ... ... ... тұрғыдағы озық үлгілерін шынайы бағалады. Оның (1960), (1964), (1974, Қазақ қауымы, 1995) атты ... ... ... ... ... тілі, өнері, материалдық тұрмысы, тағы басқа туралы жазылған сүбелі еңбек болып ... ... ... ... ... ... әдебиеті мен мәдениетінің көркеюі, өсіп-өнуі жолында көптеген қазақ қаламгерлерінің ... ... ... шығармаларына, қадамдарына қолдау көрсетіп, қарапайым халықпен тығыз байланыс орнатты. Сәбит Мұқанов есімі қазақ әдебиетінің қатарында аталады. Оның ... ... 46 ... ... 1956-1966 жылдары Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық комитетінің мүшесі болды. 2-8 ... ... КСР ... ... депутаты, КСРО Жазушылар одағының басқарма мүшесі болып сайланып, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік ... ... ...
2 рет ... ... 2 рет Еңбек Қызыл Ту орденімен, орденімен, көптеген ... ... ... туған поэмасы, , , , сынды романдары, триллогиясы, ... ... екі ... ... әдебиетін байытып, оқырмандарының сүйікті кітабына айналып қана қоймай, әлемдегі түрлі ұлт пен ұлыс ... ... ... ... 46 ... ... Сәбит Мұқановтың даңқын асқақтатып қана қойған жоқ, қазақ ... ... ... Орыс ... классиктері Алексей Толстой, Леонид Леонов, Александр Фадеевтардың, және алыс жақын шетел ... ... ... Сыдықбеков, Ионас Шимкус, Сулеймен Рагимов, Расул Ғамзатов, Сәйфи Құдаш, Мұстай Кәрім, Шыңғыс Айтматов т.б. жазушылардың ыстық ықласпен С. ... ... ... соған дәлел.
Ұлы жазушы қазақ әдебиетінің туу, қалыптасу, даму ... ... ... ... ... тарихын зерттеуге ат салысқан. Сондай-ақ, қазақ әдебиетіндегі көркем сынның қалыптасып, оның дамуына зор үлес қосқан.
Абай, Шоқан жөніндегі және ... ... ... ... ... қазақ халқының этнографиясына байланысты зерттеулері С.Мұқановтың ұлы ... ... ...
Академик С.Қирабаев ұлы жазушы жөніндегі ойын былай өрбітеді:
[1,3].
Ал Т. Кәкішұлы мен К. ... атты ... ... С. Мұқановтың ғұмырына зер сала келе: , - деп пікір ... [2, 348]. ... ... тағылымын насихаттаушылар қазақ әдебиетінде көптеп кездеседі. Олар С. ... әр ... ... ... шығармашылық ғұмырының ашылмаған мол қазына екендігіне көз ...
- ... ... ұстаз, филология ғылымдарының докторы Күләш Ахмет өзінің атты ... ... [3,180]. ... ... өз ... ... мен тарихын жасауға үлес қосқан қоғам қайраткерлерінің қай-қайсысы болмасын өзі шыққан ұлттың жүріп өткен жолдарын, түрліше тарихи кешулерін, дәстүрлі ... ... ... ауызша немес жазбаша тұрғыдан кейінгі ұрпаққа мұра етіп қалдырып кетуді парыз тұтады. Осы орайда С.Мұқановтың қазақ руханияты тарихындағы орны ерекше, ... ... Жас ... халық ауыз әдебиетінің рухына тәрбиеленгендіктен оның , , ... ... ... ұзын ... ... ... ... ұғым түсініктер халықтық эстетиканың бар бітім-болмысы алтын арқаудай тартылып жатады.
Халық мұрасын бойына сіңірген аталған ... сол ... ... ... ... оң ... алып ... Әрине, бұл романдарға айтылған сыни көзқарастар да аз болған жоқ. Алайда, жазушының қазіргі қазақ романдары поэтикасына көркемдік негіз болған, суреткерлік, ... ... ... айтқанда, қазақ әдебиетінің классигі Мұхтар Әуезовтің пікірін басты назарға аламыз:
деп баға ... [4, ... [5, ...
С. ... ... ... сыни мақалалар қазақ кеңес әдебиетінің алғашқы қалыптасу, даму кезеңдерінде айтарлықтай роль атқарды. 1923 жылы ... ... №69), , С. ... ... ... атты мақалалары жарық көрді.
Ғалымдар академик С. Мұқановтың шығармашылығын әр қырынан зерттеп жүр. Профессор, сәбиттанушы Т. Кәкішұлы С. Мұқановты ... ... ... ... ... С. ... С. Мұқановты қазақ әдебиетінің алыптарының алыбы екендігін дәлелдейді. Профессор
Т. Тебегенов, С. Мақпыров, Ө. Әбдиманұлы, Д. Ысқақұлы қатарлы ғалымдар
С. ... ... ... ... ... ... ... еңбектер жазды. Ал С. Мұқановтың әдебиеттану ғылымына қосқан үлесін танытатын атты көлемді еңбектің авторы филология ғылымдарының ... К. ... ... сан қырынан зерттелсе де, оның эпистолярлық бай мұрасы әлі күнге дейін зерттеушілер ... кең ... ... емес. Жазушының хаттарын талдауға ойыспас бұрын, ең әуелі ... ... ... ... ...
+ ... және С. ... хаттары
Қазақ әдеби тілінің функционалды стильдік тармағының біріне эпистолярлық стиль жатады. Эпистолярлық жанр - әдеби тілдегі универсалды жанр. Эпистолярлық жанрдың ең ... ... ... ... ... сипат жатады. Өйткені жазылған хаттың жауабы болады. Хат ... ... ... хат жазушы адресанттың мәдени, рухани дүниесінің дәрежесін, дүниеге әлемге ... ... ... ... ... мен оның ... анықтауға, бір сөзбен айтқанда, шығармасы мен биографиясын кезең-кезеңге бөліп қарауға мүмкіндік туады [6, 28].
Қазіргі қазақ әдеби ... ... ... ... ... ... аударар болсақ, әр түрлі көзқарастар, пікірлер беріледі. Ғалымдар еңбегінде : [7, 15], -дейді. Аталған еңбекте орыс ... де ... ... бар ... айтылады. Қазақ тіл білімінде де әртүрлі топтастырулар бар. Қазақ тілінің эпистолярлық стилі ресми стилмен бірге ... ... ... ... ... ғалым
Р. Сыздық: [8] - деп анықтама береді.
Орыс тіл білімінде стильді әртүрлі тармақтарға ... ... ... ... ... әр түрлі принципке сүйену кездеседі. Мысалы: А. И. Ефимовтің классификациясы бойынша стиль көркем беллетристикалық ... ... ... ... ... ... ... ресми іс-қағаздар стилі, эпистолярлық стиль деп тарамдалады [9].
Қазақ тілінің эпистолярлық стилі және эпистолярлық жазбалар болып табылатын құжаттар тілімен ауызекі тіл, ... тіл ... ... бар. ... ... жататын қазақтың хан, сұлтан, болыс, билерінің орыс империясының әкімшілік орындарына ... ... мен ... ... қайраткерлері, ақын-жазушы, оқыған азаматтарының хаттарының тілінде фонетикалық, грамматикалық ерекшеліктері көп. Ол ерекшеліктер жайында ғалым Б. Кенжебаев: [10], - ... да, ... ... хат ... ... ... ... тілі элементтерінің қолданысы басым.
Р. Сыздық стильдік ерекшеліктерінің бір белгісі құрметті, жоғары мәртебелі, мейірімді, т.б. сол ... ... ... сый ... ... ... татар, түркі жазба әдеби дәстүрінде қалыптасқан жазу мәнеріне сәйкес екендігін айтады.
Ғалымдар хат тіліне байланысты осындай құнды ... ... Әрі ... ... ... ғасырларағы қазақ зиялылары мен сұлтан, болыстарының әдеби немесе саяси хаттарын негізгі бағыт етіп , ... ... ...
Алайда хат алысу әдеби стильдік тармақтың бір бөліміне жатқандықтан, тек сол ... хат ... ... ... мұра ретіне қарастырып қана қоймай, ХХ ғасырдағы ... ... ... мен ... ... хат ... бірі-біріне жеткізгенін ескерсек, бұл кезеңдерден де бізге көптеген жазба мұралар қалған. ... жанр ... ... ... ... ... Ергөбек өзінің докторлық диссертациясында былай деп анықтама береді:
. ... - ... ... ... ... ... жоқ. Қазақ ғалымдар жол-жөнекей пікір айтумен, дүниеден көшкен ақын, жазушы хат-мұраларын баспасөзде жариялаумен шектеліп жүр.
Өткен уақыттан өшпес белгі ... ... ... ... ... ... ... жәдігерліктің бірі - жазушы хаттары. Эпистолярлық жанр зерттеушісінің бірі, академик М.П. ... ... ... - ... творчестволық тұлғасы мен шығармашылық лабораториясын ашуда маңызды документ құжат болатынын айтқан [15].
Қазақ әдебиетінде эпистолярлық ... ... ... ... ... ... бірі - Сәбит Мұқанов. С.Мұқанов эпистолярлық мұрасы бай. Ол өзі ... ... ... қаттап, сақтауы өз алдына, өзі жазған хаттың бір данасын көшіріп алып ... ... Бұл ... ... ... белгісі.
Академик С.Мұқанов өзі қатарлас ақын-жазушы, қоғам қайраткерлерінің арасында ... көп хат ... және сол ... ... ... ... халық жазушысы.
Мұны жазушының көзі тірісінде қазақ радиосына берген ... өзі ... ... ... ... ... ... жазушы кейіпкерлерін өзі қиялында дамытып, шынайы өмірдегі образдарын ... ... ... ... ... қазақтың батыр ұлы мен қызының протатипі екені ... ... ... ... өзінің түсінбеген жерлерін аса кішіпейілділікпен жеткізген.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 100 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абайдың романы13 бет
Хаттардың жалпы ерекшеліктері мен сипаттамасы32 бет
Шериаздан елеукеновтің «абай жолы» романына қосқан ой - пікірі13 бет
"қазіргі қазақ прозасындағы тақырыптық, жанрлық ізденістері"26 бет
Айқын газетінде сұхбат жанрының берілуі58 бет
Антикалық әдебиет:түрлі жанрлық салаларының қалыптасуы11 бет
Араб-қазақ поэзияларындағы ғазал жанры13 бет
Арнау өлендерінің жанрлық табиғаты7 бет
Ахмет Байтұрсыновтың мысал жанрын оқыту19 бет
Ақпараттық жанрлар70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь