Микробалдырлардың аралас өскен дақылдарының құрғақ биомассасын алу және олардың өнімділігін зерттеу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
НЕГІЗГІ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 8
1 Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.1 Микробалдырлардың биохимиялық ерекшеліктері
8
1.2 Мкробалдырларды ауылшаруашылығында қолдану 12
1.3 Хлорелла жайлы жалпы сипаттама
19
1.4 Хлорелланың биологиялық белсенді заттары 23
2 Зерттеу материалдары мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 27
2.1 Зерттеу материалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 27
2.2 Зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
2.2.1 Микробалдырларды зeртхaнaлық жaғдaйдa өсіру әдістeрі 28
2.2.2 Микробалдырлардың құрғaқ биомaссaсын aлу әдістeрі 29
2.2.3 Микробалдырларды биомaссa құрaмындaғы белоктарды aнықтaу әдісі 31
2.2.4 Микробалдырларды биомaссa құрaмындaғы пигмeнттeрді aнықтaу әдісі 34
3 Зерттеу нәтижелері және оларды талқылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 36
3.1 Микробалдырлар биомассасындағы ақуыз мөлшері 36
3.2 Микробалдырлар биомассасындағы пигменттер мөлшері 41
42
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 44
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46
Қосымша
Практикалық маңыздылығы. Алынған нәтижелер арқылы хлорелланың аралас өскен дақылдарын өсіріп, биологиялық белсенді заттарын бөліп алып, одан биологиялық белсенді қоспалар жасауға қолдану. Ғылыми мәселенің қазіргі таңдағы бағалануы. Хлорелланы аралас өсіріп биомассасы мен энергетикалық құндылығын көбейтіп арттыруға болады.
Микробалдырлар қауымдастығы су экожүйесінде біріншілік органикалық заттарды түзеді.Микробалдырлардың структурасына және өнімділігіне абиотикалық факторлардан басқа, биологиялық факторлар (микробалдырлар арасындағы қорек үшін бәсекелестік, метобалиттік әсерлесу) әсер етеді. [2].
1. Белевич Т.А., Запара Е.В., Ильяш Л.В. Взаимодействие между планктонными водорослями при раз-
ных источниках азота // Успехи современной биологии. – 2009. – Т. 129, № 4. – С. 379 - 385.
2. Ладыгина Л.В. Мироводоросли как кормовые объекты личинок мидий и устриц : автореф. дисс. …
канд. биол. наук. – Севастополь, 2007. – 24 с.
3. Ладыгина Л.В. Микроводоросль Rhodomonas salina – перспективный кормовой объект в аквакуль-
туре моллюсков // Экология моря. – 2010. – Вып. 81. – С. 50 - 53.
4. Лях А.М., Брянцева Ю.В. Компьютерная программа для расчета основных параметров фитопланк-
тона // Экология моря. – 2001. – Вып. 58 – С. 36 - 37.
5. Панин. М.С. Химическая экология. – Семипалатинск: Наука, 2002. – С. 479 - 492.
6. Паутова Л.А., Микаэлян А.С., Силкин В.А. Структура планктонных фитоценов шельфовых вод се-
веро-восточной части Черного моря в период массового развития Еmiliania huxleyi в 2002 - 2005 гг.
// Океанология. – 2007. – 47, № 3. – С. 408 - 417.
7. Сеничкина Л.Г. Объемные характеристики овальных и конических форм клеток микроводорослей // Гидробиол. журн. – 1995. – Т. 31, № 2. – С. 103 - 106.
8.Минюк Г. С. Одноклеточные водоросли как возобновляемый биологический ресурс / Г. С. Минюк, И. В. Дробецкая, И. Н. Чубчикова и др. // Морской экологический журнал. – 2008. – Т. 7, № 2. – С. 5–23.

9. Карауш Г.А., Гапочка Л.Д. Изменение физиологической активности развивающихся культур некоторых микроводорослей. Докл. АН СССР, 1970, т.195, № I, с. 234-237.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
әл - Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Оспанова Б.Қ
Микробалдырлардың ... ... ... ... ... алу және ... өнімділігін зерттеу
Диплом жұмысы
5В070100 - "Биотехнология" мамандығы
Алматы 2015
Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
әл - Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Биотехнология ... ... ... ... ... ... ... "Микробалдырлардың аралас өскен дақылдарының құрғақ биомассасын алу және олардың өнімділігін зерттеу"
5В070100 - "Биотехнология" мамандығы
Орындаған ... ... ... ... ... ... ... жұмысы 50 беттен, 2 суреттен, 3 кестеден, 63 әдебиет көздерінен тұрады.
Түйін сөздер: Микробалдырлар, ... ББЗ, ... ... ... кaротиноид.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Моно- және аралас өскен микробалдырлар штамдарының өсіру жәнe оның биомaссa құрaмындaғы жaлпы ... жәнe ... ... ... Моно- және аралас өскен микробалдырлар штамдарының өсу көрсеткіштерін зерттеу.
2. Моно- және ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін зерттеу
3. Моно- және аралас өскен микробалдырлар штамдарының биомассасындағы пигменттерін зерттеу
Зерттеу әдістері: Микробиологиялық, алгологиялық және биохимиялық әдістер.
Алынған нәтижелер: Моно- және ... ... ... штамдарының қауымдастығын Ch. vulgaris Z-1 + Sc. obliguus құрып бірге өсіргенде белок хлороилл а және в ... және ... ... ... ... қауымдастығындағы хлорофилл "а" және хлорофилл"в" - ның ... ... ... келесідей болды: хлорофилл "а" 3,4 мг/г, хлорофилл "в" 2,2 мг/г.Ал ақуыздардың мөлшері 50,5%.
4,0 мг/г ... 2,5 мг/г ... Бұл ... Sc. obliguus ... -1,3 мг/г и ... -0,9 мг/г) ... мен Ch. vulgaris Z-1 ... -2,04 мг/г и β-каротин -1,5 мг/г) штамдарының мөлшерінен біршама көп.
Практикалық қолдануы: Микробалдыр бірлесіп ... ... ... ... ... ... қоспа ретінде қолдану.Ауылшаруашылығында жемдік қоспа ретінде өолдану арқылы малдың өсімін көбейтуге болады және де сүтті, етті ... ... ... ... ... ... ... Микробалдырларды жем - шөптік қоспа ретінде беру экономикалық жағынан тиімді. [1].
РЕФЕРАТ
Дипломная работа состоит из 50 страниц, 3 ... 11 ... 63 ... ... ... ... хлорелла, культура, БАД, штамм, суспензия концентрированная суспензия, сухая биомасса, каротиноиды, хлорелла.
Цель работы: Получение сухой ... ... ... ... и ... их продуктивности.
Задачи работы:
* Изучение динамики роста в моно и смешанных штамов микроводорослей
* Определение белка в биомассе моно и ... ... ... ... ... в ... моно и ... штамов микроводорослей
Методы исследование: микробиологические, альгологические и биохимический
Результаты исследования:
* Полученные ... ... о том, что ... роста микроводорослей в смешанных культурах большой, посравнению с моно культурами.
* Масса белка в биомассе смешанных культурах ... 50 %, а в моно ... ... не большой .
* Масса пептидов в биомассе смешанных культурах состовляет 20 %, а в моно ... ... не ... .
* ... ... Корм - самая затратная статья в животноводстве. От 50 до 80% всех ... ... на ... Но и при ... ... нет ... в том, что корм сбалансирован по питательным веществам, макро - и микроэлементам, витаминам. О полноценности кормов не ... ... ... ... ... его полноценность - это основная проблема современного животноводства. Нерентабельность и неконкурентоспособность не только отдельных отраслей, но и в ... ... ... ... всего, связана с ценовой политикой на корма. В связи с этим использование биологически активных ... ... для ... ... на ... ... является актуальным.
ABSTRACT
Thesis consists of 50 pages, 3 tables, 11 figures, 81 of literary ... words: ... ... culture, BAD, strain, concentrated suspension suspension, dry biomass.
The purpose of the work. ... of dry biomass of mixed cuitures of ... and the stady of their ... of the work:
* To study the effects of various forms of ... active food supplements on the basis of the microalgae chlorella cells of E. coli.
* To study the effects of various forms of ... active food ... on the basis of the ... chlorella cells Lactobacillus acidophilus.
* To study the effects of various forms of ... active food ... on the basis of the ... chlorella cells Bifidobacterium bifidum
Study methods: microbiological and algological.
Results of the study:
* The results showed that adding microalga ... culture medium caused growth ... of ... coli by ... ... inhibits the growth of ... coli cells by 95% and 70% gel, concentrated dry biomass at 45%.
* Suspension of microalgae in comparison with concentrated slurries and dry biomass of ... is the best breeding ground at which lactic acid bacteria ... The ... of various forms of ... active food ... on the basis of ... as a ... and a concentrated suspension and dry biomass of chlorella stimulates the growth of bifidobacteria.
Practical ... Food is the most ... article in animal ... From 50 to 80% of all ... is on food. But at a cost, there is no ... that the feed is balanced in ... macro-and microelements, vitamins. The usefulness of feed did not need to speak. Therefore, the quality of the food, its ... is a major problem of modern animal ... ... and ... not only of individual industries, but also in the whole animal ... first of all, relates to the pricing policy for feed. In ... with the use of ... active ... for farm animals on the basis of ... is relevant.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ...............................................................................
7
НЕГІЗГІ БӨЛІМ.................................................................
8
1
Әдебиетке шолу....................................................................
8
1.1
Микробалдырлардың биохимиялық ерекшеліктері
8
1.2
Мкробалдырларды ауылшаруашылығында қолдану
12
1.3
Хлорелла жайлы жалпы сипаттама
19
1.4
Хлорелланың биологиялық белсенді заттары
23
2
Зерттеу материалдары мен әдістері ... ... ... ... ... ... әдістeрі
28
2.2.2
Микробалдырлардың құрғaқ биомaссaсын aлу әдістeрі
29
2.2.3
Микробалдырларды биомaссa құрaмындaғы белоктарды aнықтaу әдісі
31
2.2.4
Микробалдырларды биомaссa құрaмындaғы пигмeнттeрді aнықтaу әдісі
34
3
Зерттеу нәтижелері және оларды ... ... ... мөлшері
36
3.2
Микробалдырлар биомассасындағы пигменттер мөлшері
41
42
ҚОРЫТЫНДЫ.........................................................................................
44
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.......................................
46
Қосымша
БЕЛГІЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕР
ББҚ
Биологиялық белсенді қоспалар
ББЗ Биологиялық белсенді заттар
ФЭК Фотоэлектрокалориметр
КІРІСПЕ
.
Ғылыми жаңалығы.
Практикалық ... ... ... ... ... ... өскен дақылдарын өсіріп, биологиялық белсенді заттарын бөліп алып, одан биологиялық белсенді ... ... ... ... ... ... ... бағалануы. Хлорелланы аралас өсіріп биомассасы мен энергетикалық құндылығын көбейтіп арттыруға болады. ... ... су ... ... ... заттарды түзеді.Микробалдырлардың структурасына және өнімділігіне абиотикалық факторлардан басқа, биологиялық факторлар (микробалдырлар арасындағы қорек үшін бәсекелестік, метобалиттік әсерлесу) әсер етеді. ... ... өсуі ... бір заңға бағынады, бұл заң микробалдырларды аралас концорциумын құрғанда бұзылады. Микробалдырлардың ... ... ... балдырлар бір бірімен бірлесіп өсуі де , немесе кей жағдайларда бірлестік құруы мүмкін юолмайтында жағдайлар кездеседі. Микробалдырлардың бірлесіп ... ... ... ... [3]. ... ... ... бірлестік құрып немесе бәсекелестік көрсетуі мүмкін. Сондықтанда тәжірибеде микробалдырлардың аралас өскен қауымдастығын құрғанда олардың бірлесіп өсуін жобалау қыйынға түседі. ... ... ... ... ... аралас өсіргенде бұрын соңды түзілмеген органиалық қосылыстар интенсивті ... ... [4]. ... ... микробалдыр түрін таңдап алып олардың аралас екі немесе үш түрінен тұртын микробалдыр қауымдастығын құрып ... ... және ... көп ... биомасса, ББЗ алу,олардың биохимиялық көрсеткіштерін арттырып оларды ауылшаруашылығында пайдалану көзделген.
Зерттеу жұмысының мақсаты. Моно және ... ... ... ... ... жaлпы бeлокты жәнe пигмeнттeрді aнықтaу.
Зерттеу жұмысының міндеттері:
1. Моно- және аралас өскен микробалдырлар штамдарының өсу көрсеткіштерін зерттеу.
2. Моно- және ... ... ... штамдарының биомассасындағы жалпы белок мөлшерін зерттеу
3. Моно- және аралас өскен микробалдырлар штамдарының биомассасындағы пигменттерін зерттеу
Зерттеу объектісі рeтіндe ... ... Қaзaқ ... ... ... кaфeдрaсындa фототрофтық микрооргaнизмдeр коллeкциясының циaнобaктeрия Chlorella vulgaris Z-, Chlorella pyrenoidosa С-2 штaмы пaйдaлaнылды.
Теориялық және ... ... ... ... ... өсу динамикасын анықтау әдісі, биомасса алу әдісі, биомассаның құрамындағы пигменттерді (хлорофилл а, b каротиноидтар) анықтау әдісі.
Практикалық ... ... ... ... кaфeдрaсындa фотобиотехнология зертханасында өткiзілді.
1 Әдебиетке шолу
1.1 Микробалдыр - жалпы сипаттама
Протококты ... ... ... ... ... Олар бір ... колониялды және ценобиальды. Протококты балдырлардың соның ішінде хлорелла мен сценедесмустың жүйеленуі жасалған.
[5].Минюк Г. С ... ... ... 4 түрі ... ... ... Gerneck, Chl.vulgaris Beyer, Chl.pyrenoidosa Chick, Chl.terricolla Hollerb.
Хлорелланың бір клеткалы формалары табиғатта кең ... ... ... ... ... ... Орта Азияда анықталған.
Сценедесмустың түрлері сан алуан. Олардығң келесі ... мен ... ... ... Scenedesmus incrassatulus, Sc. alternans Deduss, Sc. obliguus, Sc. f. tetradesmoides Deduss., Sc. ... Chood., Sc. ... var. ... Reinh., Sc. ... ... Dedus., Sc. ... f. ... Korshik., Sc. acuminatus f. tortuosus Skuja., Sc. acuminatus f. var. ... Smith., Sc. ... ... ... ... азияда 45 түрі кезеседі. Орталық азияның сулары мен топырақтарында ерекше көп кездесетін түрлеры Sc. ... Sc. ... Sc. obliguus ... ... ... коп ... турлерын быз озымыздын қоршаган ортадан бөліп алдық. Олардын ... ... ... тәріздылер және жгутикті балдырлар. Мысалга айтатын болсақ Chiorella pyrenoidosa бұл термофилді ... ... ... ... ... ... алынған. Оптимальды термиялық режимі + 30-380С.Органикалық минералды қоспаларда жақсы өседы. Клеткаларының диаметры 6-12.2 мк. [7]. Хроматофорлары ... бар ... ... ... кең ... жарық түсу аймағына йе. Chiorella pyrenoidosa Бұлардың клеткаларын өсіргенде басқа штамдардың клеткасынан жылдам суспендияға тұнады. Қайтадан ... ... ... ... ... шығады. Бұл штам әр түрлі ауруларга төзімді. Chiorella pyrenoidosa ... ... ... жиі ... ... Е.И. Милоградова және басқада ғалымдар хлорелланың суспендиядағы өскен культураларын күн астына қойса, нәтижесінде суспендияның беткі қабатында құрғақ қабыршықтар ... ... ... балдырлардың биохимиялық ерекшеліктеры.Протококты балдырлар хлорелла және сценедесмус ақуыздар, көмірсулар, майлар және басқада құнарлы заттардың бай көзі болып табылады. Хлорелланың ... ... 40-55 % ... ... май жәнеде 10% минералды заттар болады. Трианин мен лизиннің мөлшері бойынша хлорелла тауық жұмыртқасынан кем түспейді.Цистин мен ... ... ... болмайды. Ақуыз бойынша тағамдық және жемдік азықтар арасында ... ... ... ... өзының сапасы бойынша құрғақ сүттің ақуыздары мен бірдей. Құрамындағы витаминдері бойнша микробалдырлар хлорелла мен сценедесмус барлық ... ... бар ... алда тұрады.100г хлорелла адамдағы бір тәуліктік С витаминінен басқа витаминдердің орнын баса алады.
Сценедесмустың құрамында картизон ... ... ... ... қасиеттерінің бірі олардың биохимиялық құрамының лабильділігі.
Қоректік орта құрамындағы қоректік заттардың өзгеруі арқылы,газдық қоректенудің,температураның және жарықтың ... ... ... ... ... ... осыған орай хлореллаға тәжірибе жүргізгенде келесідей биомасса құрамы алынған:3-4% зола,8,7-88,2% ақуыз, 34,7-37,5% көмірсулар, 4,5-85,6% май. [10].
Қоректік орта құрамындағы ... ... ... ... бен ... тепе теңдікті ұстап тұруға болады.
Егерде минералды немесе органикалық қоректік ортада өсірсе хлореллалардың ... ... ... ... ... ... көбейген.
Хлорококты балдырлар витаминдердің мол көзі болып табылады.Хлорелла мен сценедесмусты жем-шөпке қосып жануарларды ... ... сүт, ... ... ... ... ... дәлелденген. Ғалымдардың зерттеуі бойынша 3000мкг микробалдырларда каротин болатын анықтаған, пиридоксиннің көлемі 9 дан 29мкг/г.
Микробалдырлардың биохимиялық ерекшелітері қоректік орта құрамына байланысты. ... ... ... ... ... орталарда өсіреді, ал минералды немесе гетеротрофты өсіргенде органикалық қоректік ортаны қолданады.
Протококты балдырларды гетеротрофты ... ... ... жағдайда өсіреді.Ол кезде глюкоза,сірке қышқылын немесе этил ... ... ... ... ... ... экстрат және казеин гидролизатын қолданады.
Органикалық қоректік ортада майдың, крахмалдың және көмірсудың басқада түрлерін жиі қосады, ал минералды қоректік ортада ... ... ... ал ... ... ... ... жағдайда культивирленген хлорелланың биомассасында ақуыз мөлшері 45-65% болады. Хлорелла- бір клеткалы көк -жасыл балдыр, Chlorophyta бөліміне жатады. Көлемі 2 ден 10 мкм ге ... ... ... ... 1890 жылы дат ғалымы М.У Бейжерников пен зерттеліп ашылып және классификаланды. Олар бір ... көк- ... ... ... [11] ... ... грек тілінен аударғанда "chloros", мағнасы сары-жасыл, ал латыннан аударғанда "ella"- қосымшасы "кішкене " деген мағна ... Оның ... ету ... сулы ... өмір ... ... балдыр клеткасында хлорофил көп мөлшерде болады сол себепті көмір қышқыл газын ... ... ... ... ... ... ... Микроскопилық балдыр хлорелла жер шарындағы ұзақ өмір сүрген балдыр болып саналады, ол екі ... жыл ... ... ... бұл ... ... клетка структурасына байланысты. Хлорелла клеткасының қабырғасының беріктігі өте мықты. Ол үш ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардан сақталған. Клетка қабығының ортанғы қабаты өте қалын. Ол целюлозадан тұрады, ал сыртқы қабаты полимерлі каротинойдытан тұрады, ол токсикалық элементтерді ... және ... ... ... шығарады. Мысалы бір микробиологилық зерттеу нәтижесінде ашытқы культураларында тіршілікке ... ... ... аздаган мөлшері енгізілді, одан кейін хлорелла қосылды. Хлорелланың әсерінен ашытқы клеткалары тіршілігін жойған жоқ себебі бұл ... ... улы ... ... ... ... ... йе. [12].
Микроскопиялық балдыр хлорелла құрамында жоғары мөлшердегі ақуыз, дәрумендер, микроэлементтер, сонымен қатар тірі ағзалар ... түзе ... ... ... олар ... зат ... қажет. Ерекше пигмент - хлорофил,гемоглобин молекуласымен ұқсастығы бойынша оны "жасыл алтын" деп ... ... ... а және ... ... ... ... су, диоксид көмірқышқылы, жарық керек,көбеюіне минералдар қажет. Өте кеңтаралған түрі Chlorella vulgaris олар көбінесе суда, тоғандарда, шалшық суларда, бөгеттерде ... ... ... түрі ... үй ... ... ... өсіп кетеді. Хлорелланың құрылысы мен дамуы келесілерден тұрады: вегатативті денесі шар тәрізді дөңгелек ... ... ... ... ... ... оны целюлозадан тұрады десе кейбірі құрамында цеюлоза жоқ ... ... ... екі ойлы ... ... ... кейбір жағдайда хлорелла клеткасы целюлозаға тән күлгін түті хлороцинкиодқа боялмайды. Хлорелланың шар тәрізді вегатативті клеткасының ... әр ... 1,5 мкм ден 12 мкм ге ... ... Әр ... ... гомогенді протоплазма және кіші көлемде ядро болады, ядросы гемотоксилин мен боялады, таспа және дөңгелек ... ... ... ... Геца-Энц (Geza-Entz) клеткасын сипаттағанда тағы бір ерекшелігін суреттеп кетті ол қысқартылған вакуольі ол хломидоманадоның вакуольіне ұқсас бірақ бұл ... көп ... ... ... ... ... ... қоректенуіндегі ерекшелікті айтып кетті азотқа бай ортаны көміруды қажет етеді. Ол көмірулы - ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Бірінші хромотофор мен пиренойдтың қайталанып бөлінуі арқылы,содан кейін клетканың қалған бөлігі 2 ден 16 ... ... ... ... ... ... бөліктерге бөлінеді.Бұл қабықша жойылғаннан кейін бөлінген клеткалар көлемі бойынша тез үлкейіп , қалыпты клетка көлеміне ие ... ... ... өткен соң осы цикл қайтадан қайталанады.Басқа Pleurococcaceae тәрізді ... ... ... ... ... ... қалыпты көбею циклінен ауытқулар болып тұрады.Мысалы аналық клеткадан жас клетканың бөлінуімен ерекшелінеді.Олар аналық қабықшадан мүлде бөлінбеуі мүмкін ,уақыт өте келе ... және Palmella ... ... ... ... ... ... ерте кезден бастап жануарлармен селбесіп тіршілік етті. Ертеде хлорелланы олардың бір мүшесі ретінде қате ... ... ... ... ... дене ретінде таныды,шар тәрізді жасыл денелер жеке ... ... ... өздігінен көбейіп ,қоректенеді.Оларды ғалымдар Zoochlorella деп аталатын балдырлардың ... ... ... ... ... ететін хлорелламен зоохлореллалардың құрылысы даму циклі бірдей тек тіршілік циклі әр түрлі.Кейіннен ғалым Бейерник оларды Chlorellaтуымтарына біріктірді.Себебі зоохлорелла тек ... ... ... ... оны еркін тіршілік етуге жіберсе оар тіршілік ете алад ы хлореллалар тәрізді тіршілік ете ... ... ... ... ... ағзасында паразиттік тіршілік етпейді не оған пайда алып келмейді Германияда бұндай тіршілікті Raumparasitism деп айтады. Көптеген рет ... ... ... ... ... ... етпей қортылып кетуі де мүмкін. Хлореллалар қарапайым төмен атыдағы жануарларда жақы тіршілік етеді.Қарапайымдарда 3 түрлі клеткалық ... ... ... : ... ... ... басқа екі қабатқа қорғаныштық қызмет атқарады, келесі ортаңғы кортикальды плазма қоректің қортылуына қатыспайды және ішкі эндоплазма ... ... ... ... Егер ... эндоплазмаға түссе қорек болып қорытылып кетеді.Кортикальды плазма қабатына түссе онда жануармен селбесіп тіршілік етеді себебеі плпзманың бұл қабаты қоректің ... ... ... ... прокариоттық фототрофтар.Осы атауға қарамай олар фототрофты прокариоттық ... ... ... ерекшелінеді. [14].
Цианобактериялар экзогенді органикалық қосылыстарды игере алмайды. Көк-жасыл балдырлардың келесі ерекшелігі тилакойдта орналасқан екі фотожүйесі болуында олар көп ... ... ... ... бөлінуі судың фотолизына байланысты,күн энергиясы арқылы жүреді. Көк-жасыл балдырлардың прокариоттардан тағы бір ... бір ... ... фотоцинтезбен және анаэробты азотфиксацияның жүруі. Цианобактериялардың жгутиктері немесе жіпшелерінің болмауы да ерекшеліктеріне жатады.Көк-жасыл балдырлардың прокариоттарданда, эукариоттардан да ерекшелінетін жері ... күн ... ... ала ... және ... алуы,фотосинтетикалық электрондардың тасмалдануы бір мембраналарда тилокоидтарда әр түрлі мезгілде жүруінде,сол ... бір ... ... митохондрияның қызметін қатар атқарады.
Көк жасыл балдырлар бөліміне прохлорофиттік балдырларды қосқанда 1000 нан ... жуық ... ... сулы жне ... тыс ... тіршілік етеді.Бұл балдырлар өз атауын көк жасыл түсіне байланысты иеленді. Бірақ олардың басқа да түстері кездеседі ... ... ... ... ... ... ... , фотоцинтетикалық пигменттерге хлорофил а,хлорофил b,каротинойд және фикобилинге байланысты. Көк-жасыл балдырлар субстратқа бекінуіде немесе бекінбеуіде мүмкін,қозғалма немесе қозғалыста тіршілік етеді.бірақ ... ... ... ... мен ... ... қатынаста көк жасыл балдырлар бір клеткалы, колониялды және көп клеткалы деп көрсетіледі.
Бірклеткалы формалары- дербес ағза ретінде жүйе құрайтын бір ... ... ... түзуі мүмкін,оларды байланыстыратын клаткалардан бөлінетін шрыштар.Бір клеткалы және ... ... ... ... топқа жатады, оларға қозғалыссыз, клетка қабығымен қапталған тіршілік тән. [15].
Көп клеткалы формасы жіп тәрізді ағзалық құрылым ... Бұл ... ... ... ... ... жіп тәрізді симопластар. Көпклеткалы балдырлардың күрделі түрлерінде жіпшелерінде трихомның бірнешеуі болады. Көк-жасыл балдырлардың формасы әртүрлі ... ... ... ... бірдей диференцильденген болуы мүмкін. Ондай трихомдарды гомоциттік трихомдар деп ... ... ... функциясы,пішіні әртүрлі клеткалардан тұрады. Гетероциттік трихомдар дың сыртқы көрінісі гомоциттік трихомдарға ұқсас болса оны вегатативті деп ... ... ... ... ... кіреді атмосферадағы азоттың ассимиляциялануына қатысады. Морфологиялық дамыған клеткаларда төбелік клетка шоғыры болады. Бұл клеткалардың бөлінуі арқылы күрделенген дифференцилды ... ... ... ... вегатативті клеткаларының пішіні әртүрлі болады. Жиі шартәрізді (бөлінгеннен кейін жарты шар) және ... ... ... ... ... сопақ, алмұрт тәрізді түрлері кездеседі. Олардың пішіні 0,2 ден 10мкм -ге дейін ... ... ... ... ... ... протопласт ерекше қабықпен қапталған протопласт болады,сонымен қатар клетка қабырғасы, капсуллалар (немесе қабығы), шырышты оралмалар.
Көк - жасыл ... ... ... ... ... клеткалық қабырғалары дегеніміз - клеткаға пішін беретін, қатты құрылым және механикалық қорғаныш ... ... 35 тен 50 нм ге ... ... ... Клеткалық қабырғалар клеткалық жіпшелермен бөлінген түрін септалар деп атайды.Клетка қабығында субсмикроскопиялық поралар болады .Олар ... ... ... [16] ... вегатативтармен жанасқан жерінде поралық каналдар болады .Олар тығындалып тұрады,қызметі клеткаларда бір уақытта болып жатқан фотоцинтезбен азот ... ... үшін ... Көк ... балдырлардың клетка қабығының құрылысы грам теріс бактериялардың ... ... ... Ол ... ... структураны көрсетеді, ол өзін периплазматикалық матрикстік кеңістік,гетерополимер-муреин пептидогликаны;қосымша мембрананы көрсетеді.
Периплазматикалық ... ... ... мембрананың ортасында орналасқан.
Бұл кеңістік тикстропты электронды матрикспен толтырылған, олар неорганикалық қосылыстар олигосахоридтер,транспорттық белоктар және гидролитикалық ... ... ... ... электронды тығыз қабат локализацияланған. Клетканың 20 дан 50% ... ... алып ... ... бұл ... ... ... тан тұратын үлкен муреиннен тұрады. Бұл каркас N - ацетоглюкозамин және N- ацетилмурамин олар β -1,4-гликозидтік байланыспен байланысқан ... ... ... ... ... ... жатады,оның мықтылығын арттырады. Структуралық қаттылық және созылмалылық береді,ол өзкезегінде көк ... ... ... ... ... ... ... көмектеседі.Бұл қаббаттың мықтылығын келесіден көруге болады:егерде клетканың қабырғасынан муремндік қабатты бөліп алса,формасын сақтап қалады. Муреиндік қабаттың зақымдануы оның қаттылығын ... ... ... ... және ... қабатпен байланыспағандықтан перипалазматикалық кеңістікте бос жатады.
Сыртқы қосымша мембрана (8-10нм қалыңдықта) қалыпты мембранаға ұқсас. Оның құрамына ... ... ... ... ... кіреді. Көптеген зерттеушілер клетқа қабығының қосымша қабаты деп атайды. Сыртқы қосымша мембранадан ... ... ... ... глобулалардан тұратын "S-қабаты" болады.
Капсулалар немесе қаптар олар клетка ... ... ... ... Бұл ... ... ... қатпарлы емес болады. Көбінесе гомогендіктен қарағанда ,фибриллярыл құрылысты болады. Цианеялардың клеткаларынан бөлінген шырышты бөлінділер ... ... ... ... Колониялды шырыштың ішкі бөлігі екі контурлы болады оны перидерма деп атайды.
Көк-жасыл ... ... ... ... ... ... химиялық құрамы терең зерттелмеген. Олар күрделі көмірсудан тұрады деген болжам бар. Тіршілік етуіне байланысты, тіршілік ұзақтығына ... ... түсі мен ... ... ... Жалпылай алғанда шырыштың атқаратын қызметі көп ол клетканы кеуіп ... ... ... ... ... және ... қозғалуын қамтамасыз етеді. Барлық клеткалық қабықтар (клетка қабығы,шырышты қабаты) цианобактериялардың өндіруші протопласты болып табылады. Олар ... ... ... ... ... еніп ... ... қабатттар түзетін плазмолемалар яғни цитоплазмадан тұрады. [17].
Цитоплазматикалық мембрана
Көк -жасыл балдырлардың цитоплазмалық мембранасы прокариоттар мен эукариоттардың плазмалемаларынан ерекшеленбейді. Дегенмене бұл ... көк - ... ... тән ... ... ие. Ол ... көп ... болуы ол балдырларды сарғыш түске бояйды. Мысалы кейбір ... sp ... ... ... ... ... Плазмалемада осы пигменттің көп болуы себебінен фотопродуктивті функцияны атұара алады. Оның тыныс ... да ... бары ... ... - ... ... қоймалжың консистенцияда болады. Микроскоппен бақылацу барысында ДНҚ байқалған оларды нуклеоплазма деп атайды. Клеткада оылардың көптеген түрі кездеседі. Нуклеоплазманы ядроның немесе ... ... ... ... ... ... ... балдырларда ядрошық немесе ядро болмайды. Көк-жасыл балдырлардың нуклеоиды моногеномды бактерия нуклеоидына қарағанда ... ... ... ... ... нуклеоплазмада ДНҚ адан басқа белоктарды да байқауға болады. Бірақ бұл түзілістерді эухромасома деп атамайды оларды хроматинді элементтер деп ... ... ДНҚ ... ... ... ДНҚ лы ... ... Көптеген көк-жасыл балдырларда диск тәрізді тилакоидтық жүйелер дамыған. Негізінен олар цитоплазманың ... ... ... бір бірінен алшақ клетканың баолық бөлігінде шашыраңқы орналасуы мүмкін. Олар топталып немесе жеке жеке болады. Тилакоидтар кейде плазмалемамен байланысады. Балдырлардың бір ... ... ... эукариоттардағыдай қатпарлы гранулалар түзбейді. Сонымен қатар тилакоидтар адгезиялық фактор түзбейді,оның орнына эукариоттық балдырларда және жоғарғы ... ... ... ... ... атқарады. Gioeobacter violaceus деп аталатын көк -жасыл балдырлардың түрі анықталған оларда ... ... ... ... ... Бұл балдырлардың фотосинтетикалық апаратының компоненттері цитоплазмалық мембранада болуы мүмкін деп болжанады. Бұндай жағдайда ... ... ішкі ... ... балдырларда фикобилисомалар қалыптаспайды,сондықтанда тилакоидтар жұпталып, кейде 20 данадан ... ... ... ... ... ... фотосинтетикалық апаратта орналасқан. Цианейлердің фотосинтетикалық аппарат екі фото жүйеден тұрады. Олар нағыз ... ... ... ... хлорофилл а ны қалпына келтіруі үшін электрон доноры ретінде Н2О ны қолданады.
Көк-жасыл балдырларда хлорофилл а негізгі фотосинтетикалық пигмент ... ... ... және ... олар ... хлорофилл аз жұтатын аймақта(450-570нм) көмекші жарық жинаушы пигменттер болып саналады. Прохлорофильдік балдырларда хлорофил а дан басқа хлорофил b ... ... ... ... ... балдырлардың каротиноидтарына өсімдік әлемінде кең таралған β-каротин және зеаксантин жатады. Сонымен қатар көк-жасыл балдырлар ... ... ... - ... және окциллаксантин, сонымен қатар кетокаротиноидтар - кантаксантин және ... ... ... ... ... ... байланыстар. Көк жасыл балдырлардағы фикибилиндерге фикоцианобилин,фикоэритобилин,фикоуробилин жатады. Олар белоктармен ковалентті байлансып фикобилипротеин түзіп жарық жинаушы ... ... ... ... жинаушы фикопротеиннің тоғыз әртүрлі типке жататын,құрамы бойынша әртүрлі ,және хромофорлық топтары да ... ... ... ... ... ... ... фикоцианин-көк) фикобилиндік пигменттердің арқасында көк-жасыл балдырлар жарықтық энергияны ... және сары ... ... ... оны ... шығынсыз жеткізіп тұрады.
Сонымен қатар көк-жасыл балдырлар пигменттік құрамын өзгерту арқылы пигменттік адаптацияға ие,ол өз ... ... ... қарай өзгерте алады. Кейбір көк-жасыл балдырларда қосымша пигмент сцитомин болады,ол 212-300нм -лік аймақта ультрофиолетті жұта алады. Осы қасиетінің арқасында ... ... ... және ... ... ... ультрофиолеттік сәулелендіруден тіршілігін сақтап қалады. [19]
Жалпылай ... ... , ... ... пигменттердің концентрацияы және пигменттік-ақуыздық комплектің түзілуі көк-жасыл балдырлардың ... ету ... ... ... жне ... ету ... ... Цианобактериялардың цитоплазмасында рибосомалар,газдық вакуольдер және қор заттары ... ... ... ... ... эукариоттардікі сияқты 10-15 нм рибонуклеопротеидті бөліктерден тұрады. 70S рибосомаға жатады және седминтация константасы эукариоттық өсімдіктердің пластидтеріндегі рибосомаға ... ... ... ... клеткада шашыраңқы қапталып орналасады.Қаптамалар ақуыздық мембранаме қапталған ол газдың өтуі үшін қажет. Ол газ клеткадан бөлініп кете де өз ... ... ... ... ... кезде газдық көпіршіктер көп бөлшекті болып көрінеді,оның диагоналы 50-112 нм ,ал ... ... есе ... Сыртқы ортадағы қысым өзгерген кезде газды көпіршіктер бірігіп балдырлардың жүзуін өзгертеді.Кейбір түрлерінде газдық вакуольдер бүкіл тіршілігінде болса,кейде белгілі бір сатыларында ғана ... ... ... ... ... пигменттердің күн жарығын жұтылуының төмендеуіне және клетканың кейбір компонентерінің бұзылысына алып ... ... деп ... ... ... негізгі қызметі клетканы қалыпты жағдайда ұстап тұрады,сол себепті тығыздығы төмендейді. Негізінен көк-жасыл ... ... ... вакуольдер (клеткалық шырынмен) болмайды,кейбір түрлерінде олардың тіршілік етуінен жне физиологиясына тәуелсіз вакуолизация байқалады,оны керитомией деп атайды. Кейбір көк-жасыл ... ... ... ... ... клетканың тіршілігін жоюына алып келеді. Сонымен қатар вакуолизация клетканың патологиясының көрнісі ... ... ... ... қор ... гликоген тәрізді углеводтар цианофицин және полифосфат гранулалар.Кейбір цианейлерде поли - β- гидроксибутираттың ... ... ... ... ... ... полисахарид ассимиляция өнімі болып табылады. Ол клеткаларда көлемі 30 дан 300нм ге ... ... ... ... ... тәріздес цианофицин қор заттары көк-жасыл балдырлардың ерекшелігі. Бұл ... ... ... басқа ешбір ағзада байқалмаған. Цианофицин бірдей көлемді аргинин мен ... ... ... ... ... Оның ... ... көлемі 25-100кДа. Клеткаларда ол структуралық немесе цианофициндік атауға ие гранулалар( диаметрі 1мкм немесе одан үлкен) ... ... ... ... азот ... оның ... ... қатар көк-жасыл балдырларда олардың клеткасы қараңғы анаэробты ... ... ... АТФ синтезінде энергия көзі ретінде қызмет атқарады. Көк -жасыл балдырларда цитоплазмасында полиэдрикалық карбоксиома болады. Оларда Калвин ... ... ... ... рибулозобисфосфаткарбоксилаза ферменті болады. Вегатаивті клеткаларда дифференцировка нәтижесінде гетероцистар мен акинеттер қалыптасады. Гетероцисталардың ... ДНҚ ның ... ... оның ... ... алып келед,ал тилокоидтер ыдырап қайтадан құрылады,қапталған мембраналар құрылады. Клеткада гранулалық қосылыстар жойылады. Цитоплазма гомогенді ... ... ... ... ... көрінетін бөлігі клетка қабығы. Оның құрамына гликопротеидтің ішкі жағы және поликөмірсудың сыртқы жағы кіреді. Қалың ... ... мен ... ... ... ... ... көп қатпарлы қабатпен қапталған гетероциста салмақты механикалық әсерден және сырттан келетін ауадан қорғайды ол өз кезегінде нитрогеназа ... ... ... ... айтылып кеткендей маманданған гетероциста клеталары атмосфералық азоттың қалпына келтіреді ол тек ... тән. ... ... ... үшін ... клетка гетероцистаға дифференциялану кезінде күрделі гендік -инженериялық процесс қажет.
Көк-жасыл балдырларда молекулярлы азотты фиксациялау ... ... тек ... ... ғана ... басқа азоттың фикцирленген концентрациясының нитрогеназдық белсенділігінің метобалиттық бақылауына байланысты. Нитрогеназаның белсенділігі оттегімен шектеледі,сондықтан гетероцисталарда фотосинтетикалық кислород бөлінбейді,оның сырттан түсуінен поликөмірсулы және ... ... ... ... мен тығындар арқылы қорғалған. Атмосфералық азоттың фиксациялануы гетероцистіксіз көк-жасыл ... ... ... азатофиксация және фотосинтез әр уақытта болған жағдайда жүреді. Көк-жасыл балдырлардағы С және N2 авторофының болуы оларды жер бітіндегі ... ... ... ... продуценті деп атайды. Гетероцисталарда әдетте фикобилипротеин,фикобилисома болмайды. Фотосинтез бұл кклеткаларда молекулярлы азоттың бөлінуінсіз жүреді. Сонымен қтар ... ... СО2 ... ... бар. Жеке ... ... ... айналуы амонидың жеткілікті болуынан байланысты.
Көк жасыл балдырлардың көбеюі.
Бір клеткалы және колониалды көк жасыл ... ... ... ... ... ... бөліктерге бөлінунен тұрады. Клетканың шеттік қабырғасының бөлінуі цитоплазмалық мембранадан және клетканың қабырғасының ішкі бөліктері арқылы құралған сақинлы қатпар түзеді. ... ... ... ... бұл ... ... ... кедергілік септалар түзеді. Клеткалық бөліну кезінде ДНҚ ның саны 2 ... және ... ... 2 ... ... бөлінуі бір, екі және үш кеңістіктерде болуы мүмкін. Колониалды түрлерінде бұл клетканың әр түрлі типтерінің ... ... және көп ... ... ... алып келеді. Кейбір түрлері кішкене көлемді гонидий клеткалары арқылы, немесе ... ... ... ... ... ... ... аналық клетканың төбесінен бөлінетін және экзоспора (беоцитами ) деп аталатын клеткалар арқылы ... ... ... ... көп ... ... арқылы көбеюі мүмкін, бірақ барлық жағдайда митоз бен миоз болмайды. Клеткалардың бірінен соң бірінің бөлінуі спералық клеткалардың ... ... алып ... олар ... ... ... жару ... босанылыды. Бір клеткадан 4-тен 1000 беоциттар пайда болуы мүмкін. Көптеген көк жасыл ... ... ... гормогониалар арқылы көбейеді. [22].Олар жіпшенің бөлінуі арқылы пайда болады. Пайда болған гормогониялар шырыш бөліп қозғалғаннан кейңн оларда жаңа ... ... ... жетілген көп клеткалы жетілген түрлерінде белсенді бөліну аймақтары болады. Оларды (меристемиялық зоналар) деп атайды. Кейбіреулерінде ... ... ... ... ... ... ... клеткалары болады. Көп деген жіпшелі көк жасыл балдырлар споралар түзеді.Олар жағымсыз жағдайларда аман ... және ... ... ... көк ... балдырлардың көбеюін вегототиптівті және жыныссыз деп қарауға болады. Әдеттегі жыныстық процес болмайды, бірақта парасексуалды процестер анықталған сол себепті ... ... ... ... ... ... Цианобактериялардағы биологиялық белсенді затттар.
Көк-жасыл балдырлар тіршілік ету барысында өоршаған ... ... ... ... ... ... ... бөледі.Көк -жасыл балдырлардың экзогенді метобалиттерінің ішінде азот ... ... азот ... ... ... қышқылдарын бөлетіні анықталған олар:лейцин,тирозин, ифенилаланин,валин,метионин,тирозин,пролин,аланин,глутомин және аспарагин қышқылы,треонин,серин,глицин,аргинин,гистидин,лизин,цитин сонымен қатар пептидтер және полипептидтар.Құрамында азоттық заттар бар қосылыстардан басқа цианобактериялар ... ... ... ... ... ... көмірсулық заттар бөлініп және идентификацияланған олар көбінесе глюкозадан тұратын поликөмірсулар ... және ... ... экологиялық маңызды ұшпалы заттар,олар жоғары биологиялық маңызға ие.Олардығ ішінде идентификацияланғандароы алифатикалық терпендер,терпендік спирттер,эфир,альдегидтер,ұшпалы ... және ... ... сулардағы және биоценоздардағы витаминдердің көзі болып ... Олар В ... ... ... және ... ... заттарды синтездейді. Көптеген цианобактериялар токсиндар,сонымен қатар антибиотикалық заттар түзеді.
В тобына жататын витаминдер.Цианобактериялар басқа микрооргонизмдер тәрізді витаминдерді бөліп олармен ... ... ... ете ... ... ... өсімдіктерге енгізгенде олардың фотоцинтездік белсенділіг артып ... қант ... ... ... ... бұл витаминдер жасыл өсімдіктердің көмірқышқыл газын жақсы игеруіне әсер етеді. Цианобактериялар суларда әртүрлі органикалық заттар бөледі,ол удағы ағзалардың ... ... ісер ... пируватдекарбоксилаза ферментінің белсенді тобына жатады.Ғалымдардың айтуы бойынша цианобактериялар бұл витаминнің бірнеше түрін синтездейді.В витаминінің кейбір түрлерінің бөлінуіне экологиялық ... әсер ... әр ... ... ... алынған Nostoc muscorum штамының витаминдерінде айрмашылық болған.Зерттеулер жүргізілгенде тиамин тіршілік ортасында емес ... және ... ... ... жататын цианобактерияларда ең көп тиамин анықталған 48-7,6 мкг/г құрғақ клетка массасы. [24].
Микробалдырлар тиаминді жинақтаудағы белсенді ... ... ... 13,13 ... ... ... - клеткадағы флавиндік ферменттердің құрамында оксилитикалық қайта құру процестеріне қатысады.Цианобактериялардағы рибофлавинді синтездей алуы көптеген жерлерде көрсетілген.Зерттелген ... ... ... жән ... тыс ... ... ... тәжірибе жасап 15 тәулік өсіргенде олардың клеткасындағы рибофлавиннің құрғақ массасы 69,6 дан 431,7 мкг/г болған.Тәжірибе жүргізу барысында Anabaena hassalii және ... pulverea ... ... ... - В12 витамині барлық синтезделетін витаминдердің 65-70% -тін құрады,қалғаны псевдовитаминдер.
Цианкобалламин витаминінің-синтезделуі цианобактериялардың микрофлорасына емес, тіршілік етуіне ... ... ... жататын витаминдерді бөліп алу үшін цианобактерияларды көптеп өсіре ... В12 ... ... ... ... ... табылмаған.В тобына жататын витаминдерді Phormidium bijugatum 35 және Nostoc sp. 5 ... ... ... ... ... ... Олар ... және карбоксилаза сонымен қатар амони қышқылдарының дезаминденуіне, қанықпаған май қышқылдарының синтездеуін қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... олардың массасы 0,92 ден 16,43 мкг -ге дейін болады. Цианобактерияның Microcystis aeruginosa түрінде басқаларында қарағанда көп ... ... ... ... ... ... он екі түрінің бесеуі сыртқы культуралды сұйықтыққа бөлген.
Пиридоксин аминофераз, ... жне ... ... тобында ауыздар алмасуына қатысады.Микробалдырлар пиридоксинді 1,99 дан 15,53 мкг/г ... ... ... алып ... ... ... ... пиридоксиннің түзуінің біршама айырмашылықтары бар.Мысалы A.hassalii клеткаларында пиридоксиннің максималды мөлшері анықталған 12,36 мкг, келесі бір түрінде A.variabilis клеталарында 12,5 тен ... 1,99 ... ... ортаға тек Anabaena.hassalii,Nostoc sp бөлген. Сalothriх туысының клеткаларында суспензияға қарағанда пиридоксин аз мөлшерде анықталған. Phormidium және Microcystis туыстары қоректік ортаға ... ... ... ... ... ... пиридоксинді түзіп оны ортаға бөліп отырған. [25].
Никотин қышқылы. Никотин қышқылының амид тобы оксилитикалық қалпына келуге және басқа да алмасу ... ... ... ... ... ... қышқылын цианобактериялардың брлық дерлік тобы синтездеген. Оның клеткада болуы және культуралық сұйықтықтағы массасы В тобына жататын витаминдердің мссасынан көбірек ... ... pulvera ... ... ... 201,1 мкг қоректік ортааға никотин қышқылын жинаған. Түзілген витаминнің көптеген ... ... ... ... ... ... кофермент А түрінде ацетилирлеу реакциясын катализдейтін ферменттер жүйесіне кіреді. Пантотен қышқылының цианобактерияларда клетканың 22-55,5мкг/г құрғақ массасын алып жатыр. Бұл ... ... Nostoc sp 5 ... braunii 16 туысы клеткасындағы түзілген пантотен қышқылынан 12 есе көп мөлшерде культуралдық сұйықтыққа бөлген. Ғалымдар витаминдердің бөлінуіне қатысатын бірнеше ... ... олар ... ... және азот ... ... сахароза тиамин,пиридоксин,биотин және никотин қышқылының бөлінуін стимульдейді. Витаминдердің көптеп бөлінуі жарықтың әсері ме сахорозаның қатысуы ... ... ... жағдайда қорекік ортаға глюкозаны қосқанда микробалдырлар бөлінбеген.
.
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Кейбір ғалымдардың болжауы бойынша хлорелла мен ... ... ... ... ... ... атылы өсімдіктердің хлоропластынан бөлініп алған ақыздардың құрамына ұқсас болған. Микробалдырлардың биомассасын өңдегеннен кейін олардың ... 75-85%, ал ... ... 60-78% ... ... ... sp ... бөлініп алынған 124г ақуыздың биологиялық маңызы 100г жұмыртқа белогына тең болған.
Егерде микробалдырларға метионин қосатын болса олардың ақуыздары жануарлардың ақуздарына ұқсас ... ... ... ... болсақ Scenedesmus acuminatus штамында 62,04 % ақуыз болған, Chlorella ellipsoidea штамында 37,5-46,7% ақуыз ... ... ... орта ... ... көлемін (0,01-0,001 М) өзгертсе микробалдырлардың құрамындағы ақуыз көлемі 40-60% ке, ... ... 70% ке ... ... 0,001М -ға ... ... клеткасында майдың қарқынды жинақталуы байқалған. (Кесте 1) [27].
1-кесте Хлорелланың аминқышқылды, ақуыздық құрамы ... ... ... ... ... ... ... саны штамдардың культивирленуіне және клеткалардың өсуіне байланысты.
Аминқышқылдардың жартысы (аспарагин,глутамин,аланин,пролин,валин,тирозин,серин,глицин,лейцин және изолейцин) бос күйде ғана емес, байланысқан күйде де болады.
Хлорелланың нуклейндық ... ... ... ... ... гуанин 28.6, аденин23%, ситазин 27.3%, тиамин 21.1%.Құрамындағы ақуыз бойынша хлорелла және цсенедесмус сояны, бидайды және ... ... ... ... көмірсулар және басқада заттарға бай.Микробалдырдың ақуыздық құрамына сера заты бар амин қышқылдар және барлық дерлік амин қышқылдар ( лизин, треанин, ... ... ... ... ... метианин, тритофан ) кіреді. [28].Протеиндік құрамы бойынша хлорелла лар сыра ашытұысын, соялық ... ... ... құрғақ сүттен асып кетеді.Хлорелла каротиндерге бай.Оның мөлшері Өсімдік ұнынан 3 есе көп, сүттен 500 есе көп.Хлорелла құрамындағы С витамині лимонмен ... ... 100 есе көп. ... айтуынша протококты балдырлардың құрамында 3000 мкг/г ... ... 9 дан 26 ... ... ... ... әртүрлі көлемде болуы олардың әр түрлі қоректік ортада өсірілуіне және өсірілу жағдайына ... ... ... ... микробалдырлар өсімдік тектес қөректен асып кетеді.Микробалдырларда токоферол, рибофлабин, никатин қышқылы көптеп жинақталады. ... ... ... ... мен ... ... ... , тары, сұлы , бидай құрамындағы тиамин мен перидаксинге тең. Балдырлардың минералды органикалық ортада ... ... ... тек 04 ... ... өсірген балдырлардың құрамындағы витаминдерден айырмашылығы болмайды. Цсенедесмус, хлорелла және спирулинада басқа ... және ... ... қарағанда ақуызбен коротин мөлшері көбірек.
Кейбір зерттеулерге қараганда хлорелла мен сенедецмус құрамында 14 витамин анықталған (Кесте 2)
2 ... ... ... ... және ... ... салыстырғандағы ақуызбен коротин мөлшері
Өсімдіктер мен балдырлар
Ақуыз
m/га
Каротин
m/га
Бидай
Жүгері
Қант ... ... ... және ... ... балдырлар клеткаларында липиттік қосылыстар бар. Ғалымдар көк -жасыл балдырлардың ... ... ... ... кіші ... ... ... каротин, стероллалар. Жасыл және сары пигменттер. Бейтарап полярлы липиттер. Йон түзуші полярлы липиттер ( бұл липиттерді келесі ... ... ... ... ... және сульфо-фосфолипидтер; сульфо-фосфолипидтер ұатаң түрде фотосинтетиқалық структураларға бағынады),
Ю.И. Маслов ... ... ... ... ... ... ... орта құрамына қоспаса, хролелла биомассасындағы тригидселиттің мөлшері азайғанын дәлелдеген. Сонымен қатар ... ... ... ... ... және ... жетіспеушілігі, сераның аз мөлшерінде сульфолипиттердің, темір жетіспегенде галоктолипиттердің мөлшері ... [30]. ... ... ... ... ... ... көлемі 8 ден 18% ауысып отырады. Хлорелла майларының құрамында жоғарғы сатыдағы өсімдік май ... ( ... ... ... ... ... ... кездесетін май қышқылдары анықталған.Липидтерді тригидцелидтердің хроматаграфиялық анализдан өткізгенде эфирлердің 50% ғана спиртке айналған. Қалғаны пигменттер возктар, ... ... ... және ... ... ... майларында 53,9% 18 атомды 25,5% көмірсу , 16 атомды 16,6% пальмитинді және 4% стеаринді қанықпаған қышқыл бар. ... мен ... ... ... гормонды алуға қажетті 0,23% хондрилластилин заты анықталған. ... ... ... ... нәтижесінде хлорелла биомассасындағы липидтер мөлшері 85% ке жоғарылаған. Хлорелланың қоректік ортадағы құрамын өзгерткенде көмірсулардың мөлшері артуы мүмкін. Сонымен қатар хлорелла ... 3-4% тен 40% ке ... ... ... қор майларының мөлшері артқан. [32].
Қоректік ортада бастапқы азоттың болмауы құрғақ биомассаның азаюына және хлорофилл белоктарының және ... ... ... және ... ... ... ... алып келді.
Кейбір ғалымдардың зерттеуі бойынша қоректік ортаға бөлінген заттар ағзалардың өсуінің стимуляторы мен ингибиторы болып табылады.
Бұл жағдайды ... ... ... ... егуде көрініс береді.
Хлореллалардың құрамында аздаган мөлшерде фитогормондар болады. Протококты микробалдырлардың құрамында антибиотиқалық ... май ... ... ... антибиотиктік белсенділікке йе май қышқылдары ашытқылары мен грам теріс бактерияларға белсенділік көрсетеді. Танбалы бикарбанат ... ... ... ... ... 3-10% ... көмірсу бөледі. Бөлінген заттар гликол қышқылынан тұрады. ... мен ... ... ... ... ... ... люкофруктоза және гемицилулоза мен пектиндік заттардан тұратын ... ... бар. ... органикалық заттар мен салыстырғанда 30-35% тен тұрады. Көптеген хлорелла штамдарында 37-40% ке дейін көмірсулар болады. Олардың көбісі поликөмірсулар және суға ... ... ... ... - ... биостимуляторлар
Хлорелланың биохимиялық қасиетін зерттегенде неміс ғалымдары Гардер мен Уитш ең ... рет ... ... азық үшін қолдануды үсында.
Ғалымдар сценедесмутың құрғақ биомассасы бар қорекпен шошқаны үнемң үзбей қоректендірді, және ... ... өсуі ... [34].
Келесі зерттеулерде сүтті сиырларды хлорелла мен қоректендірді осы ... ... ет сүт ... ... ... ет сүт өнім құрамына әсер етпеген. Хлореллалар жем-шөптегң ақуыздық заттардың орнын толықтырушы. Микробалдырлармен тауықтарды қоректендіргенде, тауықтардың ... ... ... ... ... ... шошқалардың масасының өсуіне оң нәтиже береді.
Мысалы: хлореллалардан жасалған пастаны жұмыртқа беретін тауықтарға ...... 1 ... ... жұмыртқа беруі 21,5% болған,ал жұмыртқа сарысындағы каротн мөлшері 56,5% өскен.
Тәжірибеде хлорелланы аз мөлшерде жемге қосып берген шошқалар мен қояндардың массасы 11-35% ... ... ... ... ... мысалдар мен зерттеулер хлорелла мен сценедесмус құрамы ... ... ... ... көрсетті, олар биостимуляторлар,олардың құрамындағы витаминдер мен ақуыздар мөлшері оларды ауыл шаруашылығында кеңінен қолдануға болатындығы дәлелденді.
Масса өсуіне мысалдар келтіретін болсақ бұзауларға ... 1кг ... 1мл ... хлорелла суспензиясы 28 күнде берілді, тәулігінде нәтижесінде бақылау ... ... ... 120г, ал ... 349г ... ... қосылған хлорелла суспензиясының жақсы сіңірілуі оның құрамындағы ақуыздар мен витаминдерге баланысты ғана ... ... қоса ... қорытатын сөлдердің бөлінуіне және асқазан алдындағы микрофлораның дамуына әсер етеді. [36].
Хлорелланы ауыл шаруашылығында қолданғанда шикі түрінде қолданса оның ... ... ... ... ... шошқалар жақсы жейді және олардың массасы тез көбейеді.
Хлореллаларды ауыл ... ... да ... ... табиғатты оттегімен толтыруға, және оларды зиянды заттардан тазалауға қолданылады. [37].
Хлорелланың фотосинтез бен химялық құрамы.
Микробалдырлардағы сыртқы орталардан жәй органикалық заттардың ассимиляциясы және ... ... ... ... ... ... ... жүреді. Бұл процес өсімдіктер мен балдырларда орналасқан ... ... ... ... мен өзіндік қасиеттіріне байланысты.
Хлорофилдегі молекула көмірсу атомдары мен азоттан тұрады. Хлорофилл молекуласының структурасы эритроциттердегі гемоглабинге (гем - ... ... ... Гемоглабинен айырмашылығы темірдің орнына хлорилде екі немесе төрт азот атомымен байланысқан магни болады.
Сонымен қатар күрделі сақиналардан басқа, ... 20 ... ... және ... ... спирттан тұратын ұзын тіркестен тұрады.Фотосинтезге қатысатын хлорофио рөлі олардың күн сәулесін жұтып оларды таратуында. ... ... ... ... ... бар (5 көмірсудан тұратын сақина ол 4 сақинаға еніп тұрады,оларда 1 атом азот пен 4 атом ... ... олар ... ... ... ... хлорофилдер болады олардың ішінде ең маңыздылры А (С55Н72О5N4 Mg) және Б ( С55Н70О6 N4 Mg). ... А -ға ... ... Б да ... көп ... және 2 ... аз ... болады. Хлорофил А барлық көк-жасыл балдырларда табылған, ал хлорофил Б көптеген балдырларда болмайды. Хлорофилден басқа микробалдырларда басқа да ... ... ... ... ғалымдар хлореллдағы басқа пигменттерді анықтады мысалы: α-каротин, ... ... ... және екі белгісіз түр.
Бұл пигменттердің кейбірі күн энериясын сіңіріп оларды хлорофилге ... ... ... ... ... ... ... каротин пигменті табылған,олар жануар ағзасына түскенде А дәруменіне ... ал сары ... - ... Қызыл көк жасыл балдырларда басқа пигменттер болады - фикосианин және фикоэритрин, ал қызыл балдырларда бұл пигменттер хлорофилге қарағанда фотосинтезде ... рөл ... ... ... оның күн жарығының энергиясын химиялық энергияға АТФ және қалпына келтірілген никотинамидадениндинуклеотидфосфат (НАДФ . Н2 ) айналдыру. [40].
Таңбаланған көмірсуды ... ... және ... ... көмірқышқыл газын ассимиласиялай алған,ол өз кезегінде келесіден тұрады органикалық заттардың молекулалары, шығу тегі әр ... ... олар одан ... ... энергия бөліп алады.
Фотосинтез - жасыл өсімдіктер мен балдырлрдың ... ... ол күн ... энергиясын хлорофил пигменті жұтуы арқылы жүреді. Фотохимиялық заттар карбоксилдеуші пигментті (карбоксидисмутаз) қажет етпейді.Фотоинтездің жарықтық фазасында қараңғы фазасына қажетті АТФ пен ... -тың ... ... деп болжайды. Осы үшін жарық фазасында генерирленген электрондар қолданылады. Бұл процестің негізі ... ... бір ... ... ... жағдайға көшеді және электрондары жоғарғы энергетикалық сатыда болады. Бұл электрондар содан кейін артық энергиясын, АТФ пен ... ні ... ... ... ... НАДФ ты ... ... сутегі, су молекулаларынан бөлініп алынады. Гидрокситтен құралған сутегі перекисі су мен көмірсуға ыдырайды. [41].
Сондаықтанда фотосинтездің жарық фазасында судың фотохимиялық қышқылдануы ғана ... ... ... АТФ пен ... ... арқылы көмірқышқыл газы мен сутегі және фосфор тобының және т.б олар фосфоглицерин альдегидін ... ... Ф-ол ... ... -ның ... ... және ... , су молекулаларынан глюкоза түзіледі.Фотосинтездің сумарлы соңғы нәтижесін былай көрсетуге болады:6СО2+6Н2О жарық +647ккал/хлорофилл -- С6Н12О6+6О2. Хлоропласттарда ... ... ... ... қышқылдар амин қышқылдары көмірсу және ақуыз. Химиялық анализдер ... ... био ... 45% ... ... май. ... ... сапалық құрамдарын зерттегенде келесідей нәтиже алынды 17-23 әртүрлі амин ... ... ... және ... ауыл ... және адам ... қажетті. [42].
Хлорелла құрамындағы белок әр түрлі амин қышқылдарынан тұрады
Құрамындағы ... мен ... ... ... ... жоғары және жануар ақуыздарына жақын. Түріне және миниралды,газды қоректенуіне,қоректік ортаның ... және ... ... ... ... ақуыздық,майлық көмірсулық және дәрумендерінің алмасуы күрт төмендейді. ... ... ... ... ... ортада 15мг азот болады,осы кезде хлорелла 88 % шикі протеин және 5% май,ал азоты жоқ орталарда ... мен ... ... ... Жануарлардың қажеттілігіне қарай хлорелла қоректік орталарының химиялық құрамын өзгертіп отыруға болады. Мысалы:ақуыз көлемін 45% және ... 20-30% ... ... ... ... және ... бай. Балдырлардан жасалған ұн құрамында шикі протеин көп болады. [43].
--------------------------------------------------------------------------------
Қолданылуы
Хлорелланы оттегін көп мөлшерде бөліп ... ... ... ... жағынан еттен кем түспейді, бидайдың құнарлылығынан асып ... ... ... 12 % ... ... ... 50 % тен жоғары. Сонымен қатар хлорелланы суларды биологиялық тазартуда қолданады. Хлорелланың плпнктонды штаммы ИФР ... ... ... ... ... алынды . Бұл штам хлорелланы культивирлеуді жеңілдетті. Жаңа бөлініп алынған штамм хлорелланы ірі қара малдың , шошқаның, құстардың, қояндардың,аралардың, балықтардың ... ... жол ... Суды биологиялық тазалау судың альголизациялық тазалауын ашты. Қазіргі уақытқа дейін бүкіл дүние жүзінде хлорелла суспензия, құрғақ биомасса ( ұнтақ ... ... ... ... ... қолданылған. Бұл аталған түрлердің өзіндік кемшіліктері бар. ... тез ... ... ... ... метоболиттік қасиеттен айырылған және консервацияны қажет етеді. Суспензия дайындау көптеген уақытты және көп көлемді алады. Хлорелла концентратында суспензияның барлық ... жағы ... ... ... тірі ... қоса, культуральды клеткада болатын суда еритін метоболиттер болады. Хлорелла концентраты жоғары техногогиялы тиімді. Оны жануарлардың өоректенуінің барлық түріне жемге де , ... ... ... ... болады. Жем - шөпті дайындау барысында алголизациялау тиімсіз болы мүмкін себебі товарлы ... ... аз ... ... ... концентраты жем - шөптегі клетка көлемінің барлық түрін алуға болады. Сонымен қоса жем - шөп ... ... ... суда ... метоболиттерге бай болады. Товарлы суспензияға қарағанда тасмалдау бірнешеге арзандады. Хлорелла концентраты құрамында концерванттар болмайды.
Медициналық практикада бұл микроскопиялық балдыр ... бай және қан ... ... ... ... әдіс ... табылады,ол құрамындағы В12 витаминінің жоғарғы дәрежесіне ғана емес, сонымен қатар фоли қышқылы, темір және аминқышқылдарының ... ... ... темір қан ағымына түсіп гемоглабинге айналып қанды оттегімен байытады. [44].
Хлорофил тек бұл қасиеттерімен емес басқада ... ... ... Мысалы ол асқазан ішек жолдарының жұмысын жақсартады, асқазан сөлінің бөлінуіне жақсы әсер етеді, қабынуды басады т.б. Сонымен қатар хлорофил ... - ... ... ... әсер ... ... әсергеде ие. Тіпті хлорофилді стомотологияда да қолдана бастады.
40-ғыншы жылдары С.Л. Голдберг осы бағалы пигменттің арқасында ... ... 300 ... ... жақсарған. Осы себепті бұл пигментті стоматологияда қолдану кең етек ... ... ... ... ... ... ... стоматиттің кейбір түрлерін емдеуге болады және қызыл иек ... ... ... ... тіс ... ... Хлорелладағы хлорофил мөлшеррі басқа балдырлар спируллина мен люцеридегі хлорофил мөлшерінен 5 - 10 есе көп. Ол өз ... ... ... ... [45].
Осы қаситтерінің ішінде келесілер бар: Иммундық жүйені күшейту қасиеті. Инфекциялармен күресуі. Созылмалы ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы рөлі.
Хлорелладан жасалған дәрілер қандағы қант мөлшерін қалыпты ... ... ... және ... ... ... ... жағымсыз иісті жақсартып, балғындатады. Басқада ғалымдармен бірігім диабеттік терідегі жараларды хлорелла қолдану арқылы емдеуге болатындығы дәлелденген.
Хлорелланың клетка қабырғасындағы өнім ... ішек ... ... әсер ... Бұл өнім ... ... жақсартады (1 - 2 күн ішінде асқазан түйілуін басады) және аэробты бактериялардың өсуін стимульдейді. Ол тік ... ... ... ... ... ... табылады. [46]. Ағзаға қажетті натуралды токсикалық өнімдерден басқа, қоршаған ортадағы токсиндерді ауыр металдар және пестицидтарды шығару жақсы қасиетіне ие. Бета - ... рак ... ... және иммундық жүйедегі макробактериофагтардың түзілуін жақсартады. Бета - ... Е ... ... ... рак клеткаларын бастапқы сатыларда жояды. Хлореллада бета - каротинмен қоса Е дәруменіде болады. ... ... ... ... ... ... бөлініп алынған бета - каротин ағзалардан антиісіктік қасиеті бар деп бөлініп алынған бета - каротиннен ... есе ... - ... мен Е дәруменінен басқа хлорелла құрамында В тобының дәрумендері, С дәрумені, көптеген миниралды заттар, олар цинк, кальций, медь, темір, ... және ... ... және ... бар ... ... ... пептидтер (глутанион), дәрумендер және қанттар, олар хлорелла өсуінің факторлары. Бұл ... ... да және ... ... ... басқада субстанцияларда, антимутационды процесс және ұлпа регенерациясына жауап береді. Бұл фактордың ... ... ... ... бір ... ... беріледі. Жағымды жағдайда хлорелла бір тәулік ішінде төрт бөлікке ... бұл ... екі ... жыл бойы жүрген. Бұл хлорелладағы нуклеин қышқылдарының бүтіндігі мен ... әсер ... ... процессінің басты теориясы біздегі нуклеин қышқылдарының функциясының бұзылуында.Кейбір үміттер осы қышқылдарды тағамға қосуға байланысты. Белсенді ... бұл ... ... ... ұсақ жануарлар, сонымен қоса бала бойының тез әрі сау өсуіне әсер етеді. ... ... төрт ... ... ... жақсаруына әсер етеді. Хлорофилл иммундық жүйені жақсартады, ал хлорелла клеткасындағы ... ... ... бұзу үшін ... ... ... Бұл ... ағзадағы органикалық химиялық компоненттерді және басқада зиянды заттарды ішекте ұстап ... ... ... әсер ... ... және ... стимульдейді, вирусқа қарсы ақуыз интерферондар түзеді. [48].
Хлорелла көптеген бактериялды инфекцияларға қарсы тұрады, мысалы: ішек таяқшаларына. Ақуыз интерферон артрит кезінде ауыруын ... ... ... Бұл айтылғандарды хлорелланы артрит ауыруына қолданып жазылған адамдардың ... ... ... ... Бұл ... хлорелланың сілтілік ортасының артриттің қышқылдық ортасын нейтралдауға байланысты.
Хлорелладан бөлінетін заттар хлорелла түріне және ... ... ... зерттеулер Dyno-Mill (TM)(патенттелген "Сан хлорелла"). әдісімен өңделген хлореллалармен жұмыс ... ... ... ... қабырғалары бұзылады және 80% құнарлы заттар ағзаның оны ... ... ... ... ... балдырларды қолдану аясы кеңейіп келеді. Микроскопиялық балдырлар соның ... ... ... ... өте зор. ... өзінде оларды белгелі бір аурумен ауыратын адамдарға тағайындаумен қатар егде жастағы ... да ... ... бередң, үлкен - кішілі тұрғындар тұратын орталықтарда қолдануға және темекі шегетін адамдарға қолдануға кеңес береді. Бірегей биологиялық құрамы, үлкен ... ... ... және ... жүйенің қызметін жақсарту қызметі бұл микроскопиялық балдырларды емдік заттар қатарына қосуға ... ... ... ... ... және ... мал ... заттардың құнарлығын рттыру мәселесі тұр.
Барлығына белгілі болғандай азықтың ... дұры ... ... ... ... бұл ауыл ... кері әсерін беркі мүмкін. Малазықтық заттарды зерттеу ... ... ... ... ... ... ... рацион құрастырғанда оргникалық қаржылық ресурстарға байлынысты құрастырды. [49].
Классикалық бір ... ... ... құру ол ... ... ... мысалы дәруменді - минералды комплекстер және басқада азықтық қоспалар, оның ... ... ... ... ... ... ... емес тұздары. Бірақ - та ұсынылып отырылған химияның көмегімен адамдармен жасалған жасанды қоспалар табиғи заттарға ... ... ғана ... ... ... ... ... құрамдас деп айта алмаймыз. Біз бұл жасанды заттарды жануар ағзасына енгізіп , олардың табиғи структурсына араласып, тіршілігіне қажетті ... ас ... ... тыныс алуын, қан айналым жүйес, сөлдің бөлінуіне кедергі келтіреміз. ... ... ... ... ... ... заттардың ағзаға жақсы сіңбейтіндігін көрсетеді.
Практикада бұл проблеманың тиімді шешімі азықтық ... ... ... ... қосуда . Қосымша ретінде қосылатын заттар комплексі биологиялық белсенді заттар. Бұл қосылған комплекстер тәжірибе ... ... ... ... керек және ауылшаруашылығында тиімді өнім болуы керек. Биологиялық активті заттардың мұндай комплекстерін табиғи ... ... ... ... ... мен өсімдіктерді өсіру мен культивирлеуден тұрады. Табиғаттың өзі ... ... ... ... хлорелла түрінде нұсқасын көрсетті, бұл табиғи өсімдік өзінің құрамы мен ... оңай ... ос ... ең ... деп ... [51]
Сондықтанда ауылшаруашылығы мамандары өздігінен бірегей құрамды хлорелла суспензияларын алып оны мал азығына қосуды ұсынады, осының нәтижесінде бұл ауылшаруашылығындағы ... ... оң ... береді.
Хлорелла суспензиясы - бұл 650 компоненттерден де көп комплекс, оны базарларда сатылатын мал ... ... ... синтетикалық қарапайым дәрумендермен,микроэлементтермен және т.б заттармен орнын алмастыру мүмкін емес. [52].
Негізінде ауылшаруашылығындағы шаруашылық иелеріне өз қондырғылары арқылы жыл бойына ... ... одан ... заттарды бөліп алып яғни хлорелла суспензиясын бөліп алып, ... ... ... билогиялық құндылықтарын арттыру керек.
Ұсынылған технологияның артықшылығы
- басқа аналогтармен (жасанды дәрумендер) салыстырғанда үлкен экономикалық пайдасы бар.
- хлорелланы культивирлейтін апараттың арзандығы және ... ... тез ... (1-2 ай) ... ... әр ... жағдайында оңай және тез артық еңбек шығынынсыз культивирленуі.
-жануарларды хлорелла мен оңай азықтандыру.
-қымбат қоспаларға қарағанда арзан жыл бойғы қоректік суспензияны алып ... ... ... ... бір рет қондырғыны сатып алса болды.
-зоотехникалық және мал шаруашылықтық мәселелердің комплексті ... ... және ... ... ... ... барлық салаларында қолданға болады.
- Хлорелланы мал азықтық зат ретінде қолданудың басты артықшылығы жоғарғы экономикалық тиімділігі. Хлорелланы ауылшаруашылығында пайдаланудағы артықшылықты ... ... ... және ББЗ береді. Хлорелла табиғи биологиялық стимулятор болып табылады, хлорелла жануар ағзасына жақсы сіңеді.
Хлорелланы өсіру үшін КХ-60, КХ-100 и ... ... 60, 100 және 160 литр ... ... ... ... ... мен фабрика шығынын жаба алады.
Қондырғылардан бөлініп алынған өнім, жасыл сулы суспензия болады.Оларды құрғақ биомассаға араластырып немесе сол ... ... ... ... ... ... тәуліктік су орнын толтырып отырады..
2.
2 Зерттеу әдістері мен материалдар
2.1 Зерттеу объектісі
Зерттеу объектісі ретінде әл - Фараби атындағы ҚазҰУ - нің ... ... ... Sc. obliguus және ... vulgaris Z-1 ... штамы алынды,
2.2 Микробалдырлар зертханалық жағдайда өсіру әдістері
Микробалдырларды культивирлеу үшін ... ... өсіп ... үшін ... және микро элементтерінің қатынасы бірдей, 04 қоректік ортасы қолданды.
04 ... ... ... г/л
( NH4)SO4 - 0.2
K2HPO4 - 0.03
CaSO4 x H2O 0.03
NaHCO3 - 0.1
MgSO4 x 7H2O - ... - ... ... ... ... ... қосындысы 10.0мл
Таңдап алынған микробалдыр штамдары колбаларда өсірілді, колбадағы қоректік ортадағы микробалдырлар суспензиясы 250 - 500 мл ... ... 20- 280С ... ... ... ... люкс көрсеткіште өсірілді.
Әр тәлік бойы бір уақытта (12 сағатта) клеткалардың көлемі жарық микроскопы астында 5 рет қайталаумен өлшенді. Микробалдырлар клеткаларының ... ... ... ... өсуі ... анықтадық
Сурет 1 Сұйық қоректік ортадағы микробалдырлардың өсуі
2.2 Зерттеу әдістері
Биомасса алу мақсатындағы ... ... ... көлемді өсірілді.
Микробалдырлар клеткаларын санау әдістері.
Культурадағы микробалдырлардың өсу және көбею қарқынын,биомассадағы санын анықтау үшін Горяев камерасы қолданылды.
Сурет 2 ... ... ... қаралған балдырлар
Құрғақ биомассаны алу және анықтау әдістері.
Стационарлы ... ... ... жиналып алынған биомассаны дистилденген сумен жуып, 600С градуста ауадай құрғақтыққа жеткенше кептірді. Ол үшін биомассаны жұқалап полиэтиленге салып, 3-4 ... күн ... ... ... Фильтрдің салмағын объектімен, объектісіз 60-105оС градуста бюксахта бірнеше рет кептіру арқылы анықтады. Бақылауды ... ... ... ... одан ... ... ... ұнтақ түрінде өлшеп көлемін (V, мл). анықтау үшін массасын мөлшерін (m, г) алды.
2.4 Зерттеудің биохимиялық әдістері
Микробалдырлар ... ... ... ... Lowry ... жүргізілді [ ]. Lowry әдісі - ерітіндідегі белокты анықтайтын колориметриялық ... ... 1951 жылы ... (Lowry) мен ... Лоур әдісінің негізі сілтілік ортада Cu+2 ионы пептидтік байланыстармен Cu+ айналып ... ... І ... мед ионы ... ( ... қоспа фенломен)реактивімен тұрақсыз қосылыс түзеді, ол молибдендік синьге айналады. Лоури әдісін фенолды реактив фолинмен жүргізгенде медьті сілтімен бірнеше ... ... ... ... ... ... реакциясы) көк түске бояла бастайды. Келесі кезекте фотоэлектрокалориметр арқылы өлшегенде 280 нм арқылы өлшенеді.
Пигменттерді анықтау стандартты әдіспен жүргізілді. ... ... алу және ... үшін ... ... MPW-340 ценрифугасында 15 минутта 4000 айн/мин центрифугалады. Келесі кезекте шөгіндінің пигменттік ... ... үшін 100-200 мг ... құрғақ биомассасына MgCO3 және 100% - ацетон ерітіндісінен 4-5 мл қосып жақсылап араластырылды.
Алынған езіндіні Бунзен ... ... шыны ... ... сұйықтықты насос көмегімен сорып аламыз. Бұл әдісті бірнеше рет микробалдырлар биомассасы толық түссізденгенге дейін қайталаймыз. Алынған езінді құрамындағы хлорофилл және ... ... ... тығыздығы спектрофотометрде СФД-46 (662, 470 нм толқын ұзындығында) өлшенді.
Хлорофилл және ... ... ... ... (1, 2) бойынша есептейміз:
Са=9,784D662 - 0,990D644 (мг/л), ... ... ... Са- ... "а" ... - ... концентрациясы;
D - ацетондағы пигменттерді сіңіру жолы: хлорофилл - 662 нм, ... - 470 нм. ... ... ... ... ... мг/г бойынша есептелді:
3 Нәтижелер мен талқылаулар
3.1 Микробалдырлар қауымдастығының өсу көрсеткіштерін бақылаған нәтижелер
Су экожүйелеріндегі ... ... ... ... мен фитопланктондар қауымдастығы түзеді. Микробалдырлардың түрлік структурасы және өсімділігіне абиотикалық факторлардан басқа,әр түрлі популяциялар ... ... ... ... ... ... ... шектеулі ресурстар үшін бәсекелестік және метоболитикалық әсерлесу кіреді.
Түрлерді тәжірибелік жинақтап және олардың бір культурада өсу заңдылықтарын ... ... ... ... алу үшін ... және де ауылшаруашылығында жем - шөпке қосу үшін олардың биохимиялық көреткіштері жоғары болу қажет. Осыған байланысты жұмыс мақсаты жоғарғы ... ие ... ... ... ... Осы ... біз бастапқы штамдар Sc. obliguus және Chlorella Z-1штамдарының өнімділігін арттыру үшін жүргіздік. Микробалдырлардың өнімділігі жақсы түрлерін алу үшін өсу ... мен ... ... ... таңдалып алынды. Бастапқы барлық варианттардағы клетканың саны 0,1х106 кл/мл (қоректік орта 500 мл). Балдырлардың клетка саны екі күн ... ... ... ... ... ... ... варианттар бір күнде үш реттік қайталаумен қойылды.
Тәжірибе варианттары:
№1: Sc. obliguus
№2: Chlorella vulgaris Z-1;
№3: Sc. obliguus + ... vulgaris Z-1 ... ... микробалдырлар қауымдастығындағы клеткалар санының өсуі, жалғыз культуралды микробалдыр клетка санының өсуінен жылдамырақ екені анықталды.
Тәжірибенің 2- ш күні № 3 ... (Sc. obliguus + ... vulgaris Z-1) ... саны 9,1х106 жеткен болса № 1 Sc. obliguus вариантта штамында клетка саны 5,1х106 ... - ді ... № 2 ... ... vulgaris Z-1 ... ... саны 9,8х106 ... болды.Келесі кезекте монокультурадағы клетка сандарының өсуі баяаулай бастады.
Тәжірибенің 4 - шы күні № 3 вариантта (Sc. obliguus + Chlorella vulgaris Z-1 ) ... саны ... ... ... № 1 вариантта Sc. obliguus штамында клетка саны ... ... - ді ... № 2 ... Chlorella vulgaris Z-1 штамында клетка саны 17,2х106 кл/мл болды.Келесі кезекте монокультурадағы клетка сандарының өсуі баяаулады.
Тәжірибенің 6 - шы күні № 3 ... (Sc. obliguus + ... vulgaris Z-1 ) ... саны ... ... болса № 1 вариантта Sc. obliguus штамында клетка саны 19,5х106 кл/мл - ді ... № 2 ... ... vulgaris Z-1 ... ... саны ... ... болды.Келесі кезекте монокультурадағы клетка сандарының өсуі баяаулады.
Тәжірибенің 8 - ші күні № 3 ... (Sc. obliguus + ... vulgaris Z-1 ) ... саны ... ... ... № 1 ... Sc. obliguus штамында клетка саны 29,5х106 кл/мл - ді құрады. № 2 ... ... vulgaris Z-1 ... ... саны ... ... болды. Тәжірибенің 10 - шы күні салыстырмалы түрде микробалдыр клеткаларының өсуін бақылағанда 3 вариантта да клеткаларының өсу саны ... ... 12 - ші күні ... ортаның құрамындағы минералды заттардың бітуіне байланысты клеталардың өсуі тоқтаған.
Сурет 3 Монокультурадағы және аралас культурадағы клетка санының өсуінің қарқыны
Бұл ... ... ... (8 ... монокультурамен салыстырғанда тіршілк етуі екі штамдада жақсарған, бұл өз кезегінде ... ... ... ... ... белсенді түрде жүріп жатқандығын көрсетеді. Микробалдырлар бірлестігі бір-біріне жақсы әсерлесіп жатқандығы көрінеді.
Келесіде ... 8 ... ... ... және ... өскен микробалдырлар Sc. obliguus және Ch. vulgaris Z- 1 штамдарының биомассасындағы ... ... ... мен ... ... ... белок мөлшерін зерттеу
3.2 Микробалдырлар қауымдастығының құрғақ ... ... ... бен ... ... нәтижелер
Аралас өскен микробалдырлар Sc. obliguus және Ch. vulgaris Z- 1 ... ... ... "а" және ... - ның ... ... ... келесідей болды: хлорофилл "а" 6,5 мг/г, хлорофилл "в" 2,8 мг/г. Ал ақуыздардың мөлшері 47,4%.
1 кесте - ... ... ... ... биомассадағы пигменттер мен белоктардың жинақталуы.
Варианты
белок, %
мг/г
хлорофилл а
хлорофилл в
Sc. obliguus
38,5%
1,9+-0,1
0,84+-0,07
Ch. vulgaris ... obliguus + ... vulgaris ... 4 ... ... ... ... нәтижелер
Сурет 5 Микробалдырлар қауымдастығының хлорофилл а анықтаған нәтижелер
Сурет 6 Микробалдырлар қауымдастығының хлорофилл в анықтаған ... ... ... ... мен ... анықтаған нәтижелер
Микробалдырлар қауымдастығындағы культурасындағы каротиноидтар мен β-каротиноидтар мөлшері 5-ші суретте көрсетілген.
Биомассаға химиялық анализ жүргізгенде ... ... (Sc. obliguus + ... vulgaris Z-1) ... ... оларда көптеген өзгерістер байқалған.
Нәтижесінде каротиноидтар және β-каротин мөлшері ( Ch. vulgaris Z-1 + Sc. obliguus) көбейген : каротиноидтар мөлшері 5,1 мг/г, ... ... 3,1 мг/г . Бұл ... Sc. obliguus ... ... -2 мг/г мен ... -1,2 мг/г) мен Ch. vulgaris Z-1 ... ... -3,2 мг/г мен ... -2,4 мг/г) мөлшерінен біршама көп.
Сурет 7Микробалдырлар қауымдастығының пигменттерін анықтаған нәтижелер
Бірлесіп өсірілген микробалдырлар қауымдастығының биомассасында бақылаумен салыстырып қарағанда ... ... ... ... ... каротиноидтар, β каротин) мөлшері ұлғайғандығы байқалады.
Қорытынды
Табиғи дәрумендер мен минералды заттарға бай ... ... ... ... тобына кіреді, олар адам денсаулығына пайдалы физиологиялық тағамдық ... ... ... ... бай ... және оны қолдану адам денсаулығы мен өмір сүру үшін ... ... ... ... аз ... ... ғарыштап дамуы, ғалымдарды ағзалардың басқа түрін деген қызығушылығын арттырды, мысалы цианобактериялар мен микробалдырлар, олар биологиялық белсенді ... мол көзі ... ... ... ... ... ... байланысты колекциялық және жаңадан бөліп алынған микробалдыр штамдарының биоюмассаларына скрининг жүргізілгенде клеткаларының өсуі және олардағы биологиялық активті заттар ... ... ... ... ... жұмыстың нәтижесі микробалдырлар мен цианобактерияларды антиоксидантты заттар ретінде ауылшаруашылығында және тағам өнеркәсібінде қолдануға болатындығын ... ... ... ... ... ... болады.
04 қоректік ортасында өсірілген микробалдырлар қауымдастығын Ch. vulgaris Z-1 + Sc. obliguus құрып бірге өсіргенде белок ... а және в ... және ... ... ... Микробалдырлар қауымдастығындағы хлорофилл "а" және хлорофилл"в" - ның құрғақ биомассадағы ... ... ... ... "а" 3,4 мг/г, хлорофилл "в" 2,2 мг/г.Ал ақуыздардың мөлшері 50,5%.
4,0 мг/г каротиноидтар, 2,5 мг/г β-каротиндар. Бұл монокультурадағы Sc. obliguus ... -1,3 мг/г и ... -0,9 мг/г) ... мен Ch. vulgaris Z-1 ... -2,04 мг/г и ... -1,5 мг/г) штамдарының мөлшерінен біршама көп.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Белевич Т.А., Запара Е.В., Ильяш Л.В. ... ... ... ... при ... ... ... // Успехи современной биологии. - 2009. - Т. 129, № 4. - С. 379 - ... ... Л.В. ... как ... объекты личинок мидий и устриц : автореф. ... ... ... наук. - Севастополь, 2007. - 24 с.
3. Ладыгина Л.В. Микроводоросль Rhodomonas salina - ... ... ... в аквакуль-
туре моллюсков // Экология моря. - 2010. - Вып. 81. - С. 50 - ... Лях А.М., ... Ю.В. ... ... для расчета основных параметров фитопланк-
тона // Экология моря. - 2001. - Вып. 58 - С. 36 - ... ... М.С. ... экология. - Семипалатинск: Наука, 2002. - С. 479 - ... ... Л.А., ... А.С., Силкин В.А. Структура планктонных фитоценов шельфовых вод се-
веро-восточной части Черного моря в период массового развития Еmiliania huxleyi в 2002 - 2005 ... ... - 2007. - 47, № 3. - С. 408 - ... ... Л.Г. ... ... ... и конических форм клеток микроводорослей // Гидробиол. журн. - 1995. - Т. 31, № 2. - С. 103 - ... Г. С. ... ... как возобновляемый биологический ресурс / Г. С. Минюк, И. В. Дробецкая, И. Н. ... и др. // ... ... ... - 2008. - Т. 7, № 2. - С. 5 - ... Карауш Г.А., Гапочка Л.Д. Изменение физиологической активности развивающихся культур некоторых микроводорослей. ... АН ... 1970, т.195, № I, с. ... ... Л.А. ... ... В кн.: ... микроводорослей. Киев: Наукова думка, 1971, с. 5-21.
11. Райе Э.А. Аллелопатия. М.: Мир, 1978, с. 260.
12. Аникина Д.А. Некоторые ... о ... ... ... на ... ... В кн.: ... и распределение планктона Южных морей. М.: Наука,1967, с. 35-40.
13. ... Б.Л. ... ... отдельных видов водорослей в первичной продукции планктона. Гидробиол. журн., 1974, т.10, № I, ... ... ... ... ... относительного значения отдельных видов водорослей в первичной продукции планктона. Гидробиол.журн.,1973, т.9, № I,с.61-64.
15. Гутельмахер Б.Л., ... В.И., ... И.Н. ... ... массовых видов фитопланктона Черного моря. В кн.: Экосистемы пелагиали Черного ... М.: ... 1980, с. ... Дрейпер Н., Смит Г. Прикладной регрессионный анализ. М.: Статистика, 1973, 392 ... ... Г.А., ... В.Д. ... ... синезеленых водорослей Anacystis nidulans И Synechocystis aquatilis в моно- и смешанной культуре. Физиология растений,1975,т.22, № 3, с. ... ... А.М., ... Т.Т., ... Х.Ф. ... культивирование протококковых водорослей в установках под открытым небом // Культивирование водорослей и высших ... ... в ... - ... Фан, 1980. - С. ... ... А.А., Цоглин Л.Н., Маркелова А.Г., Зорин С.Н., Мазо В.К., ... Н.А. ... ... ... к ... ... и его распределение в клетке // Физиология растений. - 2006. Т.53, №6. - С.903-909.
20. ... Н.И. ... ... корм ... год / Н.И. Богданов // Комбикорма. - 2004. - № 3. - 66 с.
21. ... Л.В., ... М.И., ... И.И. Эколого-физиологические основы воды,
вызываемого Emiliania hиxleyi в Севастопольской бухте // Экология моря. - 2009. - 77. - С. 28 - ... ... Л.Н., ... Б.В., ... Т.Н., Семененко В.Е. Фотобиореакторы закрытого типа для культивирования микроводорослей // Физиология растений. 1996. Т. 43. С. 149 - 155.
23. Цоглин Л.Н., ... М.Г., ... В.Е. ... и ... моделирование процесса автоселекции микроводорослей в условиях проточного культивирования // Физиология растений. 1970. Т. 17. С. 1129 - ... ... В.Е. ... ... ... ... ... // Физиология растений. 1978. Т. 25. С. 903 - 921.
25. Семененко В.Е., Владимирова М.Г., Орлеанская О.Б. К ... ... ... sp. при ... ... ... I. ... действие экстремальных температур на клеточные функции хлореллы // Физиология растений. 1967. Т. 14. С. 612 - 625.
26. Пронина Н.А., ... В.Е. ... и ... ... СО2-концентрирующих механизмов в фотоавтотрофных клетках микроводорослей // Альгология. 1991. Т. 1. С. 80 - 92.
27. ... М.Г., ... А.Г., ... В.Е. ... ... ... в ... одноклеточных водорослей цитоиммунофлуоресцентным методом // Физиология растений. 1982. Т. 29. С. 941 - 950.
28. Ермилова Е.В., ... К. ... ... PII ... и ... водорослей - новые функции консервативных белков // Физиология растений. 2013. Т. 60. С.
29. Васетенков А.Е., ... О.А. ... и ... ... ... ... деления клеток цианобактерий и пластид растений // ... ... 2013. Т. 60. ... ... А.А. Протеинкиназы эукариотического типа у цианобактерий // Физиология растений. 2013. Т. 60. ... ... Е.В., ... К. ... ... PII ... и ... водорослей - новые функции консервативных белков // ... ... 2013. Т. 60. ... ... А.Е., ... О.А. Сравнительные и эволюционные аспекты изучения механизмов деления клеток цианобактерий и пластид растений // Физиология растений. 2013. Т. 60. ... ... А.А. ... ... типа у ... // ... растений. 2013. Т. 60. С.
34. Попова Л.Г., Балнокин Ю.В. Na+-АТФазы галотолерантных ... // ... ... 2013. Т. 60. ... Немцева Н.В., Селиванова Е.А., Игнатенко М.Е., Шарапова Н.В. Характеристика ... ... ... salina ... и ... ... его ... // Физиология растений. 2013. Т. 60. С.
36. ... А.Е., ... О.Б., ... Л.Р., ... И.О., ... П.Н., Карпова Е.А., Лобакова Е.С. Влияние стрессов на содержание пигментов и жирных кислот липидов в клетках микроводоросли ... sp. из ... ... // Физиология растений. 2013. Т. 60. С.
37. Кравцова Т.Р., Лазебная И.В., Лазебный О.Е., Волкова Е.Ю., Федоренко Т.А., ... О.А., ... О.И., ... Е.С., Васетенков А.Е., Кокшарова О.А. Молекулярная филогения зеленой водоросли, изолированной из губки Halichondria panicae (Pallas, 1766), Белого моря // ... ... 2013. Т. 60. ... ... С.В. ... ... в ... биотехнологии // Биотехнология. 2011. Т. 6. С. 8 - 22.
39. Студенцова Н. А. ... ... ... из ... // ... промышленность. - 2003. - № 11. - С. 80-81.
40. Лось Д.А. Физиология и ... ... ... ... и ... // ... растений. - Москва, - Т.60, № 4. - 2013. - ... ... N., ... G. ... ... and ... ... in biotechnology // Current Science. - 2005. -Vol. 89, №1. - Р. ... Valko M. et. al. Free ... metals and ... in ... ... cancer // Chem Biol Interact. - 2006. -Vol. 160, №1. - ... ... О., ... А., ... А., ... Е. ... биотехнологии переработки отходов животноводства // ФГОУ ВПО РГАУ-МСХА им. К.А. Тимирязева. №3,. - 2011. - С. ... ... А. А. ... технологии получения фикоцианина из синезеленых водорослей как пищевой добавки / А. А. ... // ... ... . - 2007. - № 11. - С. ... Мелихов В.В. Влияние хлореллы на молочную продуктивность коров /В.В. Мелихов, М.В. Московец, В.И.Бутенко, Е.В. ... // ... ... загрязнения водоёмов Волжского бассейна, современные методы и пути их решения: мат. Всероссийской научно-практ. конф. - ... 2004. - С. ... ... И.Г., ... В.Я., ... Л.Н., Хотченков В.П., Ружицкий А.О., Зайчик Б.Ц. Определение антиоксидантной емкости хлебобулочных изделий со спирулиной // Хлебопродукты, №5.- 2012.- ... Zakaria M. ... as a ... response against ... ... stress in ... vulgaris and ... quadricauda and their possible significance in the aquatic ecosystem // Ecotoxicology. - 2008. - №6. - P. 504-516.
47 Мельников С.С. ... ... ... ... и их ... / С.С. Мельников, Е.Е. Мананкина. - Минск: Наука i тэхнiка, 1991. - 79 с.
48 Мелихов В.В. ... ... ... ... / В.В. ... // ... АПК. - М., 2003. - № 5. - С.29-35.
49 ... Г.С. ... ... ... ... за счет ... суспензии хлореллы в их рационах/ Г.С. Походня, Е.Г. Федорчук, ... // ... ... -2011.-№ 2.-С. 20-24.
50. Ковалёв Б.М. Одноклеточная микроводоросль хлорелла - природный биоиммуномодулятор / Б.М. ... Н.И. ... С.П. ... // ... и ... ... ... - 2003. - Том 5, № 2. - 179 ... А.М., ... Т.Т., ... Х.Ф. Массовое культивирование протококковых водорослей в установках под открытым небом // ... ... и ... ... ... в ... - ... Фан, 1980. - С. 3-58.
52 Черникова А.А., Цоглин Л.Н., Маркелова А.Г., Зорин С.Н., Мазо В.К., Пронина Н.А. ... ... ... к накоплению марганца и его распределение в клетке // ... ... - 2006. Т.53, №6. - ... ... Н.И. Хлорелла: зеленый корм круглый год / Н.И. Богданов // Комбикорма. - 2004. - № 3. - 66 ... ... Н.И. ... ... ... в животноводстве Текст. / Н.И. Богданов // Научные основы производства сельскохозяйственной продукции: мат. науч. практ. конф. 15 июля 2006 года. ... - 2006. - С. ... ... Р. П. ... ... культивирования спирулины / Р. П. Тренкеншу, Р. Г. Геворгиз. - Севастополь, 2004. - 16 с.
56 ... Л. А., ... З.Т., ... Н.В. ... ... ... ... salina // Экология моря. - 2005. Вып. 67. -С. 68-88.
57 Громов Б.В., Титова Н.Н. Коллекция культур водорослей ... ... ... ... ... ... // ... сборник "Культивирование коллекционных штаммов водорослей" / Ленинград, 1983. - С. 3 - ... ... Л.А., ... А.И., Осипов Л.Ф., Лукина Л.Ф. и др. Методы физиолого-биохимического ... ... в ... ... - ... Наукова думка, 1975. - 247с.
59 Определитель пресноводных водорослей СССР. В 14-ти вып. Ред. М.М. Голлербах. Изд-во , .
Вып.2 Синезеленые ... М., 1953.- 652 ... ... ... ... М. -Л., 1962. - 220 ... Зеленые водоросли: Вольвексовые. М., 1959. - 230 с.
Вып.10 (1) Зеленые водоросли. Класс улотриксовые (1).-Л., , 1986. -360 с.
60 ... А.М., ... А.Э., ... С.Х. ... сине-зеленых водорослей Средней Азии. - Ташкент: Фан, 1987. - Т. 1. - ... ... А.М., ... А.Э., Халилова С.Х. Определитель сине-зеленых водорослей Средней ... - ... Фан, 1988. - Т.2. - ... Царенко П.М. Краткий определитель хлорококковых водорослей Укр. ССР. - ... ... ... 1990. - 208 с.
63 Эргашев А.Э. Определитель протококковых водорослей Средней Азии. - Ташкент: Фан, 1979. - Ч.І. - 343с.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азотфиксациялаушы цианобактерия NOSTOC CALSICOLA – ның морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық қасиеттерін зерттеу35 бет
Микробалдыр Chlorella vulgaris және Chlorella pyrenoidosa штамдарының аралас дақылдарының қоюланған суспензиясын алып, құс шаруашылығының өнімділігіне әсерін зерттеу39 бет
«УАТ» ЖШС сабын комбинатының экономикалық қызметі және еңбек өнімділігін талдау35 бет
«УАТ» ЖШС сабын комбинатының еңбек өнімділігін талдау35 бет
Абай (Ибрахим) Құнанбайұлы Өскенбайұлы28 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері16 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері жайлы10 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері туралы мәлімет11 бет
Аралас сандық қондырғылар26 бет
Аралас шөп тұқымын сақтауда жүретін физиологиялық, биологиялық және микробиологиялық үрдістер17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь