Нарықтық экономика жағдайында несиелендіру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1 Нарықтық экономика жағдайында несиелендірудің теориялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.1 Несиенің экономикалық мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.2 Несиенің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3 Несиелік саясат . несиелендіруді жүзеге асыру құралы ... ... ... ... ... ... ... 24

2 Қазақстан Республикасындағы халықты несилеудің ұйымдастырылуы ("Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының мысалында) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
2.1 Қазақстан Республикасы несие нарығының ағымдағы жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
2.2 "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының қаржылық қызметіне жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
2.3 "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының халықты несиелеу бағдарламары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53

3 Қазақстан Республикасындағы несиелендіру нысандарының проблемалары мен даму перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...57
3.1Қазіргі таңда несиені ұсынудың оптималды базалық шарттары ... ... ... ... .57
3.2 Несиені қайта рәсімдеу операциясы (реструктуризация) несиелендірудегі пайда болуы мүмкін қауіпті төмендету шарасы ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ...59

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 69
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..72
Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі коммерциялық банктер қаржы делдалы ретінде акша капиталын салааралық және аймақаралық кайта бөлуді камтамасыз етіп, маңызды халық шаруашылық қызмет аткарады. Банктің ерекше кәсіпорын ретінде шығаратын өнімі материалдық өндіріс аясының өнімдерінен өзара ажыратылады, ол жай ғана тауар шығармайды, оның тауары ерекше, яғни ақша, төлем құралдары түрінде шығарылады. Қызмет көрсету аясындағы банктің өнеркәсіптік кәсіпорындардан ерекшелігі оның несие беруінен байқалады. Оның негізгі өнімі «несие» болғандықтан, банкті «несиелік мекеме» деп атайды. Осыған орай, банк секторын зерттеу қазіргі таңда маңызды, әрі өзекті мәселелердің бірі болып табылады.
1. ҚР Президенті Н.Ә Назарбаевтің «Қазақстан-2050» стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы;
2. «Қазақстан Халық банкі» АҚ –ның Басқармасының бөлшектік сату несие комитетінің 16 наурыз 2009 жыл бекітілген №164 қаулысы
3. «Қазақстан Халық банкі» АҚ –ның Басқармасының кіші бизнес қарыздары мен бөлшек несиелерінің құрылымын өзгерту бойынша 16 наурыз 2009 жыл бекітілген №164 қаулысы
4. «ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР Заңы. 30.08.1995 ж
5. «Банк ісі». Оқулық/С.Б. Мақыш, Алматы 2007 жыл
6. “Қазақстан Республикасындағы Ұлттық банк туралы” ҚР Президентінің заң күші бар жарлығы (соңғы өзгерістер мен толықтырулары есепке алғандағы). 30.03.95.
7. Ақша, несие, банктер. Оқулық / Жалпы редакциясын басқарған Ғ.С.Сейтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001 ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе......................................................................................................................5
1 Нарықтық экономика жағдайында несиелендірудің теориялық аспектілері................................................................................................................81.1 Несиенің экономикалық мазмұны...................................................................8
1.2 ... ... ... ... - ... жүзеге асыру құралы............................24
2 Қазақстан Республикасындағы халықты несилеудің ұйымдастырылуы ("Қазақстан Халық Банкі" Ашық ... ... ... ... Республикасы несие нарығының ағымдағы жағдайын талдау......................................................................................................................29
2.2 "Қазақстан Халық Банкі" Ашық ... ... ... қызметіне жалпы сипаттама.................................................................................35
2.3 "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының халықты несиелеу бағдарламары.........................................................................................53
3 Қазақстан Республикасындағы несиелендіру нысандарының проблемалары мен даму перспективалары...................................................................................57
3.1Қазіргі ... ... ... ... ... ... Несиені қайта рәсімдеу операциясы (реструктуризация) несиелендірудегі пайда болуы мүмкін қауіпті төмендету шарасы ... ... ... ... ... банктер қаржы делдалы ретінде акша капиталын салааралық және аймақаралық кайта бөлуді камтамасыз етіп, ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын ретінде шығаратын өнімі материалдық өндіріс аясының ... ... ... ол жай ғана ... ... оның ... ... яғни ақша, төлем құралдары түрінде шығарылады. Қызмет көрсету аясындағы банктің өнеркәсіптік кәсіпорындардан ерекшелігі оның несие беруінен байқалады. Оның ... ... ... ... деп ... Осыған орай, банк секторын зерттеу қазіргі таңда маңызды, әрі өзекті мәселелердің бірі болып табылады.
Қазақстан Республикасының ... - ... ... ... ... ... жаңа саяси бағыты>> атты Қазақстан халқына Жолдауында қазақстандық банктер өз кезегінде өзінің мақсатын орындауға және нақты экономика секторының ... ... ... ... ... ... тиіс деп көрсетілген. Бұл ретте қаржылық жүйеге бақылауды әлсіретуге болмайды, банктерді проблемалық ... ... және ... ... ... айналысу қажет. Бұл үшін Ұлттық Банк пен Үкіметке Президент Әкімшілігінің ... ... ... ақша ... ... ... бағытталған түбегейлі ақша-несие саясатының жаңа жүйесін әзірлеу қажет болатындығы айтылды. ... ... ... ... банк аясы ... ... ... келе жатқан экономикалық секторлардың бірі. Бұрын қатал түрде реттелетін коммерциялық банктер, бүгін дербес және үлкен банкаралық бәсеке жағдайында ... ... ... банктік несиелеу жүйесі нарықтық қатынастарды қалыптастыру мен дамытуға, өндірістің тиімділігін арттыруға, мемлекет экономикасын нығайтуға, айналыстағы негізсіз ақша массасының ... ... ... ... алдын алуға және ұлттық валютаны нығайтуға бағытталған.
Кейінгі жылдары қаржы секторының тез арада дамуы мен нығаюы бұрын болған несие ресурстарының дефицитін ... ... ... өсуі мен ... ... ... ... конструкциялық саясаты, қоғамдық сенімді арттырып, мемлекеттің банк ... ... ... мүмкіншілік туғызды. Несие ресурстары мен бәсеке өсуінің нәтижесінде Қазақстан банктері пайыздық мөлшерлеме және ... ... ... қарыз беру бойынша аса ыңғайлы жағдай ұсынуға ұмтылуда.
Банктер өздерінің несие қызметін қаншалықты тиімді жүзеге асырса, ... ... ... ... ... ... Себебі банктік қарыз жаңа кәсіпорындардың пайда болуына, жұмыс орны санының өсуіне мүмкіндік туғызады және ... ... өмір ... ... ... ... ... қызметі әртүрлі факторлардың ықпалынан аса күрделі жағдайда жүзеге ... ... ... ... ... экономикалық тұрақсыздығы, төлем дағдарысы, төлем балансының дефициті және т.б. Осы факторлардың әр қайсысы берілген банктік несиелер бойынша ... ... өтеу ... ... ... ... қызметі үшін жағымсыз салдармен анықталады. Осының салдарынан банктің несие портфелі құрылымының төмендеуі, жіктелімді активтер бойынша резервтерді қалыптастыруға шығындардың тез ... таза ... ... сомасының қысқартылуы байқалады. Бұл жағдайда банктер сәтті несие және пайыздық саясатын хеджирлеу стратегиясы және т.б. мүмкін тәсілдер механизмдерін әзірлеу ... ... ... ... ұмтылады.
Осы проблеманың маңыздылығы мен тәжірибе жүзіндегі мәнділігі дипломдық жұмыстың тақырыбын ... ... ... ... негізгі мақсаты Қазақстан Республикасында халықты несиелеудің ұйымдастырылуын сараптау негізінде халықты несиелендірудің заманауи нысандарын дамыту бағыттарын анықтау.
Қойылған мақсатқа сәйкес ... ... ... ... ... ... жағдайында несиелендірудің теориялық аспектілерін жүйелеу;
* Қазақстан Республикасында халықты несиелеудің ұйымдастырылуын АҚ ... ... ... ... ... ... нысандарының даму перспективаларын анықтау.
Зерттеу объектісі ретінде екінші деңгейлі банктердің алды болып саналатын "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының қаржылық жағдайы мен ... ... ... ... көзі ... несиелеуді ұйымдастыру мәселелеріне байланысты отандық және ТМД елдері бойынша ғалымдардың, ізденушілердің ғылыми еңбектері, халықаралық және республикалық ғылыми-тәжірбиелік конференцияның ... ... ... ... ... және ақпараттық қамтамасыз етілуі ретінде заңы және "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамы консолидирленген есеп берулері ... ... ... ... диплом жұмысының тақырып өзектілігі мен негізгі мақсаттары мен ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы несиелеуді ұйымдастырудың теориялық аспектілерінен, АҚ қаржы-шаруашылық мәліметтерінің негізінде жасалған есеп беруін ... ... ... ... болашақта халықты несиелендіруді дамыту үшін жасалған перспективті іс-шаралар мен ... ... ... ... тұрады.
1 Нарықтық экономика жағдайында несиелендірудің теориялық аспектілері1.1Несиенің экономикалық мазмұны
Несие ұғым кең ауқымды түсінікте Батыс елдерінде алғашқы пайда болып, содан ... ... өріс алып ... Осы тұрғыда несиенің сатылып, пайызға берілуі - несие ұғымының негізін ... ... ... ғылым әлі жас. Ол саяси экономиканың қалыптасуымен пайда болды. Несиенің ... ... ... құндылықтың қайта айналымының және айналысының Маркстік тұрғыдан талдануы несиенің қажеттігін түсінудің демеушісі, қоғамдығы несиелік қатынастардың туындауын, ... ... мен ... ... ... категория екндігін түсінудің қуат көзі болып табылады. Қоғамдық байылық формасы қозғалысының несиенің негізінде болатын ... ... ... бар. ... ... ... ... мынадай экономикалық түсініктер қалыптасқан: , , . Бұл түсініктердің көбісі мағыналары жағынан синоним ... ... ... ... ... - банк ... ... рөл атқарады. Ол арқылы кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың ақшалай есеп айырысулары мен төлемдері жүргізіледі. Ол уақытша бос ... ... ... ... мен ... жұмылдырып, белсенді түрде жұмыс жасайтын капиталға айналып отырады. ... ... ... ... ... ... инвестициялық, сенім, кеңес беру және басқа да операцияларды орындайды.
Несие -- нарықтық экономиканың тірегі ретінде, ... ... ... ... білдіреді. Оны барлық шаруашылық субъектілерімен қатар, мемлекет те, үкімет те, ... жеке ... да ... ... ... ... өндіру аясынан емес олардың айырбас аясынан іздеу қажет. Тауар айырбастау - бұл тауардың бір қолдан екінші ... ... ... ... шыныменде, осындай айырбас кезінде несиеге байланысты қатынас туындайды.
Құнның қозғалысы - бұл несие қозғалысының кіндігін ... ... ... ... болатын экономикалық негізіне капитал айналымын жатқызуға болады.
Көбіне несиені ақша ретінде түсінеді. Бір жағынан ... ... ... ... де бар ... ... ... шаруашылықта қарыз көбіне ақшалай түрде берілуде. Бірақ, бұл жерде ақша мен несиенің әртүрлі ұғымды білдіріп, әртүрлі қатынастарды түсіндіретінін ... ... ... ... ... мен ... ... бір санайтындар да аз емес, несие -- бұл ... ... екі ... ... яғни ... ... ... және уақыт өткен соң кайтарылуын баяндаса, ал қаржы - сол қаражаттың бір жақты қозғалысын бейнелейді, яғни қаржы: ... ... ... ... ... олар ... ... ие.
Несие -- бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша пайдалануға (қарызға) ... ... ... ... ақшалай капиталдың ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз өте отырып, несие ... мен ... ... ... несиелік қатынасты бейнелейді. Несиенің көмегімен заңды және жеке тұлғалардың ... бос ... мен ... ... жүйе теңірегінде жинақтала отырып, уақытша және ақылы негізде пайдалануға берілетін ссудалық капиталға айналады.
Несиені ... ... ... және ... ... ... ... үшін қолданылатын несие өндіріс процесіне тауарды өткізу мен тұтымына және ақша айналымының салаына ықпал етеді.
Несиенің рөлі коммерциялық, банктік, ... ... және ... несиелерде пайда болатын несиелік қатынастардың алуан түрлерін іске асыру нәтижесінде анықталады. Әр бағыттағы несиенің әсері неисиелік қатынастардың ... да бір түрі ... яғни ... ... ... қатынастардың жүйесінде несиелеу операцияларын орындау үшін қаражатты тарту өте маңызды. Бірақта ондай әрекет әр түрлі несиелік қатынастар үшін бірдей ... ... ... ... ... ... алушының басқа жақтан қаражат тарту керегі жоқ. Өткізіліп жатқан тауардың төлеу мерзімін ұзарту үшін қарыз қаражатты ұсыну кезінде несие алушының ... ... Бұл ... алушының қаржы салымын компенсациялау үшін банктік несиені қолдануды жоққа шығармайды. Банктердің бұндай іс-әрекеті маңызды, себебі тартылған қаражаттың бар ... ... ... ... ... ... алу үшін жұмсамағанын білдіреді. Басқаша айтқанда, банктік несиені қолдану - нәтижесінде ... ... ... ... ... соғады. Бұндай нәтиже банктік несиені қолдану - шаруашылықтағы материалды ресурстарды қайта бөлудегі ... ... ... ... қайта бөлу мемлекеттік, тұтынушы және жылжымайтын мүлікті залогқа және тұрғын үй сияқты мүлікті құруда ... ... ... ... ... ресурстарды қайта бөлу мүмкін болады.
Бұның бәрі несиенің материалдық ресурстарды қайта бөлу кезінде өте маңызды екенін дәлелдейді. Бірақтан бұл ресурстарды ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Несие өндірістің мерзімділігі мен өнімнің белгілі түрлерін өткізумен шартталған ... ... ... ... ... роль ... Қарыз қаражаттарын пайдалану мерзімдік қосалқылардың пайда болуына және кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... ... ... ... асыруына мүмкіндік береді.
Ең маңыздысы несиені пайдалану кезінде кәсіпорынның табысты жұмыс істеуіне ғана ... ... ... ... ... ... пайдалану үшін де жағдай жасалады, себебі бұл кәсіпорындар мен ұйымдар жұмысын (әрекетін) өзінің қаражатының ... ... ... іске ... ... және ... ... соның ішінде ақшалы бөлігін де санағанда.
Сонымен бірге әртүрлі қарызгрлердің арасында қаражаттың қайта бөлудің арқасында қарызгерге берілетін біркелкі қаражаттың көлемінің азаюы ... ... ... ... ... үшін берілетін қарыз қаражатты беру кезінде керекті алғышарты болып қаражатта қажеттіліктің көлемі шығында да мезгілдік факторлармен шартталатындығы болып табылады.
Бұндай талаптардың ... ... ... ... тыс ... және мезгілсіз қайтарылуына әкеліп соқтырады.
Өндірісті кеңейтуде несиенің рөлі үлкен. Өндірісті кеңейту мен өнімді өткізу үшін керек. Қарыз қаражаттарды салыстырмалы қосалқылар аз ... ... үшін ... берілуі мүмкін.Сонымен бірге несие негізгі фонды көбейтудің қайнар көзі ... ... ... бұл ғимараттар, құрылыстар, құрал-жабдықтарды сатып алу және т.б.
Өндірістің үздіксіздігі мен оның дамуына әсер ... ... ... ... ... қарама-қарсы бағытта, себебі өндірістің және өнімді өткізудің жылдамдығының төмендеуіне әсер ете ... ... ... мүмкін.
Қаражат айналым саласында несиенің рөлі маңызды. Бұл ... ... ақша және ... ... ... ... жүйесінің қатысты. Қазақстанда Қазақстанның Ұлттық банкі қолма-қол ақшаның ... мен ... ... ұйымдастыруын жүзеге асырады, яғни банктер арқылы. Соңғысы орындалады, бір жағынан, егер ... ... ... бар ... банк ... ... оларға қолма-қолақшаны шығару кәсіпорындар, ұйымдар мен жеке азаматтар қолма-қол ақшаны беру ... ... ... ... бар болуы несиелік қатынастардың бар болуын білдіреді.
Несие мен ссуданың арасында да ... ... бар. ... -- бұл ... ... ... кезі ретінде барлық несиелік қатынастарды ұйымдастырудың әр түрлі нысандарының болуын және сондай-ақ олардың ... бір ... ... кең ... ... ... -- бұл ... шот ашумен байланысты қалыптасатын несиелік қатынастарды ұйымдастырудың бір ғана ... ... заты ... ... құрылымы бір-бірімен өзара байланысты элементтерден тұрады. Мұндай элементтерге ең ... ... ... ... ... ... мәміле бойынша несиелік қатынастар субъектісіне қарыз беруші және қарыз алушы жатады.
Қарыз беруші -- ... ... ... ... бір ... ... беруші -- бұл уақытша пайдалануға қарыз беруші субъектілер болып табылады. Қарыз берушілерге: банктер, банктік емес мекемелер, мемлекет, ... ... және ... ... ... -- бұл несиені алушы және оны қайтаруға міндетті, несиелік қатынастың ... ... ... және ... ... ... жақын сөздер болғанымен де, олардың түсініктері әртүрлі. Мысалға, кәсіпорын немесе жеке азаматтардың коммуналдық қызметке, салықтарға т.б. байланысты ... ... ... ... бұл ... ... да несиелік қатынас туындамайды. Борыш бұл тек қана экономикалық қатынасты емес, сондай-ақ ... ... ... ... ... -- бұл өте ... ұғым. Ал, қарыз алушы -- бұл қосымша қаражатқа деген сұранысы бар ... ... және ... алушымен қатар несиенің құрылымының элементіне берілетін объекті де жатады. Беру объектісі - бұл құнның ... ... яғни ... ... ... білдіреді.
Несиелеу объектісі - бұл несиенің пайдаланылған заты, яғни несиенің іске асырылу аясы деп ... ... ... ... ... ... өндіріс және айналыс шығындары түрінде, сол сияқты, егер несиенің материалдық жағынан қамтамасыз етілмеген ... банк ... ... ... ... болады. Материалды қамтамасыз етілген несиеле уобъектісі не өндірістік шикізат қорларын сатып алады. Жартылай өнімдер, азық - ... және ... ... өнімдердің және сауда ұйымдарындағы тауарлардың маусымды қорлары жатады.
Ұзақ мерзімді несиелеу объектісіне:
- өндіріс объектісінің құрылысы;
* өндіріс объектісін ... ... ... ... ... ... ... техникалар, құрал-жабдықтар және көлік құралдарын сатып алу;
* жаңа өнімді шығаруды ұйымдастыру.
Несиелеу принциптері негізінен несиелік процесс, яғни ... ... ... ... және ... ... ... Несиелеу принциптеріне байланысты банктік несиелердің берілуінің басты шарттары: несиенің мақсаты және мерзімі, ... ... ... шеңберінде қатынасу нәтижесіндегі және т.б. анықталады.
Несиенің экономикадағы орыны мен рөлі, оның атқаратын қызметтерімен сипатталады. Жалпы ... ... ... ... ... қызметтерді атқарады:
* қайта бөлу;
* айналыс шығындарын үнемдеу;
* айналыстағы нақты ... ... ... ... ... шоғырлануын жеделдету;
* ғылыми-техникалық прогресті жеделдету.
Несиенің қайта бөлу қызметі, кез келген елдің ұлттық экономикасының толыққанды жұмыс жасауына өз үлесін қосады. ... бұл ... ... ... ... бір ... екінші бір саласына капитал ағымы болады. Несиенің бұл қызметінің, қаржының қайта бөлу қызметінен айырмашылығы ... ... ... ... ... ал ... мен ... арасындағы капитал ағымы несие арқылы, яғни ол ... ... ... ... ... айналыс шығындарын үнемдеу қызметінің іс жүзіне асуы несиенің экономикалық мәнінен туындайды. Шаруашылық субъектілеріндегі ақшалай ... ... мен ... ... ... ... алшақтық кей жағдайларда қаржылай ресурстарға деген қажеттілікті туындатады. Міне, ... да ... ... ... ... ... ... өздерінің меншікті қаражатқа деген жетіспеушіліктің орнын толтыру үшін несиені пайдаланады. Бұл дегеніміз капитал айналымын қамтамасыз етіп қана қоймай, ... ... ... де ... ... ... қызметі, яғни несиенің айналыстағы нақты ақшалардың орнын уақытша алмастыруы. Қазіргі несиелік шаруашылықта мұндай орын алмастыруға толық мүмкіндік бар. Бұл ... іске асу ... тек қана ... ... ... сондай-ақ нақты ақшалардың уақытша орнын ауыстыра отырып, ақша айналысын да ... ... бұл ... ... ... ... вексельдер, несиелік карточкалар көмегімен жүзеге асырылады. Несиенін, бұл ... ... ақша ... ... ... ... ақша ... жене телем айналымына да ықпал етеді.
Капиталдың шоғырлану процесі қызметі экономиканың тұрақты дамуына жағдай жасау үшін маңызды ... ... ... міндетгерді шешуде несиенің бұл қызметі өндірістің ауқымын ұлғайта отырып, пайда алуға ... ... ... ... жеделдету қызметі ғылыми-техникалық ұйымдардың қызметін қаржыландырумен сипатталады. Сондықтан да, ... ... ... ... ... (бюджеттік қаржыландыруда отырғандардан басқалары) жұмыс жасауы қиынға түседі.
Сондай-ақ несие өндіріске ғылыми технологияларды жаңалық ... ... үшін де аса ... ... ... ... ... шығындар бастапқыда кәсіпорынның қаражатымен, оның ішінде орта және ұзақ мерзімді банктін, несиелері есебінен қаржыландырылады.
1.2 ... ... ... оның ... және ... бір ... ... қатынастардың мәнімен тығыз байланысты келеді.
Несие нысаны -- бұл несиелік қатынастар құрылымының, олардың негізгі қызметтерінің яғни, әр алуан сыртқы және ішкі ... ... ... ... көрінісін білдіреді
Несие берушілер мен қарыз алушылар арасындағы байланыстар ... ... де, ... ... сол ... ... екі ... бар: тауарлы және ақшалай. Мұндағы тауар түрінде берілетін несиені -- ... ал ақша ... ... -- банктік деп атайды.
Қалған несиенің ... осы екі ... ... ... ... ... -- бұл ... берушінің қарыз алушыға қарызға берген тауарын білдіреді
Коммерциялық несие -- бұл вексель айналысының пайда болуына себеп болған, ... ... ... ... нысаны. Несиенің бұндай нысанының басты мақсаты -- тауарлардың өту үдерісін ... ... одан ... ... ... алушы да және оны берушілер ретінде кәсіпкерлер мен бизнеспен айналысатындар бола алады. Коммерциялық несие көбіне тауарды сатып ... ... ... ... калуы барысында туындайды. Мұндай жағдайда, айналыс құралы ретінде, қарыз алушының ... ... ... ... ... ... қарыздық міндеттеме - вексель қолданылады.
Коммерциялық несиенің банктік несиеден айырмашылғы төмендегідей:
* қарыз беруші рөлінде банктік мекемелер емес, яғни тауар ... ... ... ... кез келген занды тұлға бола алады;
* коммерциялық ... тек қана ... ... ... ... капиталы өнеркәсіптік немесе сауда капиталымен байланысты;
* коммерциялық несиенің орташа құны сол кезендегі банктік пайыз мөлшерімен ... ... ... ... ... мен қарыз алушы арасындағы несиелік мәміленің заңи түрде рәсімделуі барысында, бұл ... үшін ... ақы ... ... ... ... ... -- бұл банктік мекемелерден қарыз алушыларга ақшалай турде берілетін несиені білдіреді.
Банктік несие -- бұл ... ... ... ... ... нысаны болып табылады. Банктік несие бойынша несиелік қатынастың құралына несиелік шарт немесе несиелік келісім жатады. Банктік несиеде несие беруші: банк және ... ... ... ... ал қарыз алушылар ретінде: кәсіпкерлікпен немесе бизнеспен шұғылданатын қаржы ресурстарына деген сұранысы бар кез келген ... ұйым ... ... Мұндағы қарыз берушінің басты мақсаты -- бұл пайыз ... ... ... түрлері коммерциялық және банктік несиеден туындайды.
Коммерциялық банктер өздерінің клиенттеріне әр түрлі несиелер береді. Оларды мынадай белгілеріне байланысты жіктеледі:
I. Қарыз ... ... ... Қаржылық институттарға берілетін несиелер:
* макқатты қорларға;
* банктерге;
* қаржы-несиелік мекемелеріне.
2. Қаржылық емес ... ... ... ... салаларына;
* ауыл шаруашылығына;
* саудаға;
* дайындау ұйымдарына;
* жабдықтау-сату ұйымдарына;
* кооперативтерге;
* жеке кәсіпкерлерге.
3. Тұтыну мақсатына берілетін несиелер.
II. ... ... ... ... (1 ... ... орта мерзімді (1 жылдан 3 -- 5 жылға дейін);
* ұзақ мерзімді (5 жылдан жоғары).
III. Тағайындалуы және пайдалану сипатына ... ... ... ... ... ... ... Қамтамасыз ету дәрежесіне қарай:
1. Қамтамасыз етілген:
* кепіл-хатпен;
* кепілдемемен;
* ... ... ... етілмеген:
* сенім (бланктік)несиесі.
V. Қайтарылу дәрежесіне қарай:
1. Стандартты несие -- қайтарылу уақыты жетпеген, бірақ ... ... ... жоқ ... ... ... -- қайтарылу уақыты кешіктірілген, мерзімі ұзартылған және банк үшін ... ... ... ... ... активтердің жіктеу ережесіне сәйкес, күмәнді несиелер ішінара бөлінеді: 1-санатты ... ... ... ... ... ... ... 5-санатты күмәнді.
3. Үмітсіз несиелер -- қайтару уақыты кешіктірілген, мерзімі өткен ссудалар шотына жазылған несиелер.
VI. Валютамен ... ... ... ... ... ... ... шартына қарай:
Тұтыну несиесі -- бұл жеке тұлғаларға ... ... ... алуүшін және тұрмыстық қызметтерді өтеуге берілетін несие.
Ипотекалық несие -- бұл қозғалмайтын мүліктерді (тұрғын үйді, ... ... ... және ... кепілге ала отырып, ұзақ мерзімге берілетін несие.
Халыққа берілетін ипотекалық несиені үш түрге бөлуге болады:
* тұрғын үй құрылысына ... ... ... алуға берілетін ипотекалық несиелер;
* түрғын үй құрылысына және ... ... ... ипотекалық несиелер;
* тұрғын үйді сатып алуға берілетін ипотекалық несиелер
Овернайт несиесі -- өтімділікті қолдау мақсатында бір түнге берілетін ... ... ... ... -- ... ... талабы бойынша өтелетін қысқа мерзімді несие.
Банкаралық несие -- ... ... ... ... (ағылш. оvеrdraft -- жоспардан жоғары) -- клиенттің ағымдық шотындағы ... ... ... ... сомасы жоғары болған жағдайда банктің беретін қысқа мерзімді несиесінің ерекше нысаны.
Мұндай жағдайда клиенттің шотынан қаражатты толық көлемде шегеріп тастап, банк, ... ... ... ... ... ... түрде несие береді. Овердрафт нәтижесінде, бухгалтерлік тілмен айтқанда банкте дебеттік қалдық түзіледі. Овердрафты келісімшарт бойынша банктің ... ... ғана ... алады, ол келісімшартга овердрафтың ең жоғарғы сомасы, ... ... ... беру және оны ... ... ... ... басқа қарыздардан ерекшелігі, несиені қайтарудағы барлық сома ... ... ... ... алынады.
Маусымдық несие -- жабдықтаушының қаржыландыру уақыты мен түсімді алу мерзімі арасындағы уақыт бойынша ... ... ... ... ... ... көбіне ауыл шаруашылығы өндірушілеріне егін салып, одан табыс алғанға дейінгі шығынды жабу мақсатында беріледі.
Лизингтік несие -- банк ... ... және ... ... алумен байланысты берілетін несие.
Сенім несиесі -- банктің сеніміне кірген, ... ... ... ... ... берілетін несие. Мұндай несиелер қамтамасыз етусіз беріледі.
Консорциалдық несие -- ірі ... ... ... ... ... ... ... несиелері. Мұндай несиелер негізінен ірі жоабалрды несиелеуде бір банктің несиелеу шегінен асқан жағдайда ... ... ... -- жаңа ... ... ашуға, ендірісті қайта құруға және кенейтуге арналған ұзақ мерзімді ... ... -- банк ... озық ... немесе нау-хауды игеруімен байланысты берілетін ұзақ мерзімді несие.
Вексельдік несие -- ... ... ... ... ... ... ... мерзімді несиесі. Мұндай вексельдерді банктер шағарады және олардың номиналдыұ құны болады, сондай-ақ олардың ... жай ... ... ... ... ... ... -- шикізаттарды ішке алып кіру және жартылай фабрикат және ... ... ... шығару тәжірибесінде пайдаланылатын несие.
Контокорренттік несие -- клиенттің барлық түсімдері мен төлемдері есепке алынатын банктегі бірыңғай ... ... шоты бар, ... ... клиенттеріне банктің беретін несиесі.
Ломбардтық несие -- ... ... мен ... ... ... ... бағалы қағаздарды және т.б. кепілге ала отырып, қысқа ... ... ... ... тіркелген сомада беретін несиесі.
Форфейтингтік несие -- сыртқы сауда операцияларында қолданылатын коммерциялық вексельді сатып алу ... ... ... сатушыларды қысқа мерзімді (180 күнгедейінгі) несиелеу нысаны. Банк (форфейтор) экспортердан ... ... ... үшін ... ... ... ... ақшалайміндеттемесін (векселін) сатып алуы аркылы экспортердің сатқан тауарының құнын толық немесе жартылай төлейді. Кейіннен им- портер (сатып алушы) форфейтордың көрсеткен ... бо- ... ... соманы оған төлейді. Тез арада төлегені үшін фор- фейтор-банк экспортерден пайыз ұстап қалады.
Факторингтік несие -- жабдықтаушынын, немесе банк клиентінің
жабдықтаған ... мен ... ... үшін ... ... талабын (шот-фактурасын) банкке сатумен байланысты несиелік операция.
Экспорттық несие -- ... ... ... ... ... ... қаржыландыру мақсатында сатып алушыға немесе оның банкіне берген несие. Фирмалық экспорттық несие экспортер тарапынан беріледі де ... ... ... ... ... банктен шетелдік сатып алушыларға тікелей беріледі.
Несиелік желі -- келісілген лимит шегіндегі белгілі бір уақыт ішіндегі ... ... ... беріп отыруға несиелік мекеменің оған берген заңды түрде рәсімделген міндеттемесі.
VIII. Несиелеу объектісіне қарай:
* меншікті айналым қаражаттарын толықтыруға;
* материалдық запастар ... мен ... ... ... экономикалық қызметке байланысты тауарларды экспорттау мен импорттауға;
* азаматтардың жеке қызметтері үшін ... ... ... және ... да ... алуына;
* ломбардтық, кепілдік және ссудалық операцияларға;
* театрлар және ... ... ... мен ... арасындағы маусымдык үзілістерге;
* күрделі жұмсалымдарды қаржыландыруға;
* тез өтелетін тиімділігі жоғары шараларға.
Несиелеу қағидаттары (принциптері) несиенің мәнін және қызметтерін, сондай-ақ несиелік ... ... ... ... экономикалық заңдардың талаптарын бейнелейді.
Несиелеу қағидаттары негізінде ... ... яғни ... ... ... ... және қайтарылуы жүзеге асырылады. Несиелеу қағидаттарына байланысты банктік несиелердің ... ... ... ... ... және ... ... қаражаттар айналымы шеңберінде қатынасу нәтижелілігі және т.б. анықталады.
Қазіргі несиелік қатынастарды ұйымдастыру қағидаттары екі топқа бөлінеді:
I топқа - ... ... ... ... ... мақсаттылығы;
* несиенің дифференциалдығы.
II топқа - несиенің мәнін бейнелейтін қағидаттар:
* несиенің мерзімділігі;
* несиенің ... ... ... ... қамтамасыз етілуі.
Қазіргі несиенің дифференциалдық қағидаттарының мазмұны өзгерген десе ... ... ол ... ... ... яғни несие уақытында қайтара алатын шаруашылық органдарына беріледі. Сондақтан да ... ... тек ... ... ... ... негізінде ғана жүзеге асырылады. Екіншіден, бұл қағидат несиелік келісім жасалғанға дейін және банктер ... ... ... ... және ... ... ресурстарға деген сұранысын оқып-үйрену барысында әлуетті қарыз алушылардың несиелік қабілетін және ... ... ... ... ... ... және ... банк үшін пайдалылығын, сондай-ақ қаражаттардың жұмсалу ұзақтығын жетекшілікке ала ... ... ... ... ... іске ... Үшіншіден, несиелік қабілеттілігіне байланысты несиелеудің дифференциациялануы, оның өткен жүйедегі нұсқасымен салыстырғанда қаталдау болып табылады.
Мерзімділік - ... ... ... ... мәніне негізделген несиенің ерекше бір белгісі. Ол, яғни несие берушінің қарыз алушыға берілген ... ... бір ... ішінде келісілген тәртіпке сай қайтарылуға тиістілігімен қорытындыланады. Осыдан келіп, несиенің қайтарымдылық ... ... ... оның ... ... ... басқа да тауарлы-ақшалай қатынастардың экономикалық категорияларынан ажыратылатын ... ... ... ... болмайды. Сондықтан да, қайтарымдылық - несиенәі ажырамас ... ... ... ... ... ... ... несиелеудің бұл қағидатына ерекше мән берілген. Біріншіден, оның сақталуына байланысты ұдайы өндірісте ақшалай қаражаттармен бірқалыпты қамтамасыз етілуі тәуелді. ... бұл ... ... ... ... өтімділігін қамтамасыз ету үшін қажет. Олардың жұмысын ұйымдастыру қағидаттары ... ... ... ... жұмсалымдарға салынуына жол берілмейді. Үшіншіден, әр жекелеген қарыз алушы үшін бұл принциптің сақталуы банктен жаңа несие ... ... ... ... - бұл ... ... ... алушыға берілетін қаражатты қайтару барысында бастапқы сомадан өсіп қайтарылатындығын білдіреді. Іс жүзінде ақылылық несиені ... үшін ... ... ... ... беріледі.
Несиеге қойылатын сыйақы мөлшерлемесін несиенің бағасы деп те ... ... ... ... жүйесі тұсында несие үшін сыйақы мөлшерлемесі несиеге деген сұраныс пен ұсыныс негізінде қалыптасады.
Қазіргі банктердің несие үшін сыйақы мөлшерлемесін белгілеуде ескеретін ... ... ... ... ... ... ... банктерге беретін ссудалары (мүдделендіру) бойынша белгіленетін сыйақысының базалық мөлшерлемесі;
* банкаралық несие бойынша орташа сыйақы мөлшерлемесі;
* өз ... ... ... ... ... ... ... мөлшері;
* банктің несиелік ресурстарының құрылымы тартылған (қаражаттар үлесі ... ... ... ... бағасы соғұрлым қымбат болуға тиіс);
* несиеге деген ... ... аз ... ... ... да ... болады);
* несиенің сұралатын мерзімі мен түрі, нақтырақ ... банк үшін оның ... ... байланысты тәуекел дәрежесі;
* еліміздегі ақша айналысының тұрақтылығы (инфляция қарқыны қаншалықты жоғары болса, соған ... ... үшін ... ... ... ... тиіс, себебі, инфляция жағдайындағы ақшаның құнсыздануынан банктің ресурсын жоғалту тәуекелі артады).
Сонымен қатар, ... ... ... және ... сол ... субъективтік факторлар да әсер етеді. Шын мәнісінде, заңды және жеке тұлғалардан тартатын несиелік ресурстар қаншалықты қымбатқа түссе, соғұрлым ... ... ... ... ... ... бойынша жай және күрделі сыйақы есептеу формулалары ... ... ... ... ... түрде беріледі:
I=ixPxn360x100
мұндағы:
i - сыйақы мөлшері;
P - қарыз қалдығы;
n - ... ... ... күндер саны;
I - ссуданың барлық мерзіміне есептелетін жай сыйақы сомасы.
Несие бойынша есептелетін күрделі сыйақыны есептеу формуласы:
I=Px1+in1200-1
мұндағы:
i - ... ... - ... бастапқы сомасы;
I - несиенің барлық мерзіміне есептелетін сыйақы сомаы;
n - аймен берілген несиенің ұзақтығы.
Егерде несиелеу мерзімі ... ... ... бір ... ... өткен ссудалар шотына жатқызылса, онда мерзімі өткен ссудалық қарызға ... ... ... ... байланысты жүргізіледі:
Ig=Qx1+ig1200t1-1+ig1200t2
мұндағы:
Ig - мерзімі өткен қарыз бойынша есептелген сыйақы ... - ... ... ... ... - мерзімі өткен қарыз бойынша сыйақы мөлшерлемесі (айыппұл);
t1 - ... ... ... ... ... ... ... сыйақы есептелген күнге дейінгі уақыт мезгілі;
t2 - несие баргеннен бастап мерзімі өткен ... ... ... ... ... ... келесі бір қағидаты - берілетін ссудалардың материалдық жағынан қамтамасыз етілуі. Бұл қағиданың пайда болуы ... ... ... ... ретінде шығуымен бірге келеді. Бірақ та, уақыт өте келе, бұл қағиданың ... ... ... бүгінгі несиенің қамтамасыз етілуі ретінде кепіл, кепілхат, кепілдеме, сақтандыру міндеттемелері қолданылуда.
Енді осы несиенің қамтамасыз етілу тәсілдеріне ... ... ... - бұл ... ... ... ... етілген несие. Кепілге берілетін активтер қарыз алушының ... ... оның ... ... ... ... елдердегі қарыз алушының жағдайы жақсы болып келген жағдайларда несие қамтамасыз етілмеуі де мүмкін.
Несие берушінің кейбір ... ... ... мәселелері кездеседі. Сондықтан кепілге берілетін кейбір активтердің төмендегідей сипатта ... білу ... ... несие берілуі туралы шешім қабылдағанға дейін жеңіл бағаланатын болуға тиіс.
Екіншіден, кепілге алынатын мүліктің нарықтағы қозғалыс ... ... ... ... ... ... ... дәрежесін есепке алу өте маңызды. Кепілге алынатын зат көп ... ... ... ... ... ... ... туралы келісім жасасқанда, кепілдің амортизациясын немесе моральдық тозу жақтарын ескері қажет. Өйткені, кейбір ... ... ... ... ... ... тез жоғалтады.
Кепілхат - қарыз алушы төлеуден бас тартқан ... ... бір ... ... ... ... ... міндеттемесін береді. Бұл жағдайда кепілхаттың заңдылығы туралы несие берушіге ... ... ... ... ... ... ... туралы сұрақтың маңыздылығын ескеру қажет. Кепілхаттың ссуданың қамтамасыз ету құралы ретінде пайдалану, кепілхатты берушінің тұрақтылығын алдын ала бағалап білуді ... ... - ... ... ... ... ... түрлерге бөлінеді.
Біріншіден, ол қамтамасыз етілген немесе қамтамасыз ... ... ... ол ... ... ... ... Шектеусіз кепілхат бойынша, оны беруші бір қарыз алушының барлық қарызын ... ... ... ... жағдайында төлеуге кепіл береді. Мұндағы кепілхат қамтамасыз етілмеген болып келеді. Шектеулі кепілдеме - бұл нақты бір қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ...
Үшіншіден, жеке немесе корпоративтік кепілхаттар. Жеке кепілхат жеке тұлғаларды, серіктестерді несиелеу барысында қолданылады. Корпорациялардың ... ... бір ... ... ... ... ... жиі пайдаланылады. Бұл аталған кепілхаттар дамыған елдер тәжірибесінде кең қолданылғанымен де, біздегі корпорациялардың беретін кепілхаттарына ... әлі де ... ... ... өтей ... ... танытуда.
Несиелерді қамтамасыз етудің келесі бір жолы - ... ... Бұл енді ... тәжірибемізде кезінде қолданылғанымен де, оның айналасында көптеген мәселелер орын алуда.
Несиелік қабілетті бағалау критерийлеріне и
Қарыз ... ... ... бұл ... банк ... ... ... әдісі болып табылады.
Несиелеу процесі белгіленген мерзімде сауданың қайтарылмай қалуға себепкер болатын көптеген тәуекел факторлардың іс-әрекетімен байланысты болып келеді. Сондықтан да, банк ... ... ... ала ... ... факторларды оқып-үйрену арқылы несиелік қабілетті оқып үйренуге ... ... ... ... ... - бұл ... ... өзінің қарыздық міндеттемелері бойынша толық және уақытында есеп айырысу қабілеті.
Қарыз алушының несиелік қабілетінің, оның төлем қабілетінен бір ... - онда ... ... ... қандай да бір күндегі төлемсіздікті есепке алмайды, яғни мұнда алдағы уақыттардағы қарызды өтеу ... ... ... ... ... ... ... қабілетсіздігінің дәрежесі клиенттің несиелік қабілетін бағалау барысында көңіл аударатын ең бір формальді көрсеткіш болып табылады. Егерде ... ... ... өткен қарызы болып, ал балансы өтімді және меншікті капиталдың мөлшері жеткілікті болса, онда ... ... ... ... бір рет ... ... несиелік қабілетсіздігі туралы қорытынды үшін негіз болып табылмайды. Несиелік қабілеті бар ... ... ... ... ұзақ төлемсіздіктің болуын жібермейді.
Клиенттің несиелік қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз ... ... ... ... байланысты қарапайым (жеке) тәуекелдерінің дәрежесін көрсетеді. Қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын объективті бағалау және несиелік операцияларға байланысты мүмкін болар ... ... алу ... ... ... ... басқаруға және пайда табуға мүмкіндік береді.
Әлемдік және отандық банктік тәжірибе қарыз ... ... ... мынадай критерийлерін бөліп қарайды: қарыз алушының мінездемесі, ... ... алу ... ... қызметі барысында қарызды өтеу үшін қажетті қаражатты табу қабілеті (қаржылық мүмкіндігі), капиталды, несиенің қамтамасыз етілуі, ... ... ... ... ... (қарыз алушы қызметінің заңдылық негізі, банк стандарты мен ... ... ... ... дәл ... алушының мінездемесі деп - оның заңды тұлға ретіндегі беделі және менеджерлерінің ... ... ... ... және несие мақсатының банктің несиелік саясатына сай келуі түсіндіріледі.
Қарыз алушының заңды тұлға ретінде беделі оның сол аяда ұзақ ... ... ... ... ... ... салалық көрсеткіштерге сай келуінен, оның несиелік тарихынан, оның ... ... ... ... ... ... іскерлік әлеміндегі беделінен тұрады. Менеджерлерінің беделі олардың кәсіби жарамдылығына (білімі, жұмыс тәжірибесі) моральдық сапасына, жеке қаржылық және ... ... оның ... ... мен банк ... қарым-қатынастар нәтижесінде байланысты негізделеді.
Қаражатты қарызға алу қабілеті қарыз алушының несиеге өтініш беруге, несиелік келісімшартқа қол қоюға немесе келіссөздер жүргізуге ... ... яғни ... ... фирманың өкілдерінде белгілі бір өкілеттіліктерінің болуын білдіреді.
Қарыз алушының несиелік қабілетінің ең негізгі критерийлерінің бірі - оның ... өтеу үшін ... ... ... барысында қаражат табу қабілеті болып табылады.
Қарыз алушының капиталы оның несиелік қабілетінің біршама маңызды ... ... ... Оны ... ... екі ... маңызы зор:
* оның жеткіліктілігі, яғни Орталық банктің тарапынан жарғылық қордың (акционерлік капиталдың) ең төменгі мөлшеріне ... ... және ... левераж коэффиценті негізінде талданады;
* несиеленетін операцияларға меншікті капиталдың жұмсау дәрежесі, яғни ол банк пен қарыз алушының арасында тәуекелдің бөлінуін ... ... ... ... ... ... болса, соғұрлым қарыз алушының несиелік тәуекеліне ықпал ететін факторларды қадағалап отыруға мүмкіндік туады.
Несиенің қамтамасыз етілуі - ... ... ... құны және ... ... ... ... өтеуде екінші қосымша көздердің (кепіл, кепілхат, кепілдеме, сақтандыру қағаздарының) болуы. Мұндағы қосымша көздер қарыз ... ... ... ... туу ... олардың банк алдындағы міндеттемелерін уақтылы орындауына кепілдік береді. Кепілдік сапасы, кепілхат беруші, кепілдемеші мен ... ... ... ... ... ... қаражаттың жеткіліксіздігі жағдайында аса маңызды.
Несиелік операциялар жасалатын жағдайларға елдегі, аймақтағы, салалардағы ағымдық немесе болжанған экономикалық ... ... ... ... Бұл ... банктің сыртқы тәуекел дәрежесін анықтайды.
Соңғы критерий - бақылау, бұл мынадай сұрақтарды ескереді: қарыз алушының ... етуі және ... ... ... ... үшін ... және нормативтік негіз бар ма? Заңдардағы күтілетін өзгерістер (мысалы салық заңы) қарыз алушы қызметінің нәтижесіне қалай әсер ... ... ... ... ... ... және ... туралы мәліметтер, банктің несиелік саясаты туралы құжатта белгіленген банктің стандартына, сол сияқты, ссудалардың сапалылығын бақылап отырып, Қаржылық қадағалау ұйымдарының стандарттарына ... ... ... өткен, банк клиентінің несиелік қабілетін бағалау критерийлері несиелік қабілетті бағалау тәсілдерінің ... ... ... ... ... іскерлік тәуекелді бағалау;
* менеджментті бағалау;
* қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын бағалау;
* қаржылық коэффиценттерді бағалау;
* ақша тасқынын ... ... ... ... ... жинақтау;
* орналасқан жеріне бару арқылы қарыз алушының жұмысын қадағалап отыру.
Отандық банктік тәжірибеде қарыз алушының несиелік қабілетін бағалаудағы басты ... оның ... ... ... Ол ... алушының қызметін көрсететін көрсеткіш ретінде қызмет ете отырып, меншікті және заемдық ... ... және ... ... ... пайданы алу, бөлу және тиімді пайдаланумен сипатталады.
Несиелік келесімшарт жасау және несие беру кезінде, несиелеудің басты ... ... банк ... ... ... ... тексеріп болғаннан кейін, несиелік шарт жасасу үшін несиелеу ... ... ... ... ... барлық сұрақтарда банк пен қарыз алушы келісімшарт негізінде шешеді.
Несиелік келісімшарт екі жақтың өзара міндеттемелерін және жауапкершіліктерін анықтайды. Онда мыналар ... ... ... және ... ... мөлшері;
* несиені беру мерзімі және қайтару шарттары;
* несиені қамтамасыз ету формасы;
* несие үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі;
* ... ... және ... ... ... ... үшін ... алушының беретін құжаттарының тізімі;
* несиелеу процесіндегі банктің бақылау қызметі.
Несиелік келісімшарттың мазмұнын келісуші жақтардың өздері ... ... ... ... ... кепіл туралы келісімшарттың орыны ерекше. Кепіл туралы шарт кепіл затына байланысты ажыратылады. Кепіл затына: заттар, бағалы қағаздар, басқа да мүліктер және ... ... ... ... қарай кепіл заттары мынадай топтарға бөлінеді:
1.Клиенттің мүліктерінің кепілі:
* тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі:
* шикізіттар, материалдар, жартылай өнімдер кепілі;
* ... және ... ... ... валюталық құндылықтар (нақты валюталар), алтыннан жасалған бұйымдар кепілі;
* басқа да ... ... ... ... ... ... кепілі;
* сол банктегі депозиттер кепілі;
* жылжымайтын мүлік кепілі (ипотека).
2. Мүліктік құқықтар кепілі:
* ... ... ... ... құқық кепілі;
* жерге құқық кепілі.
Кепіл туралы келісімшартта мынадай мәселелер қарастырылады:
* келісімшарт ... ... ... ... ... заты;
* кепіл берушінің құқықтары мен міндеттері;
* кепіл ... ... мен ... ... ету ... кепілге қойған мүлікті қайта рәсімдеу, басқа мүлік есебінен;
* кепілге қойған мүліктің ... ... ... ... мен ... ... ауыстыру;
* тараптардың жауапкершіліктері;
* ерекше шарттар;
* дауларды шешу;
* басқа шарттар;
* кепіл туралы келісімшарт жасасушылардың заңды мекен-жайлары мен өзге де ... ... ... шот ашу, ... ... ... ... (қосымша құжаттар толтырылуы мүмкін), ссуданы беру тәсілін анықтайтын несиелеуді ұйымдастыру және ... ... ... ... ... әр ... ... тәсілдері болады. Біріншісі несие клиентінің шотына толығымен аударылып, қажет болған жағдайларда жұмсалынады. ... - ... ... ... ... ... деген қажеттіліктің туындауына байланысты біртіндеп іске асады. Үшінші - белгілі бір соманы ... ... ... бола ... ол оны ... бас ... (мысалы, артық сыйақы төлегісі келмейді).
Несиенің мөлшері оны беру барысында несиелеу ережелеріне сәйкес анықталады.
1.3 ... ... - ... ... ... ... ... банктің несиелік қызметінің міндеттерін, оларды іске асыру құралдары мен әдістерін, сондай-ақ несиелік процесті ұйымдастыру қағидаттары және тәртібін белгілейді. Несиелік саясат ... ... ... ... асырылады.
Несиелік саясат- банктің несиелік жұмысын ұйымдастыру негізін және несиелеу процесіне қаажетті құжаттар жүйесін ... ... ... ... ... несиелік жұмысын, оның жалпы стратегияларына сай ұйымдастыру негізін және несиелеу ... ... ... ... жүйесін (ұйымдастыру) жасау шарттарын білдіреді.
Жалпы несиелік саясат мынадай сипатта болуға ... ... ... яғни ... ... ... ... мақсаттарын нақты және мағыналы анықтауға мүмкіндік береді;
* Нақты мақсаттардың іске ... ... ... ... Оны іске асыруды қамтамасыз ететін стандарттар мен нұсқауларды ... ... ... саясат банктің стратегиясын, оның тәуекелді басқару облысындағы саясаттарын ескере отырып жасалады. Несиелік саясат несиелік қызметтің төмендегідей негізгі бағыттарын анықтауға мүмкіндік ... ... ... және ... ... басқаруға жауап беретін бак қызметкерлері жетекшілікке алатын объективтік стандарттар мен критерийлерін;
* Несиелеу облысындағы стратегиялық шешімдерді қабылдайтын тұлғалардың басты іс-әрекеттерін;
* Сыртқы ... ... ... және ... несиелік қызметтің сапалығын;
* Ішкі бақылау қағидаларын.
Несиелік саясат банк қызметін диверсификациялаудағы іс-әрекеттердің тізбектелуін қамтамасыз ету үшін және ... ... ... ... анықтау үшін қажет. Несиелік саясатты іске асырудың белгілі бір ... ... ... ... ... тәжірибеге енгізу мүмкін емес. Сондықтан да, жазбаша түрде ... ... ... пен оны іске ... ... ... ... несиелік процесті жүргізудің негізін құрайды.
Несиелік саясат, банк қызметкерлерінің бүгінгі ... ... ... ... ... ... таңдай білуіне, сондай-ақ, несте беру мүмкіндігі туралы сұрақты шешуде банк үшін бірінші реттік маңызы бар басқа факторлар мен қарыз алушының ... ... ... ... ... негізделеді. Сондай-ақ, несиелік саясат банктің бүгінгі иелігіндегі немесе ертең енгізуді дұрыс санайтын несиелік ... мен ... ... ... ... ... несиелер (айналым қаражаттарын толықтыруға) және ұзақ мерзімді инвестициялық несиелер (өндірісті кеңейтуге, жаңғыртуға, техникалық жағынан қаруландыруға, ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... ... банктегі бақылауды ұйымдастыру болып табылады (потенциалды қарыз алушыны несиелеу мүмкіндігі туралы ... шешу ... ... ... дұрыс қолдануға бақылау жасау; жекелеген несиелік қызметкерлердің құзіретін сақтауға бақылау жасау; банктің ... ... ... және оның ... ... ... ... жалпы бақылау).
Ішкі несие саясатын жасау банк жетекшілерінің несиелеу мақсатын қалыптастыруда және бұл ... ... ... ... мен ... ... ... сай келетінін анықтауды талап етеді. Несиелеу мақсаттары анықталған соң, соның негізінде банк қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... банктің несиелік саясатын және оған қоса несиелеу стандарты мен несиелік нұсқаулықтары жасалады.
Несиелік стандарттар мен нұсқаулықтарды ... ... ... ... байланысты, бұл құжаттардың бірінші редакциясы тәжірибелі қызметкерлерге сараптауға берілуі тиіс. Сараптаушылардың талдауы және ұсыныстары ... ... ... ... ... комитет саясатты және соған сәйкес нұсқаулықтарды бекітеді.
Несиелік саясат несиелеу ... ... ... ... ... жекелеген ережелерді де қамтиды. Мысалы, несиелік саясатта бір қарыз алушыға келетін тәуекел лимиті анықталады. Сонымен қатар, несиелік саясатта барлық ... ... ... ... ... сай ... де қарастырылуы мүмкін.
Несиелік саясатта қарыз алушылардың негізгі қызметіне байланысты тәуекелдігі жоғары операцияларды немесе жобаларды қаржыландыру үшін ... ... ... да ... ... саясат несиелік қызметтің басты бағыттарын анықтайды. Оларды, өз ... ... ... ... ... іске асыру жүйесі ретінде тұжырымжауға болады. Несиелік саясатта төмендегідей элементтер көрсетілуге тиіс:
* Несиелік қызметті ... ... ... ... Несиелеуге бақылау жасау;
* Құзіретті бөле қағидаттары;
* Несиелеуді таңдаудың жалпы критерийлері;
* Несиелеудің жекелеген бағыттары бойынша шектеулер;
* Несиелермен жасалатын ... ... ... ... ... зиян ... ... жасау.
Іс жүзінде несиелік саясатты іске асыру тәсілдері мен әдістерін белгілі бір ... яғни ... сай ... ... үш ... түрінде көруге болады:
* Несиелеу саясаты;
* Несиелеу стандарты;
* ... ... ... ... жүзеге асыратын бөлімшелер жұмыскерлердің қызметтерін нақтылайтын несиелік нұсқаулықтар мен несиелеу стандарты, несиелеудің жалпы бағыттары мен ... ... ... - бұл банкте несиелік қызметті жүзеге ... ... ... ... ... құжаты.
Несиелеу стандартында мынадай сұрақтар қарастырылады:
* Қарыз алушының қаржылық ақпараттарын ... және ... ... ... ... және кепілдемелермен қамтамасыз етілуіне қойылатын талаптар;
* Әкімшілік стандарттар және несиелік процесті ұйымдастыру ережелері;
* ... ... ... ... ... ... ... толтырылуына қойылатын талаптар;
* Несиелеудің айрықша түрлері бойынша ережелер (ипотекалық немесе тұтыну несиелері бойынша).
Барлық ... ... ... ... ... ... ... стандарттарына әр түрлі құжаттар үлгілері жатуға тиіс. Ондай құжаттарға: ... ... ... ... шарт, кепілдеме туралы шарт және т.б. жатады.
Несиелік нұсқаулық - несиелеу процедураларын іске асырудың жалпы алгоритімін бекітетін кезектіліктің қадамдарын суреттеуді ... ... ... ол ... ... нақты бір бағыттарна жатады.
Жалпы, несиелік саясатта қарыз алушы туралы қажетті ақпараттар жинау және несиелік қабілетіне талдаудан бастап, несиелік талдау және ... ... ... ... ... зиян ... қамтитын несиелік процестің барлық кезеңдері көрсетіледі.
Несиелік саясат мынадай қызметтерді атқарады:
* Банктегі несиелеу процесін ұйымдастыруға бақылау ... ... ... ... Несиелеуді жүзеге асыратын бөлімдердің қызметкерлері үшін анықтама материал және ... ... ... ... ... жетекшілері үшін несиелік нұсқаулықтардың талаптарының орындалуына бақылау жасау құралы;
* Несиелік талдау және аудит бөлімі жұмыскерлерінің тексеруді жүзеге ... ... ... ... ... ... ... саясатын іске асыру процесінде проблемалық ссудалармен жасалатын жұмысқа ерекше көңіл бөліп және қосымша бақылау жасалуға тиіс.
Несиелік механизм бұл - ... ... ... бір ... ... және бір ... іске қосуға болатын құралды білдіреді. Бұл мағынасында термині ... жиі ... ... оның мәні ... оның ... несие саясатының міндеттерімен анықталатын, басқарылатын объектіге басқаратын субъктінің әрекет ету ... мен ... ... келеді.
Несиелік механизм - нарықтық қатынастарға сай экономиканың тиімді дамуын ... ... ... түрлерінен, несиелеу қағидаттарынан, несиелеу әдістері мен тәсілдерінен және несиелік ... ... ... экономикалық құрамдас бөлігі.
Несиелік механизм экономикалық механизмнің бір бөлігі ретінде бола отырып, іс жүзінде несие қызметінің жүйесін ... және ... ... ... ... ... ... несиенің дамуы және қызмет етуі үшін пайдаланылатын несиелік механизм өзінің негізі және құрылымы ... ... ... ие. Олай ... ... ... несиенің экономикалық категория ретінде қызмет етуін жеткізе және тура бейнелей алмай, сондай-ақ оның қозғалысының объективті негізінен айырылып қалар еді.
Несиелік ... ... ... қатынастарының белгілі бір қабатын, яғни несиелік қатынастардың жоғары буынын білдіреді. Мұндағы буын ретінде несиенің объективті сипатын және ... ... ... ... шаруашылықтың субъективтік қызметінің өзара іс әрекеті түсіндіріледі.
Несиелік механизмге несиенің мазмұны және ... ... ... қатынастар және олардың пайда болу әдістері, тәсілдері және ... ... ... ... ... ... бұл ... тек субъективтік сипаты туралы кездесетін позицияларға қарама-қарсы тұрады. Осы тұрғыдан, кейбір мамандар несие категориясын жалпы әдістемелік жоспардан оқып біле ... ... ... ... ... несиенің мазмұнын, оның қызметтерін талдаудан несиелеу механизміне өтеді.
Кез келген экономикалық механизм өзара байланысқан, яғни оның бір элементінің қозғалысы немесе ... ... ... мен ... ... ететін элементтер жиынтығынан тұрады.
Несиелік мезанизмнің басқа экономикалық механизмдер сияқты мынадай құрылымдық элементтері болады:
* ... ... ... ... Несиелеу субъектілері;
* Несиелеу әдістері;
* Несиелеу процесі (несиелеу механизмі);
* Несиелеу қағидаттары;
* ... ... ... ... ... халықты несилеудің ұйымдастырылуы ("Қазақстан Халық Банкі" АҚ мысалында)
2.1 Қазақстан Республикасы несие нарығының ағымдағы жағдайын ... ... ... ... ... 2011 жылғы қаңтарда жүргізген тұрақты тексеру нәтижелері ... ... ... ... ... қалпына келуі орын алып отыр. Корпоративтік кредиттеу ... ... емес ... ... кредиттік ресурстарға сұраныстың қалыпты өсуі жалғасуда. Бөлшек кредиттеу сегментінде халықтың тарапынан сұраныстың өсуі ... ... ... өсу ... біршама төмендеді. Жекелеген банктер ... ... ... ... ... ... келтіруді көздейді.
Корпоративтік секторды несиелеу нарығында2010 жылғы 4-тоқсанда корпоративтік сектор тарапынан кредиттік ресурстарға сұраныстың қалыпты өсуі жалғасты.
Зерттеліп отырылған кезеңде ... 45% ... ... ал ... 50% ... өзгермегендігін атап өтті. Қаржы емес ұйымдар айналым қаражатын қаржыландыру және орын алып ... ... ... ... үшін банк заемдарын тартуды жалғастыруда. Оған қоса, негізгі капиталды сатып алу үшін кәсіпорындардың ... ... ... ... ...
Сондай-ақ банктер заемшы кәсіпорындар тарапынан заемдарға сұраныстың өсуі меншік бағалы ... ... ... ... және банктік емес ұйымдардағы заемдар сияқты көздерді пайдалану көлемін төмендету есебінен қамтамасыз ... атап ... ... ... тарапынан кредиттік ресурстарға сұраныстың өсуінің негізгі критерийі ... ... ... ставкалардың өзгеруін атап отыр.
2011 жылғы 1-тоқсанда банктердің басым бөлігі кредиттік ... ... ... ... баялауы кезінде сұраныстың бұдан әрі өсуін болжайды.Мәселен,респонденттердің 58% ... ... және ... 39% оның ... ... ... бойынша заңды тұлғалар тарапынан ұлттық валюта теңгедегі кредиттерге сұраныстың басымдылығы байқалып отыр (1-сурет).Бұлбір жағынан банк ... өз ... ... ... ... ... қаражатын тарту есебінен ұлғайтуға деген ниетінің болмауымен, ал екінші ... ... ... ... ... ... заемдар бойынша реттеуші мемлекеттік органның талаптарды көтеруі есебінен талаптарды қатаңдатуымен түсіндіріледі. ... ... ... сұраныс тек ұлттық валюта теңгеде берілетін әртүрлі индустриальдық-инновациялық бағдарламалар бойынша қаражатты игеруге ықпал етеді.
1-сурет. Заемдардың валютасының олар бойынша ... ... ... ... ... заңды тұлғалар тарапынан ұлттық валюта теңгедегі кредиттерге сұраныстың басымдылығы байқалып отыр (2-сурет).Бұлбір жағынан банк ... өз ... ... ... валютасындағы қаржы қаражатын тарту есебінен ұлғайтуға деген ниетінің болмауымен, ал екінші жағынан банктер тарапынан шетел ... ... ... бойынша реттеуші мемлекеттік органның талаптарды көтеруі есебінен талаптарды қатаңдатуымен түсіндіріледі.
Сондай-ақ валюталық заемдарға сұраныс тек ұлттық валюта ... ... ... ... ... бойынша қаражатты игеруге ықпал етеді.
2-сурет. ... ... ... тәуекелді басқару мақсатында банктер несие портфелін елеулі өсіруге мүдделі емес. Банктер (салалық тәуекелдер, кепілдік қамтамасыз ету құнының өзгеруі, жоғары ... ... ... ... ... өзгерісі, ірі заемшылардың қаржы жағдайы сияқты) тәуекелдерді анағұрлым ... ... ... ... ... ... ... саясатты шамалы қатаңдатты (9-сурет) әсіресе кредиттеудің анағұрлым тәуекелді түрлері, кепілді қамтамасыз ету ... ... ... бойынша маржаны көтеру ... ... ... ... ... ... ... кредиттер беруге деген қызығушылықты білдірді (банктердің 15% берілетін кредиттердің көлемін анағұрлым өсіруге ниет білдіріп отыр, банктердің 45% қалыпты ... ... Осы ... ... ... ... ... банктермен бәсекелестіктің өсуін атап өтті, бұл банктерді стандарттық кредиттер бойынша маржаны төмендетуге, кредит мөлшерін, оны өтеу ... және ... ... ... ... ... ... ұлғайтуға, пайыздық ставкаларға байланысты емес комиссияларды төмендетуге мәжбүрлейді.
Банктердің пікірі ... ... ... анағұрлым экономиканың жылжымайтын мүлікпен операциялар, ауыл шаруашылығы, құрылыс, қонақ үй және ... ... ... ... ең азы - ... ... шоғырланған.
Банктер анағұрлым сапалы және маңызды заңды тұлғалармен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... кредиттер бойынша қолайлы жағдайлар жасай отырып, жеке тәсілдерді анағұрлым жиі қолданады. Осылайша банктер өздерінің кредиттік өнімдерін кредиттеудің белгілі бір ... ... ... ... мен ... ... ... бойынша пайыздық ставкалар және банктік тарифтер нақты клиентке немесе клиенттер тобына байланысты ... ... ... ... кезінде банктер кепілдік қамтамасыз етумен салыстырғанда бизнес ... ... мән ... яғни ... ... мен болашағын талдау өтінімдерді қарау кезіндегі негізгі фактор болып табылады. Оған қоса, банктер заемшы кәсіпорындардың тәуекелінің ... ... ... ... және ... ... ... қабілеттілігін атап өтті, бұл өз кезегінде кредиттер құнын төмендету үшін тежеуші фактор болып табылады. Клиенттік төлем ... ... ... ... ... кредит құнын төмендетуге ниет білдіріп отыр.
Кейбір ірі және орта банктер ... ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде бөлінетін қаржыландырумен салыстырғанда өз клиенттерінен тартылған қаражат есебінен кредиттерді нарықтық талаптармен беру ... ... ... ... ... ... кредитік саясат 2011 жылғы 1-тоқсанда қазіргі үрдісті ... ... деп ... кредиттік саясатты респонденттердің 79% қолдады, банктердің 12% саясатты қатаңдатуды жоспарлап отыр және тек ... 9% оны ... ... ... отыр. Қаржыландыру талаптарына келетін болсақ, ағымдағы жылдың 1-тоқсанында тұтастай ... ... беру ... ... ... ... яғни ... кредиттер бойынша маржа деңгейінің ... ... ... ету ... ... ... өтелетін болады. Респондент банктердің пікірі бойынша қазіргі заемшылардың негізгі ... 2011 ... ... ... ... ... (негізінен өтімділігі мен пайдалығына), сондай-ақ кредиттер бойынша өтеу мерзімінің өсуімен байланысты болады.
Жеке тұлғаларды кредиттеу ... ... ... қорытындылары бойынша бөлшек кредиттеу сегментінде халықтың тарапынан ... ... ... бұл ... өсу ... ... ... Ипотекалық өнімге сұраныстың өсуі туралы мәлімдеген респондент банктердің ... 2010 ... ... 30%, ... 29% болды. Кредиттеудің осы сегментінде сұраныстың бұрынғы деңгейде сақталатындығын бағалаған банктердің үлесі 59%- ды құрады, ал ... бұл ... 63%-ды ... ... заемдарына сұраныстың өсуін банктердің 43% атап өтті, ол алдыңғы тоқсандағыдан шамалы жоғары - яғни 40% ... ... ... ... ... ұсынылатын бөлшек кредиттеуде қазақстандық теңге заемдар валютасы болып табылады, ал шетел валютасындағы ... ... ... Бұл ... ... сол сияқты тұтынушылық кредиттерге тән жағдай.
Респондент банктер халық ... ... ... өсу факторларының ішінде заемдар мерзімінің ұлғаюын, пайыздық ставкалардың төмендеуін, ұзақ пайдалануға арналған тауарларды сатып алуға тұтыну ... ... ... сондай-ақ тұтынушылардың борыш ауыртпалығын қабылдауы және жылжымайтын мүлік нарығының даму болашағына қатысты сенімділігінің өсуін анағұрлым маңызды деп атап ... ... ... ... әмбебап кредиттік өнімдерге (экспресс-кредиттер және кредиттік карталар) деген қызығушылықтың ... ... ... ... ... осы кредит түрін алу рәсімдерін бірте-бірте бір ... ... ... ... ... жаңғыртты.
Осының салдары ретінде банктер филиалдардың, банк бөлімшелері жұмысының сапасын кеңейту мен арттыру, жаңа клиенттерді - жеке тұлғаларды тартуға ... ... ... іске ... ... ... бойынша жұмыстарды жүргізіп отыр.
3-сурет. Кредиттік саясаттың (ипотека) өзгеруі
Банктер 2011 жылғы 1-тоқсанда халық тарапынан бөлшек сегмент ... ... ... ... ... өсуін күтіп отыр. Мәселен, банктердің 65% жуығы клиенттер тарапынан тұтыну заемдарына сұраныстың өсуін болжап отыр. Осы кезде ипотекалық ... ... ... тек ... 43% ... ... болуын болжамаған респондентердің үлесі ипотекалық кредиттер ... ... ... ... ... 31%-ды ... ... жылғы 4-тоқсанда респондент банктердің 23% жуығы тұтынушылық заемдар бойынша және респондент банктердің 17% жуығы ипотекалық ... ... ... ... шамалы жұмсартты (4-сурет).Кредит саясатын жұмсарту пайыздық ставкаларды ... ... өтеу ... ... пайыздық ставкаға байланысты емес комиссиялардың мөлшерін төмендетуден, сондай-ақ ... ... ... ... ... мөлшерін төмендетуден және тұтынушылық кредиттеу кезінде ... ... ... ... ... саясатының өзгеруі (тұтынушылық кредиттеу)
Заемшы жеке тұлғаларға қатысты банктердің ... ... ... ... ... тарапынан бәсекелестік, жалпы оң ... ... ... ... ... ... мен капиталды тартудың төмен шығасылары әсер етті.
Бірақ, бұл ретте банктер ... жеке ... ... ... кезеңдегі төлем қабілеттілігінің өсуін оң бағалап отыр, ал ұзақ ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты халықтың төлем қабілеттілігінің өсу факторы тұтынушылық кредиттеу ... ... ... ... ... және ... ... кезінде бейтарап болып қалады.
Тұтастай алғанда, заемшыларға талаптар, әсіресе ... ... ... отырған ипотекалық кредиттеу сегментінде жеткілікті түрде қатаң деңгейде қалып отыр.
2011 жылғы 1-тоқсанда ... 80% ... ... ... ... ... талаптарын (кредиттік лимиттер, кредитті өтеу мерзімдері, кепілмен қамтамасыз етуге қойылатын талаптар және т.с.) сақтауды болжайды және 90% баға ... ... ... және ... ... ... ... өзгертпеуді жоспарлап отыр.
Оған қоса, ипотекалық заемдарға қатысты кредит саясатын жұмсарту банктердің 18%-ның және тұтынушылық кредиттер бойынша ... ... ... ... 1-тоқсанда респондент банктердің көпшілігі (58%) жылжымайтын мүлік бағасының өзгермейтіндігін болжап отырса, ал банктердің 29% ... ... ... ... ... елдегі жылжымайтын мүлік нарығының баяу қалпына келуін болжайды, бұл елдегі экономикалық ... ... ... ... ... ... тауарларына баға деңгейінің бұдан әрі тұрақтануы, халық табысы деңгейінің өсуі, ... ... ... ... ... ... ойыншылар санының өсуі халық тарапынан кейінге қалдырылған сұранысты қанағаттандыруға ықпал етеді, ол кезегінде жылжымайтын мүлік бағасының өсуіне әсер етеді. ... ... ... пікіртерім нәтижелері бойынша 2010 жылғы 4-тоқсанда жиынтық кредит портфелі ... ... ... ... Осы ... ... банктер бөлшек портфель сапасының кейбір жақсарғандығын көрсетті, ол осы заемдарды өтеудің аз мерзіміне ... - ... ... ... бұл ... ... ... жүреді.
Бірқатар банктер 2011 жылғы 1-тоқсанда несие портфелі сапасының кейбір қалпына келуін болжайды.Банктердің20% ... ... ... портфелі сапасының шамалы жақсаратындығын және респонденттердің 70% сапаның сол күйінде қалатындығын және тек банктердің 6% ... ... ... ... күтуде. Корпоративтік секторды және жеке тұлғаларды кредиттеу ... ... ... респондент банктердің 15% және 19% кредиттік портфель сапасының жақсаруын күтуде, 79% және 78% портфель сапасы сол күйінде қалады деп ... ... ... ... ... ... ... заемдар санының айқын өсуі байқалды, ал сол уақытта кепілді мүлікті ... ... өсу ... ... ... ... 2011 ... 1-тоқсанда банктер берешекті қайта құрылымдау және кепілді мүлікті өндіріп алу жөніндегі операцияларды ... ... ... ... ... ... ... жақсарту жөніндегі басым шараларға: жеңілдік кредиттік кезеңді беру, айыппұл санкцияларын есептен ... ... ... ... ... ...
Проблемасы бар заемшылармен жұмыс жүргізу кезінде шетелдік қатысуы бар көптеген ... ... ... ... ... ірі ... ... және қызметкерлердің аз санына қатысты проблемасы бар заемдарды коллекторлық ... ... жөн ... Өз кезегінде анағұрлым әмбебап болып табылатын қазақстандық банктер проблемасы бар заемшылармен жұмысты өз ... ... ... асырады.
Банк үшін негізгі тәуекел кредиттік тәуекел болып табылады (5- сурет), ол проблемасы бар ... ... ... ... (бұл ... өсуін респонденттердің 26% атап өтті).
Теңге бағамының тұрақтылығы және банк ... ... ... ... ... үшін ... ... мен валюталық тәуекел өзекті болып отырған жоқ.
5-сурет. ... ... ... қабылдауы
Банктер үшін қорландырудың басым көздері заңды және жеке тұлғалардың салымдарын тарту (тиісінше ... 73% және 59%), ... ... есебінен капиталды ұлғайту (66%) және алынған пайданы қайта инвестициялау ( 41%) болып табылады.
2010 жылғы 4-тоқсанда банктердің жауаптарына ... ... ішкі ... ... емес ... ... өтеу көздері болып табылды, олардың есебінен төлемдердің 84% жабылды, қалған үлесі активтерді және резидент ... ... ... ... 12 ай ... ... ішкі қаржыландыру есебінен сыртқы міндеттемелерді өтеу бойынша ... ... 42% ... жаба ... Сондай-ақ қаржыландыру тапшылығын активтерді сату (резиденттерге және резидент еместерге талаптарды қысқарту) есебінен белсенді жабу көзделіп отыр - ... 23% және 14% ... ... ... міндеттемелерді өтеулер және капиталды ұлғайту есебінен - 5%. Оған қоса, әлемдік қаржы дағдарысы ... бері ... рет ... ... ... 2011 жылы ... ... нарығына шығуды жоспарлап отыр. Капиталдың сыртқы нарығындағы берешекті қайта қаржыландыру пайызы 2011 жылы ... ... ... ... отырылған сыртқы міндеттемелерді жалпы өтеудің 15% деңгейінде болады.
2.2 "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік ... ... ... жалпы сипаттама
Қазақстан Халық Банкінің тарихы - бұл Қазақстан аумағындағы жинақ жүйесінің құрылу және даму тарихы. АҚ-ның негізі ... ... ... Республикасы Жинақ банкінің базасында қаланған.
Еліміздегі алғашқы жинақ кассасы, сонау 1923 жылы төңкеріс ... ... жаңа ... ... ... бастаған кезеңде, Ақтөбе қаласында ашылған болатын, кейіннен ұжымдандыру (коллективтендіру) және индустрияландыру науқандары жүргізілген тұста, 1936 ... ... ... КСРО ... ... филиалы ашылды. Нақты 1923 жылдан бастап жинақ жүйесін дамытудың және көпшілікке ... жаңа ... ... ... ... ... кейін небәрі 4 жылдың ішінде республикадағы мұндай кассалар саны 335-ке жетті. 1929 жылы Республикалық жинақ ... ... ол ... барлық кассалар қызметіне жалпы басшылықты іске асырды. Кейінгі жылдары олардың саны біршама ұлғайып отырды. Касса салымшыларының қатарына жұмысшыларды, ... мен ... ... ... тарту мақсатында жинақ кассаларын тікелей зауыт-фабрикалардың өзінде, колхоз-совхоздарда, байланыс мекемелерінде және ... да ... мен ... ашу ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық және қаржылық қатынастардың өзі әрбір кеңес азаматының Жинақ банкі салымшылары қатарына қосылуына ықпал етті. Халыққа қызмет көрсетудің орасан зор ... ... ... ... және банк ісінің қалыптасқан тарихи дәстүрлерін Қазақстан аумағында да ... ... ... ... кассалары сонымен қатар мемлекеттік заем облигацияларының, басқа да бағалы қағаздардың кепілі бойынша мерзімді несиелер берумен айналысты. Оларға қор ... ... да ... ... және ... ... ... рұқсат етілді.
Бұл кезеңдегі жинақ ісінде мемлекеттік кредит беру қалыптасып, біртіндеп дами бастады. Ол жылдары сегіз рет ... заем ... оның ... - ... заем ... ... да, ал екеуі алтынмен есептелді. Натуралдық заемдар (астықпен, қантпен) мен алтынмен есептелетін заемдар реформа ... ... ... ... ... ... жинақ кассаларындағы салымшылар саны 1 770 мың адамға жетті, ал салым ақшаның көлемі 322,7 млн сомды ... ... бір ... шаққандағы орташа мөлшері 182 сом болды. Жинақ кассаларының саны 1950-1960 жылдар аралығында 1,8 есеге өсіп, 1960 жылдың аяғында 2805-ке жетті.
Қазақстандағы ... ісі мен ... ... ... ... жаюы ең ... еліміздегі тың және тыңайған жерлердің игерілуі нәтижесінде халық шаруашылығының қарқынды дамуымен, еңбекшілердің материалдық тұрмыс жағдайының айтарлықтай жақсаруымен байланысты болды. Тек 1955 ... ... ... ... ... шоттарының 44,1 пайызы, ал салымдар қалдығының 44 пайызы тың жерлерді игеру жаппай жүргізілген солтүстік өңірдегі ... ... ... ... ... Павлодар облыстарының үлесіне тиді (М. Д. Жолдасбеков, , Алматы,1986 ж.).
60-жылдардың басында жинақ кассаларында ... ... ... және ... ... ... қабылдау операцияларын жүргізу қолға алынды. Сонымен бірге жинақ кассаларының құзырына зауыт-фабрикалардың, жергілікті кәсіподақ комитеттерінің, өзара көмек кассаларының және ... ... ... ... ұйымдардың ағымдағы шоттарын жүргізу берілді. Жинақ кассаларының жұмысшылар мен қызметкерлердің, сондай-ақ колхозшылардың жалақысынан ақша сомасын ... ... ... ... ... ... мен салымдарға қолма-қолсыз аудару операциялары көбірек қолданыла бастады.
Жинақ ... одан әрі ... үшін ақша ... ... ... зор ... Алайда 1961 жылы жүргізілген реформа айналымдағы ақша массасын бақылау және ақша ... ... ... ретінде ойластырылғанымен, көздеген мақсатқа қол жеткізілмеді, ол үшін бүкіл шаруашылық құрылымы қайта өзгертілуге тиіс еді, сондықтан аталған ... ақша ... ... және ... жаңа ... белгілеумен ғана шектелді. 1963 жылдан бастап жинақ кассалары Қаржы министрлігінің құрамынан ... ... банк ... берілді, халық салымдарының қаржысы бұдан былай банктің кредит ресурсын толықтыруға жұмсалатын болды. 60-жылдардың аяғында жинақ ісінің нағыз даму шегіне ... ... ... ... дәл сол жылдары халық шаруашылығына кредит беруге күрделі капитал қаражаты жіберілді, ал оның негізгі көзін тұрғындардың ... ... ... ... ... ... реформа бойыншабанк жүйесін екі деңгейге көшіру көзделді: орталық банк және арнаулы банктер. ... ... ... ... КСРО Жинақ банкіне айналдырылып, халыққа және заңды тұлғаларға қызмет көрсететін мемлекеттік ... банк ... ... Республикасының мемлекеттік тәуелсіздік пен егемендікке қол жеткізуімен жинақ ісінің дамуында үшінші қайта құру кезеңі басталды - дәл осы ... ... ... ... Банкінің құрылымдық банкингке және функционалдық қайта бағдарлауға негізделген ісі қолға алынды.
1990 жылдың желтоқсанынан ... ... ... ... талаптарына жауап бере алатын банк жүйесін құруға кірісті. 1991 жылдың қаңтарында-ақ деген заң қабылданды, мұның өзі ... ... банк ... ... ... ... ... болған еді.
Мемлекеттік тәуелсіздігіміз ресми түрде жарияланған соң бір жылдан кейін, 1992 жылы, Қазақстан Республикасының Жинақ банкі ... оның ... ... ... құқық иеленушісі бүгінгі Қазақстан Халық Банкі болды.
1993 жылы Жинақ ... ... ... ... ... ... заңды құрылым - болып ұйымдастырылды.
Ал 1995 жылы Банк жабық тұрпаттағы Акционерлік қоғам болып қайта ... ... құру ... банк ... ... жұмыс стилін түпкілікті өзгертумен ұштастырылды. Жаңа басшылық банк ... ... ... ... ... ... етіп алды және бүгінгі күнге дейін банк қызметі түрлерін барынша кеңейтуді, банкингтегі ақпараттық-коммуникативтік технологиялардың соңғы жетістіктерін пайдалануды барынша қолдап әрі ... іске ... ... ... ... Қазақстан Халық Банкі республикадағы аса ірі операциялық банк болып танылды. Қазіргі уақытта Банк қаржы рыногындағы ... сол ... ... қол ... ... ... қалуға ұмтылып келеді.
1998 жылдың шілдесінде акционерлердің жалпы жиналысының шешімімен Банк жабық тұрпаттағы акционерлік қоғамнан Үкіметтің қатысуы 100 пайызды құрайтын ашық ... ... ... ... құрылды.
Сол жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулыларына, оның ішінде 1998 жылдың 6 шілдесінде шыққан № 644 ... ... ... ... ... капиталын ұлғайту бағытында жұмыс жүргізілді.
2001 жылдың қараша айында өткен сауда-саттық аукционында Қазақстан Үкіметі өзіне тиесілі 33,33%-ды ... ... ... ... және оған қоса бір ... сатты.
Халық Банкінің бүгінгі тарихы - бұл оны жекешелендіру және құрылымдық қайта құру процесі ғана емес. Бұл жаңа банктік ... ... ... ... ... ... ... жинақ салымдары жүйесін жаңа талаптар бойынша толық сақтауға және жетілдіруге бағытталған ауқымды стратегия, филиалдық инфрақұрылымы дамыған ... ... ... ... Бұл қазіргі заманғы ақпараттық-коммуникативтік технологияларды ескере отырып Қазақстан Халық Банкінің ... ... - ... ... ... ... коммуналдық және басқа да төлемдерді қабылдау, шағын және орта кәсіпорындар мен мемлекеттік мекемелерге есеп айырысу-кассалық қызмет көрсету міндеттерін ... ... ... ... елдерінің барлығы секілді Қазақстан да әлемдік экономикалық дағдарыстың әсерін айтарлықтай сезінгеніне қарамастан, мұнай мен газ бағасының жоғары болуы Қазақстан экономикасының өсім ... ... ... ... ... ... 2011 жылы ел ... барлық ірі дамушы нарықтардан іс жүзінде жылдамырақ өсті (7.5% деңгейінде). Номиналдық ЖІӨ 186 ... АҚШ ... ... ... жан ... ... 11.2 мың АҚШ долларына), бұл 2010 жылғымен салыстырғанда 25%-ға жоғары.
Егеменді экономикалар үшін бүгінде сирек кездесетін ағымдағы баланстың профициті, ұстамды ... ... пен ... ... ... ... 2011 жылғы қарашада 2005 жылдан бері алғаш рет Қазақстанның кредиттік рейтингін Standard & Poor's тарапынан Ресей рейтингінен де ... BBB+ ... ... ... алып ... 2011 ... қарашада Қазақстанның кредиттік рейтингін Fitch Ratings рейтингтік агенттігі де ұлттық валютадағы міндеттемелер бойынша BBB ... ... және ... валютасындағы міндеттемелер бойынша BBB- деңгейіне дейін көтерді. Үкіметтің халықаралық активтерінің ұлғаюы және банктердің таза ... ... ... есебінен Қазақстанның сыртқы позициясы күшейді. Бір жылда Ұлттық Қордың ... 12.7 ... АҚШ ... ... ... ... 43.7 млрд. АҚШ долларына жету арқылы келешекте болуы мүмкін экономикалық есеңгіреулерден қорғайтын ... ... ... жасақтады. Сонымен бірге банктердің сыртқы борышы 3.4 млрд. АҚШ долларына 16.5 млрд. АҚШ долларға дейін төмендеді, ал ... ... 2.6 ... АҚШ долларына өсті.
Қазақстан Дүниежүзілік Банктің жобасында 63-ші ... ие ... ... ... ахуал шикізат саласына тек капиталын ғана ... ... ... ... Одақ ... көршілес елдерден де инвестиция тартуда. Барлық негізгі саяси сайлаулардың аяқталуы Қазақстан экономикасының өсуін қолдауға бағытталған экономикалық бағдардың сақталуын қамтамасыз етеді.
Standard & Poor's ... ... ... онжылдықтың ішінде мұнай өндіру көлемі екі есе өседі, ... ... ... орта ... ... ... 4%, ал ЖІӨ өсімі - 2011- 2014 жж. орта есеппен 6% ... ... ... ... ... әлемдік бағасы мен үкіметтік мемлекеттік шығыстар өсімді ... және ... ... және ... ... ... ... қолдайды деп агенттіктің күткенін паш етпек.
"Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының қаржылық ... ... ... ... ... ... банктік секторына тоқтала кетсек. Бүгінгі банк жүйесі дағдарыс кезіндегімен ... ... ... ... ... ... ... тәуелділік төмендеді - банктік жүйенің сыртқы борышы 2007 жылдың орта шеніндегі 46 млрд. АҚШ долларынан 2010 жылдың ... 20 ... АҚШ ... ... және 2011 ... аяғында 16.5 млрд. АҚШ долларына дейін төмендеді. Қор жасаудағы депозиттер үлесі 2007 жылдың аяғындағы 38%-дан 2010 жылдың аяғында 64%-ға ... және 2011 ... ... 68%-ға ... ... ... активтер үлесі біршама өсті, ал олардың сапасы жақсарды. Несиелік портфель сапасының көрсеткіштері ... ... ... бәсекелестіктің күшеюі аясында олар қызметтер көрсету сапасымен жылдамдығына, ақпараттық инфрақұрылымды, жаңа өнімдер мен ... ... ... ... ... назар аудара отырып, операциялық қызметтің тиімділігін көтеруді одан әрі жалғастырды. 2011 жыл дағдарыс басталғаннан кейін банктік ... ... ... ... жыл ... ... ... берумен (11%) салыстырғанда корпоративтік кредит берудің оза (18%-ға) өсуі ... ... ... ... кредит беру жылдам өсті (26%). Дамыған нарықтармен салыстырғанда ауыр шығындарға ұшырағанына қарамастан, қазақстандық ... ... ... ... еңсере алатын жағдайда болып шықты және қазір тұрақты қалпына келу фазасын бастан кешіріп отыр. Бұған дағдарыс кезінде үй шаруашылықтарына ... ... ... төмендеткен тұрғындардың табысының өсімі түрткі болды. Біз келешекте тауар нарықтарындағы бағаға түпкілікті тәуелді болып табылатын тұрғындар табысының өсуі орта және ұзақ ... ... одан әрі ... және сол ... үй шаруашылықтарының кредиттік қабілеттілігін де, олардың тұтыну және ипотекалық кредит беруге деген сұраныстарын да жақсарта түседі деп ... АҚ ... 28 ... 2006 жылғы №75 қаулысымен бекітілген ережеге сәйкес несиелік тәуекелділікті төмендету мақсатында несиелік комитеті құрылады. ... ... - ... беру ... ... ... ... адамдардың араласуына жол бермейтін және несиелік тәуекелді төмендетуді қамтамасыз ететін тұрақты ұйым.
Қаржылық тәуекелдерді ... ... ... ... үшін ... ... маңызы зор. Топ қызметіне тән болатын негізгі тәуекел түрлері мыналар:
:: несие тәуекелі;
:: өтімділік тәуекелі;
:: нарықтық тәуекел.
Тәуекелдерді басқарудың пәрменді әрі ... ... ... ету үшін Топ ... ... негізгі қағидаттарын айқындады, бұлардың басты мақсаты Топты қазіргі бар тәуекелдерден қорғауға және жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізуге ... ... ... Бұл ... қағидаттарды Топ мынадай тәуекелдерді басқару кезінде пайдаланады:
Несие тәуекелі - ... өз ... ... ... дер кезінде орындамауы немесе толығымен орындамауы салдарынан Топтың шығынға ұшырау тәуекелі.
Несиелік ... ... және ... тәуекел-менеджмент қызметі маңызды рөл атқарады. Бұл бөлімше несиелік тәуекелді сәйкестендіру, бағалау, бақылау және мониторинг ... ... ... ... ... ... шешімдер қабылдау, несие беру ережелері мен бағдарламаларын келісу несиелік тәуекелді азайту үшін шаралар қолдану бойынша ... ... ... лимиттерді бақылау, тәуекелдер мониторингі, есептеме құрастыру, сондай-ақ сыртқы заңнамалық/реттеу, сол сияқты ішкі талаптар мен ... ... ... ... ету ... ... қатысады.
Топ өзінің несие тәуекелінің деңгейін бір қарызгерге/контрагентке немесе қарызгерлер тобына қатысты, сондай-ақ салалық ... ... ... ... ең ... ... сомасын анықтау арқылы айқындайды.
Экономика салалары мен өңірлер бойынша кредит тәуекелінің барынша жоғары шоғырлану лимитін Банктің Активтер мен пассивтерді басқару ... ... ... сайын (жыл сайын) белгілеп және бақылап отырады. Несие беру ... ... және орта ... ... ... бөлшек несиелер) бойынша несие тәуекелдерінің деңгейіне қатысты шектеулерді Басқарма бекітеді. Әрбір қарызгер бойынша, оның ... ... мен ... қоса ... баланстық және баланстан тыс жекелеген тәуекелдер деңгейін тиісті Несие комитеттері мен АПКОМ қарастырады. Белгіленген ... ... ... ... күн ... тәуекелдердің нақты мөлшеріне мониторинг жүргізіледі.
Әрбір контрагент бойынша міндеттемелердің орындалмау тәуекелі баланстық және баланстан тыс тәуекелдерді ... ... ... тыс ... міндеттемелер несие желілері, кепілдемелер немесе аккредитивтер түрінде болады. Баланстан тыс ... ... ... қаржы құралдары бойынша кредиттік тәуекел қарызгердің келісімшарт талаптары мен ... ... ... ... ... залал ретінде анықталады. Баланстан тыс қаржылық құралдармен байланысты кредит тәуекелдеріне ... Топ, ... ... ... ... жалпы сомасына тең мөлшерде шығын шегіп отырады. Дегенмен, мүмкін болатын шығын сомасы жалпы пайдаланылмаған ... ... аз ... өйткені көпшілік жағдайда несие беруге байланысты туындайтын міндеттемелер клиенттің несие төлеудің ерекше стандарттарына сай келу ... ... ... ... міндеттемелерге қатысты Топ қаржы құралдарының балансында көрсетілген несие беруді бекіту, тәуекелді шектейтін ... ... және ... ... ... ... ... кредит саясатын ұстанады. Топ несиенің өтелу мерзімін жіті қадағалайды, өйткені ... ... ... ұзақ ... ... ... тәуекелінің қаупі жоғарырақ.
Несиелік комитеттердің құрылымы мен өкілеттігі Топтың Несиелік саясатын жүзеге асыруды және кредиттік шешімдердің ретімен ... ... ... ... ... органдарға кредиттік комитеттер, АПКОМ Басқарма және Директорлар кеңесі жатады.
Несиелік операциялар және корпоративтік клиенттердің несиелік өтінімдері ... ... ішкі ... ... жүзеге асыру - басты мақсаты болып табылатын Банктің Алқалық органы.
Комитеттің негізгі міндеті Банктің бөлшек ... ... ... ... ... саясатының талаптарын орындау кезінде және түрлі бөлшек сауданы ұлттық және шет ел ... ... ... ... ... лимит шектемелерін ескере отырып, Банктің құрылыман сәйкес, несиелендіру операциялары кезінде Банктің максималды ... ... ету ... оңтайландыру жұмыстарын қамтамасыз ету болып табылады.
Негізгі мақсаттарды шешу үшін Комитетке келесідей функциялар жүктеледі:
1) ... сату ... ... ... үшін Банк ... кесіндісінде (өкілетті тұлғаға/облыстық органға/аймақтық филиалға): филиалға жалпы лимит, несиелендіру бағдарламалары ... ... ... жеке ... ... бойынша лимит, лимиттен артық мәлімдеме лимиті, ... ... ... бір ... ... лимиті;
2) несиелік мәлімдемелерді қарастыру, филиалдағы бір қарызгерден несие лимитінің соммасы жоғарлай отырып, Облыстық Несиелік ... ... ... ... ... қарастырылғанан соң.
Ендігі кезекте, клиенттерге берілген нетто заемдарға келетін болсақ, 2011 жылдың ішінде 8.7%-ға, ал ... ... ... ... - ... ... 2011 ... ішінде корпоративтік клиенттерге берілген заемдар 12.8%-ға, ШОБ-ке берілген заемдар - 1.7%-ға және тұтыну заемдары - ... ... 2011 ... ... клиенттерге берілген брутто заемдардың өсуі негізінен мынадай секторларда ең жоғары болды: мұнай және газ - 265.8%, көлік - 49.0%, ... - 155.9%, ... ... - 24.7%, ... ... - 23.8% және ... - 17.0%.30 ... аса мерзімі өткен борышы бар заемдар 2011 ... ... ... 2011 ... ... ... дейін төмендеді. 90 күннен аса мерзімі өткен борышы бар заемдар негізінен 30 ... аса ... ... ... бар ... заемдар 90 күннен аса мерзімі өткен борышы бар заемдар санатына өтуі есебінен 2011 ... ... ... 2011 жылдың аяғындағы 18.7%-ға дейін өсті. Банк аталған мерзімі өткен заемдарды жабатын ... ... 2010 ... ... 120.2%-ға (30 күннен аса мерзімі өткен борышыбар заемдар) және 127.4 %-ға (90 күннен аса мерзімі өткен борышы бар заемдар) ... Банк үшін ... ... ... қор ... көзі ... ... және 2011 жылдың аяғындағы жағдай мен жалпы міндеттемелер сомасының 79.3%-н ... ... ... (19.5%), жеке тұлғалардың қаражаты (20.2%), бөлшек ағымдағы ... (36.7%), ... ... ... (19.1%) және ... тұлғалардың ағымдағы шоттары (24.8%) бойынша қазақстандық банктер арасында 2011 жылдың аяғындағы жағдаймен Банкке ең ауқымды нарықтық үлес ... ... ... ... ... негізінен қазақстандық банктердің және ЭЫДҰ мүше елдердің банктерінің ... мен ... ... ... кредиттік мекемелердің қаражаты 2010 жылдың аяғындағы жағдаймен салыстырғанда 41.7%-ға азайды.ЭЫДҰ мүше елдердің банктерінің заемдары мен ... ... ... ... мен коммерциялық заемдарды өтеу кестелеріне сәйкес қайтаруына байланысты азайды. Шығарылған борыштық бағалы қағаздар 2011 жылғы 28 қаңтарда ... 500 млн. АҚШ ... ... ... ... мерзімімен және купон мөлшерлемесінің жылдығы - 7.25% мөлшерінде белгіленген, бағасы 98.263% және инвесторлар үшін ... ... 7.5 % ... ... ... ... ... 2010 жылдың аяғындағы жағдаймен салыстырғанда шығарылған борыштық бағалы қағаздар ... ... 2011 ... ... ... сәйкес Банкте тиісінше біржолғы өтеу 2013 жылдың мамырына, 2013 жылдың қазанына, 2017 жылдың мамырына және 2021 ... ... ... 300 млн. АҚШ ... 500 млн. АҚШ ... 700 млн. АҚШ доллары және 500 млн. АҚШ ... ... ... еврооблигациялардың төрт шығарылымы болды.
Кесте -1. 2012, 2011 және 2010 жж. 31 ... ... ... ақша ... ... ... біріктірілген есептер
Операциялық қызмет бойынша ақша қаражатының қозғалысы:
2010 ж 31 желтоқсандааяқталғанжыл үшін
2011 ж31 желтоқсанда
аяқталғанжыл үшін.
2012ж31 желтоқсандааяқталғанжыл ... ... ... ... әділ құнмен бағаланатын қаржылық активтерден
алынған пайыздар
216
43
20
Ақшалай қаржы мен оның баламасынан және кредит мекемелеріндегі қаржыданалынған пайыздар
3,472
2,319
2,006
Сатуға арналған, қолда бар инвестициялық бағалы ... ... ... ... арналған, қолда бар инвестициялық бағалы қағаздардан алынған пайыздар
4,297
9,126 ... ... ... ... ... ... ...
352
Клиенттерге берілген заемдардан алынған пайыздар
134,746
134,909
137,658
Клиенттер қаржысы бойынша төленген пайыздар ... ... ... ... бойынша төленген пайыздар
(11,513)
(4,350)
(920)
Шығарылған борыштық бағалы ... ... ... ...
(25,013)
(21,846)
(23,494)
1
2
3
4
Алынған комиссиялар
39,824
33,744
42,127
Төленген комиссиялар
(4,937)
(5,221)
(5,568)
Сақтандыру қызметінен алынған табыс
13,186
17,462
27,955
Қайта сақтандырушыға берілген сақтандыру сыйлықақылары
(5,734)
(4,733)
(13,067)
Алынған өзге ... ... ... ... шығыс
(34,744)
(34,718)
(38,923)
Сақтандыруға жұмсалған шығын төлемдері
(3,833)
(5,855)
(7,804)
Қайта сақтандыру бойынша алынған тәуекелдер бойынша шығындарды өтеу
271
522
146
Таза операциялық ... ... ... операциялық қызметтен түскен
ақша қаражатының қозғалысы
66,424
72,976
93,434
Операциялық активтер мен ... ... ... ... ...
(25,250)
Пайда немесе шығын арқылы әділ құнмен бағаланатын қаржылық активтер
8,332
2,405
2,084
Кредит мекемелеріндегі ... ... ... ... ... ... ... қарыздары
128,749
10,514
(124,675)
Сақтандыру активтері
(787)
(4,290)
(3,084)
Өзге активтер
(1,069)
626
10,279
Операциялық міндеттемелердің ұлғаюы /(азаюы):
Пайда немесе шығын арқылы әділ құнмен бағаланатын қаржылық міндеттемелер ... ... ... ... ... мекемелерінің қаржысы
(131,307)
(99,509)
(29,809)
Сақтандыру міндеттемелері
1,816
3,252
3,537
Өзге міндеттемелер
(7,163)
(1,268)
587
Табыс салығын төленгенге дейінгі операциялық ... ... ақша ... ... ... ... салығы
(3,826)
(2,326)
(8,021)
Операциялық қызметтен түсетін ақша қаражатының таза түсімі
272,036
172,236
56,837
Дерек көзі: АҚ жылдық есебінен
Кесте - 2. Кредит ... ... ... мөлшерлемесі мен өтеу мерзімі былайша берілген:
2010 жылғы 31 желтоқсан
2011 жылғы 31 желтоқсан
2012 жылғы 31 желтоқсан
Пайыздық
мөлшерлеме,
%
Өтеумерзімі,жыл
Пайыздық
мөлшерлеме,
%
Өтеу мерзімі,
жыл
Пайыздық
мөлшерле,
%
Өтеу мерзімі,
жыл
Мерзімді салымдар
5.5%-8.5%
2012-2014
4.5%-12.5%
2013
0.5%-12.5%
2011
Туынды қаржылық ... ... ... ... ... заемдар
11.1%
2015
12.0%-17.0%
2015
14.5%-17.0%
2015
Дерек көзі: АҚ жылдық есебінен
Кесте-3. Клиенттерге берілген заемдар
2012 ... 31 ... ... ... ... ... - 39 ережесіне сәйкес қарыздар және дебиторлық берешек ретінде ... ... ... - ... ... ... ... көзі: АҚ жылдық есебінен
2012 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдайға сәйкес, Топ ұстап ... ... ... ... ... ... бойынша жылына 12.5%-дан 22%-ға дейінгі шамада (2011 жылдың 31желтоқсанында - 9 %-дан 24 %-ға ... 2010 ... 31 ... - ... 24%-ға дейінгі шамада болған)өзгеріп отырды, ал АҚШ долларымен көрсетілген қарыздар бойынша жылдығы 7%-дан 17%-ға дейінгі (2011 жылдың31 желтоқсанындағы жағдай бойынша - ... 17%-ға ... 2010 ... 31 ... - ... 17%-ғадейінгі шамада болды) аралықта болды.
2012 жылғы 31 желтоқсандағы ... ... ... ... он ірі ... ... шоғырланған қарыз көлемі 284,771 миллион теңге болды, бұл ... ... ... ... жиынтығының 19%-н құрады (2011 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдайға сәйкес 267,072 миллион теңге мөлшерінде болып, 20%-ды құрады; 2010 жылдың 31 ... - 259,063 ... ... мөлшерінде, 19% болды) және Топ капиталының 92%-н құрады(2010 жылғы 31 желтоқсанда - 84%-н құраған, 2010 жылдың 31 ... - 92% ... ... ... 2012 ... 31 ... жағдайға сәйкес осы заемдар бойынша жасақталған құнсыздану резервінің көлемі 52,712 миллион ... ... (2012 ... 31 ... 49,403 ... ... 2010 жылдың 31 желтоқсанында - 25,294 миллион теңге болған).
Кесте - 4. Төменде берілген кестеде қарыздардың ... ... ... ... ... ... әділ құны бойынша емес, алынған қамтамасыз етуге қатысты берілген:
2010жылғы
31 желтоқсан
2011 жылғы
31 желтоқсан
2012 жылғы
31 желтоқсан
1
2
3
4
Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... ... заемдар
841,051
688,518
674,613
Кепілдікпен қамтамасыз етілген заемдар
30,556
283,278
293,406
Корпоративтік акциялармен қамтамасыз етілген заемдар
6,158
18,606
58,755
Ауыл шаруашылық өнімдерімен қамтамасыз етілген заемдар
39,012
31,158 ... ... ... ... заемдар
38,479
48,758
38,001
Көлікпен қамтамасыз етілген заемдар
28,221
25,997 ... ... ... етілген заемдар
29,880
11,100
22,757
Құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілген заемдар
8,091
18,906
19,467
Аралас қамтамасыз етумен қамтамасыз етілген заемдар
252,258
202,592
276,105
Қамтамасыз ... ... ... ... ... - Қамтамасыз ету резерві
(207,101)
(253,237)
(291,303)
1
2
3
4
Клиенттерге берілген заемдар
1,133,235
1,089,273
1,184,240
Дерек көзі: АҚ жылдық есебінен
Кесте - 5. ... ... ... секторлары бойынша беріледі:
2010 жылғы
31 желтоқсан
%
2011 жылғы
31 желтоқсан
%
2012 жылғы
31 желтоқсан
%
Бөлшекқарыздар:
- тұтыну қарыздары
149,073
11% ...
10% ... ... қарыздар
149,442
10%
133,958
10%
119,199
8%
298,515
270,229
287,965
Көтерме сауда
241,312
18%
277,222
21%
287,987
19%
Құрылыс ... ...
13% ...
94,606
7%
104,270
8%
122,038
8%
Жылжымайтын мүлік
94,513
7%
96,724
7%
120,617
8%
Бөлшек ... ... ...
7% ... ... ...
6% ...
11,180
1%
22,143
2%
56,665
4%
Тамақ өнеркәсібі
31,435
2%
37,086
3%
44,787
3%
Көлік құралдары
22,398
2%
29,688
2%
44,223
3%
Қонақ үй ... ...
4% ... және газ
22,601
2%
10,218
1%
37,376
3%
Металлургия
40,768
3%
44,689
3%
37,023
3%
Химия өнеркәсібі
10,954
1% ...
1% ... ... ...
1% ... ... саласы
4,474
0%
5,507
0%
4,617
0%
Байланыс
702
0%
232
0%
94
0%
Өзгесі
7,385
1%
6,122
0%
7,626
1%
1,340,336
100%
1,342,510 ... ... ... АҚ ... ... ... 31 желтоқсандағы жағдайға сәйкес заемдар бойынша есептелген сыйақы сомасы 112,313 млн.теңгеніқұрады (2011 ... 31 ... - 121,752 ... ... 2010 ... 31 желтоқсанында - 101,860миллион теңге болды).
Топ кредиттік тәуекел мөлшерін бір ... ... ... ... ... ... ... беру бағдарламаларына (шағын және орта бизнес және бөлшек бизнес) қатысты ең жоғарғы тәуекел ... ... ... ... ... ... заемшылар бойынша кредиттік тәуекелді кешенді бағалау мақсатымен Банк сандық көрсеткіштерге (заемшының қаржылық көрсеткіштері), ... ... ... ... параметрлер мен заемшы менеджментінің сапасын бағалауды қамтитын сапалық көрсеткіштерге негізделген ішкі рейтингтік модельді қолданады. Заемшылардың ... ... ... үшін ... ... басшылыққа кредиттік корпоративтік портфель бойынша есептемені мезгіл-мезгіл ұсынып отырады. Сондай-ақ корпоративтік заемшыларға тұрақты ... ... ... ... ... Сезікті белгі анықталған жағдайда нашарлай бастаған кредиттерге жоспардан тыс мониторинг жүргізілуі ... ... ... ... ... ... деңгейін және бөлшек кредиттік өнімдердің портфельдерінің сапасын ... ... ... ... ... және үйлестіруге бағытталған бағдарламалық көзқарас қолданылады. Мұндай көзқарас кезінде кредит беру шарттары Заемшының тәуекел портфеліне байланысты (кредиттік тарихтың сапасы, ... ... ... және т.б.) стандартталған. Бағдарламалар портфелінің сапасы тұрақты талданып отырады, сондай-ақ бағдарламаларға, оның ... ... мен ... ... тұрақты мониторинг жүргізіліп отырады. Портфельдердің сапасына тұрақты талдау және мониторинг жүргізіп отыру кредит беру ... ... ... ... ... ... болып жатқан өзгерістерді талдауға, тәуекел деңгейі өзгермелі заемшылар тобын анықтауға және одан әрі ... ... ... ... бойынша қаржыландыру шарттарын тиісінше қайта қарауға мүмкіндік береді.
6-cурет. Салалар бойынша берілген несиелер көлемі
7-сурет
2011 жылы Банк 2007 - 2009 жж. ... ... ... ... ... ... ... сапасын жақсарту бойынша жұмыстарды одан әрі жалғастырды. Бұл ретте Банк ... ... ... санатына жатқызылған кредиттер портфелі деңгейінде де, сол сияқты борышкерлер деңгейіндеде мониторингті күшейтіп, аталған кредиттер санаты бойынша бекітілген іс-шаралардың ... ... ... ... Сондай- ақ мерзімі өткен берешек үлесін төмендетуге бағытталған, есептеме жүйесін және ерте жауап қату ... ... ... ... жұмыстар жүргізілді.
Кредиттік портфельдің сапасын сақтауға бағытталған Банктің белсенді әрекеттерінің ... 2011 жыл жаңа және ... ... ... ... ... жұмыстарының одан әрі жалғасын табуы есебінен экономика секторлары және ... ... ... несиелік портфельдің теңдестірілген өсімі байқалған жыл болды. 2012 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдаймен Банктің несиелік портфелінің құрылымында елеулі ... ... ... бөлшек заемдар (19.52%) (оның ішінде 11.44%-н тұтыну заемдары және 8.08%-н ... ... ... ... ... (19.52%), құрылыс (11.39%), қызметтер (8.27%) және жылжымай- тын мүлікке (8.17%) берілген заемдар.
АҚ-ң өз ... мен ... ... ... ... ... мен ... сәйкессіздігін, оның ішінде көзделмеген сәйкессіздіктерді тиімді жабу үшін Банк ... ... ... ... ... мен өтеу мерзімдері бойынша әртараптандырылған активтерге салымдар ... ... ... ... ... құрылымы 2011 жылы болымсыз өзгерістерге ұшырады және ол былайша көрсетілген: 2011 жылдың қорытындысы бойынша Банк ... ... ... бұл ... ... ... несиелік портфелінің өсуі, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінде және банкаралық ... ... ... орналастыру есебінен болды. Уақытша бос ақшалай қаражат барынша өтімді активтерге, атап айтсақ, шетелдік банктердегі қысқа мерзімді депозиттерге (АҚШ долларындағы және ... ... ... ... ... қысқа мерзімді нотталарына және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің облигацияларына (теңгемен) ... ... ... ... Банк ... құрылымындағы аса ірі бап күйінде қалып отыр және 2011 жылдың 31 ... ... оның ... 2010 ... ... ... 52.07% болды, несиелік портфельдің өсімі (нетто) абсолюттік мәнінде 95.0 млрд. теңгені құрады. 2011 жыл ішінде Банк банкаралық рыноктағы орналастыру үлесін ... ... ... қағаздарға салатын инвестицияларының үлесін төмендетті. Бұл ретте табысы төмен мемлекеттік бағалы қағаздарды алмастырған кезде жоғары сапалы корпоративтік эмитенттердің бағалы ... ... ... ... Бағалы қағаздар портфелінің жоғары сапасы мен қолайлы мерзім ұзақтығын (дюра- ция) ... ... ... болған жағдайда бағалы қағаздарды сату және/немесе РЕПО операциялары жолымен өтімді ... тез алу ... ... мүмкіндік берді.
Банкаралық рынокта қаражат орналастырғанда Банк уақытша босап қалған ақшалай қаражатты қысқа мерзімге және ... ... ... ... ... консервативтік саясат ұстанды, 2011 жылдың нәтижесі бойынша барлық қаражат бір жылға дейінгі мерзіммен орналастырылды. 2011 жылдың аяғында Банк 24 ... ... ... және 48 банк пен ... ... ... ашылған түріндегі корреспонденттік шоттарға қолдау көрсетті, бұл Банкке клиенттік және өз төлемдерін ұлттық және шетел валюталарының ... ... ... ... деңгейде және оперативтік режимде жүргізуді қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Банк контрагент банктер үшін әрекет ететін ... ... ... тәуекел тәбетіне сәйкестік тұрғысынан тұрақты мониторинг жүргізіп отырады. 2011 жылы Банкте акциялар бағасының, CDS бағасының, жетекші агенттіктер тағайындаған ... ... ... ... ... негізгі қаржылық көрсеткіштеріне негізделген контрагент-банктер бойынша ерте бастан ескерту жүйесі қолданысқа енгізілді. Сондай-ақ Банк контрагент-банктер бойынша жаңалықтарға тұрақты шолу ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерін апта сайын АПКОМ мүшелері таныстырып отырады және оны Тәуекел- менеджмент қызметі күнделікті жұмысында пайдаланады. Кері фак- ... ... ... Банк ... ... ... мен ... қысқарту бойынша түзету іс шараларын жедел түрде жүргізіп отырғандықтан, ерте бастан ескерту жүйесін ... ... ... 2011 жылы ... мен АҚШ- тағы ... кредиттік сапасының нашарлауына дер кезінде әрі жедел түрде жауап қатуға мүмкіндік берді.
8- сурет. Банк активтерінің құрылымы, %
9-сурет.
10-сурет. Банк міндеттемелерінің құрылымы, ... ... ... ... Банк ... бір ... тартылған ресурстарды және та- лап етілгенге дейінгі қаражатты қамтитын пассивтердің тұрақты әрі әртараптандырылған құрылымын қолдайды. 2011 жылдың қорытындысы ... ... ... ... ... ... өсті және міндеттемелер құрылымында ең жоғары үлес салмақ (79.32%) ... Қор ... 2011 жылы ... ... мен ... ... клиенттерінің салымдары мен ағымдағы шоттары есебінен бірінші кезекте қамтамасыз етілді. Қор жасақтау көзін ішкі рыноктан тартуға бағдар ұстау ... ... ... ... мен ағымдағы шоттары бойынша жетекші орындардың бірін ... ... ... берді. Жеке тұлғалардан тартылған қаражаттың көлемі бойынша Банк 2012 жылдың 1 қаңтарындағы жағдаймен рынокта иемденетін 20.23% ... ... ... ... ... ... мерзімде Банк клиенттері қаражатының жалпы өсімі 10.01% құрады. Бұл ретте клиенттердің ағымдағы шоттары 42.98%-ға өсті, ал клиенттердің ... ... ... бұл ... алғанда Банк үшін қор жасақтау құнын төмендетуге мүмкіндік берді. 2011 жылы жеке тұлғалардан тартылған қаражат 15.35%-ға, заңды тұлғалардың қаражаты 7.18%-ға ... ... ... ұзарту және қор жасақтау құнын төмендету іс-шараларын жүзеге ... ... 2011 ... қаңтарда Банк 500 млн. АҚШ долларына жылдық кірістілігі 7.5% ... 10 ... ... ... ... Бұл ретте Банк жаһандық қаржылық дағдарыстан кейінгі ... осы ... ... ... ... ТМД ... арасынан бірінші эмитент және қазақстандық бірінші коммерциялық банк болды. Банк қағаздарына ... ... ... 2.3 млрд. АҚШ долларынан асты. Бірлескен жетекші менеджерлер мен букраннерлер Citibank N.A., Deutsche Bank AG және Halyk Finance ... Банк ... ... ... ... базаны әртараптандыру әмбебап банктің бұған дейін қол жеткізген позициясын бекіте түсуге мүмкіндік берді және барлық сегменттердегі ... ... ... ... ... ... ... етті.
11- сурет.
2.3 "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік ... ... ... ... таңда АҚ ұсынып отырған несие беру ерекшеліктеріне тоқталсақ.
Заемның берілуі кезінде, белгілі-бір несиелік ... ... ... ... алушының тұрақты табысының болуы, яғни оның еңбекақысы алынатын орны бойынша, кепілдіктің орналасқан орны, ... орны ... банк ... ... ... ... сәйкес жүзеге асады.
Өтiнiш берушiнің/кепілгердің орташа айлық табысын анықтау үшін оның ... 6 айда ... 3 рет ... ... ... ... бағдарламасына сәкес өндiредi.
Соңғы жұмыс орынындағы өтiлдiң үздiксiздiгi 6 айға сәйкес келуі ... ... банк ... ... ... ... жеке шешiмдерді қоспағанда.
Заемның берілу сәтінен бастап жоспарлы төлеудi жүзеге асыру күнтiзбелiк күн шегiнде 16 мен 46 күн ... ... ... ... ... ... күнi ... өтеу күнiнен кешіктірілмей қаржыландыру келiсiм шартымен анықталуы тиіс.
Шешiм қабылдау
Қарапайым несие өтiнiмдерi бойынша шешiм СПМ/СУБП автоматты режиміде қабылдайды. Қабылданған ... ... ... ... және ... ... келесi шарттардың болуы тиіс: заемның сомасы, оның мерзiмi және сыйақы беру мөлшерi.
Қалыпсыз / ... тыс / аса ... ... ... ... Банктің ішкі құжаттарында осы несие түрлеріне сәйкес бекітілген регламент бойынша банктің/бөлімшенің уәкiлеттіорганы/тұлғасы қабылдайды.
Несие тарихы
Талдаудың ... ... ... ... ... 3 ... Оң ... - бiр де бір рет 30+
* Қолайлы нәтиже - екіден көп емес 30+ немесе несие тарихының бірде бір рет ... 60+, ... ... ... нәтиже - төрттен көп емес 30+ немесе 1 реттен аспайтын 60+, немесе бiр де бір рет 90+, немесе ... ... ... ... ... ... ... - төрттен асатын жағдайда 30+ немесе 1 реттен астам болғанда 60+ не 90 +, ... егер ... ... бар ... ... ... ... берудің түрлері
Ипотека
Пайдалану мақсаттары:
* Дайын баспана (пәтер, үй) және жеке тұрғын үй құрылысы үшін жер телімін сатып алу
* Құрылысы жүріп ... ... ... ... ... Жеке тұрғын үй салуға (құрылысын аяқтауға) және баспананы жөндеуге ... ең ұзақ ... - 30 ... ... ... - ... АҚШ доллары
Бастапқы жарна сомасы - кредит сомасыныңкемінде 20% мөлшерінде, қосымша ... ... - 0% ... ету - ... алынатын және/ немесе қолда бар, пайдалануға дайын тұрған тұрғын үйлік/коммерциялық жылжымайтын мүлік; жеке тұлғаларға тиесілі ... ... ... бұрын өтеу - қарыз шарты рәсімделген күннен ... 12 ай ... соң, ... және ... ... - ... ... бойынша жеке басын сақтандыру (жазатайым жағдайдан) және мүлікті (кепіл мәнін) сақтандыруды Банк ... ... ... ... ... ... ... матрицасы келесідей ерекшеліктерді ұсынады
ИПОТЕКА
Шешім қабылдаудың төменгі деңгейі
Табыстың ... ... ... доллары
LTV
О/Д *
Айлар бойынша ең көп мерзім
Табысты растаумен
Оң ... ... ... 50%-н 60% дейін
240
РКК филиалы/ ЦПР
тиімді
+1.0%
+1.0%
90%
240
Оң нәтиже
базалық
базалық
80%
240
тиімді
базалық
базалық
80%
50-55% табыс ... ... ... ...
Қанағаттанарлық
+ 0.5%
+ 0.5%
70%
50%
360
Теріс
+1.0%
+1.0%
65%
50%
360 ... РКК ... ... ... ... ... ...
Оң нәтиже
+1.0%
+1.0%
50%
50%
360
РКК филиал/ЦПР
тиімді
+1.5%
+1.5%
50%
50%
360 ... ...
50%
50%
360 ... ...
50%
50%
360
РКК Банка
Дерек көзі: www.halykbank.kz ресми сайты
бағдарламасы
Сыйақы мөлшерлемесінің төмен әрі нақты ... ... ... немесе төлем қабілеттілікті растайтын құжыты бар болған жағдайда сыйақы мөлшерлемесі өзгертілу мүмкіндігі бар. ... ... ... ... бар жылжымайтын мүлікті, егер ол 100% бағасын өтейтін жағдайда ... ... ... ... ... 360 айға ...
Мақсатты топ және мақсатты бекіту, тағайындау
ҚР резиденттері - жеке тұлға. Банктен еңбекақы алу, алмауына байланыссыз. Осы бағдарлама ... ... ... ... болады.
Жоба бойынша осы бағдарлама аясында мынадай сараптама қарастырылған
* ... ... ... ... ... ... ... бар жылжымайтын мүлікпен немесе жер телімімен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... сараптау
* Риск - менеджермен жобаны ... ... ... ... ... шарттар

Аты
Шарттары
1
Мақсатты топ
Пайдалануға дайын тұрған жылжымайтын мүлікті алу және жеке тұрғын үй салуға жер телімін алу үшін.
2
Бағдарлама бойынша ... ең ... ... ... пен несие тарихын растауының болу: О/Д - 60% дейін және LTV - 90% дейін (Алматы, Астана, Актау, Атырауқалаларында ... ... егер ... жағдайлар Банктің уәкілетті органымен белгіленбесе;
Сауалнама нәтижесі бойынша есептесу: О/Д - 50% дейін және LTV - 50% ... ... ... ... деқларацияменесептеутеу:О/Д - 25% дейін және LTV - 90% дейін ... ... ... Атырауқалаларында берілген).
3
Заемды ұсыну мерзімі
6 айдан 360 айға дейін.
4
Сақтандыру
Қарыз алушының келісімімен жеке басты сақтандыру ... ... ... ... ... затын) Банкпен жүзеге асырылады.
5
Өз қаражаттарыныңқатысуы
Иемденетін үйдің 30% кем емес. Егер кепілдіктің бағасы толығымен ... ... ... ... өз ... ... қажеті жоқ.
Дерек көзі:www.halykbank.kz ресми сайты
3 Қазақстан Республикасындағы несиелендіру прблемалары мен даму ... ... ... ... ... базалық шарттары
Кейінгі жылдары қаржы секторының тез арада дамуы мен ... ... ... ... ... ... қысқартты. Қазақстанның экономикалық өсуі мен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкісінің конструкциялық саясаты, қоғамдық ... ... ... банк ... динамикалық дамуына мүмкіншілік туғызды. Несие ресурстары мен бәсеке өсуінің нәтижесінде Қазақстан ... ... ... және ... байланысты банктік қарыз беру бойынша аса ыңғайлы жағдай ... ... ... ... қызметі әртүрлі факторлардың ықпалынан аса күрделі жағдайда ... ... ... ... экономикалық секторлардың экономикалық тұрақсыздығы, төлем дағдарысы, төлем балансының дефициті және т.б. Осы ... әр ... ... ... ... ... ... уақытылы өтеу мүмкіншілігінің төмендеуінен банктердің несие қызметі үшін жағымсыз салдармен анықталады. Осының салдарынан банктің несие портфелі құрылымының ... ... ... ... резервтерді қалыптастыруға шығындардың тез өсуі, таза табыстың жалпы сомасының қысқартылуы байқалады. Бұл ... ... ... ... және ... саясатын хеджирлеу стратегиясы және т.б. мүмкін тәсілдер механизмдерін әзірлеу ... ... ... ... ... АҚ жаһандық қаржы дағдарысы кезінде елдің қаржы секторын қолдау мақсатында үкіметтен алған 60 млрд. теңге көлеміндегі ақшасын қайтарылуы ... ... ... ... ... ұйымы қорынан 25 пайыз көлеміндегі акция пакетін қайта сатып алынатыны айтылды, яғни банктің қиналған кезде үкімет қолдауына сүйенген кезін ... ... бола ... Банк ... ... өткен жылдың қиындықтарына қарамастан соңғы 12 ай ... банк ... ... 16 ... ... жетті. Ал, қаржы құрылымындағы бос ақша 5 млрд. долларға жуықтады. 5 млрд. доллар қаржының ішінде ақшаның басым ... ... ... қаражат. Сондықтан, тұтынушыларды депозит есебінен қаржыландырылды. Депозиттік несиелер бұл нарықта орналастырып отырған еуро және жергілікті облигациялардан қысқа мерзімді болып есептеледі. ... бұл ... ... ... және ... валютамен жиналған. Бұл ақша бізде корреспонденттік шотта, табысы жоғары құнды қағаздарда және елдің ... ... ... ... ... Бұл ... басым бөлігі Ұлттық банктің депозиттерінде орналастырылған. Алайда, банктегі ... беру ... ... ... ... ... да аз ... Бүгінгі таңда, жағдай түзелген соң, тұтынушылар бұрынғыдан да ... ... ... ... ала өтеп жатыр. Сонымен қатар, қазір артық ақшаның көп болуынан банктер несие бойынша ... ... ... мүмкіндік алып отыр. Осылайша, қазіргі ставкалар қаржылық дағдарысқа дейінгі деңгейіне жетіп, корпоративті сала бойынша - 9, ... ... ... - 12 ... ... ... сәтте тұтынушыларды несиелеу түрлі банктер үшін негізгі табыс көзіне ... ... банк ... ... ... ұйымдық және басқа да факторларға байланысты, оның қызметіне әсерін тигізетін ... ... ... ... жеке стратегиясы мен тактикасын қалыптастырады. Тұтынушылардың көбі несиені тауарлар мен ... ... ең ... ... деп санағандықтан алады. Несие, табыс әлі түспей жатып, шығындарды жүзеге ... ... ... Сондай-ақ, несие тауарды өз қорыңнан төлеуге тиіс артық бағамен сатып алуды жүзеге асырады және де оны ... ... ... ... ... ... күні егер ... алушы заң бұзбайтын адам ... және ... ... ... болса, оның банктен несие алуы қиын бола ... ... ... ... ... ... өз ... де бар:
1.Кейде несиелік және шығындық шоттар байлық елесін ... және ... ... әкеледі, нәтижесінде қарыздың өсуіне байланысты ай сайынғы төлемдерді төлеу ... ... ... ... ... алу, қолма-қол ақшамен төлегеннен қымбатқа түседі. Олай болатын себебі несиеге сатылатын ... ... ... ... едәуір жоғары болады. Оған, сонымен қатар, несиені пайдаланғаны үшін ... ... ... отырады.
3. Несиені пайдаланатын адам шегерімдерге назар аудармайды, себебі кез-келген уақытта несиеге барлығын сатып ала ... Сол ... ... ... ...
Тұтынушылық несие еңбек өнімділігін өте жақсы ынталандырады. Бірқатар ... атап ... ұзақ ... ... ... ақшаға сатып алуға жетпейтін жалақы ала ... ... сол ... ... ала ... немесе соларды сатып алу үшін несие алады.
Нәтижесінде бұл тауарлар үшін ақша ... тиіс ... ... ... ... клиент өз жұмыс орнынан айрылып қалғысы келмейді. Өйткені ... ... ... тағы да ... ... ... ... айрылса, адамдар өз қарыздарын өтей алмау қауіпі туады.
Сонымен тұтынушылық несие адамдардың ... ... ... нық отыруына мәжбүр етеді, сол арқылы ... ... кету ... ... Бұл ... ел ... жақсы әсерін тигізеді. Нәтижесінде, тұтынушылық несие ... ... ... өте күшті факторы болап табылады.
3.2 Несиені қайта рәсімдеу операциясы (реструктуризация) несиелендірудегі пайда болуы мүмкін ... ... ... ... ... пен Банк филиалдарында Бөлшек сауда несиелері, қарыздарды ескермегендегі, проблемалы несиелендіру жұмыстары бойынша қызметтерге ... ... ... ... ... ... шешу мақсатында мерзімінен өтіп кеткен/ қауіп-қатерлі жұмыстарды оңтайландыру ерекшеліктерінің сипаттары болып ... және ... өтіп ... ... жұмыс жасау іс-шаралары мен барлық процедуралар АҚ- ның кіші бизнес клиенттерінің қаржы құралдарымен көрсетіле отырып ... ... ... ... ... АҚ- ның жеке ... ... беру тәртіптері, мерзімінен өтіп кеткен технологиялық карталар бойынша, ... ... ... ішкі ... ... сәйкес ережелермен жүзеге асырылады.
Несие комитеттерi шеңберiнде осы нұсқау несие комитеттерi мәлiметтер туралы ережеде орнатылған қауіпті/мерзiмiнен өтіп кеткен заемдарды қайта ... ... ... ... шешiм қабылдайды.
Негiзгi борыштың төлемдерді жүргізу бойынша кейiнге қалдыра берудiң ең жоғары мерзiмдерi бұл ретте ... ... ... берудiң қарызшыларын қаржы күйiн ақтау үшiн сыйақы және шағын бизнесте де ... ... ... ... ескертiлген.
Заемның қайта құрылымдауын жүргiзу үшiн қарыз алушы (еселiк ЖБ көбеюiнің мүмкiндiгi бар бөлшек несие беру үшiн 100% ... ... ... ... ... ... ... және/немесе менеджер құрал-жабдықтарды қайта құрылымдауды жүргiзуiн қайтарымдылық жағдайда (өлiм, мүгедектiк, ұзақ ... ... ... және тағы басқалар) жағдайлардан басқа форс-мажорлық дәлелдеген экономикалық есептеулерді негiздеу қажет.
Шағын бизнестiң бағдарламаларына арналған ... ... ... осы ... сәйкес және бөлшек несие беру келесi негiзгi кезеңдер бойынша өткiзедi:
Кесте-8.
Кезеңдер
Шағын және ... ... ... ... үшiн төлемдерді кестенiң қауіпті сигнал/қарызшыны анықтау, сонымен бiрге, қарызшының қаржы күйiн нашарлаудың себептері, ... ... ... жасалу/бар болуына байланысты жағдайлар, қарызшының тiлегiн банкпен ынтымақтасу.
2
заем, (қажеттiлiк жағдайда ) банктiң бiрге болатын қызметтерiнiң қорытындыларын ... ... ... ... құжаттарды талдауларды қайта құрылымдау туралы ұсыныстардың / ... ... ... қарызшының төлеу қабілетiнiң талдауы, қаржы күйiн талдау
1
2
3
Несие комитетiн заемның қайта құрылымдауы туралы шешiм ... ... ... ... етiп ... органдары
4
банк несие беру/әкiмшiлiк ету регламент белгiлейтiн iшкi нормативтiк құжаттармен сәйкес қайта құрылымдалған заем ... одан әрi ... ... жұмысы жүргізіледі
5
заемын мойындаушылық мәселенiң және 5-шi тараумен аталып өткен ... ... ... ... заемдарымен жұмысы бойымен секторының өндiрiсiне беруi тиiстi ... ... ... көзі: АҚ - ның Басқармасының кіші бизнес қарыздары мен бөлшек несиелерінің құрылымын өзгерту бойынша 16 наурыз 2009 жыл ... №164 ... ... ... ... ұсыныстың қалыптастыру тәртiбі ретінде қарыз алушының қаржылық жағдайының нашарлаудың себебi және ... ... ... ... ... тәсiлдерi. Кесте-9

Себептері
(қарыздарды қайта құрылымдау)
Ұсыныстары
Клиенттерге берілетін құжаттар
1
2
3
4
1
- (жалақы) кiрiс деңгейiнiң, түсiм көлемдерiн кiшiрейту;-берiлген ... ... ... ... ... ... ... орындамау немесе компанияны еңбекақының төлеуiн тауар/аялдау тиеп қойылған; - жалға беру шарты арналған төлеудiң аялдауы;-табылу демалысқа ұстаусыз, ... ... ... ... орынынан декреттiк демалыс, жұмыстан шығаруы шығу
- негiзгi борыштың төлеуi бойымен кейiнге қалдырырыла беруi;- сыйақының ... ... ... ... беруi;- негiзгi борыштың төлеуi бойымен кейiнге қалдырыла беруi және соның iшiнде сыйақы, несие бойымен жарналардың өлшемiн төмендету;- пролонгация - ... ... ... ... ... көбеюiнесие комитеттерiнiң өкiлеттiктерiмен;- негiзгi борыштың төлеуi бойымен кейiнге қалдырыла беруi және/немесе пролонгациямен сыйақысы- жою және/немесе мерзiмнiң төлеудiң кейiнге қалдыруын беру аса емес ... ... ... (он екi ) 12 ... сонымен бiрге сақтандырудың жоюы сақтандыру шарты бұрын жағдайда көрсетiлген кезеңдерге ұзартпады;- дефолт негiзгi борыштың өтеуiн есепке заем ... ... ... шығаруы, қамтамасыз етудiң болып табылатынымен қарызшыны танусыз және/немесе заемның мойындаушылығы мәселенiң.
* басқару ... ... ... ... өсiм, ... ... ... сыйақы, негiзгi борыш) берешектi өтеудiң кезектiлiгiнiң тәртiбiн өзгерiс шеңберiнде.
Ресми және клиент басқаруындағы ... ... ... дербес төлемдер арқылы шоттардан көшiрмесi;- шот-фактура және тiркеме қағаздар; - тұтқын және алда тұратын контрактке қол қоюларға; - төлемдi ... ... ... ... ... хат;- ... жұмыстарды актiлерi тәсiлдiң;- ИТД жұмыстан шығару, бұзу, жалақы төленбейтiн демалыстың беруi, декреттiк демалыстың ... ... ... ... ... ... ... ҰЗҚ көшiрмесi з/Пи өлшем туралы жұмыс орнынан ... ... ... есеп беру ... ... ... ... қарызшы берiлген салық органдары салық мәлiмдемесi;- тәртiптiң нұсқауымен нотариалдық куәландырылған жалға беру шарты және жалдау ақысының төлеуiнiң мерзiмдерi- ... ... ... ... туралы соңғы жазбалармен еңбек кiтапшасы- жұмыссыздың мәртебесi туралы мәлiмет;- тағы басқа құжаттар
2
* есепте тұтқындау, қоймаларды сүргi салу ... ... ... ... ... немесе Қазақстан Республикасы уәкiлеттi құрылым шешiм негiзiнде
- негiзгi борыштың төлеуi бойымен кейiнге қалдырудың беруi және айыппұл санкцияларының есептеп ... ... ... ... және ... ... төлелген) өсiм;
- жою және/немесе мерзiмнiң төлеудiң кейiнге қалдыруын беру аса емес қарағанда алдыңғы кезеңдерде (он екi ) 12 айларға, ... ... ... жоюы ... ... бұрын жағдайда көрсетiлген кезеңдерге ұзартпады.
- қарызшы шоттарға тиым салу туралы уәкiлеттi құрылымның ... - ... ... ... ... басы ... уәкiлеттi құрылымдарды шешiм;- осы айғақ/айғақ растайтын тағы басқа құжаттар.
3
Өзiмен елiктiрген жағдай форс-мажорлық:- қарызшының өлiмi, - I мүгедектiк немесе II ... - ... ... ... ұзақ созылымдар;
- тағы басқалары.
* Банктегі қолданыстағы ... ... ... (қарызшының сақтандыруының жағдайында) сақтандыру төлеулерiмен байланған шараларды жүргiзу;- негiзгi борыштың төлеуi бойыменкейiнге қалдырудың беруi және есептеп ... ... ... ... және ... ... айыппұл санкциялары және (қоспағанда бұрын төлелген) өсiм ;- пролонгация - ... ... ... ... ... ... ... мерзiмiнiң көбеюi;- негiзгi борыштың төлеуi бойымен кейiнге қалдырудың ... ... ... ... ... сақтандыру түрлерi бойымен төлеудiң кейiнге қалдыру/жою беруi;
- дефолт негiзгi ... ... ... заем ... ... ... ... қамтамасыз етудiң болып табылатынымен қарызшыны танусыз және/немесе заемның мойындаушылығы мәселенiң, Қазақстан Республикасы сәйкес қолданыстағы азаматтық заң;-басқару орнатылған банктердiң ... ... өсiм, ... ... ... ... негiзгi борыш) берешектi өтеудiң кезектiлiгiнiң тәртiбiн өзгерiс шеңберiнде; қайта қаржыландыру борыштың ауысу.
- өлiм, ... ... ... ... ... ресми құжаттар;- мүгедектiктiң иемденуi туралы комиссия мәлiмет дәрiгерлiк-консультациялық;- мүгедектiң куәлiгi;- ... ... ... ... ... ... ... жарамсыздықтың парақшасы;- емдеу мекемесiнен амбулатория картасынан көшiрме;- осы айғақ/айғақ растайтын тағы ... ... ... АҚ - ның ... кіші ... ... мен ... несиелерінің құрылымын өзгерту бойынша 16 наурыз 2009 жыл бекітілген №164 қаулысы
Несие менеджерi қауіптің белгiлерi пайда болудың себебiне байланысты ... ... ... ... ... ... ... қайта қаржыландырудың бiрден бiрнеше тәсiлдерiн, бұл ретте беру мерзiмi өткен берешек болуы мүмкiн. Бұл ... ... ... ... ... ... керек, ескерiлмеген жағдайлар туындаған жағдайда.
Егер заем бойынша депозиттiң есептен шығауы қамтамасыз ... ... ... оның бөлiгi), заемның қайта құрылымдауының бiр тәсiлі таңдалған ... ... ... берешектiң өтеуiн есепке және/немесе негiзгi борыш, қаржыландырудың не шарт ... ... ... ... ... ... ... несие беруге, қорытындысы бойынша талап етпейдi, филиалдың тәуекелi бұл ретте ... ... ... ... ... ... ... iстеп бiтiруiне байланысты/байланыссыз;
* заемның қайта құрылымдау кезінде шағын бизнес бойынша қызметтердiң қорытындысы және ... ... ... етілмейді. Заемның қайта құрылымдауы туралы ұсыныс қарыз алушының қаржы күйiн нашарлау растайтын ресми құжаттарда негiздеуi керек.
Жобалау ... бұл ... 2 ... ... ... ...
* ... растаудың мүмкiндiгiне ие;
* табысты растау мүмкіндігінсіз.
Қаржылық жағдайының нашарлау себебiнен тәуелсiз шағын бизнестiң ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруы керек.
Шағын бизнестiң несие беруiнiң жобаларына арналған бұл ретте келiсiмнiң қабылдауы аффиилдi заңды талап ... және ... ... ... жеке ... ... ... бюросына үндеу үшiн олар туралы несие есебiн беруге тiкелей әсерін тигізеді.
Мiндеттi түрде несие менеджерi басқа ... ... ... ... бар ... ... ... тиіс, жұмыс несие досьелерiнде қоса тiркеуi керек болатын қаржы ұйымдары үшiн Несие бюросынан орнатылған рәсiмдер бойынша есеп ... ... ... ... бойынша - мiндеттi түрде жеке тұлға банк дерекқор бойынша ... СПМi ... ... және ... ... ... ... құрылымдау туралы ұсынысқа енгізіледі.
Банкте тұрған қамтамасыз етуге арналған кепiлдiк затын бағалау/қайта бағалау ... ... ... iшкi ... ... құжаттарының талаптарымен сәйкес несие берудiң филиал/қызмет кепiлдiк мүлiкпен қызметтiң күштерiмен ... және ... ... ... ... қарастыру кезеңі 6 айдан астам болуы тиіс.
Егер ... ... ... қарыз алушымен тұтқындары бұрын жылжымайтын мүлiкке тәуелсiз бағалау бойымен (акт ) ... ... ... ... шартты болмаса, онда несие беру осы талап шарттардың өзгеруi ... / ... ... ... жаңа ... ... қорытындысында тәуелсiз бағалау арқылы (акт ) осы ... ... ... ... ... ... етуiн мақсатпен мiндеттi шағылысуды жатады.
Қосымша қамтамасыз етудi нарықтық / кепiл бағасының анықтамасы үшiн филиалдың кепiлдiк ... ... ... ... ... банк iшкi ... ... сәйкес құжаттарды бағыттайды, жұмысына дейiн несие менеджерi мониторинг есеп/қайта құрылымдау туралы ұсыныс ... ... заем ... ... ... ... ... жағдайында параллель және қосымша қамтамасыз етудiң заң ... / ... ... ... үшiн ... заңгерлiк қызметiне сүйенеді. Тәуелсiз бағалауды беру бұл ретте банктiң iшкi рәсiмдерiмен ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаның кепiлдiгiн қабылдаудың жағдайында құжат сараптама кепіл беруші үшiн филиалдың заңгерлiк қызметiне банктің iшкi ... ... ... құжаттарды бағыттайды, сонымен бiрге кепіл берушінің төлем қабілеттілігіне талдау жүргізеді.
Қорытынды тәуекел визасын алуынан кейiн - филиалдың менеджерi, несие ... ... ... ... ... туралы ұсыныстың нәтижелерi несиелік комитет қарағаннан кейін (қажеттiлiк жағдайда ) банктiң бiрге болатын қызметтерiнiң қорытындыларымен ... ... ... ... есебiн филиалдың менеджерi, қорытынды тәуекелге дайындық ескеретiн жағдайлардағы шағын бизнестiң заемдарына арналған банк қорытындының қолдануымен шағын бизнестiң несие беру регламент ... iшкi ... ... ... алуы ... ... ... несие берудiң заемдарына арналған 3 000 000 теңгеден артық болауы тиіс.
Негiзгi ... ... ... кейiнге қалдыра беруiне байланысты:
* негiзгi борыштың сомасы және/немесе кейiнге қалдыру себебінен есептелген сыйақы бiртұтас төлеуге ... ... ... ... ... ... есептелген сыйақының кейiнге қалдыру кезеңіндегі сома, бiртұтас төлем төлеуге, соңғы өтеу күнiне шығарып қояды. Сыйақының сомасы бұл ретте ... ... ) ... ... ... бойынша соңғы төлеуге несие әкiмшiсiмен шығарып қояды.
* негiзгi борышының сомасы ... ... ... ... ... ... бiр қалыпты үлестiредi
* банктiң бағдарламалық қамтамасыз етудiң өткiзуiн өлшем бойынша үлестiрудiң ... ... де ... ... ... ... ... туралы ұсыныста несие менеджерiмен мерзiм ұсынылуы керек және қайта құрылымдаудың тәсiлiн қолдануды (деректi және/немесе, экономикалық есептеулерге ... ... ... ... ... ... алынған құжаттарын қарыз алушыларынан негiздеуiнде қарыз алушысымен бiрге тиiстi және мониторингтік есеп/қайта ... ... ... ... ең ... ... және қайта құрылымдауда пайда болатын тәсiлiн қолданады.
1-мысал: заем, қарыз алушы қарызын қайта ... ... ... ... аударды, бизнесінде қиналып-қысталады, артынан шарттың қарсы уәкiлдерiн орында алмау қауіпі туындайды. Қажеттi құжат болжамдарға ... ... ... ... ... ... ... хат және/немесе экономикалық есептеу қарсы уәкiлдерге соманың барлық қарызын қайтару 6 айдан ... тура ... Бұл ... ... төленбейтiн демалыс, жұмыстан шығару және тағы басқалар) табыстары түсу еңбекақы төлеу аялдауға қатысты уақытша қиыншылықтарды қарыз алушыда қарызын (сатуға, жалдаудан түсу ... ... тағы ... құжат (жылжымайтын мүлiк, автокөлiк және тағы басқалар) мүлiктiң бiр бөлiгiн жүзеге асыруға ... ... ... ... ... негiзгi борыштың төленуi бойынша кейiнге қалдырудың қарыз алушысына ұсынады және есептелген сыйақыны сома 6 айға ... бұл ... ... ... төлеуге, өтеудің алғашқы күнiнiң кейiнге қалдыруы керек.
2-мысал: заем, қарыз алушы қарызын қайта қаржыландыруға өтiнiшпен банкке келеді. Бизнесін жүзеге ... ... ... ... ... ... ... тергеу, толық жұмыспен қамтудың бизнес/мүмкiн еместiк үстiнде бақылаудың ысырабы артынан. ... ... ... ... ... ... қорытынды, басқа деректi дәлелдеулер және ағымдағы қызмет бойымен экономикалық есептеу) клиенттiң жартылай сауығуы 6 айлардан кейiн болжайды, толық сауығу үшiн бұл ... ... ... одан әрi ... ... ... сауығудың күтiлген кезеңiнен кейiн қарызшыда бiржолғы төлемнiң есептелген сыйақысын барлық соманы төлеу ... жоқ. ... ... менеджерi негiздеуiнде негiзгi борыштың төлеуi бойымен кейiнге қалдырудың қарызшысына ұсынады және есептелген сыйақысын сомасы 6 айларға сыйақы, бұл ... ... ... ... / белгiлi мерзiмiне бiр қалыпты үлестiру тиiстi.
Заемның ... ... ... ... ... бар ... ... несие комитеттерiмен қаралуы керек.
Заемның қайта құрылымдауы туралы сұрақ қарау үшiн керек мониторинг ... ... ... ... ... беруi, (жеке тұлға арналған) қолданыстағы базалар, (қажеттiлiк жағдайда және шағын бизнестiң бөлшек несие беру регламент белгiлейтiн iшкi нормативтiк ... ... ... ... ... ... болатын қызметтерiнiң қорытындылары бойымен Несие бюросы, есептен қарызшының ... күйi, ... ... растайтын құжат мiндеттi.
Мониторинг есебi қайта құрылымдау туралы ұсыныс Несие комитетi филиал деңгейде қарастыру кезiнде мүмкiн келесi шешiм қабылдау:
* өз ... ... ... ... ... ... несие менеджерлерi шеңберiнде мақұлдау;
* ұсынылатын қайта құрылымдау ... ... ... ... ... бiтiруiне жiберу;
* заемның қайта құрылымдауын тәсiл өз алдына анықтаған екен;
* ... ... ... ... ... ... ... алдында өтiну;
* заемның мойындаушылығымен заемның қайта құрылымдауында
* мәселенiң бетiн қайтарсын және мәселенiң несиелерiмен жұмыс бойымен секторға одан әрi берумен.
Әрекет және ... ... ... ... ... шаралар сұрақтың шығаруы, қарастыру және өтiнiм бойымен шешiм қабылдау, банк сонымен бiрге ... ... беру ... ... ... регламент белгiлейтiн iшкi нормативтiк құжаттармен ескерген және шағын бизнестiң несие беруi.
Заемның қайта құрылымдауы туралы шешiм қабылдаудан кейiнгі әрекет кезінде ... ... ... ... ... ұсыныс бойынша жағымды шешiмнiң соңғы инстанциясын несие комитетiн қабылдаудың жағдайында ... ... ... банк iшкi ... құжаттармен сәйкес қажеттi келiсiм шарты, қосымша келiсiмдерге клиентпен қол қояды;
* ... ... ... келiсiм шарттарының түпнұсқалары негiзгi досьеге қосу үшiн филиалдың несие әкiмшiлiк етуiн қызметке қабылдау-тапсыру актпен алып ... ... ... досьесiне қосу үшiн тағы басқа құжаттар тиiстi
Несие комитетiн отырыс, ... ... ... ... ... ... / ... келiсiмдердiң көрсетiлген келiсiм шарттарының көшiрменiң тiзiмi, хаттамадан үзiндi бойымен ... ... - ... ... ... және ... банк операцияларының әкiмшiлiк етуiн қызметке СПМ/СУБП олардың арқылы нұсқайтын ... ... және ... ... есептiң қызметiн.
Әрекет және уәкiлеттi құрылымның шешiмiн программалық бақылап отырудың деректi ресiмдеу қатысты нағыз нұсқау көрсетiлмеген ... ... ... ... ... ... ... беру регламент белгiлейтiн банктi iшкi нормативтiк құжаттарға сәйкес өткiзедi және несие операцияларын әкiмшiлiк ету.
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... Несие комитетiн шешiм бойымен кепiл берушiсi бар банкпен, заемның қайта құрылымдауын жүргiзу ... ... ... шарттарына қосымша келiсiмдерiн қорытынды, бұрын тұтқын қажеттiлiк жағдайда ... атап ... ... ... заемдарына арналған: қамтамасыз етудiң келiсiм шарттарына қосымша келiсiмдерi, берiлген есепке алатын орган мемлекеттiк тiркеуге қабылдау ... ... ... берушiсiн беруден кейiн;
* шеңберiнде бөлшек несие беру: банктiң қызметкерлерi ... ... ... ... ... ... ... шартта iшiнен.Сөзсiз шарт бұл ретте мемлекеттiк тiркеу туралы есепке алатын органды белгiмен көрсетiлген қосымша келiсiмдерiн ... ... ... ... ... ... ... несие берудiң қызметiнiң шағын бизнес жетекшiсi бағдарламаларына арналған ... ... ... ... кейiн қаржы бақылауының жүргiзуiн кестенi (жаңартады ) құрайды және шағын бизнестiң несие беру регламент ... iшкi ... ... ... ... бойымен мониторинг есебiн ұсыну.
Қызметтiк жазбаның түрiнде келесi өтеудi күнiден ... ... ... 5 ... ... ... менеджерi (шағын бизнестiң бағдарламаларына арналған және бөлшек несие беру) заемның пролонгациясының жағдайында келiсiм шарты бойымен жаңа шарттар қарызшыны ... ... ... ... ... комитетiне дейiн шығарып салуы керек, өтеудiң кестесi бойымен жоспарлы өтеу. Осы ақпарат тиiстi ... ... ... ... 3 жеткiзiледi - заемның пролонгациясының сәтiнен айлардың холары.
Шағын бизнестiң бағдарламаларына арналған қайта құрылымдалған заемды ... ... ... 3 ... ... ... ... тоқсанға, бұл реттегi 1ден сиректеу емес рет өткiзуi керек 6 нағыз нұсқауға қосымшаға сәйкес қаржы бақылауын құрайды; (егер 6 ... ... ... ... 4 ... ... ... сәйкес қаржы бақылауын құрайды. Қаржы күйiн тұрақтанудың жанында және ... ... ... кемiнде 6 айлары банктiң алдында қарыз қарызын қарызшымен дер кезiнде өтеу ағымында шағын ... ... ... ... ... қаржы құралдарының беруiн тәртiпке сәйкес орнатуға құқығы болады және реттеуiш органдардың талаптарымен сәйкес.
Негiзгi борыштың төлеуi бойымен кейiнге қалдырудың қарызшысына беру ... ... ... жанында және/немесе нағыз тармақты бiрiншi қаржы күйiн тоқсан сайын ... ... ... ... ... мiндеттi түрде, кейiнге қалдыру қимыл-қозғалыс мерзiмi ақырына дейiн.
Бақылау және анықталынған шағын бизнестiң несие беру регламент белгiлейтiн iшкi нормативтiк құжаттарды қаржы ... ... ... ... ... ... ... Сектордағы проблемалық қарыздарды жою мәселесі несиелерiмен қызметке беруi дефолттан хабарлаусыз жұмысқана дейiн заемдарды мойындаушылық мәселенiң бойымен келесi ... ... ... ... ... мүмкiн алаяқтық әрекеттер туралы ақпарат ие болған заемдарға;
* қарызшылар бойымен ... ... және ... ... өз ... орындағысы келмейдi, соның iшiнде iздестiруде табады;
* бойымен ... ... ... ... ... қарыз салдарынан мерзiм өткiзудiң есебiнде шығаратын болған iс емес атқарылған өз мiндеттемелердiң қарызшыларымен, және ... ... ... ... жүргiзу мүмкiн өзiн таныстырмайды;
* қайта құрылымдау туралы шешiм қабылдау ... ... емес ... өтеудi болашақтың жоқтығымен байланыста;
* бойымен сыйақының жоюы қажеттi заем, ... ... ... ... тұрақсыздық айыптары айыппұл санкциясы.
Банк келесi нормативтiк құжаттармен несие менеджерлерiне барлық жоғарыда көрсетiлген жағдайларында негiзге алуы тиіс:
* бөлшек несие берудiң ... ... - ... өткен берешекпен технологиялық сүреттемелермен;
* шағын бизнестiң заемдарына арналған - шағын бизнестiң ... ... ... ... ... ... мәселенiң, заемдарын қайтаруға байланысты, есеп берудi ұсынуы бойынша жұмыс, ... ... ... ... ... оны ... банк ... несие/заем жұмыс регламент белгiлейтiн iшкi нормативтiк құжаттармен ... ... ... ... нәтижелері бойынша келесідей қорытындыларға келуге болады: несие бұл -- нарықтық экономиканың ... ... ... ... элементін білдіреді. Оны барлық шаруашылық субъектілерімен қатар, мемлекет, ... ... жеке ... да ... ... ... нәтижелері маңызды және алуан түрлі қаражаттың қайтарылуы үшін қолданылатын ... ... ... ... өткізу мен тұтынуына және ақша айналымының саласына ықпал етеді.
Несиенің рөлі коммерциялық, ... ... ... және ... несиелерде пайда болатын несиелік қатынастардың алуан түрлерін іске асыру нәтижесінде анықталады. Әр бағыттағы несиенің әсері неисиелік қатынастардың қандай да бір түрі ... яғни ... ... ... экономикадағы орыны мен рөлі, оның атқаратын ... ... ... ... ... ... ретінде төмендегідей қызметтерді атқарады:
* қайта бөлу;
* айналыс шығындарын үнемдеу;
* айналыстағы нақты ақшалардың орнын уақытша ... ... ... ... ... ... ... қатынастардың жүйесінде несиелеу операцияларын орындау үшін қаражатты тарту өте ... ... ие. ... ... ... әр түрлі несиелік қатынастар үшін бірдей емес. Мысалы, коммерциялық несие ... ... ... ... жақтан қаражат тарту керегі жоқ. Өткізіліп жатқан тауардың төлеу мерзімін ұзарту үшін қарыз қаражатты ұсыну кезінде несие алушының ресурстары ... Бұл ... ... ... салымын компенсациялау үшін банктік несиені қолдануды жоққа шығармайды. Банктердің мұндай іс-әрекеті маңызды, себебі тартылған қаражаттың бар ... ... ... ... ... ... алу үшін жұмсамағанын білдіреді. Басқаша айтқанда, банктік несиені қолдану - нәтижесінде материалдық ресурстарды ... ... ... ... ... нәтиже банктік несиені қолдану - шаруашылықтағы материалды ресурстарды қайта бөлудегі ... ... ... ... ... оның құрылымы және белгілі бір дәрежеде несиелік қатынастардың ... ... ... ... ... ... -- бұл ... қатынастар құрылымының, олардың негізгі қызметтерінің яғни, әр алуан сыртқы және ішкі өзгерістер барысында толық сақталатын көрінісін ... ... екі ... бар: ... және ... ... ... түрінде берілетін несиені -- коммерциялық, ал ақша түріндегі ... -- ... деп ... ... -- бұл ... ... пайда болуына себеп болған, экономикадағы несиелік қатынастардың алғашқы нысаны. Несиенің бұндай ... ... ... -- ... өту ... ... сондай-ақ одан пайда табу. Ал, банктік несие -- бұл банктік мекемелерден қарыз алушыларга ... ... ... ... ... қызметті жүзеге асыру барысында несиелік саясат маңызды орын алады. Несие саясаты - банктің несиелік ... ... ... іске ... құралдары мен әдістерін, сондай-ақ несиелік процесті ұйымдастыру қағидаттары және тәртібін белгілейді. Несиелік саясат несиелік мезанизм көмегімен жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... оның ... ... сай ұйымдастыру негізін және несиелеу процесін қалыптастыруға қажетті құжаттар жүйесін (ұйымдастыру) жасау шарттарын білдіреді.
Несиелік саясат, банк қызметкерлерінің бүгінгі ... ... ... ... ... дұрыс таңдай білуіне, сондай-ақ, несте беру мүмкіндігі туралы сұрақты шешуде банк үшін бірінші реттік маңызы бар басқа факторлар мен қарыз ... ... ... ... ... біліктілігіне негізделеді. Сондай-ақ, несиелік саясат банктің бүгінгі иелігіндегі немесе ертең енгізуді дұрыс санайтын несиелік өнімдер мен анықталады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... және ұзақ мерзімді инвестициялық несиелер (өндірісті кеңейтуге, жаңғыртуға, техникалық жағынан қаруландыруға, ғылыми-техникалық инновацияларды енгізуге) берген қолайлы. Несиелік ... ... ... бір ... ... бола отырып, іс жүзінде несие қызметінің жүйесін нақты және ... ... ... ... ... ... ... дамуы және қызмет етуі үшін пайдаланылатын несиелік механизм өзінің негізі және құрылымы бойынша объективті ... ие. Олай ... ... ... несиенің экономикалық категория ретінде қызмет етуін жеткізе және тура бейнелей алмай, сондай-ақ оның ... ... ... ... ... еді.
Ендігі кезекте дипломдық жұмыста АҚ мысалында несиелеудің ... ... ... ... ... ... ... сапасының көрсеткіштері тұрақты және басқа банктермен бәсекелестіктің күшеюі ... ... ... ... мен ... ... ... жаңа өнімдер мен клиенттерге қызмет көрсету әдістерін дамуына назар аудара отырып, ... ... ... ... ... ... Кредиттік портфельдің сапасын сақтауға бағытталған Банктің белсенді әрекеттерінің арқасында 2011 жыл жаңа және ... ... ... ... ... ... одан әрі жалғасын табуы есебінен экономика секторлары және бизнес түрлері бойынша несиелік портфельдің теңдестірілген өсімі байқалған жыл ... 2012 ... 31 ... жағдаймен Банктің несиелік портфелінің құрылымында елеулі үлесті мыналар иемденеді: бөлшек заемдар (19.52%) (оның ... ... ... ... және 8.08%-н ... заемдар), бөлшек сауда секторы (19.52%), құрылыс (11.39%), ... (8.27%) және ... тын ... (8.17%) ... ... ... ... секторының тез арада дамуы мен нығаюы бұрын болған несие ресурстарының дефицитін қысқартты. ... ... өсуі мен ... Республикасының Ұлттық Банкісінің конструкциялық саясаты, қоғамдық сенімді арттырып, мемлекеттің банк секторының динамикалық дамуына мүмкіншілік туғызды. Несие ... мен ... ... ... ... ... ... мөлшерлеме және мерзімге байланысты банктік қарыз беру бойынша аса ... ... ... ... ... алғанда, банктік қызметте жаңадан енгізілген несиені қайта құрылымдау операциясы жүргізілуде. Бұл қызмет менің ойымша тұтынушыларға да және банктің өзіне де ... ... ... ... егер тұтынушы тұрғысынан алып қарасақ, төлеуге қиындық ... ... біз ... құрылымдау арқылы пайыздық мөлшерлемесін азайту арқылы тиімдірек төлеуге мүмкіндік аламыз. Ал банк ... бұл ... ... ... ... әрі ... ... арттыру арқылы қарауға болады. Нәтижесінде қазіргі таңда несиелеу операциялары мүмкіндігіше жеңілдетілген болып ... ... ... ҚР ... Н.Ә ... ... қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты>> атты Қазақстан халқына Жолдауы;
* АҚ - ның ... ... сату ... ... 16 ... 2009 жыл ... №164 қаулысы
* АҚ - ның Басқармасының кіші бизнес қарыздары мен бөлшек несиелерінің құрылымын өзгерту бойынша 16 наурыз 2009 жыл ... №164 ... ҚР ... 30.08.1995 ж
* . Оқулық/С.Б. Мақыш, Алматы 2007 жыл
* "Қазақстан Республикасындағы Ұлттық банк туралы" ҚР ... заң күші бар ... ... ... мен ... есепке алғандағы). 30.03.95.
* Ақша, несие, банктер. Оқулық / ... ... ... Ғ.С.Сейтқасымов. - Алматы: Экономика, 2001 ж.
* Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-ші басылым, қайта өңделген және ... - ... ... ... 2004 ... ... С.Б. Ақша ... және несие. Оқу құралы /Жалпы редакциясын басқарған ҚР ҰҒА-ның академигі Сейітқасымов Ғ.С., 2-ші ... ... ... және ... - ... ... Маркет, 2004 ж.
* С.Б. Мақыш - Алматы, ... ... ... М. Д. Жолдасбеков, , Алматы,1986 ж.
* Гащевко В.И. , Москва: 2004 г.
* /www.minfin.kz/
* /www.profinance.kz/
* /www.egemen.kz/
* /www.halykbank.kz/
* /www.nationalbank.kz/
* /www.kz.government.kz/
* /www.alashainasy.kz/
* /www.fingramota.kz/
* ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономика жағдайындағы ипотекалық несиелендіру жүйесі73 бет
Нарықтық экономика жағдайында шағын және орта бизнесті несиелеу72 бет
«ЦЕСНАБАНК» АҚ12 бет
«Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеуді дамытудың негізгі бағыттары»32 бет
Банктік несие29 бет
Ипотекалық банктердің құрылуы19 бет
Ипотекалық кредиттің экономикалық мәні мен мағынасы38 бет
Ипотекалық несие8 бет
Ипотекалық несие және оның Қазақстан Республикасындағы дамуы63 бет
Ипотекалық несие түсінігі30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь