Дүкендегі спорт тауарларын есепке алу қосымшасын жасау

КІРІСПЕ 6
1 ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ 7
1.1 Мәліметтер қоры туралы жалпы мағлұматтар және олармен жұмыc істеу негіздері 7
1.2 Кестелер арасындағы байланыс 17
1.3 Мәліметтер қорының модельдері 19
1.4 Мәліметтер қорын жобалау. Пәндік саладағы концептуальды модель 24
1.5 Мәліметтер қорын басқару жүйелері 25
1.6 ДҚБЖ. ны өңдеудегі Delphi ортасының құралдарын мәліметтер қорында пайдалану 31
2 ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬДЫ.ПРАКТИКАЛЫҚ БӨЛІМ 33
2.1 Қосымшаларды құру. Мәліметтер базасының кестелерін құру 33
2.2 Бағдарламаның құрылымын сипаттау 36
2.3 Пайдаланушы интерфейсі 40
3 ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ 48
3.1 Жобалауға кететін шығындар 49
3.2 Амортизация төлемдерді есептеу 49
3.3 Электроэнергия үшін төлем 50
3.4 Интернет үшін төлем 50
3.5 Монтажға кететін шығындарды есептеу 51
3.6 Жалпы жобалауға кететін шығынды есептеу 51
ҚОРЫТЫНДЫ 53
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 54
Қосымша A 55
Қазіргі әлемде ақпарат маңызды байлықтардың бірі болып табылады, ал ақпараттық жүйе (АЖ) барлық қызмет саласында қажетті құрал болып танылады.
Ақпараттық жүйенің көмегімен шешілетін міндеттердің әртүрлілігі, құрастырылу қағидасымен және оларға енгізілген ақпаратты өңдеу ережесімен айрықшаланатын көптеген әртүрлі жүйелердің пайда болуына алып келді.
Ақпараттық жүйелерді бір қатар белгілері бойынша саралауға ерекшеліктерінің ең маңызды белгілері енгізілген.
Диплом жұмысымның тақырыбы осы ақпараттық жүйеге қатысты спорт тауарларының есебін Delphi ортасының қосымшасында құру болып табылады.
1 Тельман Дж., "Основы систем баз данных", Москва, Финансы и статистика', 2002г.-524 с.
2 Волоха А, “Microsoft SQL Server. Новые возможности”, Москва, «Учим вместе», 2006г.-289 с.
3 Когловский М.Р., "Технология баз данных на персональных ЭВМ", Москва, 'Финансы и статистика', 1992 г. -120 с.
4 Дейт К Дж., «Руководство по реляционной СУБД», Москва, Наука, 1998г.-569 с.
5 Бойко В.В., Савинков В.М. Проектирование баз данных информационных систем. - М.: Финансы и статистика, 1989. - 351 с.
6 Мартин Дж. Планирование развития автоматизированных систем. - М.: Финансы и статистика, 1984. - 196 с.
7 Хаббард Дж. Автоматизированное проектирование баз данных. - М.: Мир, 1984. - 294 с.
8 Корнеев И.К., Машурцов В.А. Информационные технологии в управлении. - М.: ИНФРА-М, 2001. - 158 с.
9 Атре Ш. Структурный подход к организации баз данных. - М.: Финансы и статистика, 1983. - 320 с.
10 Джексон Г. «Проектирование реляционных баз данных для использования с микроЭВМ», Москва, Мир, 1991г. – 230 с.
11 Брешенков А В, «Оперативная разработка баз данных», СПб, ИТМО, 1998г.-500 с.
12Голицина О.Л., Максимов Н.В., Попов И.И. Базы данных: Учебное пособие. - М.: ФОРУМ: ИНФРА-М, 2003. - 352 с.
13Культин Н. «Основы прогрммирования в Delphi7».-С-П: «БХВ Петербург», 2003 г. -455 с.
14 Кириллов В.В. Структуризованный язык запросов (SQL). – СПб.:
ИТМО, 1994. – 80 б.
15 В.В. Фаронов Основы программирования в SQL. - М.: Издатель Молгачева С.В., 2002. - 329 с.
16 Мамаев Е. MicrosoftSQLServer 2000 - СПБ.: БХВ-Петербург, 2002. – 365с.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ МЕХАНИКА-МАТЕМАТИКА ФАКУЛЬТЕТІ
АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕЛЕР КАФЕДРАСЫ

тақырыбына жазылған
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Орындаған
____________________
(қолы)
Қуаныш О.Б.
Ғылыми жетекші,
ф.-м.ғ.к., доцент
____________________
(қолы)
Шарипова Б.И.
Норма бақылаушы
____________________
(қолы)
Жуманов ... ... ... PhD ... ... 2015
Pефеpaт
Дипломдық жұмыс 63 беттен, 15 суpеттен, 10 кестеден, 18 ... ... ... және 1 ... ... сөздеp: CПОРТ ТАУАРЛАР САТАТЫН ДҮКЕН, ДЕЛФИ, МӘЛІМЕТТЕР ҚОРЫ, АКСЕСС.
Зеpттеу объектісі: Спорт тауарлар ... ... ... Кез ... спорт тауарлар сататын дүкенге арналған мәліметтер қорының қолданушы қосымшасын жасау .
Жaсaлғaн жұмыстap: Ақпараттандыру кезеңінде ... ... ... ... ... үшін қиыншылықтар аз болады. Мәліметтер қоры - ... ... ... ... ... тақырыбына байланысты спорт тауарлар сататын дүкенге арнайы қолданушы үшін ... ... ... ... ... жасау маңызды болып табылады. Мәліметтер қоры өздігінен үлкен көлемді ақпараттарды сақтау, оларды өңдеу мен ... ... жеке ... ... және логикалық көрінісі. Мәліметтер қоры ретінде Майкрасофт офистік бағдарламасының Аксесс ... қоры ... Ал оған ... ... ... ... ... қолдануды жөн көрдім.
Жaсaлғaн жұмыс нәтижелеpі: Жасалған жұмыс Паскаль тілінде Делфи бағдарламасында бағдарламаланды. Аксесс мәліметтер ... ... ... ... Кез ... ... мәліметтер қорында еш кедергісіз өңделеді. Қолданушылар ретінде: админ, ... ... үшін жеке ... сөз ... ... жеке қосымша бөлімдері жасалынды. Әр қолданушы өз парақшасына кіре отырып, өздерінің жұмыстарын еш кедергісіз орындай ... ... ... ... бір ... әр түрлі байланыс түрлерімен байланысқан. Кестеге енгізілген ақпарат әр ... ... ... ... тұрады.
Қолдaну aясы: Дипломдық жұмыстың тaқыpыбынa бaйлaнысты мәліметтер қоры тікелей спорт тауарлар сататын дүкенге ғана ... бар. ... ... ... ... ... ... да, бухгалтер де, менеджер де көре алады. Дүкенде сатылған ... ... ... ... ... ... оны админ бақылап кейбір мүмкіншіліктер жасай алады. Қойма жүйесіне де қатысы бар және осы ... ... ... ... ... да ... көруге болады.
Зеpттеу объектісі бойыншa келешекке жaсaлaтын жұмыстapғa болжaм: Болашақта мәліметтер қорын желілік деңгейге дейін ... ... Ол үшін ... ... осы ... ... ... көшіру қажет. Мәліметтер қорына тағы басқа да түрлі қызметтер қосылатын болады
Pефеpaт
Дипломная работа ... из 63 ... 15 ... 10 ... 18 ... и 1 ... ... МАГАЗИН ПО ПРОДАЖЕ СПОРТ ТОВАРОВ, ДЕЛФИ, БАЗА ДАННЫХ, АКСЕСС.
Объект исследования: Магазин по ... ... ... ... ... ... приложения базы данных для любого магазина по продаже спорт товаров.
Сделанные работы: Если в ... ... все ... автоматизируется, то в жизни людей будет мало трудностей. База данных - основа ... ... ... по теме ... ... ... ... пользовательского приложения с базой данных для магазина по продаже спорт товаров. Само ... база ... ... , ... и ... ... ... обьемов и представляет физическую и логическую программу. По типу ... база ... ... Для ... ... ... используется программа Делфи.
Результаты: Cделанная работа запрограммирована на языке Паскаль в программе Делфи. Установлена ... ... с база ... ... ... ... обрабатывается в базе данных без каких-либо сдержек. Как пользователи выбраны: ... ... и ... и в том ... они могут войти в свои личные страницы с помощью пароля. Все пользователи зайдя в свои страницы ... ... без ... ... ... ... ... разными видами связей. Введенные информации видны для всех пользователей базы данных.
Облaсть пpименения: По теме ... ... база ... ... ... ... для магазина по продаже спорт товаров. Внесенные каждые ... ... ... и ... и ... и ... Если ... вносит информации о проданных вещях , то админ может контролировать и ... ... ... К ... тоже ... это база ... и ... увидеть информации о предприниметлей , которые обеспечивают товарами магазина.
Дaльнейшее ... ... В ... ... ... базу ... до сетевого уровня. Для этого, модель текущей базы ... ... в ... ... В базу ... ... добавлены другие и разные сервисы.
Abstract
Diploma work consists of 63 pages, 15 ... 10 tables, 18 ... and 1 ... words: SHOP OF SELLING SPORT GOODS, DELPHI, DATABASE, ACCESS .
Research object: Shop of selling sport goods.
Purpose of the work: ... user ... of database for shop of selling sport goods.
The done work: If in stage of ... all works are ... there will be little problems in people`s life. Database is ... of ... systems. The ... thing by the theme is developing user application with database for shop of selling sport goods. Database can handle, save and update ... of big volumes and ... physical and logical view of program. As the type of ... there is chosen Access. For creating ... with the program, there is chosen ... The done work was ... with Pascal in Delphi. Full relation was ... with Access database. Any information is handling in database without checks. As users chosen: an admin, a manager, an ... and they can input to their own parts with ... All users are ... to their parts, they can work without delays. Tables related with each other with ... views of ... The entering ... is watched to all users of database.
Scope of use: By the theme of diploma work, database is using for only shop of selling sport goods. The entering any ... can see an admin, a manager, an ... If manager enters the ... about selling goods, admin can control and make ... ... And also, database treats with ... users can see ... about businessmen who provide shop with goods.
Further development of research: In a future, there will be planning to pick up database to network level. For that, the model can be ... to another DBCS. There will be added other and ... services to ... ... ... Мәліметтер қоры туралы жалпы мағлұматтар және олармен жұмыc істеу негіздері 7
1.2 Кестелер арасындағы байланыс 17
1.3 Мәліметтер қорының модельдері 19
1.4 ... ... ... ... саладағы концептуальды модель 24
1.5 Мәліметтер қорын басқару жүйелері 25
1.6 ДҚБЖ- ны өңдеудегі Delphi ортасының құралдарын мәліметтер қорында пайдалану 31
2 ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬДЫ-ПРАКТИКАЛЫҚ БӨЛІМ 33
2.1 Қосымшаларды ... ... ... ... құру 33
2.2 Бағдарламаның құрылымын сипаттау 36
2.3 Пайдаланушы интерфейсі 40
3 ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ 48
3.1 Жобалауға кететін шығындар 49
3.2 Амортизация төлемдерді есептеу 49
3.3 Электроэнергия үшін төлем 50
3.4 Интернет үшін ... ... ... ... ... Жалпы жобалауға кететін шығынды есептеу 51
ҚОРЫТЫНДЫ 53
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 54
Қосымша A 55
КІРІСПЕ
Қазіргі әлемде ақпарат маңызды байлықтардың бірі болып табылады, ал ақпараттық жүйе (АЖ) барлық ... ... ... ... болып танылады.
Ақпараттық жүйенің көмегімен шешілетін міндеттердің әртүрлілігі, құрастырылу қағидасымен және ... ... ... ... ережесімен айрықшаланатын көптеген әртүрлі жүйелердің пайда болуына алып келді.
Ақпараттық жүйелерді бір қатар белгілері бойынша саралауға ерекшеліктерінің ең маңызды белгілері ... ... ... тақырыбы осы ақпараттық жүйеге қатысты спорт тауарларының ... Delphi ... ... құру ... ... дегеніміз жобаның логикасын толықтыратын максималды сан функцияларын орындайтын ... ... Яғни ... ... өндеудің бастапқы қадамында ол жарамды болу немесе ұсынылған концепциясы, архитектуралық, технологиялық шешімдері талапқа сай ... ... ... ... жүйенің макеті көрсетіледі.
Бұл жұмыстың мақсаты ақпараттық жүйенің спорт тауарларының ... ... алу, ... қозғалысын реттеу, тұтынушыға жеткізу, тіркеу, бағдарламаны құру ... ... ... ... ... бір ... ... қорымен жұмыс жасай алатыны, тауарлар, райондар және олардың мекен-жайлары, келісімге отырғызатын ... ... ... ... т.б. ... ... ... болуын қамтамасыздандыру керек.
Диплом жұмысымда қойылатын талаптар ... ... ... ... нарығының техникалық жақтарын оқып үйрену. Қандай критериялары бойынша тауарлар түріне қарай анықтаймыз.
2) Фирмадағы тіркеудің мақсатын анықтау және ... ... ... ... ... мен ... жұмысын, құжаттардын үрдісін, жұмыс үрдісін қарастырып функционалды құрылымын толықтыру.
4) Базаның құрылымын толықтыру, қажетті ... ... ...
5) ... ... тіркейтін құрылымдық элементтер арасындағы байланысты құру.
6) Құрылатын бағдарлама бойынша өндеу ортасын және мәліметтер қорының ұйымдастыру тәсілдерін анықтау.
1 ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ
1.1 ... қоры ... ... ... және ... ... істеу негіздері
Мәліметтер қорының пайда болуы жалпы алғанда есептеуіш техникалардың жетілдірілуі мен олардың құнының төмендеуіне байланысты. Алғашқы кезде есептеуіш техникалар тек ... ... ... ... ... ... ... үшін қолданылды. Кейін компьютерлік технологиялардың дамуына байланысты бұндай есептеулер тек автоматтандырылған жүйелер арқылы есептеле бастады. Сол ... ... ... ... мен өңдеу үшін қолдану ойластырылды. Адам өмірінің кез ... ... ... ... ... мен ... ... техника арқылы сақтау, өңдеу және беру/алу өте ыңғайлы болып шықты. Соған сәйкес қазіргі заманда адамдар өз ... ... көп ... ... техникалар ақпаратты сақтау мен өңдеуге ыңғайлы етіліп жетілдірілуде.
Мәліметтер қоры ... ... ... және жинақтауға арналған ұйымдасқан құрылым. Ең алғаш мәліметтер қоры ұғымы жаңадан қалыптасқан кезде онда шындығында мәліметтер сақталатын. Бірақ қазіргі кездегі ... ... қоры ... ... ... құрылымдарында тек мәліметтерді ғана емес, сонымен қатар ... ... және ... да ... - ... ... ... - қатынасының әдістерін де қамтиды. Сондықтан біз қазіргі заманғы мәліметтер қорында тек ... ғана ... ... да сақтай аламыз.
Мәліметтер қоры бұл ақпараттарды сақтау үшін ... ... ... ... кезде, яғни, мәліметтер қоры түсінігі қалыптаса бастаған жылдары, бұл қорларда тек қана мәліметтер сақталып жүрді. Бірақ бүгінгі күнгі мәліметтер қорын ... ... ... өз құрылымында тек қана мәліметтерді ғана емес, сонымен қатар тұтынушылармен немесе басқа да программалық-ақпараттық кешендермен ... ... ... ... ... ... код) де ... мүмкіндік береді. Осылайша біз қазіргі заманғы мәліметтер базасында тек қана мәліметтер ғана емес, сонымен ... ... та ... айта ... мысалы, бір дүкеннің мәліметтер қорын қарастыратын болсақ, бұл анықтаманы оңай ... ... ... ... ... ... ... есеп шоттарының жағдайы, қаржылық операциялары және т.б. туралы мәліметтер сақталады. Бұл қорға дүкеннің ... ... кіре ... ... ... ... бұл ... толықтай ие болып, оған өзі жеке өзгерістер енгізе алатын адам жоқ. Мәліметттерден басқа базада әр ... ... мен ... бар, ол ... қызметкерге оның компетенциясына кіретін мәліметтермен ғана жұмыс жасауға мүмкіндік береді. Базадағы мәліметтердің нақты қызметкерлерге тиісті ... ... ... ... ... пайдаланатын және өз компетенциясы шеңберінде мәліметтерді енгізу мен редактрлеуді жүргізетін ақпарат қалыптасады.
Базаға ешқандай мәліметтер енгізілмеген ... да ... қоры ... қала ... Өйткені ондай мәліметтер болмаған күннің өзінде де, қандай да бір ақпарат бар - бұл ... ... ... Ол мәліметтерді енгізудің және сақтаудың әдістерін анықтап береді. Мәліметтер қоры көптеген объектілерден тұрады, бірақ солардың ең ... ... ... табылады. Ең қарапайым мәліметтер қоры бір ғана кестеден тұрады. Сәйкесінше, ең қарапайым мәліметтер қорының құрылымы сол ... ... ... ... мәліметтер қорын басқару жүйелері бар. Олардың әр түрлі объектілермен әр түрлі жұмыс істеу мүмкіндігі мен ... әр ... ... мен ... ... қарамастан МББЖ-нің көбі ортақ негізгі түсініктердің тұрақты кешеніне негізделеді. Бұл бізге бір ... ... оның ... ... және ... ... ... классына жалпылауға мүмкіндік береді.
Мәліметтер қорынның айқын басымдылықтары мен объективті алғы шарттары оның кең ... ... ... Оны қолданудың алғы шарттарына келесілер жатады:
- нақты өмірдің объектілері өзара күрделі қарым-қатынаста болады. Бұның бәрі олардың ақпараттық ... ... ... бір бүтінді қалыптастыруды талап етеді;
- әртүрлі пайдаланушылардың ақпараттық қажеттіліктері өзара қиылысады, ал бұл бір мәліметтер базасын қолдануды және әртүрлі ... оған кіру ... бір ... қылады;
- ақпараттық қорды құру мен жүргізу функциялары мен ... ... ... ... ... шешуде универсалды және жалпы болып табылады. Мәліметтерді басқару үшін мамандандырылған программалық жабдықтарды құру бұл функциялардың орындалу ... өсуі мен ... ... ... ... ... ... әкеледі;
- техникалық және программалық қамтамасыз етудің дамуының қазіргі заманғы деңгейі, ақпараттық жүйелерді құру теориялары мен практикасы тиімді. Мәліметтер қорын ... ... ... қоры - ... сақтауды және де мәліметтерге ыңғайлы, тез кіруді қамтамасыз етеді. Мәліметтер қоры өзінен белгілі бір ережелерге сай құрылған деректер жиынтығын ... ... ... ақпарат:
- қайшылықсыз
- артықсыз
- тұтас
болуы керек.
Мәліметтер қоры кейбір қолданбалы ақпараттық жүйеде қолданылатын деректерді қамтиды. Мысалы: 'Сирена' немесе 'Экспресс' авиа және ... ... сату ... ... ... ... байланысты мәліметтер базасындағы деректердің негізгі модульдері келесі ... ... ... ... реляциялық
- объекті-бағытталған
Иерархиялық модельде деректер ағаштәріздес (иерархиялық) құрылым түрінде беріледі. Деректердің осындай ... ... ... ... ... ... ... бірақ қиын логикалық байланыстармен жұмыс жасағанда иерархиялық модель әлсіз.
Желілік модельде деректер ... граф ... ... ... ... ... ... құрылымының қаттылығы және оны ұйымдастырудың қиындылығы болып табылады. Сонымен қатар, иерархиялық және желілік модельдерінің кемшіліктерінің бірі болып, деректер құрылымының ... ... ... ... ... және ... ... барысында өзгертуге келмейді.
Объекті-бағытталған модельде мәліметтер базасының жазбасы объект түрінде беріледі. Объекті-бағытталған модель желілік және реляциялық модель ерекшеліктерін ... ... ... ... құруда пайдаланылады.
Дербес компьютерлер үшін қазіргі мәліметтер қорының көбісі реляциялық болып табылады. ... ... ... ... ... - оның ... құрылымының икемділігі, компьютердегі реализацияның ыңғайлылығы, теориялық мазмұнының ... ... ...
Мәліметтер қоры (МҚ) өзара байланысқан кестеден тұрады. Әрбір кесте бір ... ... ... ... ал ... кестелердің жиынтығы бірлік мәліметтер қорынан тұрады.
Мәліметтер қорының ... ... ... ... ... ... каталогында (қоржын) табылады. Кестелер файлда сақталады және ... ... ... немесе электрондық кестеге ұқсайды (мысалы, Microsoft Excel кестелік процессоры) және оларды қарапайым әдіспен көшіруге, орналастыруға болады, айталық, Windows ... ... ... ... құжаттарға қарағанда, мәліметтер қоры кестесі енудің көп қолданылатын режимін қабылдайды, бұл дегеніміз, оларды бір мезетте бірнеше қосымшада пайдалануға ... ... ... үшін индекстерді, кілттерді, мәліметтерді құрайтын бірнеше файл құрылады. Олардың ішіндегі ең бастысы ... ... ... табылады, сол файлды құру барысында бұл берілетін файл аты ... ... ... ... Кей ... ... ... және оның басты файлы синоним болып табылады, кесте таңдау кезінде дәл соның басты файлы таңдалынады: dbase кесте үшін бұл файл - dbf ... Paradox ... үшін - бұл файл db ... Кестенің басқа файлдарының аты автоматты түрде тағайындалады - барлық файлдар кестенің атымен сәйкес келетін бірдей атқа ие және ... ... ... келуін сілтейтін әртүрлі кеңейтулер. Файл кеңейтілуі төменде келтірілген.
Мәліметтер қорының әрбір кестесі ... мен ... ... және ... жүйенің біртипті объектілері туралы мәліметтерді сақтауға арналған. Кесте жолы - ... ... ... - өріс деп ... ... өріс ... ... бірегей атқа ие болуы керек.
Өріс
Жазба
Сурет 1 - Кесте жолы және ... ... ... типтердің біреуінің мысалы, жолдық, бүтін типті немесе типінің берілгендерінен тұрады. Кесте өрісіне мәнді енгізу кезінде мәннің типі мен өріс ... ... ... автоматты түрде жүргізіледі. Бұл типтер сәйкес келмеген жағдайда және мәннің типін түрлендіру мүмкін болмаған жағдайда тізімнен шығару генерацияланады.
Кестені ... ... ... ... құру мен ... ... ... мәліметтер қорын басқару жүйесіне (МҚБЖ) тәуелді. Мысалы, dBase локальды кестесінде және InterBase сервер кестесінде ... ... өріс жоқ, ал dBase ... ... ... ... ... Осындай ерекшеліктерді, олардың тек мәліметтер қорының құрылуына әсер ... ... ... ... осы ... ... жұмыс істеуге арналған қосымшаның құрылуына да әсер ететіндіктен кесте типін таңдау ... ... ... ... ... барлық ерекшеліктеріне қарамастан мәліметтер қорын құру және ... ... қоса ... ... ... төмендегідей жалпы ережелері бар.
Кестенің негізін оның өрістерінің сипаттамалары ... ... ... кем ... бір өріс болуы керек. Кесте құрылымы түсінігі күрделі болып табылады және оған төмендегілер ...
* ... ...
* ...
* ...
* ... арасындағы сілтемелік бірліктің шектелуі;
* құпия сөздер (парольдер).
Кей кездері өріс мәніне ... және ... ... ... ... сонымен қоса ену құқығы жалпы бір териминімен атайды.
Құрылымның бөлек элементтері кесте форматына тәуелді екендігін атап өтейік, мысалы, dBase кестелері үшін ... ... ... ... ... ... кілттер жоқ. Құрылымның барлық элементтері физикалық деңгейде (кесте ... ... ... қорын пайдалану және басқару құралдарымен қоса мәліметтер ... ... ... ... бағдарламаларға (мысалы, Database Desktop утилитасына) әсер етеді. Бұл элементтердің көбісін (мысалы, өріс мәндеріне шектеу қою немесе өрісті қарап шығуға шектеу қою) ... ... ... ... ... болады, алайда бұл жағдайда олар тек өз қосымшасының шегінде әсер етеді.
Кестемен жалпы келесі операцияларды ... ... құру ... ... ... өзгерту (реструктуризация);
- атын өзгерту;
- жою.
Кестені құру кезінде кестенің құрылымы мен аты ... ... ... ... ... ... қажет файлдар құрылады.
Кестенің құрылымын өзгерту кезінде ондағы өрістердің аттары мен сипаттамалары, кілт пен ... ... мен ... және шектеулер өзгеруі мүмкін.
Кестенің атын өзгерту кезінде кесте жаңа атқа ие ... ... ... ... ... ... да жаңа атқа ие ... Бұл үшін мәліметтер қоры кестелерімен жұмыс істеуге арналған сәйкес келетін бағдарламалар ... Database Desktop және Data Pump ... ... жою ... оның барлық файлдары жойылады. Атын өзгертуге қарағанда кестені жоюды кез-келген бағдарламаның (сонымен қоса, Windows Сілтеуіші) көмегімен ... ... ... және ... ... кестедегі әрбір жазбаны бір мәнді анықтайтын өрістердің комбинациясы болып табылады. Қарапайым кілт - бір өрістен, ал құрама ... кілт - ... ... ... Кілт ... ... ... өріс деп аталады. Кестеде тек бір ғана кілт анықталған болуы мүмкін.
Кілт:
- кесте жазбаларының бір мәнді ... ... ... ... тез ... жеделдетуді;
- мәліметтер қорының бөлек кестелерінің арасында байланыс орнатуды;
- сілтемелік біртұтастықтың шектеулерін қолдануды;
қамтамасыз етеді.
Кілтті сонымен ... ... кілт ... бірінші (басты) индекс деп те атайды.
Кілт туралы ақпарат бөлек файлда немесе кестенің мәліметтерімен бірге сақталуы мүмкін. Мысалы, бұл мақсат ... Paradox ... ... ... px жеке файл ... файл ... басты индекс файлы) қолданылады. Access мәліметтер қорында барлық ақпарат бір жалпы файлда mdb ... ... ... ... мәні ... рет бойынша орналастырылады. Кілттің әрбір мәні үшін кестедегі сәйкес жазбаның (оның бас файлында) орналасуын көрсететін бірегей сілтеме бар. ... да, ... ... ... ... кестені жүйелі қарап шығу емес, кілттің ретке келтірілген мәндерінің негізінде жазбаға тура ену ... ... ... ... және ... осындай технологияларды қолданғаны үшін төлейтін құны - кілттің мәнін сақтау, яғни, бөлек файлда сақтау ... ... ... ... өлшемінің үлкеюі болып табылады. Бұл файлдың өлшемі тек кестедегі жазба санына ғана емес, ... кілт бар ... де ... ... да кілттің құрамына ұзақ жолдық өрістердің кіруі кезінде кілттік файлдың өлшемі кесте мәліметтері бар файл ... ... ... ... ... ... ... форматты кестелерде кілттің құрылуының өзіндік ерекшеліктері бар. Сонымен қоса, жалпы ережелері де бар.
- Кілт бірегей болуы тиіс. Құрама кілтте жеке ... ... ... бір ... емес) мәні қайталануы мүмкін;
- Кілт жеткілікті және артық болмауы керек, яғни кілттің бірегейлігін ... ... ... өрістен тұрмайды;
- Кілттің құрамына бірнеше типтердің өрістері, мысалы, графикалық өрістер немесе түсініктеме өрістері ене алмайды.
Кілттік өрістерді ... ... ... және анық ... емес және ... өте көп кестелер үшін өте маңызды. Кілттік өрістер ретінде қызметкерлер кестесіндегі адамдардың фамилияларынан тұратын немесе қойманың берілгендер ... ... ... ... ... ... жөн. Бұл ... екі немесе одан да көп бір фамилиялы адамдардың бар болуы, сонымен қоса, бір атты болуы, тауарлардың да бір атты ... ... ... бар, мысалы, түсі бойынша, бірде болу ықтималдылығы жоғары. Көрсетілген кестелер үшін, мысалы, қызметкердің коды өрісін және тауардың артикул өрісін ... ... Бұл ... көрсетілген мәндер бірегей болып табылады деп жорамалданады.
Кілтті ... ... ... ол үшін ... ... ... ... түрде қамтамасыз ететін сәйкес типті өрісті пайдалану ... ... Paradox ... үшін ... өріс ... ... өріс, бұл өрістің тағы бір ерекшелігі оның өлшемінің аздығы (4 байт). Dbase және ... ... осы ... ... жоқ және ... кілт ... ... өзі қамтамасыз ету керек, мысалы, арнайы генераторларды қолдану арқылы.
Мәліметтер қорын құру мен ... ... ... ... - бір қарағанда қажеті жоқ болып ... де, ... ... кілтті орнату болып табылады. Материалды баяндау кезінде келтірілетін ... ... ... ... кілт ... және ол үшін Code Number ... ... автоинкрементті өріс енгізіледі.[3]
Индекс, кілт сияқты кестенің өрістері бойынша құрылады, алайда ол оның өрістерін құрайтын мәндердің қайталануына мүмкіндік ... Оның ... ... ... да осында. Индекс құралған өрістер, индекстік деп аталады. Қарапайым индекс - бір өрістен, ал ... ... ... - ... өрістен құралады.
Индекс құрылғанда оларға ат беріледі. Кілтпен болған жағдайдағыдай МҚБЖ-ға тәуелділігінен индекстер бөлек файлдарда немесе мәліметтермен бірге сақталуы ... ... ... кестенің индекстелуі деп атайды.
Индексті қолдану:
- мәліметтерге қол жеткізу (іздеудің) жылдамдығының үлкеюін;
- ... ... ... қорының бөлек кестелері үшін арасындағы байланысты орнатуды;
- сілтемелік тұтастықтың шектеулерін қолдануды қамтамасыз етеді.
Соңғы екі жағдайда индекс екінші кестенің кілтімен бірге ... Кілт ... ... те ... ... ... ... табылады, оны көріп шығу оның жазбаларына арналған қаратпа сөзден кейін жүзеге асырылады. Осылайша, индексті қолдану, кестедегі ... ену ... ... жүйелілік емес, индексті-жүйелілік әдісімен жүзеге асырылу есебінен жоғарылайды.
Сұрыптау мәндерінің кемуі ... өсуі ... өріс ... ... ... бойынша жазбалардың белігіл бір ретке (жөнге) салынуы болып табылады. Индекс кестелердің индекстік өрістер бойынша сұрыпталуы үшін ... ... ... болады. Жеке жағдайларда, Delphi-де Table жазбасын тек ... ... ... ... ... мәліметтерін теру SQL құралдары арқылы кез-келген өрістер бойынша ... ... ... береді, алайда бұл жағдайда индекстелген өрістер үшін жазбалардың реттелуі жылдамырақ орындалады.
Бір ... үшін ... ... ... ... ... ... сәтінде олардың біреуін ағымды, яғни активті етуге болады. Бірақ бірнеше индекстер бар ... да ... ... ... ... мүмкін (ағымдағы индекс маңызды, мысалы, Table мәліметтер жазбаларын іздеу және сұрыптау кезінде).
Кілттік өрістер автоматты түрде индекстеледі. Paradox кестелерінде кілт ат ... ... ... болып табылады. dBase кестелері үшін кілт құрылмайды және оның рөлін индекстердің біреуі атқарады.
Осылайша ... мен ... ... ... ... ... бір мәнді идентификациялауға;
- кілттік өрістердегі мәндердің қайталануын болдырмауға;
- кестелерді сұрыптауды ... ... ... ... ... ... қорының бөлек кестелерінің арасында байланысты орнатуға;
- сілтемелік біртұтастықтың шектеуін қолдануға.
Мәліметтер қорының ең басты міндеттерінің бірі ... тез ... ... ету ... ... ... ену ... белгілі дәрежеде берілгендерді іздеу әдістері мен тәсілдеріне тәуелді.
Кестелердегі мәліметтерге ену әдістері келесідей болып ... ... ... ... әдіс ... ... ... жазбаларын жүйелі көріп шығу және олардың қажеттерін іздеу жүзеге асырылады. Бұл әдіс тиімді емес болып табылады және кестенің тура ... ... ... ... ... уақыт шығынына алып келеді. Сондықтан да бұл әдісті үлкен емес кестелерге ... ... ... ену ... ... қажет жазба кілттің немесе индекстің негізінде таңдалады. Бұл ... ... ... ... шығу ... ... мен ... мәні реттелген түрде орналасатынын және сәйкес жазбаның кестедегі орналасуына кілттейтін сілтемеден тұратындығын еске түсіре кетейік. Іздеу ... ... ... ... ... ... шығу орындалмайды, ал сілтеме негізінде жазбаға тікелей ену орындалады.
Енудің индексті-жүйелі әдісі жүйелі және тікелей ену ... ... ... және ... ... іздеуге қолданылады. Бұл әдіс мәндері табылуы тиіс өрістер бойынша ... ... бар ... ... ... Оның мәні ... берілген шарттарды қанағаттандыратын бірінші жазбаның индексі табылады және сәйкес жазба кестеден сілтеме негізінде таңдалады. Бұл мәліметтерге тура ену ... ... 1-ші ... ... ... ... индекстің келесі мәніне өту орындалады және кестеде осы индекстің мәніне ... ... ... ... берілген шарттарды қанағаттандыратын барлық жазбалардың индекстері жүйелі түрде сұрыпталады. Бұл жүйелі әдіс болып ... және ... ... артықшылығы мәліметтерге енудің максимал жылдамдығы, бұл үшін төлем - кілттер мен индекстер туралы ақпаратты сақтауға кеткен жадының ... ... ... ... ... ... және ... программалауды талап етпейді. Өңдеушінің мақсаты - мәліметтер қорының сәйкес құрылымын анықтау, берілген жағдайда - ... мен ... ... Егер өріс үшін ... ... болса, онда жазбаларды іздеу кезінде бұл өріс бойынша енудің индексті-жүйелі әдісі автоматты түрде ... ал ... ... әдіс қолданылады.
Кестелермен операциялар орындау кезінде мәліметтерге енудің тәсілдерінің біреуі қолданылады:
* ... ... ... ... ... ... бөлек жазбасын өңдеуден тұрады. Әдетте бұл тәсіл локальды мәліметтер қорында немесе үлкен көлемде емес жойылған мәліметтер қорында ... Егер ... ... ... ... ... онда ... барлығы кезекпен өңделеді.
Енудің реляциондық тәсілі бірден жазбалардың тобын ... ... бұл ... бір ... ... ... болса, онда бір жазбадан тұратын топ өңделеді. Енудің реляциялық тәсілі SQL-сұраныстарына негізделгендіктен оны SQL-бағытталған деп те атайды. Енудің бұл ... ... ... қорымен операция орындауға бағытталған және оны локалды МҚ үшін де ... ... да, ... ... ... ... жұмыс жасауға қолдану ыңғайлырақ.
Мәліметтерге ену тәсілін бағдарламалаушы өзі таңдайды және қосымшаның жасау кезінде қолданылған мәліметтер қорына ену ... ... ... ... ... ... ... навигациялық тәсілін Table немесе Query компоненттерінің көмегімен, ал енудің реляциондық тәсілін - Query компонентінің көмегімен жүзеге асыруға болады.
Тәжіребиеде ... ... қиын іске ... ... қоры ... түсінік көлемі бойынша үлкен қойма сияқты көрінеді. Онда қажетті мәліметтердің барлығы ұйымдастырылады және әр қолданушыға ... ... ... Жады ... бір ... бірнеше жерде орналаса алатын мәліметтер сақталынған; бірнеше жерде сақталынатын мәліметтерді беру ... ... болу ... ... ... ... жасай алуын да ескерген жөн.
Шынымен де, қазіргі уақыттағы мәліметтер қорының көп ... ... ... арналған. Бір ЭЕМ - де бірнеше мәлметтер қоры жиі ... ... ... ... пайдаланудың интенсивтілігімен әсерін үлкейту де, бөлек туыстық функциялар үшін арналған мәліметтер қорын біріктіруге болады.
Мәліметтер қорын бір немесе бірнеше қосымшалар үшін ... ... ... ... қоспасы ретінде қарастыруға болады; мәліметтер осы мәліметтерді пайдаланылатын программадан тәуелсіз болып ... ... бар ... ... немесе жаңа мәліметтерді толықтыруда және мәліметтер қорынан ... ... ... ... ... ... ... қоры құрлымы бойынша толығымен тәуелсіз болса, онда ... ... ... ... ... ... Жүйелердер қосымша үшін қарапайым мәліметтерді ұйымдастыру кезінде жазбалардың жиынтығы құрылады. Мәліметтер ... ... ... ... ... санында бір мәліметтер жиынын пайдалануды жатқызамыз. Осыған ... ... ... ... ... үшін ... ... мемлекеттік мекемеде немесе басқа ұйымдарда немесе заводтың арнайы функцияларын орындау процестерінде пайдаланамыз. Мұндай мәлмметтер қоры ... ... ғана ... сонымен қоса берілген ұйымның басқару процестеріне қажетті оның әрдайым модификациялануын ұамтамасыз етеді. Яғни, жоспарлау мақсатында немесе сұраққа жауап алуда ... ... ... алу ... ... Мәліметтердің бірігуін бірнеше көрсеткіштер арасында көрсетіштік барьерлер болғанына қарамастан пайдалана аламыз.
Мәліметтер қоры ... ... ... ... Ол ... нақты әлемде немесе оперативтік өндеу кезінде шығарылады (бұл жағдайда әр ... ... ... ... ... ... ... уақыт жүйесінде бар өңдеудегі уақытқа қатал шектеулер қойылмайды. Көптеген мәліметтер қорында өңдеу тәсімдерінің бірігіп келуі ... Ал, ... ... ... ... ... нақты уақытта терминалдарға қызмет етуі және мәліметтердің пакеттік өңдеуі бірге ... ... ... ... ... ... ... болған дискілік немесе ленталық кітапханалардың көп бөлігі қайталанылатын ақпараттарға толы болған. Мәліметтердің көп элементерін сақтауда ... ... ... ... әсер ... Яғни, әртүрлі мақсаттар үшін бір мәліметтер пайдаланылып, ... қоса бір ... ... ... ... ... ... Мәліметтер қоры мұндай жетіспеушілікті болдырмауға тырысады. Кейде мәліметтер қорын мәліметтер жиыны элементтерінің жетіспеуі түрінде қарастырамыз. ... ... ... ... ... ... ... немесе көптеген мәліметтерді адрестеу тәсілін қарапайымдатуда жетіспеушілік аз дәрежеде ... ... ... ... ... жоғалудан сақтау үшін қайталанып отырады. Мәліметтер қоры толық және ... ... ... үшін ... ... ... тура келеді. Бұл жағдайды басқарылатын немесе ... ... ... ... ... жеткіліктіліктен тәуелсіз болатынын айтамыз.
Басқарылмайтын жеткіліктілік бірнеше кемшіліктерге ие. Біріншіден, мәліметтердің бірнеше көшірмесін сақтау көптеген шығындарға әкеледі. Екіншіден, бірнеше ... ... ... ... ... ... пайдаланылады. Жеткіліктілік көп көлемдегі ақпарат жаңарған кезде немесе жаңа элементтер енгізіліп, ескі ... ... ... ... ... ... ... мәліметтердің көшірмелері әртүрлі жаңару сатыларына сәйкес келетіндіктен, жүйенің беретін ақпараты қарама - қарсы болуы ... Егер ... ... пайдаланбасақ, онда көп көлемді ақпаратты өңдеуде мәліметтердің жетіспеушілігі пайда болады. Яғни, бір ... ... ... ... ... мүмкін болмайды. Қолданушылар мәліметтерде қарама- қайшылықтарды жиі кездестіреді. Сондақтан, ЭЕМ - нен алынған ақпаратқа сенімсіз қарайды. Мәліметтердің бір ... ... ... ... еместігі мәліметтердің ЭЕМ көмегімен өңдеудегі негізгі тосқауыл болады. Көптеген мәліметтердің аса маңызды сипаттамаларының бірі олардың әрдайым ... және ... ... ... типінің жаңа түрлерімен толықтырылуы немесе жаңа қосымшаларының пайда болуы, мәліметтер қорының құрылымын тез өзгертуін қамтамасыз ету керек. Мәліметтер ... ... ... ... ... және ... ... санын шақырумен жүзеге асырылады. Мәліметтер қорын өзгертудің қарапайымдылығы өндірісті басқарудағы мәліметтер қорының қосымшаларын дамытуда үлкен маңызы бар. Тәуелсіз мәліметтерді ... ... ... ... ... қарастырады. Оның астында тәуелсіз мәліметтер және оларды пайдаланатын қолданбалы программалардың біреуі өзгерген жағдайда екіншісінің ... ... ... ... ... ... өзгеру әсерінен және оларды ұйымдастырудан қорғалған. Онымен қоса сақталынатын құрығылардың физикалық сипаттамасының ... ... ... Шынымен де толық тәуелсіз мәліметтер, толықтырылған мәліметтер сияқты сирек ... ... ... ... ... ... көзқараспен анықталады. Программистке мәліметтер қорына қатынас жасаудағы қажетті мағлұматтар әртүрлі мәліметтер қоры үшін ... ... ... ... тәуелсіздігіне қарамастан бұл мәліметтер қорын басқару жүйесін пайдаланудағы негізгі себеп болады.
Мәліметтер жиынынының элементтерінің бірі көп қосымшаларда пайдаланған ... бұл ... ... ... ... программаларға сәйкес әртүрлі арақатынастар орнатылады. Мәліметтер қорын ұйымдастыру айтарлықтай дәрежеде мәліметтер ... ... ... ... ... Оның ... мәліметтердің қайда және қалай сақталатыны да кіреді. Көп қосымшалар пайдаланатын мәліметтер қорында элементтер арасында көптеген аралық арақатынастар орнатылуы қажет. Бұл ... ... ... және ... ... ... дұрыстығын қадағалау, оларды қорғау мен құпияда сақтау айтарлықтай қиын. Мәліметтердің құпиялығын қамтамасыз ету және оларды қалпына келтіру мәліметтер ... ... ең ... ... болып табылады.
Кейбір жерлерде мәліметтер қорын басқару құрылғыларын көмегімен жүйе ... ... ... ... ... алуы кезінде қолданылады. Администраторлар немесе қызметкерлер ... ... ... ала ... ... ... қатынас жасайды. Мұндай мүмкіндіктің болуынан жүйедегі мәліметтерді ұйымдастыру кезінде оларға жасалатын қатынас ... ... іске ... бір мәліметтер әртүрлі сұрақтарға жауап ретінде пайдаланылады. Объектілер туралы барлық ақпараттар қосымшаға қажетті бөлігі ғана емес, бір уақытта толығымен ... ... ... байланыс
Жеке жағдайда мәліметтер қоры ұйым қызметкерлерінің туған күндерінен тұратын бір кестеден тұруы мүмкін. Алайда реляциондық мәліметтер қоры ... ... ... ... тұрады. Кестелер арасындағы байланысты ұйымдастыру, байланыстыру немесе кестелерді байланыстыру деп аталады.
Кестелер арасындағы байланысты мәліметтер қорын құру ... ... ... ... МҚБЖ ... қолданып қосымша құру кезінде орнатуға болады. Екі немесе бірнеше кестелерді байланыстыруға ... ... ... қорында байланысқан кестелерден басқа ешбір басқа кестемен байланыстырылмаған бөлек ... де ... ... Бұл ақпараттық жүйе туралы сөзбе-сөз байланыспаған тұтас ақпараттан тұратын, ал жүйелік мағынада - барлық ақпарат бір ... ... ... ... ... ... реляциялық мәліметтер қорының мәнін өзгертпейді.
Кестелерді байланыстыру үшін байланыс өрістері ... ... ... ... ... индекстелген болуы тиіс. Басты кестемен байланысу үшін бағыныңқы кестеге сыртқы кілт деп аталатын индекс ... Бұл ... ... ... ... ... ... бөлшегімен болса да басты кестенің индекс өрістерінің құрамымен сәйкес ... ... ... ... байланыстырылатын кестелердің форматына тәуелді. dBase кестесі үшін ... бір өріс ... ... және ... мен ... бөліну жоқ.
Байланысты ұйымдастыру үшін басты және бағыныңқы кестеде сәйкес типтің өрістері ... ... ... таңдалады, мысалы бүтін саны.
Кестелері үшін бас кестенің байланыс өрістері ретінде кілт ... ал ... ... үшін - ... өріс ... ... қоса ... кестеде міндетті түрде кілт анықталған болуы тиіс. 2 - ... Paradox ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Бас кестеде автоинкрементті типті М_Code өрісі бойынша құрылған кілт анықталған. Бағыныңқы кестеде автоинкрементті типті өріс бойынша құрылған кілт және ... ... D_Number ... D_Code ... ... ... индекс анықталған. Кестелер арасындағы байланыс D_Code және М_Code өрістері бойынша ... ... ... ... сәйкес кестеге тиістілігін көрсететін префикстер қосылған. Сонымен, бас кестенің өрістерінің аты M(Master) ... ал ... ... өрістерінің аты D(Detail) әрпінен басталады. Өрістерді осылай атау олардың аттарындағы орентацияны жеңілдетеді, әсіресе кестелердің көп саны ... ... ... байланысты бір кесте басты, ал екіншісі бағыныңқы болып келетін бағыныштылық қатынасы анықтайды. Байланыстың өзі , деп аталады.
Байланыстардың төмендегідей түрлері ... ... ... қатынасы;
- қатынасы.
қатынасы бас кестедегі бір жазбаға бағыныңқы кестеде бір ... ... ... ... ... Бұл ... екі ... орындалуы мүмкін:
-бас кестедегі әрбір жазба үшін бағыныңқы ... ... ... ... бас кестедегі жазбаларға сәйкес жазбалар болуы мүмкін.
қатынасы әдетте өрістері көп кестені бірнеше кестеге бөлгенде ... Бұл ... 1-ші ... ... және жиі ... ... бар өрістер қалады да, қалған өрістер басқа кестеге көшіріледі.[4]
қатынасы бас кестедегі бір жазбаға бағынышты кестеде бірнеше жазбаның сәйкес ... ... ... ... ... ... ... Қатынастың бұл түрі жиі кездеседі. Кестелер арасында байланыс орнатылғаннан кейін қандайда бір ... ... ... басты және бағыныңқы кестеде байланыс өрістерінің мәні басты кестенің ағымдағы жазбасының байланыс өрісінің ... тең ... ... ... қол ... ... ... кестенің жазбаларын бұлай іріктеу өзіндік фильтрация болып табылады.
+ Мәліметтер қорының модельдері
Мәліметтер қорын пайдалану файлдық құрылым ... ... ... мен ... ... мүмкіндік берді. Мәліметтер қорының көмегімен шешілетін түрлі есептер ... ... ... мен ... ... ... ... түрлі әдістерін қалыптастыруға әкеп соқтырды. Соның нәтижесінде мәліметтер ... ... ... ... ... ... қорының моделі деп мәліметтер қорын логикалық өрнектеуді атаймыз.
- иерархиялық;
- желілік;
- реляциялық.
Бастапқы кезде осы ... ... ... ... ... олар кейіннен классикалық, негізгі модельдерге айналды. Кейінгі кезде солардың негізінде
- ... ... ... ... ... болып, барынша дами отыра, тәжірибеге енгізіле бастады.
Сонымен қатар белгілі модельдерін кеңейтетін мәліметтердің өзге моделдеріне негізделген ... ... ... ... ... ... объектілі-реляциялық, дедуктивтік-объектілі-бағытталған, семантикалық, тұғырнамалық және бағытталған модельдерді атап ... ... Бұл ... ... мәліметтер қорын, білім қоры мен программалау тілдерін интеграциялауға арналған. Кейбір МҚБЖ-лар бір уақытта бірнеше мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... модельдері пайда болды. Иерархиялық модельде мәліметтердің өзара байланыстары реттелген граф (немесе бұтақ) түрінде берілген.Иерархиялық ... ... ... ... үшін ... программалау тілінде мәліметтер типі қолданылады.
типі ПЛ/1 және Си программалау тілдерінің атты ... ... және ... ... ... ұқсас. Оларда типтердің салынуына жол беріледі, олардың әрқайсысы қайсыбір ... ... типі ... ... келеді. Оған ішкі типтер () кіреді, олардың әрқайсысы өз кезегінде типі болып табылады. ... ... бір ... және ... типтердің реттелген жиынтығынан (бос болуы мүмкін) тұрады.
типіне енгізілген қарапайым типтердің әрқайсысы атты жай ... ... тип ... ... ... бір типтен тұрады, мысалы, сандық, ал құрама типтердің небір жиынтықтарын, мысалы, бүтін, символдар жолы және көрсеткіштерді ... ... деп ... ... бар және өзі ішкі ... ... тип аталады. Бағыныңқы тип (ішкі тип) өзі үшін тег міндетін атқаратын типке қатысты ұрпақ болып табылады. Бір ... ... ... ... ... ... ... алғанда типі типтерінің иерархиялық тұрғыдан ұйымдастырылған жиынтығы болып табылады. ... МҚ ... ... ... даналарды қамтитын типіндегі мәліметтер даналарының реттелген ... ... ... Көп ... ... ... туыстық қатынастарын жазбалардың арасындағы қатынастарға аударып жатады. Жазбалар өрісі шын мәнінде МҚ-ның ... ... ... ... ... ... ... сақтайды. Иерархиялық МҚ-ның барлық элементтерін қарап шығу әдетте жоғарыдан төмен қарай және солдан оңға қарай іске асырылады.
Иерархиялық модельді ... ... ... ... құрылымға ие нысандарды сипаттауға ыңғайлы. Мысалы, қайсыбір кәсіпорынның құрылымын келесі түрде келтіруге болады. (сурет 1.2)
Кәсіпорын
Әкімшілік
Бухгалтерия
Бөлімдер
Мамандар бөлімі
Өндірістік ... ... 2 - ... ... ... басқа жазбаға сілтеме жасалатын жазба немесе бағындыратын жазба деп аталады. Өзіне сілтеме жасалатын жазба немесе бағыныңқы ... деп ... ... модельде әрбір ұрпақтың тек бір ғана ата тегі болады, басқаша айтқанда бір ұрпаққа екі және одан ... ата тегі ... ... ... ... нұсқау үшін ата тегі-жазбаның өрісі болуы тиіс, ол ... ... ... ... мекен-жайы жазылады. Ұрпақ-жазба сақталатын тасымалдағыштағы осы физикалық мекен-жай көрсеткіш деп ... ... ... модельдегі мәліметтердің өзара байланысын ұйымдастыру үшін физикалық мекен-жайлардың көрсеткіштері қолданылады.[5]
Мәліметтердің иерархиялық моделінің жетістіктеріне ЭЕМ жадын ... ... мен ... ... ... орындаудың уақыт бойынша көрсеткіштері жатады. Мәліметтердің иерархиялық моделі иерархиялық тұрғыдан реттелген ... ... ... үшін ыңғайлы.
Иерархиялық модельдің кемшілігі - күрделі логикалық өзара ... бар ... ... үшін оның ... тым ... ... ... сондай-ақ қарапайым пайдаланушы үшін түсінуге қиындығы.
Желілік модельдерде ... ... ... ... ... граф ... ... ондағы әрбір ұрпақтың екі және одан да көп ата тегі болуы мүмкін. Желілік модельдің мәліметтер қоры жазбалар жинағы мен ... ... ... ... ... физикалық көрсеткіштері бар өрістен тұрады.
Осылайша, желілік МҚ-н ... үшін ... екі тобы ... и . типі типінің ата тегі және ... ... үшін ... ... ... ... ... болып табылады.
Желілік МҚ жазбалар жинағы мен сәйкес байланыстар жинағынан тұрады. Байланыстарды қалыптастыруда ерекше шектеулер қойылмайды. Егер иерархиялық ... ... бір ғана ата ... ... ал ... ... моделінде ұрпақ-жазба ата тегі-жазбалардың еркін түрдегі ... ие ... ... ... ... артықшылығы жадын шығындау мен жеделдіктің көрсеткіштері бойынша тиімді түрде жүзеге ... ... ... ... ... модель иерархиялық модельмен салыстырғанда еркін түрдегі байланыстардың құрылу тұрғысынан үлкен мүмкіндіктер ... ... ... ... - оның ... ... МҚ сұлбасының жоғары деңгейдегі күрделілігі мен қатқылдығы, сондай-ақ қарапайым пайдаланушы үшін МҚ-дағы ақпаратты өңдеуді түсіну мен ... ... ... қатар, мәліметтердің желілік моделінде жазбалардың арасында еркін түрдегі байланыстардың орнау мүмкіндігінің салдарынан байланыстардың ... ... ... ... ... иерархиялық және желілік модельдерінде физикалық көрсеткіштерді пайдалану, мәліметтерді өңдеудің жылдамдығын едәуір ... ... ... ... бұл ... мәліметтердің өзара байланыстарының біртұтастығын қолдаумен қатысты елеулі ... ... ... ... ... сақталуына қатысты бақылау ұрпақсыз ата тег те болмайды деген ұстанымды сақтауға негізделген. ... ... ... ... жағдайда байланыстарды, физикалық көрсеткіштерді алдын-ала анықтау қажеттігі туындайды, бұл үлкен қиындықтармен, пайдаланушының уақыты мен күш-жігерінің шығындарымен байланысты болады.
Иерархиялық және желілік ... ... ... ... үшін ... ... ... мәліметтерді манипуляциялау мүмкіндіктерін едәуір шектейді және осы модельдерде мәліметтер қорын өңдеу күрделі және көп еңбекті қажет ететін процесс ... ... жылы IBM ... ... ... Кодд ... еңбектерін жариялаған болатын, оларда ол реляциялық модель деп аталған мәліметтер қорының жаңа моделін ... ... ... қорларын өңдеу үшін Кодд сонымен қатар мәліметтерді өңдеудің ... ... ... олар - ... алгебра мен реляциялық есептеу, аталған тілдер бір командамен бүкіл мәліметтер қорын өңдеуден өткізуге ... ... ал ... және ... ... бір жолы тек бір ғана жазба өңдеуден өткізіледі. Физикалық көрсеткіштердің орнына Кодд мәліметтердің ... ... ... ... оларды өздерінің ішкі логикалық қарым-қатынастарына сәйкес байланыстыру идеясын алға тартты.
Реляциялық модельдің мәні сол - ол ... ... ... ... деп аталатын екі өлшемді кестелер түрінде беруді ұйымдастырып, ұсынады. Бір кесте бір нысанды, мысалы, сауда фирмасының клиенттерін сипаттайды. Кестенің ... ... ... өрістеріне сәйкес келеді және атрибуттар деп аталады. Сол ... ... ... жекелеген қасиетін сипаттайды. Кестенің жолдары жазбаларға сәйкес келеді және кортеж деп аталады. Осылайша, кортеж нысанның бір ... ... ... ... ... ал ... - ... жиыны болып табылады. Мәліметтер қорының құрылымын әзірлеу және сипаттау кезінде әрбір кестедегі атрибуттарға атаулар беріледі және олардың типтері анықталады, ... ... Name, типі CHAR ... атауы Amount, ал типі REAL. Сонымен қатар INTEGER, DATA және басқа типтер де болуы мүмкін.
Кестеге де атау ... ... ... ... ... кестеден тұруы мүмкін және қандай да бір құрамдас нысанды сипаттайды. Мәліметтер ... да атау ... ... және соған сәйкес келетін сыртқы кілттің атрибуттарының бірдей атаулары болуы міндетті емес, бірақ та бір типті болуы тиіс.
Мәліметтердің реляциялық ... ... оны ... физикалық жүзеге асырудың қарапайым, түсінікті және ыңғайлы болуында. Пайдаланушы үшін дәл осы қарапайымдылығы мен түсініктілігі оларды кең ... ... ... ... ... Осы типтегі мәліметтерді өңдеу тиімділігінің проблемалары техникалық тұрғыдан шешілетін ... ... ... ... ... ... ... жазбаларды идентификациялаудың стандарттық құралдарының болмауы, иерар - хиялық және желілік ... ... ... ... ... ... істеу үшін арнайы тілдер қолданылады, толығымен айтқанда дерек қор тілдері. Бұрынғы МҚБЖ өз функцияларына қарай ... ... ... ... ... екі тіл ... көрінді - МҚ схемасын анықтау тілі (SDL - Schema Definition Language) және ... ... ... (DML - Data ... ... SDL негізінен МҚ логикалық құрылымын анықтау үшін ... ... DML ... ... үшін ... жиынтығынан тұрды. Операторлар МҚ деректерді енгізуге, жоюға, модификациялауға және таңдауға мүмкіндік берді. Біз МҚБЖ ... ... ... ... ... ... ... МҚБЖ көбінесе бірыңғай интегралданған тіл ұсталынады. Онда барлық МҚ жұмысы үшін қажетті, оның ... ... және ... қорымен пайдалнушы интерфейсін қамтамасыз ететін құралдар бар. ... ... ... сай реляционды МҚБЖ тарлған стандартты тіл болып SQL (Structured Query Language) табылады. Осы ... ... ... SQL тілі ... ... ... біз реляциялық МҚБЖ деңгейіндегі негізгі функцияларын атап шығамыз (т.с. SQL интерфейсін тарататын функциялар). Алдымен, SQL тілі SDL және DML ... ... т.с.с ... МҚ ... анықтауға және деректерді манипуляциялауға мүмкіндік береді. Бұл жағдайда МҚ объектілеріне ат беру (реляциялық МҚ қоры үшін - ... мен оның тік ... ат ... тіл ... ... SQL тілінің компиляторы объект аттарын олардың ішкі идентификаторына түрлендіруді жүргізеді. МҚБЖ ішкі бөлігі (ядро) ... мен оның тік ... ... ... ... SQL тілі МҚ ... ... арнайы құралдардан тұрады. Тұтастықты шектеу арнайы кесте-каталогтарында сақталынады, және МҚ ... ... ... ... ... етіледі, т.с.с SQL компиляторы МҚ модификациялаудың операторларының компиляциясы кезінде МҚ тұтастығын шектеу негізінде программалық кодты генерациялайды. SQL тілінің арнайы операторлары МҚ ... ... ... ... ... МҚ кез ... сұраныс нәтижесі кесте болып табылады). Пайдаланушы үшін ... ол МҚ ... кез ... базалық кесте, бірақ көріністер көмегімен нақты пайдаланушы үшін МҚ шектеуге және кеңейтуге болады. Көріністі ұстау тіл деңгейінде жүргізіледі. ... МҚ ... ... ... SQL ... аранйы жиынтығы негізінде жүргізіледі. Әр түрдегі SQL операторларын орындау үшін пайдаланушы жан-жақты болуы керек. МҚ ... ... ... осы ... ... ... толық мүмкіндігі бар. Мұндай мүмкіндік қатарына, осы мүмкіндіктің ... не ... ... ... ... пайдалнушыға бере алатындығы жатады. Пайдаланушы мүмкіндіктері арнайы кесте-каталогында сипатталады, мүмкіндікті бақылау тіл деңгейінде ...
1.4 ... ... ... Пәндік саладағы концептуальды модель
Тек үлкен ұйымдар деректерді бір толық интегралданған Мәліметтер қорында ғана қоғамдастырады. Көбінесе Мәліметтер қоры әкімшілігі ... бұл ... ... тобы болса да) ұйымның барлық қызметкерінің (болашақ жүйе пайдаланушыларының) барлық ақпараттық талаптарын қамтуға шамалары келмейді. Сондықтан үлкен ... ... ... ... бөлімшелердегі бірнеше өзара байланысқан ЭЕМ арасында үлестірілген он шақты Мәліметтер қорынан тұрады. (Мәселен, үлкен ... ... ... ... бір емес ... ... ... құрылады.) Жеке МҚ қандай да бір салаға қатысты, бір немесе бірнеше қолданбалы тапсырмаларды шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... студенттерге, оқытушыларға, аспаздық және т.б.). Біріншісін көбінесе қолдаңбалы МҚ, ал екіншісін пәндік МҚ деп атайды. (ақпараттық қосымшаға емес, ... ... ... ... ... ... немесе қамсыздандыру қорымен, екіншісін - жеміс және аяқ киім қорымен салыстыруға болады.) Пәндік Мәліметтер қоры кез ... ... және ... қосымшаларды ұстануды қамтамасыз етеді. Бірақ деректер элементтінің жиынтығына қолдаңбалы Мәліметтер қорының элементтер жиынтығы жатады. Осыған қатысты пәндік МҚ ... ... ... сұраныс пен қосымшалардың негізін құрайды (қосымшаларда, деректерге қойылатын талаптарды алдын-ала анықтау мүмкін емес. Мұндай иілгіштік пен мүмкіндік пәндік МҚ ... ... ... ақпараттық жүйелер құруға мүмкіндік береді. Бұл жүйелерде бұрынғы қосымшаны қолданбай-ақ көптеген өзгеріс жасауға болады. Ағымдағы және ... ... МҚ ... ... ... ... қуатты ақпараттық жүйе құруды тездетуге болады. Сондықтан қолданбалы жобалау осы күнге дейін кейбір өңдеушілерді өзіне қаратады. Бірақ ... ... ... қосымшалар санының өсуінен қолданбалы МҚ саны өседі, деректердің көшірмесінің деңгейіөседі және олардың бағасы ... ... ... қатысты әр қарастырылған әдіс, әр түрлі бағыттағы жоба ... ... ... ... пен ... жету, пәндік және қолданбалы болып жақындау қолданылатын жобалау методологиясын қалыптастыруға әкеліп соқты. Жалпы жағдайда пәндік жақындау алғашқы ақпараттық құрылым тұрғызу ... ал ... - ... өңдеу эффектілігін жоғарлату мақсаты үшін қолданылады. Ақпараттық жүйені жобалау кезінде осы жүйенің мақсаттарына талдау ... ... және жеке ... ... қою ... ... ... жинау осы мәнді қолданатын, процесс және ұйым мәннің оқудан басталады (дәлірек Б қосымшасында). Мәндер "ұқсастығына" қарай (сол ... ... ... ... үшін ... жиілік) және араларындағы ассоциативтік байланыс жиілік санымен топталады. (тік ұшақ - ... ... - пән, ... - ... және т.б.). Аз ғана ... және (немесе) ассоциативтік байланыс жиілігі бар мәндер немесе мән пәндік Мәліметтер қорына бірігеді. (Формальды әдісті қолданбай-ақ ... ... МҚ ... Әр ... МҚ (бірнеше МҚ) жобалау және енгізу үшін, қор жобалауымен айналысатын МҚӘ белгіленеді. Әрі ... жеке ... ... МҚ ... ... ... ... МҚ жобалаудың негізгі мақсаты - бұл сақталатын деректерді қысқарту, сонымен қатар, қолданылатын жады ... ... ... ... жаңартатын операцияларға кететін шығынды азайту және жалғыз бір объект жөнінде мәлімет әрбір жерде ... ... ... болу ... жою. ... деп ... МҚ жобасын ("Әр тұжырым бір орында") қатынасты қалпына келтіру методологиясын қолданып құруға болады.. Бірақ ... ... МҚ ... ... аяқталуда қолданылады, біз жоба жөніндегі сұрақтарды талқылауды, Кодда талап еткендей қалпына келтіру теориясын ... құру ... ... ... ... қорын басқару жүйелері
Мәліметтер қорымен жұмыс істейтін ақпараттық жүйелердегі жалпы арналымдағы программалық қамту Мәліметтер қорын басқару жүйесі (МҚБЖ) деп аталады. ... ... ... ... - бұл мәліметтер қорын құруға, жүргізуге және ... ... ... ... ... ... ... 1000 түрі бар. Мәліметтер қорын басқарудың әртүрлі жүйелері мәліметтердің түрлі үлгілерін пайдаланады. Мәліметтер қорының түрлі үлгілеріне негізделген МҚБЖ-лардың мысалы болып ... ... үлгі - IMS, ... Team-UP, Data Edge;
Желілік үлгі - IDMS, db-Vista III;
Реляциялық үлгі - Dbase, DB2 (IBM), FoxBase и FoxPro (Fox ... Paradox, Dbase for Windows и ... ... Visual FoxPro и Access (Microsoft), Clarion (Clarion Software), Ingress (ASK Computer Systems), Oracle (Oracle), ... үлгі - Bubba, ... үлгі - EssBase (Ardor ... Media ... ... Oracle Express Server ... Cache ... бағытталған үлгі - POET (POET Sofyware), Jasmine (Computer Associates), Versant (Versant Technologies), 02 (Ardent ... Iris, Orion, ... ... қорының сервері ретінде келесі МБҚЖ-лар табылуы мүмкін: NetWare SQL (Novell), MS SQL Server (Microsoft), InterBase (Borland), SQLBase Serve (Gupta), ... DataBase ... Informix көп ... ... МҚБЖ ... табылады, ол әр текті ортада жұмыс істейді (әртүрлі ЭЕМ мен ЖЖ).
МҚБЖ-ның негізгі қызметіне келесілер жатады:
- мәліметтерді құру және ... ... ... олардың бүтіндігін қамтамасыз ету;
- мәліметтерге көптеген пайдаланушылардың қол ... ... ... манипуляциялау мүмкіндігін ұсыну;
- қолданбалы программаларды құру мүмкіндігі.
Мәліметтерді құру мен бақылау ісі мәліметтер сөздігінің көмегімен орындалады. Мәліметтер сөздігі/тізбесі ... ... ... ... ... ... ... ұсыну форматтары туралы, мәліметтердің өзара байланысу сұлбалары туралы, пайдаланушылар туралы, мәліметтерді қорғау мен оларға қол жеткізу кодтары туралы ақпаратты ... ... ... ... ... ... ... МҚБЖ-лар орындайды және олар жүйелік менюден шақыртылады немесе оның утилиталары арқылы ... ... Orion атты ... оқулық қорының келесі түрдегі сөздігі болуы мүмкін:
Реляциялық МҚБЖ-ларда мәліметтер қоры ... ... ... ... ... ... анықтамаларын мәліметтердің өзінен бөлек түрде қолдауға мүмкіндік береді, сол арқылы мәліметтердің тұтастығын ... ... ... ... ісі ... ... қол ... болдырмау мақсатында парольдауды, кодтауды (шифрлеу) және ұсынылмаларын құруды қажет етеді.
Мәліметтер деңгейіндегі тұтастық пен қарама-қайшылықсыздық ... ... ... ... ... ... мәліметтер қорына өзгерістер енгізу кезінде резервтік көшірмелерді автоматты түрде құру арқылы қамтамасыз етіледі. Сілтемелер деңгейіндегі тұтастық сыртқы кілттердің мағыналары үшін ... ... ... ... ... ... ... тиіс дегенді білдіреді.
МҚБЖ-дағы мәліметтердің тұтастығын сақтау үшін транзакциялар ... ... деп ... ... мәліметтермен жүргізілетін әрекеттердің қайсыбір тізбектілігі аталады, оны МҚБЖ басынан аяғына дейін ... ... ... аяқталған жағдайда әрекеттердің нәтижелері мәліметтер қорында сақталады. Құрал-жабдықтың немесе программалық қамтудың жұмысы тоқтаған кезде, ... ... ... ... бас ... ... ... аяқталмаған күйінде қалады. Бұл жағдайда мәліметтермен орындалған әрекеттердің нәтижелері ... ... ... ... қол ... ... көптеген пайдаланушыларға мәліметтер қорына жылдам және тиімді түрде жүгінуге мүмкіндік береді. МҚБЖ көп ... бір ... қол ... ие ... жағдайда пайдаланушының бірі мәліметтерге жүгінсе, енді бірі сол кезде оларға өзгертулер енгізіп жататындай ... ... ... ... ... мәліметтерді манипуляциялауға, тікелей мәліметтер қорындағы есеп берулерді сұратып, алуға, сондай-ақ мерзімді есеп берулерді құрастыру үшін өтінімдерді сақтаудың кең мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... арналған қоса орнатылған программа әзірлеу тілдері болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... немесе сол МҚБЖ-ның құрамында жұмыс істеуі мүмкін.
Функции МҚБЖ-ның ... ... ... қызметтері екі тіл арқылы қаматамасыз етіледі:
- мәліметтерді суреттеу тілі;
- мәліметтерді ... ... ... бұл ... екі ... ... асырылған: QBE (Query by Example) үлгі бойынша өтінім жасау тілі ... және SQL ... Query ... тілі ретінде. QBE және SQL тілдерінің теориялық негізі реляциялық есептеу ... QBE тілі ... ... ... құру мен манипуляциялауға арнап сауалнама нысандарын ұсынуда, оларды толтыру жұмысты жеңілдетеді.
Тағы бір айта ... ... ... ... ... деңгейде мәліметтерді ұсынудың түрлі форматтарына ие болуда. Әртүрлі МҚБЖ-лардың мәліметтері өзара ... үшін ... ... драйверлер әзірленеді. Мысалы, Microsoft фирмасы ODBC (Open Database Connectivity) драйверін әзірлеп шығарды, аталмыш драйвер мәліметтер қорымен аса кең тараған МБҚЖ-лар ... ... ... ... ... ... ... өзге форматта ұсынылған мәліметтер қорын оқуға арналған қоса ... ... ... ... МҚБЖ (ТҚМҚБЖ) әдеттегі МҚБЖ болып табылады, олар алдымен үлкен машиналарға арнап, артынша мини-машиналар мен ДЭЕМ-дерге ... ... ... ... ... ... қазіргі кездегі ПФМҚБЖ аса көп санды және өзінің мүмкіндіктері ... аса ... ... ... ... ... Clarion Database ... DataBase, Dataplex, dBase IV, Microsoft Access, Microsoft FoxPro и Paradox R:BASE деген қоржындар жатады.
Әдетте ТҚМҚБЖ-лар ... ... ие ... ол меню ... ... ... негізгі әрекеттерді орындауға мүмкіндік береді: кестелердің құрылымын құрып, ... ... ... ... ... есеп ... ... оларды басып шығаруға және т.б. Өтінімдер мен есеп берулерді құрастыру үшін программа құрудың қажеті жоқ, оның ... QBE ... ... ... ... ... кәсіби құрастырушыларға арналған программалау құралдары кіреді.
Кейбір жүйелердің қосалқы ретінде қолданба МҚ ... ... ... ... CASE-ішкі жүйелері болады. Басқа МҚ-ларға немесе SQL-серверлердің мәліметтеріне қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін толық қызметтік МҚБЖ-ларда ... ... ... ... ... ЭЕМ желілерінде мәліметтерді өңдеуден өткізу орталықтарын құруға арналған. МҚ-лардың бұл тобы ... ... ... ... ... ... ... саны біртіндеп артуда. МҚ серверлері басқа программалар сұратқан мәліметтерді басқару қызметтерін SQL операторларының көмегімен жүзеге асырады.
МҚ серверлерінің ... ... ... ... ... NetWare SQL ... MS SQL Server (Microsoft), InterBase (Borland), SQLBase Server (Gupta), Intelligent Database (Ingress).
МҚ серверлері үшін клиенттік программалар ретніде жалпы жағдайда ... ... ... ... ... ... кестелер, мәтіндік процессорлар, электронды пошта программалары және т.б. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қамтудың өндірушілеріне жатуы мүмкін.
Клиентская және серверлік бөліктер бір фирмамен жасалған ... ... ... ... үлестірілуі ұтымды түрде орындалған деп үміттенген орынды. Қалған жағдайларда, әдетте, мәліметтерге қол ... ... ету ... ... ... ... мысалы болып келесі жағдай табылады: көп қызметтік МҚБЖ-лардың бірі сервер ролін, ал екінші МҚБЖ ... ... ... - ... ... атқарады. SQL Server (Microsoft) МҚ сервері үшін клиенттік (ауқымдық) программалар ретінде көптеген МҚБЖ-лар болуы мүмкін, олар: dBASE IV, Blyth Software, Paradox, ... Focus, 1-2-3, MDBS III, ... және ... ... ... ... әзірлеу құралдары келесі бағдарламалардың түрлерін құрастыруға арнап қолданылуы мүмкін:
- клиенттік программаларды;
- МҚ серверлері мен олардың жекелеген компоненттерін;
- пайдаланушылардың қолданбаларын.
Бірінші және ... ... ... ... ... келеді, себебі негізінен жүйелі программистерге арналған. Үшінші түрдегі ... ... ... ... ... саны ... қызметтік МҚБЖ-ларға қарағанда аз.
Пайдаланушы қолданбаларды әзірлеу құралдарына программалау жүйелері жатады, мысалы Clipper, түрлі программалау ... ... ... ... ... ... ... (соның ішінде клиент-сервер типіндегі жүйелерді) автоматтандыру қоржындары. Аса кең тараған құралдар ретінде келесі құрал-саймандық жүйелерді атап кетуге ... Delphi мен Power Builder ... Visual Basic ... SILVERRUN (Computer Advisers Inc.), S-Designor (SDP мен Powersoft) және ERwin (LogicWorks).
Жоғарыда ... ... ... мәліметтерді басқару мен МҚ қызмет көрсетуді ұйымдастыруға арнап түрлі қосымша құралдар, мысалы, транзакциялар мониторлар қолданылады (4.2-ішкі бөлімін қараңыз).
МҚБЖ-лар оларды қолдану ... ... ... және көп пайдаланушыға арналған деп бөлінеді.
Дербес МҚБЖ-лар әдетте дербес МҚ-лар мен ... ... ... онша ... емес ... ... ... қамтамасыз етеді. Дербес МҚБЖ-лар немесе солардың көмегімен әзірленген қолданбалар көбінесе көп пайдаланушылық МҚБЖ-ның клиенттік бөлігі ретінде қызмет ... ... ... ... ... Visual FoxPro, Paradox, Clipper, dBase, Access және т.б. ... пайдаланушылық МҚБЖ-ларға МҚ сервері мен клиенттік бөлігі кіредіжәне, әдетте, бір тексіз (ЭЕМ-дер мен әрекеттік жүйелері әртүрлі болыпкелетін) есептеу ... ... ете ... Көп ... ... ... Oracle мен Informix МҚБЖ-лар жатады.
Қолданылатын мәліметтер ... ... ... (МҚ ... иерархиялық, желілік, реляциялық, объектілі-бағытталған және өзге түрлерге бөлінеді. Кейбір МҚБЖ-лар бір мезгілде ... ... ... қолдау көрсете алады.
Пайдаланушы тұрғысынан МҚБЖ ақпаратты сақтау, өзгерту (толықтыру, редакциялау және алып тастау) және өңдеуден өткізу қызметтерін, сондай-ақ түрлі ... ... ... мен алу ... ... асырады.
Мәліметтер қорында сақталып жатқан ақпаратпен жұмыс істеуге арнап МҚБЖ программалар мен пайдаланушыларға тілдердің келесі екі түрін ұсынады:
- мәліметтерді ... тілі - ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейлі рәсімдік емес тіл;
- мәліметтерді манипуляциялау тілі - ... ... ... ... ... мәліметтерді енгізу, түрлендіру және іріктеп алу) орындауды қамтамасыз ... ... ... ... ... түрлі МҚБЖ-ларда айырмашылықтануы мүмкін. Аса кең тарауға станадартталған екі тіл ие болды: QBE (Query By Example) - үлгі ... ... беру тілі және SQL ... Query ... - ... ... тілі. QBE негізінен мәліметтерді манипуляциялау тілінің қасиеттеріне ие болады, ал SQL өзінде екі түрдегі тілдердің қасиеттерін ... - ... ... және ... ... ... ... жоғарыда аталған қызметтері өз кезегінде одан төмен деңгейдегі келесі негізгі қызметтерді қолданады, оларды төмен деңгейлі деп атайық:
- ... ... ... ... жедел жадының буферлерін басқару;
- транзакцияларды басқару;
- МҚ-ға енгізілген ... ... ... ... ... мен қауіпсіздігін қамтмасыз ету.
Аталмыш қызметтерді қазіргі кездегі МҚБЖ-ларда ... ... ... мен ... ... ... ... кетейік.
Түрлі жүйелерде сыртқы жадыдағы мәліметтерді басқару қызметтерінің жүзеге асырылуы ресурстарды басқару деңгейінде де (ӘЖ файлдық жүйелерін ... ДЭЕМ ... ... ... ... мәліметтерді басқару алгоритмдерінің логикасы бойынша да айырмашылықтануы мүмкін. Негізінен мәліметтерді басқару ... мен ... ... ... ... және ... пайдаланушыға тікелей қатысы жоқ. Осы қызметтің жүзеге асырылу сапасы арнайы АЖ-лардың мысалы, орасан зор ... ... ... ... өңдеуден өткізудің үлкен көлемімен жұмыс істеуінің тиімділігіне үлкен әсерін тигізеді.
Мәліметтерді ... және ... ... ... жады буферлерін басқару қызметін жүзеге асырудың қажеттілігі ... жады ... ... жады ... қарағанда кіші болуымен негізделген.
Буферлер сыртқы және жедел жадының ... ... ... ... жедел жадының салалары болып табылады. Буферлерде МҚ ... ... ... ... ... ... жүгінген кезде пайдалану ісі көзделген немесе өңдеуден өткізгеннен кейін мәліметтер қорына жазу ... ... ... ... мәліметтердің тұтастығын қамтамасыз етуге арнап қолданылады. Транзакция деп МҚ ... ... ... ... бөлінбейтін тізбектілігі аталады, МҚБЖ басынан аяғына дейін қадағалап отырады. Егер де қайсыбір себептермен ... ... ... және ... ... қолданбаны қоса алғанда, программалық қамтудың қателіктері) транзакция аяқталмаған күйінде қалса,оның күші жойылады.
Транзакцияға негізгі үш қасиет тән болып ... деп ... ... (транзакцияға кіретін барлық немесе бір әрекет орындалады);
- сериалдануы (бір мезгілде орындалатын транзакциялардың ... ... ... ұзақ мерзімділігі (тіпті жүйе күйреген жағдайдың өзінде тіркелген транзакция қорытындылары жоғалып кетпейді).
Транзакцияның мысалы ... ... ... бір ... ақшаны екіншісіне аудару әрекетін атауға болады. Бұл жерде тым болмағанда екі ... ... ... ... бір ... ақша ... ... олар өзге есепшотқа қосып салынады. Егер әрекеттердің біреуінің өзі сәтсіз орындалса, әрекеттің нәтижесі дұрыс болмайды және ... ... ... ... ... ... ... түрде орындалатын бір пайдаланушылық және көп пайдаланушылық МҚБЖ-ларда оларды бақылауға алған маңызды. Соңғы жағдайда Втранзакциялардың ... ... ... Қатар орындалатын транзакциялардың сериалдануы деп оларды орындау жоспарын (сериялық жоспарды) ... ... ... қосынды әсері оларды тізбектелген түрде орындаудың әсеріне эквивалент ... етіп құру ісі ... ... ... ... ... ... (блоктаулар) туындауы мүмкін, оларды шешу ісі МҚБЖ-ның қызметіне жатады. Мұндай жағдайлар анықталған ... ... бір ... ... ... ... өзгерістердің күшін жою арқылы жүргізіледі.
МҚ-ға өзгертулер енгізу журналын жүргізу ісін (өзгертулерді ... МҚБЖ ... ... шығулар мен тұрып қалулар, сондай-ақ программалық қамтуда қателер болған жағдайда қордағы мәліметтердің сақталу сенімділігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... -- бұл ... ... қолы жетпейтін және мәліметтер қорындағы барлыө өзгерістер туралы ақпаратты жазу үшін қолданылатын ерекше МҚ ... ... ... ... ... ... журналға түрлі деңгейлердегі (сыртқы жадының бетін өзгертудің ең кіші әрекетінен жазбаны салу, бағанды алып ... ... ... өзгерту тәрізді МҚ-ны өзгертудің логикалық әрекетіне дейінгі) тиісті өзгертулерге сәйкес келетін жазбалар және тіпті транзакциялар енгізіліп отыруы мүмкін.
МҚ-ға өзгертулер енгізу ... ... ... ... ... үшін журналдың өзін сақтау мен оның жұмыс күйінде ұсталу сенімділігін қамтамасыз ету ... ... ... ... арнап жүйеде журналдың бірнеше көшірмелері сақталады.
МҚ-ның тұтастығын қамтамасыз ету ісі әсіресе МҚ-ны желілерде пайдалану үшін ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. МҚ-ның бүтіндігі дегеніміз - мәліметтер қорында пәндік саланы қарама-қайшылықсыз және дұрыс көрсететін толық ақпарат бар ... ... ... қорының қасиеті. МҚ-ның бүтіндігін қолдау ісіне оны тексеру және мәліметтер қорында қарама-қайшылықтар анықталған жағдайда оның қалпына келтіру ісі ... ... ... ... ... шектеу арқылы қорда сақталып жатқан мәліметтер қанағаттандыруы тиіс болатын шарттар түрінде суреттеледі. ... ... ... ... өздері туралы мәліметтер МҚ-да сақталатын объектілер атрибуттарының мүмкін болар мағыналарының диапазондарын ... ісі ... ... ... ... ... ... жазбалардың болмауы табылуы мүмкін.
Қауіпсіздікті қамтамасыз етуге МБҚЖ-да қолданбалы программаларды, мәліметтерді шифрлеумен, ... ... ... қорына және оның жекелеген элементтеріне (кестелерге, нысандарға, есеп берулерге және т.б.) қол жеткізу деңгейлерін қолдаумен қол жеткізіледі.
1.6 ДҚБЖ- ны ... Delphi ... ... ... ... пайдалану
Нәтижелері әртүрлі ұйымдар әзірлеушілері тұрғызуда, көп көңіл бөлетіні мәліметтер базасының құрылғыларын шақыру қосымшасы болып табылады. Олардың көмегімен ... ... ... болады. Оларға қойылатын талаптар жалпы түрде былай ... ... ... ... ... Delphi ... әзірлеуде алдағы орындарды алады. Delphi - ді әртүрлі дәрежедегі, кәсіби ұызығушылықтары бар ... ... ... ... ... қосымшалар жазылған, ондаған фирмалармен мыңдаған программистер Delphi үшін ... ... ойар ... Мұндай жалпы аттаққа ие болу негізінде Delphi-ден басқа бағдарламалаудың ешбір ... ... ... ... ... ... дәлел жатыр. Шыныменде, Delphi-дің интерақтивтік ортасының ара қатынасы ішкі қайшылықтарды туғызбайды. Керісінше жайлылықты сезінуге болады. Егер әзірлеуші ... ... ... Delphi ... ... ... тасмалдауда өте қарапайым және берік. Delphi пакеті Borland корпарациясының шығарған Pascal тілінің компиляцияланған жүйесінің жалғасы. Pascal тіл ... өте ... Ал, ... ... ... бақылау қателерді ерте табуға берік және ыңайлы программаларды тез құруға мүмкіндк береді. Borland ... ... ... ... отырады. Бұрын 4.0 нұсқасында бөлек трансляциалану құралдары қосылған болған. Кейінен 5.5 ... ... ... ... ... Ал, 6 ... пакетінің құрлымына Turbo Vision- ң толық кәтапхана кластары кірді. Ол ... ... ... ... ... жүйені іске қосты. Бұл программаны өңдеудегі интеграцияланған ортасы бар ең алғашқы өнім болып ... ... үшін ... ... ... Borland ... өнімдерімен Microsoft корпорациясының Visual Basic ортасы бәсекелеске түсті. Онда ... ... ... ... ... ... ыңғайлы болатын. 70-ші жылдардың басында Н.Вирт Pascal туралы хабарламаны жариялағанда ол аз көлемдегі ыңғайлы негізгі ұғымдары бар және программалау ... ... ... бар ... ... ... хабарлама еді. Delphi қолданушысының жұмыс істейтін тілі алдынғыға қарағанда тек жаға ұйымдардың көптігімен және құрылымымен ғана ... Онда ... ... мен ... ең ... функциялар (оқуға ыңғайлы, бірақ тәжіребиеде әлі дәлелденбеген) ... ... ... жұмыс жасау мүмкіндігіне көп көңіл бөлінеді. Turbo Pascal тілін оның жақын бәсекелестерімен салыстыру ... ... Basic ... С++ - тің ... ... тақырыбын айтайық.
Turbo Pascal Basic-ті дамыған инкапсуляциялық механизмі бар, мұрагерлік пен полеморфизмді қосқандағы толық объектлі жағынан асып түседі. Delphi-да ... ... ең ... версиясы мүмкіндігі жағынан С++- ке жақынырақ. С++-ке қатысты негізгі механизмдердің ішіне көптік мұрагерлік ... ... ... ... ... ... С++ тілінде жазатын программистердің кішкене тобы ғана пайдаланылады).
Pascal тілін пайдаланудағы ... бір ... Visual Basic тен ... ... яғни ол ... ... интерпритациясына негізделіп, ол үшін машиналық кодты генерациялайтын ... бар және оның ... ... ... ... ... болатындығы болса, екінші жағынан С++- ке қарағанда Pascal тілінің синтаксисі өте жылдам компиляторды тұрғызуда негіз ... ... ... ... ... Мәліметтер базасының кестелерін құру
Жай қосымшаларды құрудың ... ... ... ... ... ... ... құру.
Мәліметтер базасының кестелерін құруда DataBaseDesktop бағдарламасын пайдалану.
Жаңа кестені құруда ... ... ... ол ... ... ... және ... пункттерден тұрады:
* Кестенің типтерін таңдау;
* Кестенің құрылымын жасау;
* Өрістердің - терін кқрсету;
* Индекстерді анықтау;
* -ның ... ... ... -ді ... ... ... сілтеме бүтіндігін анықтау.
Алдын ала CreateTable терезесінде форматты таңдау: Paradox7. Кестенің ... ... соң, ... ... ... Table ... (кестенің қасиеттері):
* Secondary Indexes - индекстің тапсырысы;
* Validity Checks - ... ... ... Password Security - ... ... Referential Integrety - Кестелер арасындағы сілтеме бүтіндігін анықтау.
* Secondary Indexes таңдағанда Define (анықтауыш (определить)) - Define ... Indexes ... ... ... ... ... индекса) кнопкасы яғни батырмасы жұмысқа дайын екенін көрсетеді. Бұл ... ... ... көрсетілгендей индексті параметрлер мен индексті өрістер енгізіледі, негізінде олар келесі факторлар арқылы өзгертіледі:
* Unique - бұл ... ... ... үшін ... мәндер қабылдайды.
Case Sensitive - жолдық типтер (строковой тип) өрістері үшін регистр символдарына мән береді.
Descending - ... кему реті ... ... ... ... атауы берілгеннен кейін, тізім бойынша, Save IndexAs терезесі шығады [2].
Қосымша ... мен ... ... ... Save As ... ... ... және қолданған компоненттердің қасиеттерін келесі 2.1 ... ... ... қорының компоненттерінің жұмысы.
Мәліметтер қорының кестелері дискіде ... Олар ... ... болып келеді. Кестелерде берілген мәліметтер жиынымен жүргізілетін операциялары (сурет 2.1) [3].
Сурет 3 - Кестелер мен компоненттердің байланысы
Мәліметтер қоры - ол бір ... ... ... алынған мәліметтер жиынының жазулары. Мәліметтер жиыны логикалық кестелер болып келеді, жазулар ... ... ... алынады. Байланыстағы физикалық файлдар мен файлдық айнымалыларды мәліметтер жиыны мен кестелер әрекестіріледі. Delphi - де ... ... ... ... ... ... Table, Query, StoredProc және DesisionQuery.
StoredProc - қашықтықтағы Деректер қоырының ұйымдастырылуының әрекестірілуі.
DesisionQuery - шешімдер қабылдау жүйесінің ... ... ... ... ... TDataSet класы жатады - ол деректер қорының ауысуы мен оны ... ТTable мен ТQuery ... TBDE TDataSet ... шығады, ол TDataSet класының жұрнағы. Деректер қорында кестенің ... ... ... ... ... ТQuery - ол ... әр ... жол көрсету үшін керек. Деректер қорындағы жазулар саны Longint типінде RecordCount қасиетін анықтайды.
Деректер қорының ұйымдастыру операцияларында екі тәсіл ... ... ... ... әр ... ... үшін қолданады. Ол тәсіл локалды деректер қоры үшін немесе үлкен емес қашықтықтағы деректер қорына пайдаланылады. Навигациялық тәсілде ... жазу үшін оны ... үшін ... оны жою үшін қолданады.
Реляциялық тәсіл топтардағы жазуларды өндеу үшін қажет. Егер де бір жазуды өндеу керек ... да, онда ... ... ... ... ... тәсіл SQL - запростарында негізделген. Ол деректер қорының қашықтықтағы жұмысымен істейді.
ТTable - дың ерекшеліктері.
ТTable компоненті ... ... ... ... ... бір ... ... Локальды деректер қорында пайдаланылады және навигациялық тәсілінің негізінде құрылған.
Мәліметтер ... ТTable ... ... ... ... ол ... ... үшін қажет:
* жазуларды сұрыптау үшін;
* жазуларды іздеу үшін;
* кестелердің байланысын жасау үшін.
Белгілі индексті табу үшін, келесі ... ... ... Index Name ... Index ... muna ... ... белгілі индексі индекстер тізімінен алынады. ... ... ... және тәртібін анықтайтын атрибуттар. Қасиет мәліметтерді оқу және жазу әдістерімен байланысты аталады. Мысалы: дата объектісінің қасиеттерінің сипатталуы:
Month қасиетінің мәні private ... Fmonth ... ... ал оның ... ... үшін setMonth ... ... Басқаша комбинациялары болуы мүмкін.
Property Month: integer read Get Month write Set ... Month: integer read FMonth write ... ... ... ... ... онда тек оқуға болатын қасиет болады. read болмаса тек жазуға болатын қасиет.
Мысал. Екі қасиеті бар Tperson класының сипаттамасы:
Type
TName=string[15];
TAddress= ... ... TName; // Name ... ... ... // Address ... мәні
Constructor Create (Name: TName);
Procedure Show;
Function GetName: TName;
FunctionAddress: ... ... ... TAddress);
Public
Property Name: TName read GetName;
Property Address: Taddress read GetAddress write SetAddress End;
Листинг 1 - Екі ... бар Tperson ... ... ... ... ... Property сөзі жазылады. Қасиет атынан кейін оның типі және қатынас жасай алатын әдістердің аттары жазылады. Read ... ... ... ... ... ... ететін әдіс аты, write сөзінен кейін қасиеттің мәнін ... әдіс аты ... ... қасиеттің мәнін өзгерте алмау үшін қасиеттің сипаттамасында тек оқу әдісінің аты көрсетілуі керек. Жоғарыдағы ... Name ... тек ... ал Address ... ... да, ... да ... Мәліметтерді қасиет ретінде өрнектеу, объект қасиеттерінің сақтайтын өрістерге белгілі бір шектеулер қояды.
Мысал 1: Белгілі индекстің берілуі:
Table1. IndexName:= ... ... ... Table1. мен Table2. Бір кестемен байланысты, Name өрісі үшін indNamе индексі анықталған. Бұл индекс екі мәліметтер тобымен байланысты.
Мысал 2 . ... ... ... ... `Name; Post; ... қорының кестелер үшін Table1. Компонентімен байланысты, ... ... ... Name Post; BruthDay ... ... Ол ... белгілі және анықталған.
Берілген индекс үшін өрістерге амалдар жасау келесі қасиеттер арқылы жүзеге асыруға болады IndexFieldsCount и ... ... ... ... ... ... ... таблицы в режим монопольного доступа//
Table1.Close;
Table1.Excluisive:= true;
Table1.Open;
//Добавление индекса//
Table1.AddIndex (`indPost', `Post', ... ... ... ... string) процедурасы кестеден индексті өшіреді, егер ол Name ... ... ... ... ... ... ... жобада спорт тауарлар дүкенінің автоматты түрде ақпаратты жүйеде жұмысынның бағдарламасы берілген. Бұл кәсіпорынның кәсібі ... ... ... ... түрдегі функциялар енеді:
-кәсіпорынның кадрлық бөлімдегі жұмыскерлерді есебі;
-тауарлардың қоймадағы ... ... ... ... ... ... кірісі / шығысы;
-отчеттары (вывод отчетности).
MS Windows қосымшасында есептеулерге өте ... Borland Delphi 7 ... ... қоладанады.
Бағдарламаны жасауда, деректер қорын ұйымдастыру үшін, мәліметтер қорының құрылымын анықтайық. Алғашқысы ретінде MS Office Access ... қоры ... ол ... ... сақтауға ыңғайлы, оңай және сенімді.
Мәліметтер құрылымы кестесі:
- өлшем біріліктері;
- ... ... ... ассортименттер;
- персоналдар;
- бағалар;
- еңбек ақылары;
- кірістер;
- шығыстар.
кестесі тауарлардың өлшем бірліктерін сақтау үшін ... бір ... ... ... 2.1). Бұл ... мәліметтері мен справочнигін толтырғанда пайдаланылады.
Кесте 1 - Өлшем бірліктері
Өріс аты
Мәліметтер Типі
Өріс өлшемі
Өлшем ... ... ... ... мәліметтері сақталады, өзінің өрістерінің атаулары келесі кестеде берілген ... ... 2 - ... ... ... ... ... қызметкерлердің мәліметтері сақталады және ол тек бір ғана өрістен тұрады - ... 2.3). Бұл ... ... және анықтамаларында пайдаланылады.
Кесте 3 -
Өріс таулары
Мәліметтер Типі
Өріс ... ... ... ... ... сақталады кесте 2.4 және анықтамасында, құжатында ... 4 - ... ... ... өлшемі

Тексттік
40
Телефондары
Тексттік
10
Адрестері
Тексттік
30
кестесінде тауарлар туралы мәліметтер, -дің өздері туралы ... ... ... 2.5. ... 5 - ... ... Типі
Өріс өлшемі
Атаулары
Тексттік
50
Өлшем бірліктері
Тексттік
20

Тексттік
50

Тексттік
10

Тексттік
20
кестесінде кәсіпорынның қызметкерлерінің контакттік мәліметтері берілген және өріс атаулары жазылған. Кесте 6.
Кесте 6 - ... ... ... өлшемі
ФИО
Тексттік
70
Должность
Тексттік
30
Адрес
Тексттік
30
Телефон
Тексттік
10
Оклад
Тексттік
кестесінде кәсіпорындағы тауарлардың бағалары мен пайыз мөлшерлері берілген. Кесте 7.
Кесте 7 -
Өріс таулары
Мәліметтер ... ... ... ... ... наценки
Тексттік
кестесінде қызметкерлердің еңбек ақылары, еңбек ақы есебінің алым төлемдері және кәсіпорын қызметкерлерінің әлеуметтік аударымдары келесі кестеде берілген.
Кесте 8 - ... ... ... өлшемі
Сотрудник
Тексттік
60
Должность
Тексттік
30
Начальная дата
Тексттік
Конечная дата
Тексттік
Оклад
Тексттік
Премия
Тексттік
Больничные
Тексттік
Delphi - де форманың ашылуы
анықтамасының Delphi ... Access - пен ... ... көрсетейік. (сурет 2).
Мәліметтер қорының Delphi - де байланысы DataControls палитра компоненті ... ... ...

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ЖШС «КАНТ - ЭЙР»-дің шаруашылық субьектілік ұйым есебі мен бухгалтерия құрылысы98 бет
Тауарлардың есебі және оның бухгалтерлік есебінің принциптері25 бет
Жер сілкінсе, жағдайымыз не болмақ? Мекемелер мен мамандар ойлары3 бет
ЖШС КазЭкспо Аудит бойынша жүргізілген іс - тәжірибе27 бет
Лифтілер және олардың құрылымдары. Эскалаторлар5 бет
Тамақ өнімдерінің сапасын бағалауға қолданылатын зертханалық құрал- жабдықтар8 бет
Тұтынушылар талғамын зерттеу кезеңдері5 бет
Қазақстан Республикасында азық-түлік нарығын реттеу41 бет
"Бейсик тілінде берілген есепке программа құру."20 бет
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь