Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының қалыптасуы мен дамуы

Кіріспе 7
1 САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Сақтандыру нарығы: түсінігі, мәні және жіктелу классификациясы 11
1.2 Сақтандыру нарығының шетелдік тәжірибелері 17

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ
2.1 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының құқықтық және экономикалық аспектілері 23
2.2 Білім беру жүйесіндегі сақтандырудың алатын орны 34
2.3 Қазақстан республикасындағы сақтандыру нарығының қызметін талдау 39

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІ: МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының даму мәселелері 45
3.2 Қазақстан Республикасындағы бәсекелестік жағдайындағы сақтандыру қызметін жетілдіру жолдары 55

ҚОРЫТЫНДЫ 62

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 68

ҚОСЫМША
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Рыноктык экономиканың қазіргі жағдайында өнеркәсіп, сауда , банктік капиталының басым бөлігі жеке тұлғалардың немесе шаруашылық серіктестердің, акционерлік қоғамдардың, кооперативтердің меншігінде қалыптасқан. Сондықтан өрттер, апаттар, әртүрлі табиғи катаклизмалар немесе бәсеке шығындары, заңнамаға сәйкес залалдардың орнын толтыру осы тұлғалардың өздері өтеуіне тура келеді. Тағы бір айтатын жайт медициналық қызметтер төлемдері, мұндай жағдайлардың барлығында мемлекет көмек көрсетуге міндетті емес.
1. Алтынбекұлы Қ, Өсербайұлы С.Ө.«Сақтандыру» оқу құралы,Алматы 2006 жыл
2. Ә. Д. Қанатұлы «Қазақстан Республикасындағы сақтандыру қызметі және оның механизмдері» тақырыбындағы афтореферат, Алматы 2009 жыл
3. «Сақтандыру қызметі туралы» ҚР заңы 2000ж.18желтоқсан № 126-II
4. Құлпыбаев С, «Қаржы», Алматы 2007 жыл
5. Бельгибаев А. К, Рахимбаев А. Б, «Теория и практика страхования», 2-ое издание, Алматы 2010 жыл
6. К. Жуйриков, И. Назарчук, Р. Жуйриков, «Страхование: теория, практика, зарубежный опыт», Алматы 2000 жыл
7. «ҚРсақтандыру нарығын дамытудың 2005-2007жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы»
8. 2004-2006 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының сақтандыру рыногын дамыту Бағдарламасы. 01.07.2004 ж., №729
9. «Өзара сақтандыру туралы» ҚР заңы
10. «ҚР қаржы секторын дамытуға арналған 2007-2011жылдарға арналған тұжырымдамасы» 2006ж. 25 желтоқсан №1284
11. В. Д. Мельников, В. Д. Ли «Қаржының жалпы курсы» Оқу құралы,Алматы 2005 жыл
12. Ж. Ж. Байшукурова «ҚР сақтандыру нарығындағы өзгерістер серпінінің жағдайы мен даму динамикасын талдау» тақырыбындағы афтореферат, 2010 жыл
13. « Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың тұжырымдамасы», 2003 жыл 28 шілде №753
14. С. Құлпыбаев, В. Д. Мельников «Қаржы нагіздері» жоғары оқу орындарына арналған оқулық, Алматы 2009 жыл
        
        ӘЛ - ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес жоғары ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ Сақтандыру нарығының ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ
Орындаған
4 курс студенті ____________________________ Айтжанова М. Д. ... ... ... ... ... Қ. ... ... ____________________________ Садуллаева А.П.
(күні,қолы)
Қорғауға жіберілді
Кафедра меңгерушісі,
э.ғ.д. ... ... ... ... 2012
МАЗМҰНЫ
Кіріспе 7
1 ... ... ... МӘНІ ЖӘНЕ ... ...
1.1 ... нарығы: түсінігі, мәні және жіктелу классификациясы 11
1.2 ... ... ... ... 17
2 ... ... ... ... ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ
2.1 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының құқықтық және экономикалық аспектілері ... ... беру ... ... ... орны ... ... республикасындағы сақтандыру нарығының қызметін талдау 39
3 ... ... ... ... ... МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының даму мәселелері ... ... ... ... ... сақтандыру қызметін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... өзектілігі. Рыноктык экономиканың қазіргі жағдайында өнеркәсіп, сауда , банктік капиталының басым ... жеке ... ... шаруашылық серіктестердің, акционерлік қоғамдардың, кооперативтердің меншігінде қалыптасқан. Сондықтан өрттер, апаттар, әртүрлі табиғи катаклизмалар немесе ... ... ... ... ... орнын толтыру осы тұлғалардың өздері өтеуіне тура келеді. Тағы бір айтатын жайт медициналық қызметтер төлемдері, ... ... ... ... ... ... міндетті емес. Өйткені шаруашылық қызметті жүргізуде рыноктік жүйенің қалыптасуына байланысты экономиканы орталықсыздандыру қажеттілігі туды. Осы жағдайларды ескере отырып ... ... ... ... ... зардап шегушілерге шығынның орнан толтыруға сақтандырумен қамсыздандыруға мүмкіндік береді.
Диплом жұмысының зерттеудің ... және ... ... ... ... - ... ... сақтандырудың әлеуметтік-экономикалық табиғатын және теориялық негіздерін нақтылап, бәсекелестік жағдайдағы сақтандыру ... ... ... ... сонымен қатар экономиканың даму сатысына қарай жетілдіру жолдары мен даму бағыттарын айқындау болып табылады. Осы ... жету үшін ... ... шешу ... ...
- ... ... сақтандырудың әлеуметтік-экономикалық мәні мен оның жіктемесін нақтылау;
- Қазақстан Республикасының сақтандыру жүйесінің даму эволюциясына баға беру;
- қазіргі жағдайдағы ... ... ... ... бағыттарын айқындап, оның даму ерекшеліктеріне талдау жасау;
- шетел тәжірибесіне сүйене отырып, сақтандыру қызметінің артықшылықтарын қалыптастырушы ... ... ... тәжірибемен ұштастыру.
Қазақстанда сақтандыру ісінің болашағы неден көрінеді? Біздің көзқарасымыз бойынша ол мыналармен тұжырымдалуы керек:
* оның барлық салалары және түрлері кең ... ... ... ... және ... ... ... үйлесуі;
* оның барлық кезеңінде тәуекелді басқару механизімін жетілдіру;
* сақтандыру қорғанысы жүйесіне ең ... және ірі ... ... ... сақтандыру бойынша ұзақ мерзімді кезеңге тұрғындармен өзара қарым қатынасын ынталандыру;
* шеккен зиянды толық және мезгілімен ... ... ... ... және ... белгілеуден сақтандырудың барлық шарттарын жетілдіру;
* сақтандыру компаниялары сақтанушы алдында ... ... ... ... және қаржылық кепілдендіре отырып қамтамасыз етеді.
Бұл мәселелерді шешу үшін ... ... және ... бойынша нарықтық механизм, бәсекелестік және мемлекеттік шаралармен өзін өзі ... ... ... ... жан ... шаққандағы қатынасының көрсеткіштері бойынша Қазақстан дамыған елдердің тобынан әлдеқайда артта қалып келе жатқанымен, ТМД ... ... ... ... ... ... осы ... Қазақстанда бір адамның басына 7040,1теңгені (145,9 курсымен 48,3 доллар) құраса, әлем елдерінің арасындағы көшбасшы ... бұл ... - 4290 ... ... ... елдердің тобында сақтандыру сыйлықақыларының халықтың жан басына шаққандағы қатынасының көрсеткіштері ... ... 2934,1 ... ... оның ... 981,3 доллар басқа сақтандыру түрлеріне қатысты болса, 1952,8 доллар - тек қана өмірді ... ... ... де, ... ... сыйлықақыларының халықтың жан басына шаққандағы қатынасының көрсеткіштері 2008 - 2009 ... 8024,4 ... 5642,8 ... дейін төмендесе, 2010 жылдан бастап бұл көрсеткіштің ... ... ... ... әсерінен 7040,1 теңгеге дейін тұралай бастады.
Қазіргі кезде сақтандыру нарығы зейнетақы және банк секторларымен салыстарғанда қаржы секторының неғұрлым аз бөлігіне ( ... ... ... ... ... ... ... 6 есе және банк секторынан 63 есе аз ) ие ... ... ... ... ... бойынша жоғары өсу қарқынын көрсетуде және сақтандыру заңнамасындағы бірқатар өзгерістерге және нарыққа шетелдік ойыншылардың келуіне байланысты өспелі ... ... ... ... ... экономикасының қалыптасуы кезеңінде экономикалық реформа аясында сақтандыру жүйесі де жетілдірілді.
Сақтандыру ел экономикасының стратегиялық секторы ретінде ... ... және ... ... субъектілерге келтірілген материалдық залалдарды өтеу жолымен қоғамдағы әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... ... мен жағымды тенденциялары елдегі қолайлы макроэкономикалық жағдайлардан және ... ... ... ... ... ... туындаған. Сақтандыру нарығы біздің елде қарқынмен өсіп келеді. Оны жалпы ішкі өнімдегі сақтандыру сыйлықақыларының ... ... ... жұмысындағы иллюстрациялар саны -13,
соның ішінде:
4- сурет, 9 - кесте.
Пайдаланылған әдебиеттер саны -.
Жұмыс ... 60 ... ... - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жасау мен орындауға байланысты, Қазақстан Республикасы заңдарының талаптарына ... ... ... ... ... ... ... асырылатын қызметi
Сақтандыру нарығы - бұл ерекше әлеуметтік орта, кең ... ... ... ... куәлігін- полисін) сатып алу- сату жөніндегі экономикалық ... ... - ... ... ... ... қажетті төлем қабілеттілігі мен қаржылық тұрақтылығының қажетті деңгейін ... ету ... ... және ... сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер мөлшерінің, сақтандыру сыйлықақысы ставкаларының экономикалық-математикалық есептеулерін жүргізуге байланысты қызметті ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымы жүргізіп жатқан және жүргізуді жоспарлап отырған сақтандыру түрлерінің ... мен ... ... жүргізетін, уәкілетті органның лицензиясы бар жеке тұлға
Сақтандыру омбудсманы - сақтандыру нарығына қатысушылар арасындағы өзара ... ... ... ... өз ... тәуелсiз жеке тұлға
Уәкiлеттi орган - Сақтандыру қызметін мемлекеттік реттеуді және қадағалауды Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
ҚР - Қазақстан Республикасы
АҚШ - ... ... ... - ... ... ... ... - Тәуелсіз Мемлекеттер достастығы
БСҰ - Бүкіләлемдік Сауда Ұйымы
ҚЕХС(МСФО) - Қаржылық ... ... ... ... ... Рыноктык экономиканың қазіргі жағдайында өнеркәсіп, сауда , банктік капиталының басым бөлігі жеке тұлғалардың немесе ... ... ... ... ... меншігінде қалыптасқан. Сондықтан өрттер, апаттар, әртүрлі табиғи апаттар немесе бәсеке шығындары, ... ... ... орнын толтыру осы тұлғалардың өздері өтеуіне тура келеді. Тағы бір айтатын жайт медициналық қызметтер төлемдері, мұндай жағдайлардың ... ... ... ... ... емес. Өйткені шаруашылық қызметті жүргізуде рыноктік жүйенің қалыптасуына байланысты экономиканы орталықсыздандыру ... ... Осы ... ескере отырып тәуекелдерден қорғау маңыздылығы туды. Сақтандыру зардап шегушілерге ... ... ... ... ... ... береді[1].
Қазіргі таңда сақтандыру қоғамның әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында рыноктық әдістермен экономиканы басқарудың негізгі құралы болып табылады. Сақтандыру ... ... тек қана ... мен ... ... сақтау ғана емес, сонымен қатар мемлекеттің макроэкономикалық мәселелерін шешу секілді қызметтерді атқару болып табылады. Сондықтан, рыноктық ... ... ... ... ... ... шешудегі экономиканың стратегиялық секторы болып отыр. Қазақстанда жеке меншіктің дамуымен бірге сақтандырудың да рөлі ... ... ... ... сақтандыру нарығының көрсететін қызмет түрлерінің саны шектеулі және тиімділігі аз, белсенділігі төмен ... ... ... ... ... ... ... айтуға болады:әлемдік нарықта сақтандыру қызметінің 500 жуық түрі болса, біздің елімізде оның 40 жуық түрі ғана ... ... Ал ... ... ... бойынша елімізде 38 сақтандыру компаниясы жұмыс істесе, соның 7-і өмірді сақтандыру саласы бойынша екен. Дамыған елдерде 10000 жуық компаниялар, кейбіреулері ... ... бір сала ... қызмет көрсетуге бейімделген. Қазіргі таңда еліміздегі төтенше жағдайлар мен нарық жағдайындаға тәуекел шығындарын мемлекеттік бюджеттен жұмсауға тура келуде. Сақтандыру нарығының ... ... бар. ... ... ... ... халықаралық стандарттарға сай және қарқынды дамыған сақтандыру ... ... ... ететін біртұтас сақтандыру жүйесін құруды талап етіп отыр. Сақтандыру секторы ... ... ... ... ... ... айту ... Сақтандыру нарығының дамымауы оған түсетін капитал көлемінің аздығында.Оған себеп сақтандыруға деген ынталандырудың жетіспеушілігі, соның ... ... ... ... ұзақ ... ... жасаудағы отандық қаржы ұймдарына деген сенімсіздігі. Қазіргі таңда сақтандыру нарығының дамымауы оны жетілдіру мемлекеттік деңгейдегі мәселе ... ... Бұл ... айта ... тағы бір ... ... нарығының дамымауының себептері ретінде тәжірибенің жеткіліксіздігі ғана емес, сонымен бірге халықтың ... және ... ... әлі ... ... Осы таңдағы мәселелерді шешетіндей арнайы механизмдер қаралып, сақтандырудың потенциалын анықтайтындай зерттеулердің жоқтығында. Осы себептер ... ... ... ... ғылыми зерттелу дәрежесі. Қазіргі кезде қалыптасып отырған ұлттық экономикадағы ... ... ... ... отырған жағдайлар кезеңінде сақтандырудың жаңа рөлін жан-жақты зерттеу өте ... Атап айту ... У. ... А. Смит, Д. Рикардо, К. Маркс және т.б. ғұлама ғалымдардың математика және экономика бойынша еңбектерінде сақтандырудың негізі қаланып, ... ... мәні ... және ... ... теориясы ғылыми негізделіп, сақтандырудағы актуарлық есептердің мәселелері ... ... ... әлеуметтік-экономикалық қатынастар жағдайында сақтандыру қызметінің даму мәселелері сақтандыру бизнесін ұйымдастырушы мамандардың ... кең ... ... ... ... оның әлеуметтік-экономикалық және қаржылық қатынастар жүйесіндегі, ұдайы өндіріс ... рөлі ... ... ... ... және ... ... еңбектер жазған. Олардың ішінде К.К. Жүйріков, У.Б. ... С.Ө. ... Э.А. ... А.Г. ... ... А.К. ... И. ... Э.С. Гребенщиков, Белгібаев А.К, С.Л. Ефимов, Рахимбаев А.Б, А.М. Годин, В.Д. Мельников, О.Э. Лер, Ө.Қ. ... ... Қ.Е., ... ... және т.б. ... ... бар. Бұл авторлардың еңбектерінде сақтандыру қызметінің және өнімдерінің жіктелуі қарастырылған және сақтандырудың жеке типтері, түрлері бойынша ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктерінің мәні ... ... ... ... әртүрлі салаларындағы өндірістік және қаржылық қызметтермен байланысты түрлі тәуекелдерді сақтандыруды ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктері анықталған. ... және ... ... ... әдебиеттерде сақтандыру бойынша жазылған еңбектер көбіне оқу құралы ретінде және орыс тілінде жарық ... ... ... ... ... десе де ... Ал ... басылымдарда жарық көретін мақаларда сақтандыру қызметінің қалыптасуының өзекті мәселелері ғана талқыланады. Бұл басылымдарда сақтандырудың экономикалық аспектілері ... ... ... ... ... жаңа ... сақтандырудағы менеджмент толық сипат алмаған. Сондықтан, жаңа қоғамдағы ... ... ... және даму ... өзектілігі, тәжірибелік маңыздылығы және теориялық тұрғыдан жеткіліксіз өңделуі жұмыстың объектісін, пәнін, мақсатын және міндеттерін анықтап отыр.
Диплом ... ... ... және ... Дипломдық жұмыстың мақсаты - Қазақстан Республикасындағы сақтандырудың әлеуметтік-экономикалық табиғатын және теориялық ... ... ... ... ... қызметінің қалыптасу жағдайына талдау, сонымен қатар экономиканың даму сатысына қарай жетілдіру жолдары мен даму бағыттарын айқындау болып табылады. Осы ... жету үшін ... ... шешу ... ...
- бәсекелестік ортадағы сақтандырудың әлеуметтік-экономикалық мәні мен оның жіктемесін нақтылау;
- Қазақстан ... ... ... даму ... баға ...
- қазіргі жағдайдағы сақтандыру қызметін ұйымдастырудың басымды бағыттарын айқындап, оның даму ... ... ...
- ... ... ... отырып, сақтандыру қызметінің артықшылықтарын қалыптастырушы стратегияларды белгілеп, ... ... ... ... - ... ... әлеуметтік-экономикалық саласы ретіндегі сақтандыру жүйесінің қалыптасуы мен шаруашылық қызметтегі пайда болатын тәуекелдерге қарсы тұратын қаржылық қорғаныс институты ретіндегі сақтандыру қызметі. ... пәні - ... орта ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық және экономикалық аспектілері болып табылады.
Зерттеудің ... және ... ... - ... ... мәселелері, тұрақты даму теориясы, сондай-ақ күрделі әлеуметтік-экономикалық жүйені стратегиялық басқару сұрақтарын жан-жақты талдаған танымал ... және ... ... еңбегі диссертациялық зерттеудің жалпы теориялық негізі болып табылады. Жұмыстың методологиялық негізін сақтандыру ... ... оның ... интеграция және жаһандану жағдайындағы тұрақты даму мәселелерін шешуге арналған Қазақстан Республикасының заң шығарушы және ... ... ... ... ... актілері құрайды.
Зерттеудің ақпараттық базасы ретінде статистикалық мәліметтер, Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңнамалық актілері, қаржы рыногы мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау Агенттігінің ... осы ... ... ... мен ... болып табылады. Осы жұмыста монографиялық зерттеу, ғылыми-абстрактілік әдіс, байқаулар, зерттеулер, салыстырмалар, жүйелі және факторлық талдау, негіздеу, салыстырмалы ... ... ... ... ... қолданылды.
Жұмыстың ғылыми жаңалығы. Сақтандыру қызметінің концептуалдық алғышарттарын әзірлеу және маңызды бағыттарын негіздеу ... ... ... ... ... тұстарына мыналар жатады:
- қаржылық шығындарды төмендету мақсатында құрылған және жеке субъектілердің экономикалық тәуекелінің бірігуіне негізделген қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі орны анықталды;
- рыноктың қазіргі даму ерекшеліктерін ескере ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне қалыптастырып, сақтандыру қызметінің жетілдіру стратегиялары әзірленді.
- зиянды қайтару мақсатындағы кәсіпкерлік қызметтің ерекше түрі ретінде, ... және жеке ... ... ... ... ... ... экономикалық мазмұны анықталды.
- сақтандыруға тиесілі қызметтердің мәні мен маңызы ... бұл ... ... ... ... ... қағидалары анықталды.
Жұмыстың құрылымы мен көлемі. Дипломдық жұмыстың құрылымы зерттеудің мақсатымен және міндеттерімен анықталып, тақырыпты ашуға негізделген. Дипломдық жұмыс кіріспе, үш ... ... ... ... тізімінен тұрады.
1 сақтандыру нарығының экономикалық мәні және теориялық аспектілері
1.1 сақтандыру ... мәні және ... ... нарығы" түсінігі отандық экономикалық әдебиеттерде жақында ғана қолданыла бастады. Сақтандыру ісіндегі мемлекеттің монополиялық жағдайында сақтандыру нарығының болуы туралы сөз де ...
16 ... ... ... ... ... ... 1601 жылы Парламент Актісімен бекітіліп, ол саудагерлер арасындағы сақтандыру жағдайларына қатысты деп аталса керек. Ұзақ уақыт бойы сақтандыру ... ... ... бөлігі ретінде өмір сүріп келеді.Сонымен бірге, ежелгі ... мен ... ... де саудагерлер мен қолөнершілердің бір біріне көмек ретіндегі ұйымдар негізінде пайда ... ... ... ... ... ғылыми зерттеудің екі саласы аса маңызды орын алды. Бірі ықтималдылық теориясының дамуы, екіншісі - өлім ... ... ... ... ... сақтандыруды ғылыми қатаң математикалық ұйымдастырудың ірге тасы қаланды. Бұл 17 ғасырдың соңы - 18 ... басы ... Дәл осы ... ... ... ... негізделген өмірді сақтандыру қоғамдары пайда бола бастады[5]. ... ... ... ... ... капиталистік шаруашылықтың өркендеуімен байланысты. Машиналар, еңбек ететін ірі кәсіпорындардың пайда болуына ықпал еткен өнідірістің көбеюі ғимарат, қымбат ... ... және т.б. ... бастапқы үлеске капитал жұмсау қажетігін туындатты. Сонымен бірге, нарықтық экономикаға көшудегі жеке меншік ұйымдар(акционерлік қоғамдар, кәсіпорындар т.б.) ... ... мне ... ... ... ... ... шығындарға себеп болды. Осы шығындардың құндылығы зор сомалармен өлшенді. Әрине, осының барлығы олардың ... ... ...
19 ... ... жартысынан бастап мемлекет сақтандыру сахнасына аяқ басты, әуелі жеке сақтандырушылардың бәсекелесі түрінде. Сақтандырудың елеулі экономикалық және әлеуметтік маңызын ... ... ... өз ... пайдалануды көздеді. Салыстырмалы ұзақ мерзімге сақтандырушының иелігіне өтетін капиталды жинақтау әсіресе тартымды ... ... ... ... ... ... дамытуда аса маңызды мемлекеттік қорларды орналастырудың жаңа көзін құрады.
Кооперативтік сақтандырудың қуатты дамуы осы кезеңге тән ... ... ... ауыл ... мен ... жеңістерге жеткен кооперация, сақтандыру ісін кооперациялауға көшті. Бұл бағытта да ол үлкен жетістерге қол жеткізді.
Осы кезеңде сақандыру ғылымының пайда ... ... дами ... ... ... ... ... ерекше қоғамдар, сақтандыру бойынша арнайы оқу орындары пайда болды.
КСРО - да сақтандыру ерекше ... ие ... ... ... Комиссарлары кеңесінің туралы 1918 ж. 23 наурыздағы декреті сақтандыру туралы алғашқы заңнамалық акт ... ... жеке ... ... қоғамдары мен ұйымдары (акционерлік, жарналық және өзара) жойылды, ал олардың мүлкі республиканың қарамағына өтті. Тек кооперативті ұйымдардың жылжымалы ... мен ... ... ... ... жоқ. 1919 жылы ... сақтандыру, ал 1920 жылы - мемлекеттік мүлікті сақтандыру тоқтатылды.
1921 жылы Қаржы халық комисссариаты құрамында Мемлекеттік сақтандыру бас ... мен ... ... сақтандыру органдары құрылды. Мемлекеттік сақтандыру (Госстрах) органдары өз әрекетін шаруашылық есеп принциптерінде құрды. ... ... ... ... бөліп беріп, сақтандыру операциялары бойынша жауапкершігі болмады.
Жеке сақтандыру елдегі советтік ақшаның тұрақтылығын ... ... ақша ... ... ғана дами ... ... ... өмірді аралас сақтандыру, кейіннен - жазатайым жағдайлардан сақтандыру (жеке және ұжымдық), жолаушыларды сақтандыру енгізілді. Мемлекеттік сақтандырудың ... ... ... мен ... КСРО жалпы экономикалық саясатымен анықталды. Ұжымшарлардың (колхоз) мүлкін сақтандыруды қоса, кооперативті ұйымдардың мүлкін ... ... ... ... ... ... ... ісін ұйымдастыруды жақсарту мақсатында жеке және мүліктік сақтандырудың барлық түрін өткізу ережелері қайта қаралды. ... ... ... ... ... да ... жүргізілді. 1958 жылға дейін Госстрах жүйесі қатаң орталықтандырылған еді, ал 1958 жылдан ... ... ісі ... ... ... министрліктері қарамағына берілді.
Тәуелсіз Қазақстанда алғашқы сақтандыру компаниялары 1990 жылы пайда болды. Олардың ұйымдастыру құрылымдары кооперативтер пен серістестіктерден ... ... ... ... 1993 ... заңның қабылдануымен біздің мемлекетіміздің сақтандыру заңнамасының негіздері қаланды, сақтандыру ұйымдарының саны 900 жетті. Әрине, олардың көбінің сақтандыру ... тек ... ғана ... ... Заң ... тек 13 ... ғана орындай алды. Осы жылы 38 компанияның бастамасымен Қазақстан Сақтандырушылар Одағы құрылды.
ҚР президентінің 1994 жылдың 19 сәуіріндегі ... ... ісін ... қадағалау жүйесін енгізу құқығын берді. Қаржы министрлігі құрамында Сақтандыруды ... ... ... ... ... жаңа заң ... және ... иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру енгізілді. Республикадағы сақтандыру нарығын дамытудың алғашқы тұжырымдамасы жарық ... ... ... 2004 ... ... , тағы бір заң, және де 2002 ... дейінгі Қазақстан сақтандыру нарығын дамытудың жаңа мемлекеттік тұжырымдамасы енгізілді.
2004 жылы 6 ... ... ... ... ҚР ... ... және ... ұйымдарын реттеу және қадағалау Агенттігі (ҚҚА) құрылды. Агенттікке Сақтандыру нарығындағы ... ... мен ... ... ... ... сақтандыру ұйымы өз активтерi есебiнен жүзеге асыратын сақтандыру төлемi арқылы сақтандыру шартында ... ... ... ... өзге де оқиғалар туындаған кезде жеке немесе заңды тұлғаның заңды мүдделерiн мүлiктiк ... ... ... ... кешенi.[3]
Экономикалық категория ретінде сақтандыру бұл әртүрлі тәуекелдер кезіндегі сондай-ақ азаматтарға олардың өміріндегі белгілі бір жағдайларда көмек көрсету кезіндегі шығындарын өтеу үшін ақша ... ... ... құру және ... ... мен ... жиынтығын қамтитын экономикалық қатынастар жүйесі болып табылады.[1]
Сақтандыру қызметi - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жасау мен орындауға ... ... ... заңдарының талаптарына сәйкес уәкiлеттi органның лицензиясы негiзiнде жүзеге асырылатын қызметi, сондай-ақ өзара сақтандыру қоғамдарының сақтандыру ... ... және ... байланысты, Қазақстан Республикасының өзара сақтандыру туралы заңнамалық актісіне сәйкес лицензиясыз жүзеге асырылатын ... заңы 2000 ж. 18 ... № 126-II ... ... ... бұл ерекше орта болып саналады, сақтандыру бойынша қызметтер көрсету саласы, яғни ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың қалыптасу аясы. Сақтандыру сату-сатып алу кезендерiнде объектi ретiнде ... ... да осы ... ... және ... жүзеге асуын iс- әрекет көрсетедi. Сақтандыру нарығының пайда болуы мен ... бұл ... әр ... ... апаттардан және қауiп-қатерден сақтау мақсатында, нысанға көмек көрсетуде, сонымен қатар ақшалай қамтамасыздандыруға арналған бағыт. Басқаша айтқанда, сақтандыру ... бұл ... ... ... мен және де ақша ... ... құрылады.
Сақтандырудың экономикалық мәні барлық қатысушылардың төлемдері есебінен оқыс оқиғаға ұшырағанға көмек көрсетілетіндігінде. ... ... -- ... ... мен ... ... болған кезде жеке және заңи тұлғалардың мүліктік мүдделерін қорғау және оларға материалдық зиянды төлеу үшін ... ақша ... құру және ... жөніндегі қайта бөлгіштік қатынастардың айрықша сферасы.
Сақтандырудың мәнін анықтай келе, келесідей функцияларын атап айтуымызға болады:
- реттеуші - нарық ... ... ... ... - ... операцияларын орындауға байланысты табыс әкеледі;
- бағалық- сақтандыру компаниялары қызметіне баға орнатуды қамтамасыз етеді;
- сенімділік- сақтандыру операциялары жағымсыз жағдай туындағанда ... ... - алу ... ... ... қызметiн ұйымдастыру және мемлекеттiк реттеу мен лицензиялауды ... ... үшiн ... ... ... мен ... ... А). Сақтандырудың мынадай түрлері бар:
* Салалық белгілері бойынша:
* Өмірді сақтандыру ... ... ... ... деңсаулығы және енбекке жарамдылығы табылады.
* Мүлікті сақтандыру нарығы, оның обьектілері болып жер, әуе және су көлігі, жүктермен байланысты басқа да ... ... ... ... ... ... жүктерді, соның ішінде багажды, тауарларды және өнімнің басқа барлық түрлерін қоса алғанда ... ... оған ... етуге байланысты тұлғаның мүліктік мүдделеріне жүктердің тасымалдану әдісіне қарамастан оның зақымдануы, жойылуы, ... ... ... ... ... ... өтемі мөлшерінде қайтару.
* Азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру барлық тәуекелдерді сақтандыру салдарынан үшінші тұлғаларға келтірілген залалды өтеу міндетіне байланысты тұлғаның мүліктік мүдделеріне ... ... ... ... ... ... Ипотекелық сақтандыру, ипотекалық тұрғын үй қарызы бойынша кепілдік мүлік болып табылатын тұрғын үйдің ... құны ... ... ... ... ... тұрғын үй қарызы келісімшарты бойынша міндеттемелерді орындамауы салдарынан ... ... ... ... ... ... өтемі мөлшерінде қайтару.
* Сақтандыру индустриясының ұйымдастыру құқықтың түрлеріне байланысты:
* Мемлекеттік сақтандыру сақтанудың ... ұйым ... ... сақтандырудың түрі. Осы жағдайда мемлекет өзінің экономикалық операцияларын сақтандыру арқылы, өзінің қаржы ресурстарына кепілдік бере алады.
* Акционерлік сақтандыру бұл ... ... ... ... саналатын сақтандыру қызметінің түрі.
* Өзара сақтандыру, өзара көмек беруді қамтамасыз етуге бағытталған қауіпсіздікті сақтандыру ... ... ... ... емес ұйымдық формасы. Ол сақтандыру операцияларын кооперативтер жүргізілуімен түсіндіріледі.
* Медициналық сақтандыру ол халықтың денсаулығын сақтаудағы әлеуметтік мүддесін қорғау ... ... ...
* ... ... ... ... Ерікті сақтандыру - тараптардың еркін білдіруіне орай ... ... ... Ерікті сақтандыру нысанындағы сақтандырудың жекелеген сыныбын (түрін) жүргізу ... ... ... ... ... ішінде сақтандырудың жекелеген сыныптары шенберіндегі пруденциялық нормативтер уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерімен белгіленеді.
* ... ... - ... ... ... орай ... асырылатын сақтандыру. Ол сақтанушының есебінен жүзеге асырылады. Міндетті сақтандыру кезінде сақтанушы сақтандырушымен осы сақтық қатынастарды реттейтін құқықтық актімен белгіленген ... ... ... ... ... сақтандырудың келісімшарты өзінің қызметтерін ұсынған кез келген сақтандырушымен жасалуы мүмкін. Мемлекеттік сақтық ұйымы үшін мұндай келісімшарт жасасу оның міндеттілігі болып ... ... ... ... Жеке ... ... - жеке тұлғаның мүддесін, оған қатысты оның өмірін, деңсаулығын және сақтанушының өзінің де және үшінші жеке ... да ... ... ... Жеке ... ... ... азаматтарға олардың өмірінде белгілі бір оқиға болған кезде алдын ала келісілген ақша сомасын төлеу.
* Мүлікті сақтандырудың арналымы ... ... және ... ... оқиғалардың әр түрлі мүлікке келтірген зиянын өтеуінде. ... ... ... әр ... ... ... және олармен байланысты мүдделер болады.
5) Сақтандыру қызметіне сұраныс пен ұсыныстың көлемдеріне қарай ішкі, ... және ... ... ... ... болады.
* Ішкі сақтандыру нарығы - ... ... ... ... сақтандыру қызметіне тікелей сұранысы бар жергілікті нарық.
* Сыртқы сақтандыру нарығы - ішкі ... ... ... және осы аймақтан тыс жерлердегі аралас сақтандыру компанияларына да бейімделген нарықты айтады.
* ... ... ... деп - ... ... шаруашылық аумағындағы сақтандыру қызметіне сұраныс пен ұсыныстың мәнін түсіну керек.[1]
Сақтандыру ... ... ... ... ... және ... ... қорғау институты ретінде әрдайым дамып келеді.
Сақтандыру қызметін ұйымдастырудың теориялық-әдістемелік мәселелерінің негіздері: - экономиканың қорғаушы саласы ретіндегі сақтандыру қызметінің ... ... ... ... мәні ... ... оның қазіргі заманғы Қазақстан экономикасындағы рөлі мен артықшылықтары, белгілері, үрдісі зерделенді; экономиканың қорғаушы саласы ретіндегі ... ... ... мен ... байланыстары, атқаратын қызметтері зерттелініп, жалпы құрылымдық негіздері жіктелінді; сақтандыру саласындағы әртүрлі ғалымдардың ойлары зерделенді. Рыноктық экономика жағдайында тәуекелдікті тиімді ... ... ... ... ... ... табылады. Сақтандыруда өндіріс, айналым, материалдық игіліктерді айырбастау және тұтыну ... ... ... ... ... ... ... іске асады. Ол барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер мен қоғам мүшелеріне шығындарын өтеуде кепілдік береді, яғни көптеген тұлғалар арасында бөлу ... ... ... жеке ... ... ... шығындарын өтеу әдісі ретінде көрініс береді.
Сақтандыру қызметі - бұл ... ... және ... ... ... ету ... қаржы рыногында пайда алу үшін қордың уақытша бос қаражаттарын пайдалану және ... ... ... ... ... ... ... болған зияндарды қайтару жағдайында, заңды тұлға тарапынан кәсіпорындардың, ұйымдардың, ... ... ... ... ... ... ... бойынша сақтандыру қорын құруға негізделген кәсіпкерліктің ерекше түрін көрсететін сақтандыру қызметінің қатысушылары арасындағы ерекше тұйықталған қатынастар ... ... ... сақтандыру - сақтандырушы мен сақтанушы ... ... ... ... яғни ... бір бөлігі сақтандыру сыйақысы ретінде (ақшалай немесе натуралды үлгіде) бір ... ... ... ... ... түрінде сақтандыру оқиғасы туындаған кезде қайтарым жағдайына беріледі.
Сақтандыру қызметіндегі ұдайы өндіріс процесінің бірінші сатысы азаматтардың, кәсіпорындардың, мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... сақтандыру қорғанысы қызметін сатып ала отырып, нетто-табыстан сақтандырушыларға төлейтін сақтандыру сыйлықақыларының есебінен, сақтандыру қорларын құру ... ... ... ... етеді. Бұл сақтандыру қызметін сатып алу-сату сатысы.
Сақтандыру қызметіндегі ұдайы өндіріс процесінің екінші сатысы - сақтандыру қорларын құру және ... Бұл ... ... бір ... ... ... құра ... оларды сақтандыру тарифтерінде, бизнес-жоспарда көрсетілген бағыттар бойынша, мемлекеттік нормативтерге (мысалы, сақтандыру қорларын құру және орналастыру ... ... сай ... ... ... ... өндіріс процесінің үшінші сатысы - сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру жолымен, нақты зардап ... ... ... өтеп беру үшін сақтандыру қорын пайдалану арқылы сақтандыру қорғанысының жекелей жүзеге ... ... ... ... ұдайы өндіріс процесінің төртінші сатысы - сақтандыру төлемдерінің сақтанушылардың ие болу, басқару, қолдануымен байланысты ... ... ... ... тұлға алдындағы жауапкершілігін қанағаттандыруды қамтамасыз етуімен байланысты. ... ... ... талдай келе, біз терминіне қатысты үш категорияны береміз. Біріншіден, бұл қатысушылар арасында туындайтын экономикалық қызығушылықтарды қорғау тәсілі болып ... ... ... ... - ... қатынастар жүйесінің ажырамас бөлшегі болады. Үшіншіден, сақтандыру қызметі - бизнес түрі болып табылады. Қазақстандағы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... сүйенеді, оған жалпы құқықтық актілер, арнайы сақтандыру заңнамалары және ведомстволық нормативтік құжаттар кіреді. Сақтандыру қызметін мемлекеттік реттеу ұлттық ... ... ... және ... сақтандыру секторын әсерлі бақылауды қамтамасыз етеді. Бүгінгі таңда Қазақстанда сақтандыру ... ... ... ... ... ... заңы бар. ... экономиканың бұл саласы халықаралық стандарттар мен қағидаларды қолдана отырып, табысты жетілдіруді ... ... Осы ... ... ... заңнамаларын тиімді, тұрақты сақтандыру қызметін дамытуға көмек көрсету ... мен ... ... ... ... ... ... келешектегі ынтымақтастықты дамытуға бағытталған халықаралық талаптарға сәйкестендіруді қамтамасыз ету қажет. Сақтандыру ұйымдарының қызметін қадағалау және реттеу жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... механизмдері мен жаңа тәсілдерін әзірлеу қажет. Шетелдерде сақтандыру институты әлеуметтік-экономикалық жүйенің негізгі құрамдасы ретінде өте ... ... ал ... ... осы ... ... қарқынды дамытуды талап етеді. Осыған орай сақтандыру жүйесін қарқынды дамытудың жолы ... мен ... ... салық салу жүйесін жетілдіру болып табылады.[2]
Сақтандыру компанияларының қызметі белгісіздікке негізделетінін ... ала ... ... ... оның ... және күтілетін болашақ қаржылық жағдайын көрсететін мүмкін болатын жағдайларды ескеру керек. Осыған орай бүгінгі күні ... ... ... ... жүйесін құру мәселесі өзекті болып табылады.
1.2 САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ШЕТЕЛДІК ТӘЖІРИБЕЛЕРІ
Қазіргі кездегі АҚШ сақтандыру нарығы мен бизнесі әлемде ең жақсы ... ... ... ... ... ... ... бүкіл сақтандыру нарығының 50%-дан астамын бақылап отырады. АҚШ 10 мыңдай сақтандыру компаниялары жүмыс жасайды, олардың 8 мыңнан астамы ... ... ... ... АҚШ әр штатының өзінің сақтандыру туралы заңы және сақтық бақылауы болады, сондықтан да ол жақта бірыңғай сақтандыру туралы заң және ... ... ... ... әр штат ... ... капиталын, көрсетілетін сақтандыру түрлерін бекітеді, өзіне қарасты сақтандыру ұйымдарына бақылау жүргізеді. сақтандыру қызметін қадағалап, ... ... ... және ... ... лицензиялар береді.
АҚШ сақтандыру үйымдарының екі типі бар: акционерлік қоғамдар және өзара ... ... Ол ... ... ... ... жоқ. ... акцияларын жеке және заңды тұлғалар иеленеді. АҚШ тарихи түрде сақтандыру компаниялары ... ... ... қоғамдарының үлесі басым болады деген ой қалыптасқан, бірак олардың саны акционерлік ... ... ... ... ... үш типі ... бенефиттер (өмір мен денсаулықты сақтандыру,зейнетақыны сақтандыру, жинақтаушы, автокөліктерді сақгандыру, медициналық сақтандыру жане ... жеке ... (бұл ... ... сақтандыру,автокөлікті және азаматтардың өзге де мүлкін сақтандыру жатады);
3) коммерциялық (сақтандырудың барлық басқа түрлері).
Барлық сақтандыру компанияларының ... ... 1,6 ... Бір ... ... орта есеппен 950млн.доллар, ең ірі 12 компанияға 45 млрд.доллардан келеді. АҚШ сақтандырушыларының әрекетін үш ... ... ... ... ... ... A.M.BEST, Moody S, Standart & Poors. Бұл компаниялар ... ... ... ... ... ... ... каталогтар шығарады, сенімділік рейтингін және төлем қабілеттілігі туралы мәліметтерді жариялайды.
Брокерлік компаниялардың ... ... ... ... Бұл ... баска компаниялардың қызметін талдайды, олардын қаржылық жағдайын, төлемдерін, сервистік қызмет көрсету денгейін, қызметіндегі икемділікті, қызметтер бағасын және тағы ... ... ... ... ... ұстанатын қағида ірі сақтандыру компанияларының жоғары авторитеттері, сондықтан да ... ... ... зеинетақы қорларына тиесілі бірнеше миллиардтық ақша қаражаттарын капиталды одан әрі көбейту мақсатында береді. Бұл қаражаттарды басқарғаны үшін сақтандыру компаниялары комиссиондық ... ... 0,1%) ... ... өндірістік корпорация-лармен тығыз байланыста. Осылайша, өндірістік корпорациялардың әрбір 100 директорлар кеңесінің ... ... ... ... ... негізін акционерлік қоғамдар мен өзара сақтандыру қоғамдары құрайды. ... мен ... ... - ... агенттерінің немесе тәуелсіз брокерлік фирмалардың институты бар. Осылайша, өмірді сақтандыру бойынша "Пруденшл" ірі ... ... 22 ... ... ... брокерлері бар. Сондай-ақ, "Марш-Макленан", "Александр энд Александр", "Фрек Холл", "Фред С.Джеймс" жэне тағы ... да ... ... атап ... ... ... компаниялары қаржылық конгломераттар деп айтса да болады. Олар ... ... ... арқылы өздерінің негізгі кызметінен баска несиелер мен қарыздар беру, клиенттерге чектік ... ... ... ... ... ... мүлікпен, бағалы қағаздармен операциялар жүргізу, клиенттің тапсырысы бойынша мүлікті және капиталды басқару сияқты кызметтер атқарады.
Жетекші сақтандыру компанияларына "Стейт фарм ... ... ... ... ... компаниясы жатады. Бұл компания 1922 жылы Иллинойс штатында негізі қаланып, ... ... ... ... ... ... және қайта сақтандырумен айналысады. Жиналған сыйақыларының көлемі бойынша әлемдегі алғашқы орындардың бірінде.
ең ірі сақтандыру корпорациялардың бірі. Ол 1982 жылы ... пен ... ... және деген екі ірі қоғамдардың бірігуі нәтижесінде құрылған. ... ірі ... ... 1868 жылы Нью-Йоркте құрылып, өзара келісім негізінде өмірді ... ... Лайф ... К°" ... ... ... ... (АИГ)" - жетекші халықаралық диверсификацияланған сақтандыру топтарының және Америка Құрама Штаттарындағы ... және ... ... сақтандырушы ірі компаниялардың бірі. Кейіннен бұл компания холдингтік компанияға айналып, қазіргі кезде 130 елде 44 еншілес компаниясын басқарып отыр. Тек ... саны 28 ... ... ... ... ірі сауда және өнеркәсіптік фирмаларынан түсетін мүлікті және ... ... ... сыйақылары жылына 8млрд.долларды құрайды екен. Ал өмірді сақтандыру бойынша түсетін сыйақы көлемі жылына ... ... ірі ... ... ... 1868 жылы ... ... 1853 жылы құрылған;
1876 жылы құрылған;
1913 жылы құрылған; (158б) [5]
Қытайдың сақтандыру ... ірі ... ... мемлекеттік Қытай халық сақтандыру компаниясы (ҚХСК) жатады, компанияның басқармасы Пекин қаласында, ал оның филиардары ... ... жеке ... ... ... қалаларда орналасқан. 1949 жылы ҚХСК өзі құрылған сәттен ... ... ... ... кең ... ... өз ... сенімді кепілдемелері мен жоғары кәсіби мамандары бар кешенді сақтандырудың үлкен компаниясына айналды.
ҚХСК осы жылдар ішінде нарықты ... ... ... ... ... ... ... сыртқы экономикасы мен саудасында сенімді сақтандыру қызметтерімен қамтамасыз ету мақсатында ҚХСК өзінің сыртқы сауда өнімдерін халықаралық саудаға шығару ... ... ... сенімді тірек болып табылады.
ҚХСК өзінің тәуелсіз жағдайларының негізінде халықаралық нарықтарды сақтандырудың барлық түрлерін жүзеге асыру мүмкіндігі бар. ҚХСК ... ... ... ... ... ... қызмет істеуге үлкен мән береді, сондықтан ол түрлі халықаралық сақтандыру шараларына белсенді қатысады.
ҚХСК , , ... ... бірі ... ... ... ... ... заңдары мен шарттарының мүддесін көрсетеді.
Қытай Халық банкі сақтандыру істерімен айналасатын ... ... ... ... ... ... сақтандыру компаниясы мен басқа мемлекеттік сақтандыру компанияларының ... ... ... ... ... ... ұстанымдарды төлегеннен кейін ортақ қорда сақталуы тиіс.
Сақтандыру компаниялары Қытай халық компаниясының кем ... ... ... ... ... 30 ... қайта сақтандыруы керек.
Қазіргі уақытта компания әлемдегі барлық жетекші сақтандыру, қайта сақтандыру және делдалдық фирмалармен іскерлік байланыс орнатып отыр.
Германияның ... ... ... ... әлемдегі ең сенімді компаниялардың қатарына жатады, бір ... ... ... ... ... сақтандыру жүйесі жүз жылдан астам бұрын осы Германияда ... ... ... ... болып саудалық сақтандыру жүйесі іске қосылған. Онда Европадағы ірі сақтандыру концерні (Allians Holding) бар. Мюнхенде - әлемдегі ірі қайта сақтандыру ... ал ... - ... ... ... ... ... ішінде үшінші орынды иеленетін, сақтандыру компаниясы бар.
Германиядағы барлық сақтандыру компаниялары түрлерінің ішіндегі ең көнесі , ... ... ... ... сақтандырылған болып табылады. Мұндай компаниялардың мүшелерінің өздері басшылықты таңдайды және өздерінің арасында түскен табысты ... ... ең ірі ... ... ол - ... негізде сақтандыру қызметтерін көрсететін, жеке капитал иелеріне жататын акционерлік қоғамдар.
Ең алдымен Германияда сақтандыру компанияларын бақылайтын Федералдық ведомствосының ... еске ... жөн. Ол ... ... Бұл ... сақтандыру компанияларын нарыққа жіберудің мемлекеттік жүйесін басқарады және оларға бақылау жасайды.
Сақтандыру компаниялары ақша ... ... ... ... ... ... ... жасайды. Сақтандыру компаниялары мен банктердің қызметтері жиі біріңғай кешен құрады. Мысалы, егер жеке тұлға банктен несие алса, банк одан ... ... ... кепілдемені талап етеді, өмірді сақтандыру туралы келісім сондай кепілдеме болып табылады. Егер клиент сақтандырылмаса, банк оған сақтандырылу туралы шарт қояды және оған өзі ... ... ... ... компаниясын ұсынады. Банктар мен сақтандыру компанияларының бірігіп қызмет көрсетулері клиенттің жылжымайтын мүлік және т.б. ... ... ... орын ...
Германияда сақтандырудың келесі түрлері кең тараған:
Туыстарының пайдасына сақтандыру. Сақтандырылған адам қайтыс болған жағдайда сақтандыру компаниясы оның жақындарына зейнетақы ... ... ... жағдайдағы сақтандыру. Нақты сақтандыру келісім-шартының жағдайларына сәйкес кенеттен ... ... ... ... ... ... ... қайтарылады. Әдетте, адам мүгедек болып қалған жағдайда жақсы жалақы төленетін кәсіби жұмысты орындай алмайды, ... өзін ... ... ... мәні бар. ... ... сақтандыру - заңмен белгіленген зейнетақылық сақтандыруға ... ... 1871 ... ... бір ... ... зияны үшін барлық адамдар сол шығынды, тіпті әдейі істемесе де қайтаруға міндеттейтін заң жұмыс істейді. Шығынның нақты түрлерін есепке ... ... ... бар, ... ит тигізген зиян (үй жануарларын сақтандыру).
Заң белгілі кәсіптері үшін жауапкершілікті сақтандыруды нұсқайды: нотариус, салық салу ... ... ... ... ... үшін жауапкершілік сақтығын олардың кәсіби ассоциациясы нұсқайды. Әдеттегі ... ... ... істі жүргізуге қажетті құжаттарды сотқа беру мерзімін сақтамау.
Неміс экспортерларын өзіне тәуекелге алған германдық мемлекеттік Хэрмес сақтық фирмасы ... ... ... Оның ... ... жылдарда Орталық және Шығыс Европа елдерінде (бұрынғы КСРО республикаларымен бірге) шығысгермандық кәсіпорындарды сатудың дәстүрлі тәуекелдерін тұрақтандыру мүмкіндігі туды.
Жеке ... ... ... ... ... саяси тәуекелге баруларын да сақтандырады, мысалы, белгілі бір елді жабдықтау бойынша ... ... ... осы ... ... және дайындалған жабдықтар жіберілмей қалуы мүмкін.
Сақтандыру компанияларының ... ... есеп ... көлемі мен бухгалтерлік есебінің қағидаларын Федералдық бақылау ведомстволары бекітеді. Сақтандырылған адам ... және ... ... ... ... асыратын барлық елдердегі еншілес компаниялар, агенттіктер мен өкілдіктер операцияларының қорытындылары мен бухгалтерлік балансы жылдық қаржылық есеп беруге енуі керек.
Жылдық қаржылық есеп ... ... ... ... бірге акционерге ұсынылады және баспасөзге жарияланады.[6]
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
Мемлекеттің сақтандыруды заңнамалық реттеудің алғашқы ... ... ... ... ... Қазақстан сақтандыру инфрақұрылымының құрылуының басты кезеңінде жүргізілді. Бұл кезең еліміздің тәуелсіздік алып, жаңадан нарықтық экономикаға көшу кезеңімен сәйкес келді. Олар ... ... ... ... ... ... тарту үшін сақтандыру бизнесті реттеу ісімен бірге жүрді. 1994 жылы "Сақтандыру нарығын құру мен дамыту ... ... - ... ... ... Қазақстан Республикасының президентінің жарлығына сәйкес сақтандыру бизнесті мемлекеттік реттеу жүйесі еңгізілді. Сақтандыру компанияларының қызметіне талаптардың күшеюінің ... ... ... ... ... саны 70-ке ... қысқарды. Сақтандыру заңнамасын ары қарай жетілдіру қажеттілігі 1998 жылы "Cақтандыру туралы" Қазақстан Республикасының заңының ... ... ... Сақтандыру нарығының дамуының түбегейлі өзгеріс кезеңі 1998 - 2000 жылдар ... яғни ... ... ... ... Қаржы министірлігінен Ұлттық банкке берілді.
Сақтандыру қызметінің құқықтық инфрақұрылымының маңызды өзгерісі - Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің негізгі ... ... және 2000 жылы 18 ... ... ... туралы" Қазақстан Республикасының заңының қабылдануы болды. Осы заңмен алғаш рет халықаралық тәжірибеге сәйкес сақтандыруды салалар мен класстарға ... ... ... ... ... қатысуын шектеу жүйесі еңгізілді, сақтандыру брокері және сақтандыру агенті, актуарийлер мен өкілетті аудиторлар сияқты сақтандыру қызметінің субьектілеріне жол берілді. ... ... ... ... елеулі дәрежеде реттеу мен қадағалаудың халықаралық принциптері мен стандарттарына негізделген. 2000 жылы қабылданған "Сақтандыру қызметі туралы" Қазақстан Республикасы заңы ... ... ... және ... бөлді.
"Өмірді сақтандыру" саласына ерікті түрде келесі сыныптар кірді: өмірді сақтандыру және аннуитеттік ... ал ... ... саласына сақтандырудың 16 сыныбы кірді (жазатайым жағдайдан және аурудан сақтандыру, медициналық сақтандыру, көлік құралдарын сақтандыру, жүкті, ... ... ... ... ... құралдары иелерінің азаматтық - құқықтық жауапкершілігін сақтандыру). Сақтық қызметтің түрлерін лицензиялау мақсатында классификациялау толығымен европалық одақ классификациясымен ... ... ... ... ... ... ... шеңбері кеңейді: сақтандыру, қайта сақтандыру ұйымы, сақтандыру брокері, сақтандыру агенті, сақтанушы, сақтандырылған пайда алушы, актуарий, өкілетті аудиторлық ұйым, сақтандырумен байланысты ... ... ... басқа да жеке және заңды тұлғалар, маңызды факт ретінде ҚР қаржылық тұрақты шетелдік сақтандырушылар және қайта ... ... ... еншілес ұйымдарын ашуы болып табылады. Актуарийлер институтын енгізгеннен кейін республикада сақтандыру ұйымдарына түрлі ... ... ... ... актуарлық орталық құрылды. Ол мыналарды ұсынады: тарифтік ставкаларды есептеу мен негіздеу, жаңа сақтандыру өнімдерін құру ... ... ... ... ... бағалау және жаңа өнімдер үшін дұрыс тарифтерді есептеу, сақтандыру резервтерді есептеу, сақтандыру өнімдерінің мониторингі және қосымша табыс немесе күтілмеген зиянның ... ... ... ... бөліп алу және андеррайтинг процедурасы бойынша ұсыныс беру, қайта сақтандыру келісімшартының жағдайларына сәйкес қайта сақтандыру ұйымдарымен келіссөздер жүргізу. ... ... ... мамандар мүлдем болған жоқ, сондай-ақ актуарийлерді оқытатын оқу орындары болған жоқ. ... ... ... ... ... ... ... математикалық немесе экономикалық білімі бар тұлғалар үшін кем дегенде 4-5 жылға созылады.
Қазақстанда (Ресейден бұрын) өмірді ... ... ... ... сақтандырумен біріктіруге заңнамалық тыйым салу мүмкіндігі туды.
Сақтандыру рыногының дамуының жаңа кезеңі ретінде Қазақстан Республикасында 2000-2002 жылдарға арналған 2000 жылы 27 ... № 491 ... ... ... ... ... ... дамуының мемлекеттік бағдарламасын қабылдау болды. Бұл бағдарламада сақтандыру рыногының айқындығы мен беріктігін қамтамасыз ету бойынша шаралар ... ... ... тұрақтылығы мен төлем қабілеттілігінің деңгейіне талаптар жоғарылады, өмірді ұзақ мерзімді сақтандыру, зейнетақыны, аннуитетті сақтандыруды дамыту шаралары белгіленді, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... арқылы қажетті заңнамалық және нормативтік құқықтық базаны құру, ұзақ мерзімді ... көзі ... ... ... ... ... ... шаралар анықталды.
2003 жылы 28 шілдедегі Қазақстан Республикасының Үкіметінің № 753 қаулысымен Қазақстан Республикасының ... ... даму ... ... ... ... ... дамуы бойынша негізгі шаралар анықталды. Сақтандыру нарығының дамуындағы негізгі мақсат - қазіргі ұлттық сақтандыру индустриясының құрылуы, сақтандыруды шаруашылық ... ... мен ... ... ... және ... ішкі ... көздерінен қорғау мүддесінің тиімді механизмі ретінде белсенді ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қызметі нарығын қалыптастыру және тиімді әрекет ететін сақтандыру нарығын дамыту, түрлі құқықтық-ұйымдастырушылық нысандағы сақтандырушылар қызметі үшін қажетті жағдай ... ... ... ... ... ... ... рыногын дамыту, азаматтар мен заңды тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы қорғау Қазақстан Республикасының заңымен, сақтандыру мәселелері ... ... ... және ... ... сақтандыру қадағалау департаментінің нормативтік актілерімен реттеліп отырады.
Сақтандыру нарығында мемлекеттік реттеу өкілетті органының ... ... ... ... олардың қызметтерінің соңғы мақсаты.
Сақтандыру қызметінің тұтынушысы - сақтандырушының ... ... ... ... ... ... міндеттеріне мыналар жатады:
* Қазақстан Республикасында тұрақты сақтандыру жүйесін ... мен ... және ... ... ... ... қалыптастыру;
* Сақтандыру рыногын реттеу, сақтандыру қызметін қадағалау;
* Сақтандырудың негіздерін заңдармен баянды ету, міндетті сақтандыру түрлерін, халықаралық сақтандыру жүйесіне ... ... ... ... ... Сақтанушылардың, сақтандырушылардың және пайда алушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау болып табылады[11]
Сақтандыру саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруды ... ... ... ... мемлекеттік бақылау жасауды қамтамасыз етуді қоса, уәкілетті мемлекеттік орган және мемлекеттің өзгеде органдары өз ... ... ... ... де ... ... осы ... реттелмеген өкілеттілігі міндетті сақтандыру түрлері бойынша тиісті заң актілерінде көзделуі мүмкін.
Қазақстан Республикасының заң актілерінде тікелей ... ... ... мемлекеттік органдар мен олардың лауазымды адамдарының сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымымен сақтандыру брокерінің ... ... ... тиым ... ... орган - Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес сақтандыру рыногын реттеу және сақтандыру қызметін қадағалау жөніндегі ... мен ... ... ... ... орган. Уәкілеттік мемлекеттік органның құқытық мәртебесі Қазақстан ... заң ... ... ... немесе меншігінде не басқаруында сақтандыру (қайта сақтандыру ұйымдарының) дауыс беретін акцияларының бес ... ... бар ... және ... ... ... ... уәкілетті мемлекеттік органның сақтандыру ісін қадағалайтын құрылымдық бөлімшенің ... бола ... ... ... ... ... ... туралы ''Қазақстан Рспубликасының заңының 8-тарауының 43-бабында келтірілген. Оған сай ... ... ... ... мыналар жатады:
* Қазақстан Республикасында сақтандыру жүйесiнiң жұмыс iстеуiн және ұлттық сақтандыру рыногының инфрақұрылымын қалыптастыруды, сақтанушылардың және сақтандыру рыногының өзге де ... ... ... ... қамтамасыз ету жөнiндегi мемлекеттiк саясатты жүргiзедi;
* ... ... ... ... мен ... ... қызметiн қадағалауды ұйымдастыру тәртiбiн белгiлейдi;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарын құруға рұқсат бередi;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі ... ... ... ... беру және оны кері қайтарып алу тәртібін осы Заңның ... ... ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушысы мәртебесін алуға рұқсат береді, ірі қатысушының сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының дауыс беретін (артықшылықты ... ... ... ... ... және ... ... иелену үлесін белгілейді;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының акцияларымен мәміле ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымының өз еркімен қайта ұйымдастырылуына және ... ... ... ... ... ... ұйымының еншілес ұйым құруына, заңды тұлғалардың жарғылық капиталдарына ... ... ... береді;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары үшін тәуекелдерді басқару жүйесінің болуы жөнінде талаптар белгілейді;
* сақтандыру (қайта ... ... ... ... ... ... ... актуарий қызметiн жүзеге асыру құқығына лицензиялар беру тәртібін осы Заңның талаптарын ... ... ... және ... ...
* сақтандыру портфелін берудің тәртібін айқындайды;
* сақтандыру ... ... ... үшiн ... ... және өзге де сақталуға мiндеттi нормалар мен лимиттердi, жарғылық капиталдың, кепілдік беру қорының, төлем қабілеттігі маржасының ең аз мөлшерiн қоса, ... және ... ... бақылауды қамтамасыз етедi;
* таратылатын сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... жасауды жүзеге асырады; осы Заңның 54-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында көзделген негіздер бойынша лицензияның ... ... ... ... ... оның ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы шығыстарының ұлғаюын шектеуге құқылы;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының ... ... және ... ... ... ... ... бередi;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының қаржылық жағынан тұрақтылығы мен төлем қабiлетiне талдау жасауды, баға берудi және бақылауды жүзеге асырады;
* ... ... ... ... (сақтандыру полистерiн) есепке алу тәртiбiн белгiлейдi;
* ... ... ... ... ... ... (түрлері) бойынша сақтандыру тарифтерін бағалау әдістеріне және есептеу принциптеріне талаптар қояды;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... (шығындылық коэффициентін, жұмсалған қаражат коэффициентін, аралас коэффициентті) есептеу тәртібін айқындайды;
* сатып алу ... ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымдарының, сақтандыру брокерлерiнiң, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары мен өкілдіктерінің және сақтандыру брокерлерінің, актуарийлердiң тiзiлiмiн жүргiзедi;
* ... ... ... ... ... ... талаптарды белгілейді;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары мен сақтандыру рыногының басқа да қатысушылары орындауға мiндеттi нормативтiк құқықтық актiлер ...
* ... ... ... ... ... ... қызметі субъектілерінің оқшауланған бөлімшелері мен сақтандыру брокерлерінтексеру iсiн жүргiзедi;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйым - дарының және сақтандыру брокерлерінің ... ... ... кірістерді заңдастыруға (жылыс - татуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... бақы - ... ... асырады;
* сақтандыру рыногының кәсiби қатысушыларына санкция қолданады;
* сақтандыру рыногының кәсiби қатысушыларына ... ... ... ... тұру және ... ... ... шешiмдер қабылдайды;
* уақытша әкімшіліктің сақтандыру (қайта ... ... ... ... ... ... кезінде сақтандыру портфелін беру туралы шешімін келіседі;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының қызметiн Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген негiздемелер бойынша ... ... сот ... ... ... ... жөнiнде шешiм қабылдайды;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... оның ... ... ... мен ... жай-күйi туралы, сондай-ақ сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымына және оның құрылтайшыларына қатынасы жөнiнен еншiлес ұйымдар немесе оқшауланған бөлiмшелер болып табылатын тұлғалар ... ... ... ...
* осы Заңға сәйкес сақтандыру нарығының және олардың бірлестіктерінің кәсіби қатысушыларынан, сақтандыру агенттерінен өздерінің бақылау және қадағалау функцияларын ... ... ... мәліметтер алуға құқылы;
* мемлекеттiк органдар мен ұйымдардан ... ... және ... ... үшiн ... ... оның ... қызметтiк немесе коммерциялық құпия болып табылатын мәлiметтердi алуға құқылы;
* міндетті сақтандырудың жекелеген түрлері бойынша сақтандыру полистері ... ... және ... әзірлеуге қойылатын талаптарды белгілейді, сондай-ақ сақтандыру полисiнiң ... ... ... ертерек ден қою шараларын қолданады;
* сақтандыру нарығының кәсіби қатысушыларына орындауға міндетті шектеулі ықпал ету шараларын қолдануға құқылы;
* ... ... ... ұйымының акцияларын мәжбүрлеп сатып алу жөнiнде Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген тәртiппен ... ...
* ... ... ... ... субъектiлерiн қадағалайтын басқа да уәкiлеттi органдармен ынтымақтастықты және қажеттi ақпарат алмасуды жүзеге асырады;
* ... ... ... ... ... сондай-ақ халықаралық ұйымдармен сақтандыру рыногын реттеу және сақтандыру қызметiн қадағалау мәселелерi бойынша қатынастарда Қазақстан Республикасының ... ...
* ... ... ... ... өзге де ... жүзеге асырады[3]
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында сақтандыру қатынастарын ... ... ... ... ... Республикасының қаржы рыногы мен қаржы ұйымдарын қадағалау мен реттеу агенттігі болып табылады. Жарлыққа сай, агенттік ... ісін ... мен ... ... ... ... ... Республикасының сақтандыру нарығының қызмет етуін қамтамасыз ету, сақтанушылар және басқа тұлғалардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... және қайта сақтандыру ұйымдарының, сақтандыру жәе қауйта сақтандыру брокерлерінің қызметін мемлекеттік реттеу жөнінде шаралар анықтап, оларды қабылдайды.
* өз құзыреті шеңберінде ... ... ... ... ... міндетті сақтандыру және оны қадағалау жөнінде нормативтік құқықтық актілер қабылдайды;
* сақтандыру және ... ... ... ... ... минималды мөлшерін белгілейді;
* сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының, ... және ... ... ... қызметін лицензиялайды.
* сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарын ... ... ... ... ... және жоюға рұқсат, республика территориясында және Қазақстан Республикасының территориясынан тыс сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарынның өкілдіктерін ашуға келісім ... ... ... және ... ... және ... ... ұйымдарының бас есепшілері, сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының бөлімшелерінің ... мен бас ... ... тағайындауға келісім береді немесе бас тартады;
* сақтандыру қызметін жүзеге ... ... ... өз ... және ... ... жүзеге асыру үшін қажетті ақпаратты сақтандыру нарығы субъектілерінен алады;
* өздерінің бақылау және ... ... ... ... үшін ... және ... сақтандыру ұйымдарының және сақтандыру және қайта сақтандыру брокерлерінің бухгалтерлік, статистикалық және басқа есеп-қисаптар тізімін, нысанын, ... ... ... сақтандыру статистикасын дайындау, сақтандыру нарығының жағдайын экономикалық талдау үшін ... және ... ... ... ... органдардың ассоциациясынан, одақтарынан, бірлестіктерінен қажетті ақпарат ... ... және ... ... ... ... және ... сақтандыру брокерлеріне берілген лицензия әрекетін тоқтату туралы шешім, заңдармен қарастырылған негіздер бойынша сот тәртібінде ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің сақтандыруды қадағалаудың органдарымен қатынаста, халықаралық және басқа да сақтандыру ұйымдарында Қазақстан Республикасының мүдделерін ұсынады;
* сақтандыру ісін қадағалау жөнінде мемлкеттік ... ... ... ... басқа да қызметтері мен өкілеттіліктері сақтандыруды және сақтандыру қызметі туралы заңдармен анықталады
Сақтандыру рыногын қалыптастыру үрдісін ... ... ... бірі сақтандыру ісін лицензиялау. Лицензиялаудың тағайындалуы сақтандыру ұйымының сақтандыру ісін жүргізуге дайындығын тексеруден, осы ... ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымдары ретінде тіркелген заңды тұлға сақтандырушы статусын және өкілетті орган беретін лицензияны алған ... ... қана ... ісін ... ... ие ... ісін реттеу және қадағалаудың өкілетті органы ретінде ҚР Агенттіктің негізгі міндеттерінің бірі сақтандырушылардың ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етудің минималды шартын сақтауға үнемі ... ... ... табылады.
Мемлекеттік реттеуден басқа, сақтандыру ісін өзін-өзі реттеу деген түсінік бар. Бұл қызмет ... ... ... яғни ... ... әсер ете ... Бұл сақтандыру ісінің атағы жөнінде қамтылады. Басқа ... ... ... ... әсер ... Бұл кезде барлық сақтандыру рыногы туралы, терең аналитикалық жұмысын жүргізу, аудиторлық ... ... ... әділ ... ... ұйым ... (қайта сақтандыру) ұйымының аудитін тәуелсіз актуарийді тарту арқылы жүргізуге құқылы.
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының немесе сақтандыру ... ... ... ... да ... ... қаржылық есептілігінің аудиторлық есебі коммерциялық құпияны құрамайды.
. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының өз құрылымында қызметі лицензиялауға жатпайтын ішкі аудит қызметі ... ... ... ... ... жүргізу тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінің талаптарын ескере отырып, сақтандыру ... ... ... ... ішкі ... ... ... болашағын жақын он - он екі жылға ойлағанда, бірнеше алғашқы тапсырмалары кездеседі, мұның шешімін Қазақстан Республикасының сақтандыру ... ... ... жаңа ... және оның ... ... ... болады. 2010-2015 жылдарға қарай негізінен сақтандыру операцияларына қызмет көрсету деңгейін ұстанымды өзгертуге ... ... ... жаңа ... ... ... керек.
Бүгінгі таңда сақтандыру нарығының даму проблемаларынын негізгілері болып республикада өмірді және жеке ... ... ... ... ... ... корпоративті басқару жүйелерін енгізудің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының қызметі туралы статистикалық және өзге де мәліметтер базасының қол жетерлігін қалыптастыру мен ... ... ... ... ... ... ... секторының проблемаларының ішінде келесілерді атап өткен жөн:
- ұзақ мерзімді және өмірді жинақтаушы сақтандыруды ... ... ... ... ... қызметтердің шектеулігі;
- сақтандыру өнімдерінің (сактандырудың міндетті түрлерінен басқа, бұнда ақы заңдылық негізінде бекітіледі) айтарлықтай қымбат тұруы және оларға ... ... ... бірқатар сақтандыру ұйымдарының жеткіліксіз белсенділігі;
- сақтанушылардың сақтандыруға, атап ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдарының өздерінің тәуекелдерін дұрыс басқара алмауы (анықтау, ... есеп ... ... ... жинақтаушы өмірді ... ... ... ... қарыз беру жүйесінің дамымауы;
- халықтың сақтандыру нарығына деген сенімділігінің ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру бизнесі облысындағы алдап-сулаушылық.
Сақтандыру нарығының қүқықтық базасындағы едәуір өзгерістердің, сондай-ақ жоғарыда атап өткен проблемаларды шешу ... ... ... ... ... нарығын дамытудың 2005-2007 жылға арналған мемлекеттік бағдарламасын ... атап ... жөн. ... - ұлттық сақтандыру индустриясын одан әрі реформалау. Бағдарламаның алдына қойған негізгі жұмыстары:
- жеке басты сақтандыруды, ... ... онын ... және ұзақ мерзімді түрлерін дамыту;
- өзара ... ... ... ... ... ... жоғарылату;
- сақтандыру ісінің ақпараттық және автоматизация деңгейін жоғарылату;
- міндетті ... ... ... ... дайындау және сақтандыру нарығының инфрақүрылымын одан әрі жетілдіру;
- сақтандыру аясындағы мамандардың мамандану дәрежесін дайындау және ... ... ... ... мен қадағалау стандарттарын жоғарылату;
- қайта сақтандыру және бірлесіп сактандыру тетіктерін жетілдіру. Осы бағдарламадан күтілетін нәтижелер:
- ... ... ... тұрақтылығы мен сенімділігін бекіту;
- жеке сақтандыруға ... ... ... сақтандыру нарығының қазіргі заманға ... ... ... халықтың сақтық мәдениет деңгейін жоғарылату;
- міндетті сақтандырудың тиімді жүйесін құру;
- сақтандыру аясындағы ... ... ... жаңа ... ... мен ... енгізу;
- сақтандыру қызметтеріның сапасын жақсарту;
- ... ... ... ... мен ... ... ... кезде Қазақстанның сақтық рыногы қатысушыларының ассоциациясы құрылған. Ассоциацияның негізгі міндеттері Қазақстан Республикасының сақтық рыногын дамытудың қолайлы жағдайларын жасау және халықтың ... ... ... ... ... ... экономикалық мәні барлық қатысушылардың төлемдері есебінен оқыс оқиғаға ... ... ... Демек, сақтандыруды қолайсыз құбылыстар мен күтпеген оқиғалар болған кезде жеке және заңи тұлғалардың мүліктік мүдделерін қорғау және ... ... ... ... үшін мақсатты ақшалай қорларды құру және пайдалану жөніндегі қайта бөлгіштік қатынастардың айрықша сферасы деп қараған ... ... ... бұл ... ... ... ... ретінде оның бөлу, өтемдік, жинақтық және бақылау функциялары сай ... ... бұл ... ... ... бөлгіштік функция ретінде көрінуі. Сақтандыру кезінде қоғамдық өндіріс үдерісінде белгілі бір қауіп-қатердің болуымен байланысты ақшалай қайта ... ... ... ... Бөлу ... ... алу функциясы, мысалы, алдын алу шараларын қаржыландыру жолымен сақтық жағдайының болу мүмкіндігін жоюға бүгіледі, яғни иіп әкелінеді. Жеке ... ... бөлу ... ... ... түрлерінің жинақтық функциясына бүгіледі (иіледі).
Бақылау функциясы сақтық төлемдерін жұмылдыруды және ... ... ... ... ... ... ... байланысты болатын тараптардың нақты қатынастарында көрінеді.
Соңғы уақытта бірқатар зерттеушілер сақтандыру экономикалық категориясын сипаттау үшін тәуекелдік функциясын қарауды ұсынады, өйткені сақтық ... ... ... ... - қолайсыз оқиғалардан болған залалдың орнын толтырумен байланысты.[4]
2011жылғы жағдай ... ... ... сақтандыру нарығында 38 сақтандыру ұйымы(оның ішінде:7-өмірді сақтандыру бойынша), 14 сақтандыру ... және 84 ... ... қызметін жүзеге асырған. ... ... ... ... ... ... ... ж
1.12.2011ж
Сақтандыру ұйымдарының саны, оның ішінде:
40
38
Өмірді сақтандыру
7
7
Сақтандыру брокерлерінің ... ... ... ... ... активтерінің жиынтық көлемі 2011жылы 366595,0 млн.болған.
2-кесте
Сақтандыру ұйымдары активтерінің құрылымы
млн. теңгемен
Активтер
Сомасы ... ... ... ... ... ... салымдар
71735,2 21,5
91806,3 ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4,0
17033,9 ... ... ... ... ... активтері
43316,9 13,0
27339,9 ... ... ... ... ... ... ... ... ... 100,0
366596,0 ... ... ... ... негізгі көрсеткіштері
Сақтандыру секторының негізгі көрсеткіштері
2010
2011
ЖІӨ, млрд.теңге
19303,6
26310,2
Сақтандыру сыйлықақыларының ЖІӨ қатынасы,%
0,65
0,59
Меншікті капиталдың ЖІӨ ... ... ЖІӨ ... ... ... жан ... шаққандағы қатынасы, теңгемен
7788,3
9293,1
*Дерек көзі: www.stat.kz
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары қызметінің тиімділігі, Қазақстан Республикасының экономикасындағы рөлі:
4-кесте. Сақтандыру(қайта ... ... ... мен ... ... %-бен
(1.03.12)
Өсімі, %
Сақтандыру қызметінен түскен
кірістер
13237,6 ... ... ... ... ... қызметтен түскен кірістер
369,3 ... ... ... ... ... ... таза ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... дейінгі
таза кіріс(шығын)
-775,8 ... ... ... ... ... бойынша шағыстар
1194,8 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... көзі: ҚР Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитеті
Сақтандыру компаниясын таңдаған кезде қала тұрғындары ... ... ... ... яғни мұнда таңдау алдыңғы жылдарда халыққа адал қызмет көрсетумен танылған сақтандыру компаниясының ... ... ... ... сақтандыру компаниялары қызметінің негізгі міндеті тұтынушыларға маңызды сипаттар бойынша өзін таныту және жайғастыруды қалыптастыру болуы керек. Тағы атап кеткен жөн ... көп ... ... ... ... және жеке сақтандыру компанияларына сенбей жатады, осы жерде сақтандыру оқиғасы пайда болған кезде оның ... мен ... ... ... рөл ... ... ... өз қызметінің сезімталдығын көтеру үшін потенциалды тұтынушылармен тек сақтандыру кезеңінде ғана ... ... ... ... ... ету ... де ... үзбегені дұрыс. Сақтандыру компаниясын сақтандырудың барлық кезеңінде әйгілендіретін осындай шаралар тұрақты, берік, сенімге ие болған компанияның имиджін құруға мүмкіндік береді. ... ... ... және оның ... ... ... жұмыстарын жүргізу қажет. Статистикаға жүгінетін болсақ, республикадағы барлық тұрғындардың небәрі 27%-ы ғана ... ... ... ... немесе тұтынуды көздейді екен. Бұл халық арасында сақтандыру қызметі туралы көп ... ... ... қажет екенін көрсетеді. Енді сақтандыру қызметін тұтынушы жеке тұлғалардың әлеуметтік-демографиялық жағдайын талдап қарайтын болсақ, ... ... ... қызметін жиі тұтынушылардың ішінде әйелдерге қарағанда жастары 45-55 жас аралығындағы ер адамдардың ... ... ... ... бәрі ... білімді, отбасын құрған, жоғары табысы бар азаматтар. Сақтандыру қызметінің өте ... ... ... ... ... бас ... - Астана мен Алматы қалаларында орын алып отыр.
2.2 БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ САҚТАНДЫРУДЫҢ АЛАТЫН ОРНЫ
Рыноктық қатынастардың құрылымында мемлекет тарапынан ... ... ... ету, экономикалық әлеуметтік қатынастарды жақсарту құралы ретіндегі механизмдердің бірі ол білім беру саласы болып ... ... ... ... құрамды бөлігі және мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың құралы. Осы орайда оның әлеуметтік экономикалық мәнін түсіне білудің, Қазақстан экономикасын ... ... ... ... ... ... түсініп, оны ұтымды пайдаланудың әдістерін білу маңызды.
Сақтандыру ... ілім ... ... беру орындарында экономика мамандықтары саласында арнайы пән ретінде ... ... ... ... курс ... ... және экономикалық пәндер жүйесінде басты орындардың бірін алады.Сақтандыру пәнінің оқу-әдістемелік кешені теориялық, методологиялық және тәжірибелік білімдерді ... ... ... - ... сақтандыру туралы iргелi бiлiмдi игеру, қазiргi экономикалық ойлауды қалыптастыру, сақтандырудағы қаржылық шешiмдердi басқаруды негiздеу және оларды сақтандыру компаниялар деңгейінде iске ... ... - ... және ... ... жетуге бағытталған экономикалық категориясы.
Сақтандыру мәселесін шешуге байланысты пәнді зерттеген кезінде келесідей сұрақтар қарастырылады:
* сақтандырудың мәні;
* нарық жағдайындағы қоғамдық қайта ... оның ... ... ... ... және оның қатысушыларының сипаттамасы;
* ұлттық сақтандыру нарығының құқықтық базасының сипаттамасы;
* сақтандырудың ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің кейбір сұрақтары;
* қайта сақтандыру қорғауының негізгі әдістері ... ... ... ... ... ... ... мәні;
* сақтандыру нарқы мен оған қатыстылардың мазмұны;
* ұлттық сақтандыру нарығының құқықтық базасына мінездеме;
* сақтандыруды қорғаудың негізгі әдістерін;
сақтандырушылардың қаржылық тұрақтылығын қамтамассыз ету ... ... курс ... ... ... ... бекіту және кеңейту;
* жетілген шет мемлекеттердің салық жүйелерімен танысу;
* маманданған әдебиетпен және аңықтама ақпаратпен дербес жұмыс ... ... ... ... ... ... жүйесің меңгеру икемді болу;
* сақтандырудың түрлерін, сатыларын, тармақтарын ажырату;
* сақтандыру ... ... ... ... санау;
* сақтандыру сомасын және сатылым өлшемдерін анықтау;
* тәуекел-нарықтық ... ... ... ... ... ... тәуекел-менеджмент негізінде жағдаяттық жоспарды құрастыру практикалық машықтарды ... ... - ... және жеке ... мүмкін болатын залалды өтеуге арналған ақшалай төлемдер арқылы мақсатты сақтандыру қорды қалыптастыру ... оның ... ... ... ... ... ... қатынастарының жиынтығы.
Пән бойынша студенттер даярлығының iргелiлiгi мыналармен қатамасыз ...
* ... ... ... ... ... сақтандыру түрлері бойынша сақтандыру төлемдерін санау;
* сақтандыру сомасын және сатылым өлшемдерін анықтау;
* тәуекел - нарықтық экономикаға ... ... ... түрлерін жасау, тәуекел-менеджмент негізінде жағдаяттық жоспарды құрастыру.
Пәннiң қолданбалы бағыттылығы қаржы-банктік сектордың дамуы, құрылатын нарықтағы бәсекелестіктін күшейтуі, қаржы ... ... ... ... ... ... тәжiрибесiн зерделеуге негiзделедi.
Пәнді оқытудың мақсаты:
:: сақтандыру жүйелі білім беру, оның ішінде, сақтандырудың теориялық ... ... ісін ... сақтандыру қатынастарын мемлекеттік реттеу, сақтандырудың салалары бойынша оның ерекшеліктерін анықтау, сақтандырушылардың қаржысын өзіндік ерекшеліктерін зерделеу болып табылады.
:: ... ... ... ... олардың ішкі логикасын ашу.
::негізгі тақырыптар бойынша жүйелі білім беру, жедел жағдайларда басқару шешімін ... ... ... мамандарды дайындау.
:: Қаржы, сақтандыру бойынша сауаттандыру.
Пәнді оқытудың ... ... ... ... кейін:
* сақтандырудың өзгеше ерекшеліктері мен ұйымдастыру принциптерінің негіздері туралы толық мәліметке ие болады;
* ... ... ... ... қорғау түрлерін әзірлеуді үйренеді;
* сақтандыру бизнесінің теориясы мен ... және оның ... ... ... ... ... ... пәнің оқып үйрену бойынша
Студент:
* Курстың мазмұны әртүрлі қаржылық-экономикалық міндеттерді шешу барысында аналитикалық ойлау қабілетін қалыптастыру және дамытуды, жеке және ... ... ... ... ... ... операциялары мен аудитіне талдау және бағалауды, сол сияқты сақтандыру саласындағы кәсіби мүдделерді орындауды қарастырады.
* Сақтандыру және ... - ... ... ... ... ... ... сақтандырудың экономиканы дамытудағы нарықтық қатынастар инфрақұрылымының қызмет етуінің ... ... ... ролі өсу үстінде.
* Сақтандырудың ... ... оның ... және ... оқу ... ... ... мамандарға сақтандыру қызметтері рыногын игеруге, сол сияқты оның ... ... және даму ... өздігінен игеруге мүмкіндік береді.
курсы , , теориялық курстармен және , , сияқты арнаулы оқу ... ... ... Оқу орындарындағы пәннің жалпы мазмұны мен құрылымы арнайы білім беру стандарттарына сай жасалынған.(Қосымша ... ... бөлу мен ... ... ... ... ... және қорларды жасау, оларды ұлғаймалы ұдайы өндіріс мақсаттарына және қоғамдақ дамудың қажеттіліктерін қанағаттандыруға пайдаланумен ... ... ... ... сақтандыру саласының негізгі мән мағынасы болып табылады. Қаржылық ресурстар мен мақсатты ақша ... ... ... ... және пайдаланылуы негізгі объектісі болса, қоғамдық өмірдің ұйымдастырушысы ретіндегі мемлекетті қоса алғандағы қызметтің өндірістік және өндірістік емес сфераларының сан алуан ... ... және ... ... оның ... ... табылады.
пәні бойынша жоғарғы оқу орындарындағы білім беру стандарттары:
Оқу нысаны: күндізгі (күндізгі, сыртқы, дистанциялық)
Кредиттер саны 3, ... __30__ ... АБ саны ... ... ... _15__ ... , ... 135 сағат
5-кесте
Негізінен мынадай тақырыптарда дәрістер оқылады:

Дәріс тақырыптарының аталуы
Сағаттар саны
1
Сақтандырудың экономикалық мәні және ... ... ... және оның ... ... ... заңнамалық регламенттеуі
4
5
ҚР-ның сақтандыру рыногының институтционалдық құрылымы
2
6
Сақтандыру компанияларының қызметін ... ... ... ... ... беру ... сақтандыру
2
10
Рентаны сақтандыру (аннуитетті, зейнетақыны сақтандыру)
2
11
Мүлікті сақтандыру.
2
12
Азаматтық -құқықтық ... ... ... ... сақтандыру
2
14
Сақтандырушының қаржылық тұрақтылығын және төлемқабілеттілігін қамтамассыз ету
2
15
Барлығы
30
Отандық ... ... ... ... және оның ... ... ... кіру қажеттігі сақтандыру индустриясы кадрларының кәсіби біліктілігін түбегейлі түрде көтеру қажеттілігін қойып отыр.
Қазіргі уақытта сақтандыру ұйымдарының басшыларының және ... ... ... не ... білімі, не сақтандыру ісі саласында жеткілікті тәжірибесі және білімі болмай отыр. Бұл ... ... ... ... ... және инвестициялық саясат белгілеуіне, оңтайландырылған сақтандыру портфелін және тағы сол сияқтыларды қалыптастыруда көрініс ... ... ... ... ... олар көрсеткен қызметтің саны мен сапасына теріс ңсер етіп отыр.
Сақтандыру индустриясы кадрларының басым бөлігінің кәсіби дайындығының болмау проблемалары негізінен республикада ... ... ... мамандандырылған ғылыми-зерттеу және білім беру орталықтарының болмауына байланысты. Бүгінгі күні сақтандыру мәселелерін зерттеу заң және ... ... оқу ... жекелеген пәндермен (сақтандыру ұйымдарындағы бухгалтерлік есеп, сақтандыру құқығы және басқалар) шектеліп ... ... ... ... ... және ... деңгейін көтеру жөніндегі біртұтас бағдарламаның болмауы осы мәселелерді әр сақтандыру ұйымының жеке өз аясында шешуге мәжбүр етіп отыр, бұл ірі ... және өзге де ... ... ... өз ... ... ... немесе осы мақсат үшін шетелдік мамандарды таратуды тек ірі сақтандыру ұйымдары ғана ... ... ... ... ... ... ... осы және басқа проблемаларды шешу мақсатында мынадай негізгі міндеттерді шешу ... ... ... ... қайта даярлау және біліктілігін көтеруді орта және жоғары кәсіби білім беру жүйесі, оқу-практикалық конференциялар, курстар, оқу орталықтары, семинарлар және ... ... ... ... ... жүзеге асыру.
Бұл жұмыс Қазақстан сақтандырушыларының қоғамдық бірлестігі жасаған ... оқу ... ... ... тиіс. Осы міндетті іске асыру мақсатында сақтандырушылардың қоғамдық бірлестігі жанынан қарасты оқу орталығын барлық сақтандыру ұйымдарының үлестік ... ... құру ... ... қарау қажет.
2. Орта және жоғары кәсіби оқу орындары базасында сақтандыру ісі ... ... ... ... ... ... іске ... тиісті оқу орындарында тұрақты жұмыс істейтін сақтандыру ұйымдары қызметкерлерінің оқыту, біліктілігін ... және ... ... курстарын ашу мәселесін, сондай-ақ "сақтандыру" мамандығы бойынша оқыту топтарын ашу мәселесін зерттеуді көздейді.
3. ... ... және ... ... ... және ... ұйымдардың мүмкіндіктерін мамандарды даярлау және біліктілігін көтеру ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ
6-кесте
Сақтандыру секторының институционалдық құрылымы
2011ж
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... саны
74
АҚ қатысушысы болып табылатын сақтандыру(қайта сақтандыру) ұйымдарының саны
27
Капиталында шетелдік қатысушылары бар сақтандыру ... ... ... көзі: www.stat.kz
2011 жылғы жағдай бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары тікелей сақтандыру шарттары бойынша қабылдаған сақтандыру сыйлықақыларының жиынтық көлемі өткен ... ... ... ... ... 22,6% көп ... млн. ... болды.
7-кесте
Млн.теңге
Сақтандыру
сыйлықақыларының келіп түсуі
2010ж.
Сомасы ... ... ... ... ... оның ... 100,0
154619,7 100,0
22,6
Міндетті сақтандыру
33437,2 ... ... жеке ... 24,9
47555,6 ... ... ... ... ... көзі: www.stat.kz
Жоғарыдағы кестеден көріп отырғанымыздай міндетті сақтандыру бойынша сақтандыру ... ... ... ... ... 20,7% ... ерікті жеке сақтандыру бойынша ұлғаю 51,3%, ерікті мүліктік ... ... ... 9,1% ... ... ... ... бойынша сақтандыру сыныптары бойынша келіп түскен сақтандыру сыйлықақыларының құрылымына қатысты мынаны айта кетуге болады:
Міндетті ... ... ... ... 57,9% ... ... иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру бойынша түскен, ... ... ... ... ... ... кезде жазатайым жағдайлардан сақтандыру бойынша түскен, 2,6%(1038,1 млн.теңге)-тасымалдаушының жолаушылар алдындағы азаматтық- құқықтық жауапкершілігін ... және ... ... -4,7% ... жеке ... сақтандыру сыйлықақылары түсімдерінің 21,0% (9967,3 млн.теңге) - жазатайым жағдайлардан сақтандыру бойынша ... ... ... ... - 24,4% (11607,6млн.теңге),өмірді сақтандыру бойынша 11,1% (5278,6млн.теңге), ануитеттік сақтандыру бойынша 43,5% (20702,1 ... ... ... ... ... ... - 5,4% ... - автомобиль көлігін сақтандыру бойынша, 49,1% (32749,5млн.теңге) - мүлікті ... ... ... әуә, ... су ... және жүктерді сақтандыруды қоспағанда, 16,8% (11194,8) - азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру ... ... ... әуә көлігі және су көлігі иелерінің азаматтыққұқықтық жауапкершілігін қоспағанда), 14,9% (9912,5 млн.теңге) - басқа ... ... ... ... және ... ... - 13,8% ... түскен сақтандыру сыйлықақыларының құрылымы, %
*Дерек көзі: www.stat.kz
Сақтандыру салалары бойынша (life, non-life) жиналған сақтандыру сыйлықақыларының ... ... ... ... бойынша
Сақтандыру сыйлықақыларының түсуі
2010 ж.
Сомасыүлесі,%
2011ж.
Сомасы үлесі,%
Салыстарғандағы өзгерістер,%
Сақтандыру салалары
бойынша барлығы
26090,6 ... ... ... 12,8
25980,7 ... ... ... 83,2
17,0
*Дерек көзі: www.stat.kz
саласы. Жиналған сақтандыру сыйлықақыларының ... 25980,7 ... ... ... ... қарағанда 61,1%-ға көп. Жиынтық сыйлықақылардағы саласы бойынша 16,8% болды.
... ... ... ... сыйлықақыларының көлемі 128639,0 млн.теңге болды, бұл 2010жылға ... ... ... ... ... ... ... 55332,9 млн.теңге немесе сақтандыру сыйлықақыларының жиынтық көлемінің 35,7%-ы болды. Бұл ретте Қазақстан ... ... ... ... ... сақтандыру сыйлықақыларының жиынтық көлемінің 28,2%-ы берілді. Қайта сақтандыруға берілген сақтандыру сыйлықақыларының жалпы сомасында негізгі үлесті ерікті ... ... ... ... - 82,4%, ... ... бойынша - 15,9%, жеке ерікті сақтандыру бойынша - 1,7% болды.
*Дерек көзі: www.stat.kz
Елдер бойынша ... ... ... ... ... ... ... көзі: www.stat.kz
2011жылы жасалған сақтандыру төлемдерінің жалпы көлемі 2010 жылмен салыстырғанда 67%- ға ұлғайып, 38552,4 ... ... Бұл ... қайта сақтандыру ұйымдарынан қайта сақтандыру жөнінде өтемақы есебінен сақтандыру төлемдерінің үлесі 21,4% (8239,9 ... ... ... ... ... ... сақтандыру сыныптары бойынша жасалған сақтандыру төлемдерін қарастырған кезде мынаны айта кетуге болады:
Міндетті сақтандыру - ... ... ... ... жауапкершілігін сақтандыру бойынша - 56,6% (5961,1млн.теңге), қызметкерді еңбек ... ... ... ... жазатайым жағдайлардан сақтандыру бойынша төлемдер 40,7%(4283,4 млн.теңге), өсімдік шаруашылығын сақтандыру бойынша - ... ... және ... ... - 0,7% ... жеке ... - ... төлемдерінің 38,1% (7556,4 млн.теңге) аурулардан сақтандыру бойынша, жазатайым жағдайлардан сақтандыру бойынша - 1,9% (376,2 млн.теңге), аннуитеттік сақтандыру ... - 58,9% (11692,4 ... ... ... бойынша - 1,1% (223,7 млн.теңге);
Ерікті мүліктік сақтандыру - 52,1% (4260,4) - ... ... ... ... ... 14,5% (1183,1 ... - ... сақтандыру (автокөлікті, әуе, теміржол, су көлігін және жүкті сақтандыруды қоспағанда) бойынша, 14,3% (1172,8 млн.теңге) - ... ... ... ... 5,3% ... - ... ... сақтандыру бойынша (автомобиль көлігі, әуе көлігі және су көлігі иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін қоспағанда) және басқалар - 13,8% болды.
Активтердің, ... ... және ... резервтерінің динамикасы, млн.теңг
*Дерек көзі: www.stat.kz
Бұл жерден көріп отырғанымыздай соңғы бесжылдықта сақтандыру нарығындағы өсуді байқауға болады. Соңғы жылдарды ... ... ... ... 9,9% ... ал ... капитал 12% өссе , сақтандыру резервтері 6,9% өскен. Бұдан әрине еліміздің ... ... даму және ... үстінде деген қорытынды шығаруға болады. Бірақ, осы екі жылда сақтандыру сыйлықақылары бойынша және сақтандыру төлемдері бойынша шоғырлану деңгейінің азайғанын айта кету ... Бес ірі ... ... ... ... ... ... 36,8%-ы және сақтандыру төлемдерінің 25,9% келеді. Сақтандыру нарығының жиынтық активтерінің ішінде бес ірі сақтандыру компаниясының үлесі ... ... ... ... ... ... ж.
2011ж.
Бес ірі сақтандыру компаниясының
сақтандыру сыйлықақылары
39,0
36,8
Он ірі сақтандыру компаниясының
сақтандыру сыйлықақылары
51,5
50,2
Бес ірі сақтандыру компаниясының
сақтандыру төлемдері
33,0
25,9
Он ірі ... ... ... ... ірі ... компаниясының активтері
52,7
52,3
Бес ірі сақтандыру компаниясының
меншіктік капиталы
62,7
61,8
*Дерек көзі: www.stat.kz
Сақтандыру секторының дамуы көптеген факторларға тәуелді, әсіресе, халықтың ақшалай табысының өсуіне , ... ... ... ... экономика салаларының жинақтаушы сақтандырумен бәсекелестігіні жетістігіне байланысты дамиды.
Сақтандыру сыйлықақыларының халықтың жан басына шаққандағы ... ... ... ... ... ... тобынан әлдеқайда артта қалып келе жатқанымен, ТМД елдерінің арасында жоғары қарқынды көрсетуде. Егер, осы ... ... бір ... ... ... (145,9 ... 48,3 доллар) құраса, әлем елдерінің арасындағы көшбасшы Швейцарияда бұл көрсеткіш - 4290 долларды құрайды.
Дамыған елдердің тобында сақтандыру ... ... жан ... ... ... көрсеткіштері орташа есеппен 2934,1 долларды құраса, оның ішінде 981,3 доллар ... ... ... ... ... 1952,8 ... - тек қана өмірді сақтандыруға тиесілі. Дегенмен де, Қазақстандағы ... ... ... жан ... ... қатынасының көрсеткіштері 2008 - 2009 жылдары 8024,4 теңгеден 5642,8 теңгеге ... ... 2010 ... ... бұл ... ... ... қаржылық дағдарыстың әсерінен 7040,1 теңгеге дейін тұралай бастады.
Қазіргі кезде сақтандыру нарығы ... және банк ... ... қаржы секторының неғұрлым аз бөлігіне ( активтерінің ... ... ... ... зейнетақы секторынан 6 есе және банк секторынан 63 есе аз ) ие болып отырғанына қарамастан, ... ... ... ... өсу ... көрсетуде және сақтандыру заңнамасындағы бірқатар өзгерістерге және нарыққа шетелдік ойыншылардың келуіне байланысты өспелі бәсекелестікті бастан кешіруде.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ... ... МЕН ... ... ... ... ... нарығының даму мәселелері
Сақтандырудың мақсаты қоғамдық ұдайы өндірістің үздіксіздігін ... ету үшін ... ... ... ... қоғамдық және ұжымдық қорғау болып табылады.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты - ... ... және ... ... субъектілердің мүддесін қорғаудың нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ұлттық сақтық рыногын қалыптастыру.
Бүгінгі таңда сақтандыру ... даму ... ... ... ... ... және жеке басты сақтандырудың басқа түрлерінің, сақтандыру ұйымдарын корпоративті басқару жүйелерін енгізудің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының қызметі туралы статистикалық және өзге де ... ... қол ... ... мен ... ... ... түрде дамымауы табылады
Сақтандыру секторының проблемаларының ішінде келесілерді атап өткен жөн:
* ұзақ мерзімді және өмірді жинақтаушы сақтандыруды ... ... ... бойынша ұсынылатын қызметтердің шектеулігі;
* сақтандыру өнімдерінің (сақтандырудың міндетті түрлерінен басқа, ... ақы ... ... ... ... ... тұруы және оларға сұраныстың төмендігі;
* нарықтағы бірқатар сақтандыру ұйымдарының жеткіліксіз ... ... ... атап ... ... сақтандыруға қызығушылығының төмендігі;
* сақтандыру ұйымдарының өздерінің тәуекелдерін дұрыс басқара алмауы (анықтау, бағалау, есеп беру);
* сақтандыру ұйымдарының жинақтаушы ... ... ... ... ... ... беру ... дамымауы;
* халықтың сақтандыру нарығына деген сенімділігінің төмендігі, сақтандыру ұйымдарындағы қызмет көрсету сапасының төмендігі;
* сақтандыру бизнесі облысындағы алдап-сулаушылық;
* ... ... ... ... төмендігі мен психологиялық жағынан дайын емемтігі;
* сақтандыру саласындағы инфрақұрылымның дамымауы;
Сақтандыру рыногының дамуы мен ... үшін ... ... ... ... қамтамасыз ету бойынша міндетті түрдегі талаптарды мемлекет жағынан қадағалау қажет, мемлекет тарапынан реттеу мен қадағалау сақтандыру қорғанысының ... ... ... ... ... қолдануды оптимизациялау, ұлттық сақтандыру нарығының дамуын ілгері жылжытуға, жалпылама ұлттық экономиканың экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... таңда Қазақстан республикасында қадағалау мен реттеудің халықаралық стандарттарын ... ... ... ... ... заңдары бар. Міндетті сақтандырудың түрлерін оңтайландырудың шаралары қолданылады, сақтандыру ұйымдарының қызметіне деген талаптар жоғары деңгейге көтерілді, олардың ... мен ... ... ... ... ... ... заңды мүдделерін қорғау жүйесін қалыптастырудағы бастапқы іс-шаралар іске асырылды, сақтандыру рыногы инфрақұрылымының пайда болуы мен дамуының жүйесі қалыптасты. ... ... ... ... ... экономиканың мемлекет ішіндегі де, әлемдік тұрғыдағы да дамуының тенденцияларымен шарттастырылған жаңа міндеттері пайда бола ... ... да, ... ... рыногын дамытудың басым бағыттарын көрсету және оларды іске ... ... ... өте ... ... табылады.
2004 жылы 1 шілдеде Қазақстан Республикасының Үкіметі 2004-2006 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының сақтандыру рыногын дамыту Бағдарламасын қабылдады. Бұл ... 2003 жылы 28 ... ... ... №753 ... ... ... Республикасы қаржы секторының даму тұжырымдамасына сай отандық сақтандыру секторы дамуының негізгі шараларының іске асырылуын қарастырады. Басты ... ... ... және ... ... ... ... қаржылық,әлеуметтік және өзге тәуекелдерден қорғаудың тиімді тетігі және ұзақ мерзімді ішкі ... ... көзі ... ... ... нығайтуға бағытталған ұлттық сақтандыру индустриясын одан әрі реформалау Қазақстанның сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... Олар: өмірді сақтандыру жеке сақтандырудың басқа да түрлерінің дамуының жетіспеушілігі, сақтандыру ұйымдарының корпоративті басқарылуы жүйесінің енгізілуі, ... және ... ... ... ... ... стастистикалық және басқа да қажетті ақпараттар базасына қол жеткізуді қамтамасыз ету, сақтандыру компанияларының қызметін автоматизациялау. Сақтандыру ... ... ... ... ұзақ ... және жинақтаушы сақтандыруды, сақтандыру өнімдерінің салыстырмалы қымбатшылығын (құн талаптары заңдарда айқындалған сақтандырудың міндетті түрлерін қоспағанда) және ... ... ... жекелеген сақтандыру ұйымдарының жеткіліксіз белсендігі мен сақтандыруға ... ... ... ... өз ақшасын көбірек банктерге сеніп тапсыратын нақты сақтанушылардың өмірді сақтандыруға деген төмен қызығушылығы, сақтандыру ұйымдарының өз тәуекелдерін (анықтау, ... есеп бepу) ... ... ... ... ... өмірді жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша сақтанушыларға заемдар беру жүйесінің ... ... ... ... ... сенімінің жеткіліксіздігін, сақтандыру ұйымдарындағы қызметтің және қызмет көрсетудің төмен сапасын, сақтандыру бизнесі саласындағы алаяқтықты қоса алғанда, ерікті сақтандыру ... ... ... ... ... атап ... жөн.[8]
Алдыңғы бөлімдерде айтылғандай, жеке сақтандыру жеткіліксіз дамыған, оның ішінде ұзақ мерзімді түрлері нашар дамыған. Мысалы, ... ... ... тек 7 ғана ... ... сыныбы бойынша лицензиялары бар, Ресейде 1408 компаниялардың 200-дейі өмірді сақтандырумен айналысады.
Дамыған ... ... ұзақ ... ... - ... басымдық құралы болып табылады. Орташа есеппен алғанда, дамыған елдерде өмірді сақтандырудың сақтандыру сыйақыларының ЖІӨ-ге қатысы 5,9% болып келеді. Ал, бұл ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешудегі қаражат табу мәселесін шешуге көмектесетін ұзақ мерзімді инвестициялық ресурстардың көзі болып табылатын қосымша ... ... ... ... Жеке ... дамыған рыногынің болуы бюджеттің шығыс бөлігінің күш-салмағын (жүктеме) азайтады, мемлекеттің азаматтарды әлеуметтік қамтамасыз етудегі үкіметтің шығындарын ... ... ... ... ... халықтарды қамтамасыз етуге мүмкіндігін алады. Сонымен қатар, жеке сақтандырудың дамуы ... ең бір ... ... ... салалары ретінде жаңа еңбек орнының пайда болуына әкеп соғады. Әлеуметтік және сақтандыру салаларындағы жүргізіліп жатқан реформалар, сонымен қатар еліміздің экономикасындағы ... ... жеке ... ... ... ... ... Жеке сақтандыру саласындағы мәселелерді шешу үшін, әсіресе аннуитеттерді қарастыру үшін 2004-2006 жылдарға арналған сақтандыру рыногының даму ... ... ... ... ... беру ... ... заңдылықтарын қайта құру, өмірді және еңбек етуге жарамдылықты сақтандыру, соның ішінде жаңа сақтандыру өнімдерінің пайда болуын ... ... ... ... ... сақтандыру түрлері мен салаларын сыныптауды нақтылаудың маңыздылығын қарастыру мүмкіндігі;
* өмірді сақтандырумен айналысатын ұйымдарда жинақтардың сақталынуын қамтамасыз ету;
* ұзақ ... ... ... ... ... ... салу режимін жақсарту;
* өмірді сақтандырумен айналысатын ұйымдарды институтционалдандыру үшін жағдай ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді инвестициямен қамтамасыз ету мүмкіндіктерін кеңейту.[8]
Қазақстан Республикасының 2004 жылы 14 желтоқсандағы №1377 қаулысы бойынша ... ... ... ... ... ұзақ ... жеке сақтандырудың дамуындағы қосымша импульс болып табылу керек.
Қазақстан Республикасыда өзара сақтандыру дамымаған десек те ... Ал ... ... ... өзара сақтандыру қазіргі таңдағы сақтандыру рыногының негізгі элементі болып табылады.Өзара сақтандыру жеке және заңды тұлғалардың мүліктік мүдделерін және мүліктерін ... ... ... ... құру ... жасалады. Әдетте, мұндай қоғамдар қызметтері біркелкі тәуекелмен байланысты тұлғалармен ... Бұл ... ... ... ... санының үлкен болуын да, себебі коммерциялық сақтандырушылар әр түрлі себептермен сақтандырудан бас тартады, мысалы: таза шығындар, сақтандырудың сомаларының жоғары ... ... ... ... ... ... мүшелерінің құқықтары мен міндеттерінің теңдігі;
2) қоғам мүшелерін ... ... және ... ... ... ... сүйенсек өзара сақтандыру қоғамының саны өте көп: АҚШ-та 2 мыңнан аса, Нидерланды мен Швецида 500-ден аса, Германияда 300-ден аса, Ұлыбританияда ... аса ... мен ... ... аса. ... ұлттық рыногында 5 ең ірі елде - Ұлыбританияда, Германияда, Францияда, АҚШ пен ... - ... ... ... ... үлесі барлық сақтандыру сыйақысының 40% құрайды.
Елдегі сақтандыруды және сақтандыру ... ... ... ... ... сақтандыру мәдениетін қалпына келтіру және одан әрі көтеру болып табылады. ... ... ... рыногы дамуының төмен деңгейі халықтың жеткіліксіз сақтандыру мәдениетінің қалыптасқанын айтуға болады.
Халықтың сақтандыру мәдениетін ... ... ... ... ... шешу үшін ... ... барлық кәсіби қатысушыларының және олардың бірлестіктерінің, мемлекеттік органдардың қатысуымен келісілген халық үшін сақтандырудың тартымдылығын арттыратын кең көлемді ... ... ... ... ... осы Бағдарламаны іске асыру мақсатында мынадай іс-шараларды ... ... ... отыр:
тұрақты негізде сақтандыру рыногының кәсіби қатысушыларымен және олардың бірлестіктерімен бірлесіп сақтандыру қызметінің рыногы және сақтандыру өнімдері туралы, оның ішінде ... ... ... ... ... қорғау мәселелері жөнінде толық әрі объективті ақпараттың ... ... ... арасында оқу-ағарту және түсіндірме жұмысын жүргізу;
сақтандыру рыногы қатысушыларының кәсіби ... ... ... ... ... ... семинарларды тұрақты өткізу;
халықты сақтандыру рыногындағы заңсыз немесе заңға қарсы қызмет, оның ішінде Қазақстан Республикасының аумағында сақтандыру агенттерінің және ... ... ... ... - ... ... делдалдарының қызметі туралы хабардар ету;
сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жасаған кезде және сақтандыру ... ... ... ... ... ... бір ізге ... сақтандыру мәдениетін қалыптастыруда сақтандыру ұйымдарының және олардың бірлестіктерінің ролі орасан зор, ... ... ... ... ... ... ... жандандыру, елдің қалың көпшілігі үшін білім беретін әрі оқытатын ... ... ... ... ... ... зерттейтін маркетинг зерттеулерін жүргізу қажет және керек болғанда жаңа ... ... ... ... ... ... ... ұйымдары сақтандыру қызметінің төмен ассортиментін ұсынады (40 түрінен ... ... ... классикалық. Салыстыру үшін АҚШ-да сақтандыру түрлерінің 3 мыңнан астамы қолданылуда, Еуропада 400-500).
Халықтың сақтандыру және сақтандыру қызметі туралы ... ... ... ... ... бірі мамандандырылған баспасөз басылымының шығарылымы болуы тиіс (қазіргі уақытта ол жоқ), оны мемлекеттік органдардың, сондай-ақ сақтандыру рыногының кәсіби ... ... ... ... ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының тарифтерiн есептеу әдiстемесiн қарау жөнiндегi өкiлеттiктер берiлген. Көрсетiлген өкiлеттiк ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдары клиенттердi тарту мақсатында сақтандырудың ерiктi түрлерi бойынша ... ... ... ... деңгейiн және тиiсiнше сақтандыру ұйымының қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкiндiк беретiн мәннен төмен ... ... ... ... байланысты, сақтандыру статистикасының толыққанды базасы қалыптастырылатын болады, жиналатын деректердi, бiрiншi кезекте мiндеттi сақтандыруда сақтау және ... осы ... ... ... ... ... ... бiрi болып табылады. Сақтандыру статистикасының деректерiн жинау үшiн сақтандыру ұйымдарынан өзге ... ... оның ... iшкi iстер, мемлекеттiк статистика, еңбек және әлеуметтiк ... ... ... ... ... міндетті сақтандыруда көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігінің ақпараттық-статистикалық деректер базасын құру мүмкіндігі, сақтандыру сақтандыру тәуекелдігі мен ... ... ... ... ... ресурсын басқару мүмкіндігі қолға алынып жатыр. Соңғы жылдары міндетті сақтандырудың ... аясы кеңи ... ... ... ... мүдделерін қорғау, мемлекет пен заңды тұлғаларды табиғаттық, техногендік, қаржылық, экономикалық, т.б. тәуекелдерден ... ... ... ... тұрғысынан алғанда міндетті сақтандыру жүйесінің даму перспективасы республикалық бюджетке жүктемені азайту, жоғарыда айтылған тәуекелдерден сақтандыру да болып табылады.
Қазіргі таңда міндетті ... ... ... жеті ... ... Осы салада біріңғай мемлекеттік жүйенің болмауынан отандық міндетті сақтандыру жүйесінде әлі де шешілмеген мәселелер көп. Мысалы, әр түрлі ... ... ... ... бір түрін еңгізуде елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының басыңқы ... ... ... ... ... ... ... жағдайы мен келешектегі сақтандырушылардың қаржылық мүмкіндігін есепке алмайды. Осы және басқа да мәселелерді шешуде міндетті сақтандыру саласында мемлекеттік саясаты қалыптастыру, ... ... ... ... Қазақстанның халықаралық сақтандыру жүйесіне ену перспективалары мен шарттарын белгілеу, міндетті сақтандыру саласында ... ... ... ... ... ... ...
Сақтандырудың инфрақұрылымының дамуы жөнінде келер болсақ сақтандырудың негізгі элементтері (әсіресе ірі тәуекелдердің сақтандырылуы) болып сақтандыру рыногының актуарии, сақтандыру делдалдары ... мен ... ... ... авария комиссарлары, эджастерлер т.б. қатысушылары болып табылады. Бұл сақтандырылатын тәуекелдің қаржылық, техникалық нақты бағалауы мен сақтандыру жағдайы туған кезде ... ... зиян ... бағалау үшін керек. Сонымен қатар,жоғарыда айтылған қатысушылар ... ... ... ... және ... ... үлкен роль атқарады. Бүгінде қазақстандық сақтандыру рыногында жоғарыда айтылған тізілімнен тек сақтандыру делдалдары мен актуариилер ғана ресми түрде тіркелген. Бұл ... ... ... ... әлі де шикі, олар сақтандыру брокерлері мен агенттерінің қызметінің ... ... ... етеді. Бұл аты аталған сақтандыру рыногына қатысушыларды міндетті сақтандыру жүйесіне тарту керектігін білдіреді (әсіресе, ірі тәуекелді сақтандыруға байланысты). Осыған орай ... ... ... ... ... мен ... анықтайтын заң қажет. 2003 жылы құрылған отандық экспортерлер мен инвесторларды саяси және коммерциялық тәуекелден қорғайтын сақтандыру рыногын ... ... ... кредиттер мен инвестицияларды сақтандырудағы Мемлекеттік сақтандыру корпорациясын дамытуға арналған шараларды жүзеге асыру керек.
Ипотекалқ ... ... ... төмендетудің құралы болып табылады (егер де қарыз алушы қарызын өтей алмаған жағдайда), ... ... ... баға ... ... және қарыз алушы бастапқы жарнаның жарты құнын ... ... ... ... ... қолданылады.
Ипотекалық сақтандырудың кредитордың қаржылық тұрақтылығымен тығыз байланысын ескере отырып, ипотекалық ... ... ... ... заң ... анықтау мәселелерін қарастыру керек. Бұл кезекте ипотекалық кредиттерді берумен байланысты тәуекелдік ... ... ... ... ... ... керек.
Осы айтылғандарды ескере отырып, ипотекалық сақтандырумен айналысатын сақтандыру ұйымдарының қызметіне ... ... ... қою ... Ол ... ... сақтандыру компанияларының қаржылық тұрақтылығы мен төлем қабілеттілігінің деңгейін көтеруге мүмкіндік береді, бұл ипотекалық сақтандыру ... ... мен ... ... ... әкеліп соғады.
Сонымен қатар, сақтандыру рыногының әртүрлі кәсіби қатысушыларының басын қосатын өзін-өзі ... ... аса ... бөлу ... Бұл өте ... ... сақтандыру рыногының кейбір кәсіпқой қатысушыларына лицензия және рұқсат етуді осы өзін-өзі реттеу ұйымдарына беру ... ... ... ... ... болып барады және кез келген уақытта сақтандыру қызметтерiн берудi талап етедi. Мұның шешiмi Интернет-сақтандыру бола ... ол ... ... әсiресе ерекше консультацияларды талап етпейтiн қарапайым сақтандыру өнiмдерiн тiкелей сату мәнiн ... ... ... ... жыл сайынғы дүниежүзiлiк сақтандыру нарығының интернет-айналымы 250 млн. долларға жетедi, ол Интернет-сатудың жалпы көлемiнiң ... ... ... ... ... ... кiрiстерiнiң 2 %-ы электрондық коммерцияға келiп отыр. Сондықтан, ... ... ... ... ... болады.
Қазақстанда мемлекетіміздің алдында сақтандыру қызметін қадағалау және реттеуді жақсарту мақсатында мынадай міндеттер тұр:
* сақтандырудың ... ... ... ... және ... ... ... кіру үшін шетелдіктердің қатысуының шектеуін біртіндеп азайту арқылы);
* сақтандыру ұйымдарының және ... ... ... ... ... ... күшейту, оған сақтандыру брокерлерінің (Қазақстанның тұрғыны емес) кредиттік рейтингісінің барлығына талап ету кіреді;
* сақтандыру рыногының қатысушыларының қызметінің құқықтық ... бар ... ... ... ... мен ... агенттерінің қызметіне шектеу қою және нақтылау;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының қаржылық тұрақтылығы мен ... ... ... талаптарды ары қарай дамыту;
* актуарийлер мен ішкі және сыртқы аудиторлардың қызметін қолдану жөніндегі нұсқаулығын жасап шығару, сонымен қатар сақтандыру агенттері мен ... ... ... сақтандыру ұйымдарының ішкі ережелеріне деген талаптарды жасау;
* ... ... және ... ... жүйесіндегі талаптар жасау;
* сақтандыру операцияларындағы бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдіру және қаржылық есеп берулердің айқындылығын жоғарлату;
* сақтандыру тарифтерінің есептерін бір қалыпқа ... ... ... ... ... ... қатысушыларымен келісілген, басқа қаржылық ұйымдарға қойылған талаптарға сәйкес лицензиялауда, сақтандыру ұйымын ... ... ... мен ... ... ... жүйесіне негізделген, тәуекелдің алдын алу тестерін жүргізу;
* мәліметтерді жинау және сұрыптау жүйесін автоматтандыру.
Қазақстанда қайта сақтандыру ... ... ... бар. Олар ... ... түрі ... ... сақтандыруды қамтамасыз ететін ұйымдар. Осының салдарынан Қазақстанның сақтандырушылары тәуекелдің басым бөлігін шетел қайта сақтандыру ... ... 2004 жылы ... ... ... ... сақтандыру сыйақыларының 42,8% берген. Қазақстанда ортақ сақтандыру механизімі өзінің кең тәжірибелік қолдану орнын таппаған.
Осыларды ... ... ... қайта сақтандыру және ортақ сақтандыру механизімін дамытуды ынталандыру бойынша бірқатар практикалық ... ... ... Бірінші кезекте, оларды жүргізу үшін қажетті құқықтық негіз құру қажет. Қазіргі таңда қайта сақтандыру және ... ... ... ... ерекшелік шарттарының ескерілмегені жүргізіліп отырған сақтандыру заңын жетілдіру қажеттілігі туралы айтылып отыр. Әсіресе, қайта сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... рыногында іскерлік айналымын құру қажет.
Сонымен қатар, қайта сақтандыру қызметіне қажетті ... ... ету ... ... яғни шекарааралық қайта сақтандыру операцияларын қолдануды және алдын алу, заңсыз капиталды аудару және ақшаның ... ... үшін ... ... ... ... ... сақтандырушылардың өзіндік ұстап қалу лимитінің мөлшерін мақсатты жоғарлатуын қарастыру қажеттілігінен олардың қаржылық жағдайын нығайту және сақтандыру ұйымдарының капитализациясының ... ... ... ... ... байқалуда. Осы шара ұлттық сақтандыру рыногының көлемін ұлғайту және шекарааралық қайта сақтандыру каналдары бойынша, шетелге ... ... ... ... ... ... ... пулдарына міндетті қатысуы туралы талаптарды, сақтандыру ұйымдарына қосымша жағдай, яғни жекелеген сақтандырудың міндетті түрлерін ... және ... аса ірі ... ... алуын қарастырады.
Ортақ сақтандыру (қайта сақтандыру) пулдарын қамтамасыз ететін жағдайды реттейтін, нормативтік - құқықтық базаны қалыптастыру қажеттілігі туындайды. Сонымен қатар, ... ... ... сақтандыру тәуекелінің мөлшерін анықтау, жауапкершілікті бөлу, өзара есеп айрысуды ұйымдастыру керек.
Қазақстанның Әлемдік Сауда ... ену ... ... ... - ... ... секторының шетел сақтандыру компанияларына ашық қол жеткізу ... ... ... үшін ... тыс ашық қол ... халықаралық қаржы рыногына шоғырланған ресурстардың ағымына, ұлттық операторлардың басылуына, бәсекелестіктің төмендеуіне және басқа жағымсыз жағдайларға әкеледі.
Экономиканың даму мүддесі және экономикалық ... ... ету, ... ... жүйесінде қажетті интеграцияға жетудегі сақтандыру саласының "ұлттық ... ... ... ... Қазақстан ӘСҰ қосылуда өзінің мойнына сақтандыру қызметіндегі ... ... ... ... ... саласының орта және ұзақ мерзімді перспективаларының құрылымын анықтайды. Бұл ... ... даму ... баса ... нақты міндеттемелерді талдау және оларды Қазақстанның стратегиялық экономикалық мүдделерімен салыстыруды қажет етеді.
Осы жағдайда Қазақстанға ұлттық сақтандыру рыногының шетел ... қол ... ... саясатын анықтау қажет. Тәжірибе көрсеткендей, ӘСҰ кіруші елдер (Орталық Африка, Латын Америкасы, Қырғызстан, Грузия елдері)сақтандыру секторындағы ұлттық басылымдықтардан қорғаудан бас ... Бұл ... ... ... ... жоқтығымен байланысты болады.
Көптеген елдер ӘСҰ кіру кезінде, ұлттық сақтандыру салаларының "тәуелсіздігін"сақтау бағытына бағытталады. Осы мақсатта, шектен тыс тура ... ... және ... ... ... ... ... алдын алу бойынша шараларын қарастырады (қайта сақтандыру және инвестиция каналдары ... ... ... ... ... және бірқатар басқа мемлекеттер - ӘСҰ мүшелері сақтандыру қызметтерінің бөліктерінде міндеттемелерді қабылдамайды және сақтандыру рыногына қол ... ... ... ... ... өз еріктерінде сақтайды.
Сонымен қатар, Қазақстанға халықаралық тәжірибені есепке алу қажетті, ол жеке ... ... ірі ... ... ... қатысуы, жаңа сақтандыру технологияларын енгізуге, сапалы сақтандыру қызметтерін және тізімдерін ... ... ... Сол ... бәсекелестіктің деңгейін жоғарлатуға да мүмкіндік береді. ... ... ... қызмет көрсетумен айналысатын ұйымдардағы бизнесті жүргізу әдістерін радикалды өзгертеді. Бүгінгі күнде күшті импульстердің бірі болып компьютерлік техниканың және ... ... ... ... ... Интернационалды электронды жүйелердің қызмет көрсетуімен қоса Бүкіләлемдік жүйені (The World Wide Web) ... ... ... және басқа қызмет көрсету ұйымдарының қызметінің мінез - құлқы мен ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер базасы негізінде сақтандыру рыногының даму перспективаларын, ... ... ... ... ... ... қойылымының есептерін жүргізу сияқты ақпараттық технологияларының енгізу қажеттілігі туып ... ... ... ... ... жай, ... байланысты бас офистер мен сақтандыру ұйымдарының бөлімшелері, ... ... ... ақпаратпен алмасуды қамтамасыз ету үшін қажет. Бір орталыққа шығатын бір жүйемен байланыстырылған және сақтандырушылардың бірігуінің ақпараттық жүйелері ... ... ... ... ... қадағалау және талдау, бұл ақпараттық технологияларды әлемдік қаржы орталықтарының сақтандыру ақпаратының ғаламдық телекоммуникациялық жүйелерге ... ... ...
Қазақстандық сақтандыру нарығының күшті жақтарына мыналарды жатқызуға болады: тиімді ұзақ мерзімді экономикалық перспективалар, қадағалау органдарын тиімді ... ... ... ... кең ... ... елдің қолайлы географиялық климатта орналасу жағдайы, сақтандыру нарығын ... ... ... ... нарығының кемшіліктеріне: мемлекеттің ұлан байтақ террриторияны алып жатуы, халықтың орналасу тығыздығының төмендігі, негізгі тәуекелдерге қызмет көрсету барысында ... ... және ... ... ... ... ... резервтерінің жеткіліксіздігі, сонымен қатар, ұлттық валютаға инвестиция деңгейнің ... ... ... ... ... жаңа ... қатарына ұзақ мерзімді перспективада сақтандыру нарығының өсу ықтималдығы, сақтандыру ... жан - ... ... ... ... ... ... және зілзала тәуекелділігіне байланысты сақтандыруға деген қажеттіліктің туындауы. Ал, қауіптеріне: Қазақстандық ... ... ... ... ... шығындар менен төлемдерге инфляцияның әсерін, нарықта ірі шетел сақтандырушыларының болуын, клиенттік ... , ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік және геополитикалық тәуекелдердің болуын жатқызуға болады.[12]
Қазақстанда сақтандыру ісінің болашағы неден көрінеді? Біздің көзқарасымыз бойынша ол ... ... ... оның ... ... және түрлері кең ауқымда дамуы;
* жүргізудің ерікті және міндетті түрлерінің қолайлы үйлесуі;
* оның барлық кезеңінде ... ... ... ... сақтандыру қорғанысы жүйесіне ең қауіпті және ірі тәуекелді енгізу;
* өмірді сақтандыру бойынша ұзақ мерзімді кезеңге тұрғындармен өзара ... ... ... ... ... ... және ... өтеу, қолайлы сақтандыру сомаларын және тарифті белгілеуден сақтандырудың барлық шарттарын жетілдіру;
* ... ... ... алдында өзінің міндеттемесін сөзсіз құқықтық және қаржылық кепілдендіре отырып қамтамасыз етеді.
Бұл мәселелерді шешу үшін сақтандырудың реттеуі және тірегі бойынша ... ... ... және мемлекеттік шаралармен өзін өзі реттеуі қажет.
3.2 Қазақстан Республикасында бәсекелестік жағдайындағы сақтандыру қызметін жетілдіру жолдары
Қазақстанның сақтық рыногы қалыптасу стратегиясында тұр: ... және ... ... бойынша ол дүниежүзілік деңгейден айтарлықтай артта қалып келеді. ... ... ... бар ... ... ... көрсетудің ассортименті 500 түрге жетіп отыр, ал Қазақстанда ол не бары 40 түрін қамтиды.
Ерекше сақтық ... ... ... ... ... ... мен ... тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы қорғау Қазақстан Республикасының заңымен, сақтандыру ... ... ... ... және Ұлттық банктің сақтық қадағалау департамаентінің нормативтік актілерімен реттеліп отырады.
Бірақ, ең ... әрі ... ... түрі ... ... көлік құралдары иегерлерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігінің міндетті сақтандыруы туралы мәселеге тоқтала кеткен жөн.
2011жылғы жағдай бойынша Қазақстан Республикасының сақтандыру ... 38 ... ... ... ... ... 14 ... брокері және 84 актуарий лицензияланған қызметін жүзеге асырған.
2011 жылғы жағдай бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... қабылдаған сақтандыру сыйлықақыларының жиынтық көлемі өткен жылдың ұқсас мерзімінде жиналған көлемінен 22,6% көп ... млн. ... ... ... ... ауқымды көрсеткішіне қарамастан, жиналған сыйақылардың - 73,7%, сақтанушылар (жәбірленушілер) осы процесстің ең қорғалмаған қатысушылары болып табылады. Сақтандыру ... ... ... және ... қызметкерлерге ие, ал тұтынушылар даулардың немесе келіспеушіліктердің тақырыбы туралы жалпы ... ғана ие. ... ... ... ... ... апаттарының нәтижесінде өкілетті органдарға сұрап жүгінеді.
Қазіргі таңда көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігінің міндетті сақтандыру саласында заңсыз ... ... ... есептегі бланктердің көптеген мөлшері сақтандыру нарығында айналымда жүр.
Ресми статистикалық мәліметтер бойынша 2,7 миллион жеңіл көлік құралдарының 1,5 миллионында ғана ... ... ... ... ... ... сақтандыру полистері бар.Бұл қалыпсыз факторлар осы бизнестің ... және ... оған ... ... ... отырып сақтандырушы мен жалпы сақтандыру рыногына тура ықпал етеді.
Заңсыз түрде дайындалған немесе жаздырып алынған полистер мұндай мөлшерде тек ... ғана ... ... ... ... ... сұраныстың жоғары болуына байланысты таралып отыр.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі62 бет
XX ғасырда Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау саласының дамуы4 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша қаражаттарын сақтау тәртіптерін және заңды тұлғадағы есеп айырысу37 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығы71 бет
Қазақстан Республикасының сақтандыру рыногы мен өмірді сақтандыру41 бет
"мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қоры" акционерлiк қоғамын құру туралы5 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
"Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі"239 бет
Delphi программалау ортасы15 бет
Word редакторында құжаттарды теру және оларды сақтау8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь