Алматы қаласының сейсмо-белсенділігін зерттеу

КІРІСПЕ

1 ӘДЕБИ ШОЛУ

1.1 АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ СЕЙСМО.БЕЛСЕНДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ

1.2 Қазақстан елді мекендерінің, соның ішінде Алматы қаласының
сейсмикалық қауіпке бейімділігін анықтау және мониторинг жүргізу

1.2.1

1.2.2.

1.2.3 Жер сілкінісін болжау әдістері

Жер сілкінісін болжау технологияларын бағалау

Қазақстан елді мекендерінің, соның ішінде Алматы қаласының сейсмикалық қауіпке бейімділігі

1.3 Күшті жер сілкінісі кезінде Алматы қаласында болатын социалдық және экономикалық шығынды болжау

1.3.1 Алматы қаласында жер сілкінісінің қауіптерін басқаруды үйрену

1.4 Жер сілкінісінің зардаптарынан қорғау және жоюға арналған іс. шаралар, сонымен қатар пайдаланатын күштер, құралдар және басқа да шұғыл жұмыстарды жүргізу

2 ЗЕРТТЕУ НЫСАНЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
33
3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ
36
ҚОРЫТЫНДЫ
57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
59
ҚОСЫМША
Жер сілкінісі табиғаттың өте бір қаһарлы да, қауыпты құбылысы. Адамзат дамуы өз тарихында небір алапат жер сілкіністерін басынан өткерді. Жалпы өркениеттің гүлденуіне залалын тигізген жойқын жер сілкіністеріне қатысты оқиғалар халық аңыздары мен жазба шежірелерінде сақталып қалған, көркем шығармаларда көрініс тапқан.
Жер сілкінуі (тектоникалық) - жер қойнауында шоғырланған тектоникалық энергияның салдарынан өршіген серпімді тербелістің дүмпуі. Ал жыныс жылжуы ошақтан өтетін тектоникалық жарықтарда болады.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1
ӘДЕБИ ШОЛУ
1.1
АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ СЕЙСМО-БЕЛСЕНДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ
1.2
Қазақстан елді мекендерінің, соның ішінде Алматы қаласының
сейсмикалық қауіпке бейімділігін анықтау және ... ... ...
1.2.3
Жер сілкінісін болжау әдістері
Жер сілкінісін болжау технологияларын бағалау
Қазақстан елді мекендерінің, соның ... ... ... ... ... ... жер ... кезінде Алматы қаласында болатын социалдық және экономикалық шығынды болжау
1.3.1
Алматы қаласында жер ... ... ... ... ... зардаптарынан қорғау және жоюға арналған іс- ... ... ... ... ... ... және басқа да шұғыл жұмыстарды жүргізу
2
ЗЕРТТЕУ НЫСАНЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
33
3
ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ
36
ҚОРЫТЫНДЫ
57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
59
ҚОСЫМША
Кіріспе
Жер ... ... өте бір ... да, ... құбылысы. Адамзат дамуы өз тарихында небір алапат жер ... ... ... ... ... ... залалын тигізген жойқын жер сілкіністеріне қатысты оқиғалар халық аңыздары мен жазба ... ... ... ... ... ... ...
Жер сілкінуі (тектоникалық) - жер қойнауында ... ... ... ... ... ... тербелістің дүмпуі. Ал жыныс жылжуы ошақтан өтетін тектоникалық жарықтарда ... ... ... жер ... ... Оңтүстік-Шығыс бөлігінде орналасқан. Оның табиғатының негізгі ерекшелігі тауаралық кең ... ... Іле және ... ... тау ... құралып, ал аймақтың солтүстік шекарасына қарай жазық жазық далалы ... ... ... ... даму ... оның ... ... биік таулы рельефтер мен төмен түсулердің пайда болуына, соның салдарынан сел тасқыны мен тасқын ... ... ... ... ... орай оның орай ... қаупі басым аймақ болуы басты сипаты болып табылады.
Сейсмологтардың мәліметі бойынша бұл өңір түгелдей жер сілкіну қарқыны ... IX балл және одан ... ... ... ... ... Бұл өңірде соңғы жүз елу жыл мұғдарында эпицентрі таулы және тау бөктеріндегі жерде шоғырланған алапат жер сілкіністері болады. ... ... ... ... ... ... экономикалық дамыған және халық тығыз орналасқан аймақ болып табылады. Алматы сейсмикалық белсенді ауданы тұтастай Солтүстік Тянь-Шань жоталарына кіреді.
Алматы сейсмикалық ... ... ... 1966 жылдан бастап Іле геофизикалық экспедициасы геологиялық құрылысын, сейсмикалық жағдайын және олардың өзара байланысын белгілеу мақсатында арнайы геологиялық-геофизикалық және ... ... ... жүргізді. Жинақталған материал Алматы сейсмикалық белсенді аймағын жан-жақты сейсмикалық аудандастыру картасының геологиялық-геофизикалық негіздерін құра отырып, материалдарды түсіндіруге мүмкіндік берді. ... ... бір жүз ... жуық жер сілкінісі болады. Алайда, олардың ... ... ... дүмпулер болғандықтан, адамдар сезе қоймайды. Үлкен қауіп тудыратын жер асты дүмпулері орта есеппен алғанда айына екі реттен болып тұрады. Олар ... ... орын ... ... ... аймақтарға тигізер зияны болмайды. Жер сілкінісінің басты себептері ретінде жер қыртысы платформаларының қозғлысы мен ... ... ... ... ... орын алған аймақ жер сілкінісінің ошағы деп аталады. Ал жер ... ... жер ... ... ... ... саналады.
Осы мақсатқа жету үшін келесідей міндеттер қойылады
* Алматы ... ... ... ... ... ... және зерттеу;
* Сейсмобелсенділікті зерттеу әдістерімен танысу;
Сейсмобелсенділікті зерттеу ... ... кала ... бойынша).
1.2 Қазақстан елді мекендерінің, соның ішінде Алматы ... ... ... ... ... ... жүргізу
Неғұрлым халық тығыз орналасқан және өнеркәсібі дамыған қалалар мен елді мекендер ... ... және ... ... ... ... ... аймақтарда орналасқан. Елдің сейсмикалық қауіпті аумағында ликаның өндірістік әлеуеттің шамамен 40 % орналаскан, ... ... ... қала және елді ... бар және 6 ... ... адам ... Сондықтан, табиғат апаттарының ішінде жер сілкінісі Қазақстанда ... ... тұр және ... қауіпсіздікті қамтамасыз ету проблемасына ерекше назар аударылды.
Сейсмикалық қауіпті аймақтарда орналасқан барлық қалалардың ішінде Алматы ... ... ... неғұрлым ауыр жерде тұр. Үдемелі қарқыны 9 балл апатты жер сілкіністері болған жағдайда Алматы ... ... ... саны 150 мың адам опат ... жаралылар саны - 500 мың адамды құрайды, тұрғын үйдің 80 % қирайды, 700 мың адам ... ... ... және ... шығынның жиынтық сомасы 6,5 - 7,0 млрд. АҚШ долларын ... ... , ... ... ... мен халықтың және халық шаруашылығы объектілерінің сейсмикалық қауіпсіздігі ұлттық қауіпсіздікпен теңестірілген.
Қазақстанның сейсмикалық қауіпті аумақтарында сейсмологиялық ... ... және жер ... ... үшін ... ... Үкіметінің , Алматы және Талдықорған облыстарында болуы мүмкін жер сілкіністерінің залалын азайту және ... ... жою ... қосымша шаралар туралы>> 1994 жылғы 30 желтоқсандағы №1490, 1997 жылғы 26 тамыздағы №1286 ... ТЖМЖ ... ... ретінде Сейсмологиялық бақылауларды және жер сілкіністерін болжаудың республикалық жүйесі (СБЖБРЖ) құрылды.
Жер сілкіністерінің сейсмологиялық ... ... ... ... ... ... Жергілікті кешенді бақылау желісі;
* Ақпаратты жинау, өңдеу және сақтау орталығы;
* Талдау және болжау орталығы;
* Қазақстан аумағында сейсмикалық ахуалды ... ... ... комиссия кіреді.
* Іс жүзінде ол:
* Бақыланатын аймақтар мен оған жақын орналасқан аудандарда жер ... ... ... ... мен ... жүргізуді және үздіксіз сейсмикалық деформографиялық, геофизикалық, гидрогеологиялық және басқа ақпаратты стационарлық станциялар желісінен алуды;
* Құралдар мен ... ... ... ... тіркеуді, өткізуді және өңдеуді;
* Жер сілкіністерінің жедел каталогтарын және бюллетеньдерін жасауды;
* Сейсмикалық, демографиялық, геофизикалық, гидрогеологиялық және ... да ... ... ... ҚР ... ... жер ... кіндігінде уақытша станциялардың жұмысын күшейту және қамтамасыз ... ... ... барлық сезілген және күшті жер сілкіністері туралы ҚР директивті органдарына уақтылы хабарлауды;
* Болжау комиссиясына материалдарды тұрақты түрде ұсынуды қамтамасыз ... ... ... болашақ жер сілкіністерінің ықтимал орны ретінде орта мерзімді болжау бойынша атап көрсетілген учаскелерде ... ... ... ... ... ... тіркеу пунктері неғұрлым көп орналасқан, мұнда бірнеше сейсмикалық қауіпті аймақтар бөліп көрсетілген. Геодинамикалық мониторингтің жергілікті жүйесі бастапқы кезеңде өзінің ... ... ... мынадай базалық әдістерді кіргізеді:
* Сейсмологиялық бақылау;
* GPS спутниктік ... ... өте дәл ... ... ... өте дәл ... ... радарлы интерферометрияның деректерін пайдалану;
* Температуралық өріс туралы ... ... ... /1/.
Сейсмикалық мониторингте маңызды звено бақылау пунктерінен ақпарат жинау және оны өңдеу болып табылады. Радио және телефон ... ... ... ... ... жедел беру тәулік сайын жүзеге асырылады және тәулік ішінде тіркелген материалдардан тұрады.
Сейсмологиялық ... және жер ... ... ... жүйесі. Қазақстан аумағындағы жер сілкінісі болжамдары мен сейсмологиялық ... ... ... ... ... ҚРБҒМ сейсмология Институтымен құрылған сейсмологиялық бақылаулар мен болжамдар жүйесінің көмегімен ... ... ... ... ... ... Тәжірибе жүзінде ол мыналарды қамтамасыз етеді: (1 - сызбанұсқа).
* Бақыланып ... ... мен оған ... аудандардағы жер сілкінісі туралы мәліметтерді тіркеу және өңдеу.
* Өрістік құрал-жабдықтармен бақылауды және үздіксіз сейсмикалық, демографиялық, сейсмобиологиялық ақпараттарды стационарды ... ... ... ... жатқан ақпараттардың алғашқы өңдеуін алуды жүргізу.
* Құрал-жабдықтармен бақылау мәліметтерін тіркеу, жіберу және өңдеу үрдістерін дағдыландыру жұмыстары бойынша тақырыптық жұмыстарды жүргізу.
* ... ... ... бақылау.
* Қазақстан аумағындағы қатты жер сілкіністерінің эпицентрлік аймағындағы уақытша сейсмикалық және геофизикалық станциялардың жұмысы мен ... да ... ... ... және ... ... Қазақстан Республикасының директивті мүшелеріне бақыланып жатқан аумақтағы сезілетін және қатты жер сілкіністері туралы уақытылы хабарлау.
* Жер сілкінісін болжау ... ... жиі ... Жер ... ... ... мен ... құру, сейсмологиялық, геофизикалық, гидрогеохимиялық және басқа да ақпараттар мұрағатын жасау.
* Жер сілкінісін ... үшін ... ... және ... өңдеудің жаңа әдістері мен техникалық құралдарын енгізу.
1-сызбанұсқа. Сейсмомониторниг жүйесі
Тәжірибе көрінісінде сейсмомониторинг жүйесі мыналарды қамтамасыз етеді:
* ... ... ... пен оған ... аудандардағы жер сілкіністерін тіркеу.
* Қазақстан Республикасының директивті мүшелеріне бақыланып жатқан аумақтағы сезілетін және ... жер ... ... ... Қазақстан аумағы мен маңызды өндірістік объектілерін сейслогиялық бақылау.
* Жер ... ... ... ... жиі ... Қазақстан аумағындағы қатты жер сілкіністерінің эпицентрлік аймақтарына бақылау жүргізу.
* Алынған ақпараттарды өңдеу мен сейсмологиялық, геофизикалық, гидрогеологиялық, демографиялық және басқа да ... ... ... Жер ... ... үшін бақылау, автоматтандыру және материалдарды өңдеудің жаңа әдістері мен техникалық құралдарын енгізу.
1.3 Жер сілкінісін болжау әдістері
Күтілетін жер ... ... құру ... ... ... ретінде Мәскеу қаласындағы Геофизика Институтының ғалымдары болып табылады.
Күтілетін жер сілкіністерінің картасын тұрғызу ... ... ... аймақ территориясын элементар ұяшықтарға бөледі. Әр элементар ... үшін ... ... әр қайсысы есептеледі. Бұл әдісті тестілеу, қолдану барысында болжанатын жер ... ... 70% ... ... ... ... әдіс 15 жылдан аса уақыт тестілеуден өткен. Осы ... ... үшін ... ... ... Қазақстан, Түркменстан, Қырғызстан, Қытай, Греция және Оңтүстік Калифорния ... ... ... үшін ... ... жер ... ... 8 - сурет көрсетілген. Әдіс авторларының айтулары бойынша осы әдіс көмегімен қатты 5 жер ... 4-і ... ... аудандастыру әдісі
Бұл әдіс ZMAP әдісі ретінде белгілі. Бұл ... ... 1992 жылы ... магнитудалары 7,5, 6,5 және 6,1 үш қатты жер сілкінісін ... ... ... ... әдіс 5 ... тұрады:
* Тестіленіп отырған аймақтағы жер сілкіністерінің біркелкілігін тексеру және афтершоктардың эпицентр нүктесінен қашықтығын анықтау.
* Сейсмикалық жағдайлардың ... ... ... ... ... ... үшін ... жағдайлардың болуын анықтау.
* Жер сілкінісінің жылдамдығын және жылдамдығының өзгеруін бақылау.
* Орын ... ... ... ... ... ... сурет . Греция үшін жасалған күтілетін жер сілкіністер картасы
Қарастырылып отырған әдіс бойынша 1992 жылы Калифорнияда болған жер сілкінісінің аудандастырылуы 9 - ... ... жылы ... ... жер сілкінісі алдындағы сейсмикалық оқиғалардың интенсивтілігінің 75% және 100%-ға төмендеуі 10 - суретте көрсетілген.[3]
2 - ... 1992 жылы ... ... жер ... ... - ... 1992 жылы Калифорнияда болған жер сілкінісі алдындағы сейсмикалық оқиғалардың интенсивтілігі
Бионикалық ... ... ... жер ... ... ала ... ... әдісіне көп көңіл бөлуде. Бұл бағыттағы зерттеу жұмыстарына сейсмологтардан басқа биология, биофизика, этология, ихтиология және т. б. ... ... де ... ... ... жануарлар мен жәндіктердін, мазасыз-данып, ерекше күйде болатындығы көптен бері белгілі. Адамдар талай рет жер ... ... үй ... ... ... тастай қашып, далаға қарай ұмтылатынын және т. б. ерекше жағдайлардың куәсі болған. Көптеген адамдар өздерінің иттерінің арқасында жер сілкіну апатынан аман ... ... ... Мұндай деректер айта берсек, өте көп. Бірақ бұл секілді мәліметтер ұзақ уақыт бойы сейсмолог мамандардың ... тыс ... ... ... бұл мәселеге Қытайдың Хайченг провинциясында болған (1975) ерекше оқиғадан соң, көп көңіл бөліне бастады. Жер сілкінуге дейін (6 сағ. бұрын) ... ... үй ... ... ... ал ... мен кесірткелердің індерінен безіп, жер бетін каптап кетуінің куәсі болады. Бұл жағдай халықты дер ... ... ... аман сақтап қалады. Осы оқиғадан кейін, бионикалық зерттеу ... ... ... саны көбейе бастады. Мысалы, Жапония ғалымы Я. Суэхиро ... ... және жер ... ... атты ... балықтар мен суда өмір сүретін бақа-шаяндардың мінез-құлықтарының жер сілкіну алдында өзгеру заңдылықтарын ... ... ... судың ен, төменгі қаб-атын мекендейтін балықтар жердің дүмпу күшін алдын ала сезеді деп санайды. Сол ... ... ... Ц. Рикитаке "Жер сілкінуді алдын ала болжау" атты кітабында (1978) әр түрлі жануарлар мен жәндіктердің және ... мен ... жер ... ... ерекше мінез-құлықтары туралы 157-ге жуық деректер жазып қалдырды.[3]
690880179705Жер ... ... ... Жер ... ... ... жер ... картасын құру әдісі
Әдісті тестілеу, қолдану барысында болжанатын жер сілкіністерінің болуы 70% дәлдікпен анықталатынды.
00Күтілетін жер сілкіністерінің картасын құру әдісі
Әдісті тестілеу, қолдану ... ... жер ... болуы 70% дәлдікпен анықталатынды.
32010351905Сейсмикалық тыныштықты аудандастыру
Магнитудалары 7,5, 6,5 және 6,1 үш қатты жер ... ... ... ... Сейсмикалық тыныштықты аудандастыру
Магнитудалары 7,5, 6,5 және 6,1 үш қатты жер сілкінісін ... ... ... әдіс
Жануарлар мен жәндіктердін, мазасыз-данып, ерекше күйде болатындығына ... ... ... ... әдіс
Жануарлар мен жәндіктердін, мазасыз-данып, ерекше күйде болатындығына байланысты болжанатын әдіс.
5-сызбанұсқа. Жер сілкінісін болжау әдістері
АҚШ-та бірінен соң бірі (1976 және 1979 ... екі рет жер ... ... ... ... мінез-кұлықтарын зерттеу мәселесіне арналған халықаралық конференция ұйымдастырылып, оның ... екі ... ... болып басылып шықты. Барлық елдерде осы бағытта жүргізілген бақылау-зерттеу жұмыстарының нәтижесінде жиналған дәлелді деректердің жалпы саны 282-ге жетеді.
Қытай мен ... ... 100 жыл ... жануарлар мен жәндіктердің жер сілкіну әрекеттерінің хабаршысы ретіндегі ролі тек 20 рет қана ... ... ... елімізде де мұндай жағдай (геофизик А. А. Никоновтың жинаған деректері бойынша) соңғы 200 жыл ... 20 рет ... ... ... Бұл ... ... жер асты дүмпуінің алғашқы хабаршылары қатарында, ең алдымен иттердің, сонан кейін барып жылқылар мен сиырлардың сезімталдығын атауға ... ... ... ... ... мінез көрсететіндігі туралы ең алғашқы деректерді 1887 ж, Верный (қазіргі Алматы) қаласында болған жер сілкінісінің куәсі, белгілі ғалым-геолог И. В. ... ... ... ... және сол ... ... газет беттерінен де табуға болады. Бұл мәліметтерге қараған-да, жер ... ... ... ... қарлығаш, кептерлердің) ашық тұрған терезе арқылы үй ішіне ұшып кіруі жиі кездеседі. Осыған ұқсас жағдайлар Верныйда (1911), Қырымда (1927), ... (1948), ... ... ... (1963), Ташкентте (1966) және Тәжікстанның Алай (1978) жері сілкінісі кезінде де байқалады. Міне, осындай нақты деректердің ... ... ... жер ... ... ала болжаудың бионикалық әдісін жолға қоюды жөн көреді. Мысалы, американдық ... ... елді ... ... ... ... жер сілкінуді алдын ала болжау мақсатымен, әр түрлі тышқандарға бақылау жасап, табиғи тәжірибелер жүргізуде. ... ... ... Шиба ... ... ерекше бақ құрылған. Ондағы жан-жануарларды ғалымдар бақылауға алып, зерттеу жұмыстарымен айналысады.[4]
ТМД-да мұндай ... ... ... маңында құрылған арнаулы полигонда жүргізіле бастады. Зоолого-сейсмологиялық стационарларды сейсмологиялық қауіпті аудандардың бәрінде де ұйымдастыратын уақыт жеткен сияқты. ... ... ... мен биофизиктерге және геофизиктерге (барлық мамандарға) бірлесе отырып, қысқа мерзімді болжам жұмыстарымен айналысуға мүмкіндік туар еді. Жер ... ... ... ала ... ... оның хабаршысы ретіндегі әр түрлі белгілерді жүйелі ... ... ... ... ... білу ... Мысалы, Ашхабад полигонында жер сілкіну алдында ескерілетін әр ... ... ... саны 19-ға ... ... ... сезімталдық қабілетін немесе мінез-құлық ерекшеліктерін (инфра немесе ультрадыбыстарды, ... ... ... ... жер қыртысының жарықтары мен жарықшақтарын бойлап жер бетіне ... ... әр ... ... ... ... қабілеті секілді және т. б. қасиеттерін) жан-жақты зерттеуге арналған әр түрлі эксперименттер жүргізілуде. Мұндай байқаулар мен эксперименттердің нәтижелері ... ... ... ... жасаудың бастамасына айналуы мүмкін.[5]
1.2.2 Жер сілкінісін болжау технологияларын бағалау
Жер сілкінісін болжаудың бірден - бір ... ... ол ... ... болып табылады. (сызбанұсқа Жер сілкінісінің болжау технологиялары)
М8 алгоритмы
Бұл алгоритм Жер сілкінісін болжау және математикалық геофизика халықаралық Институтында пайда болған ... РАН ... қ.). Бұл ... деп ... себебі - магнитудасы 8 баллдан жоғары жер сілкіністерін болжауға негізделген әдіс ретінде ... ... ... ... ... ... үшiн болжам функцияларының бiртұтас анықтауын қолданудаға мүмкіндік береді.
М8 алгоритмы таңдалынып алынған жердегі жер сілкінсінің болу ... ең ... ... ... ... ... 1995ж. Кобе қаласында (Жапония) М=7.2 болған жер ... ... ... функциясы 6 - суретте көрсетілген. Қазіргі кезде осы алгоритм ... бұл ... жер ... болжау дәлдігін арттыру үшін жетілдіру және модификациялау жұмыстарымен айналысуда.
М8 Алгоритмы Жер шарында болатын, ... 7,5 ... ... ... жер ... ... бағытталған әдіс. 1991 жылдан бастап әлемнің бірқатар мемлекеттері біріге отырып Тынық мұхитындағы сейсмикалық ... ... ... ... ... сейсмикалық белдеуі радиусы 427 км болатын 147 шеңбер тәріздес зоналарға бөлді. Алынған мәліметтер әрбір 6 ай сайын өңделіп отырды. Осы ... ... ... 11 ... жер ... 6 ... соның ішінде 1994ж болған Шитокандық және 1995 ж болған Итурупсктік жер сілкіністері. (7 - сызбанұсқада Жер сілкінісінің ... ... ... жылы ... М8 жер ... ... ... беретініне көз жеткеннен кейін, осы жобаға қатысушылар эксперимент барысында алынған мәліметтерді әлемдегі ... аса жер ... ... ... ... ... алуға ұсыныс жасады.
7 - сызбанұсқа Жер сілкінісінің ... ... - ... 1995ж. Кобе ... ... М=7.2 ... жер ... ретроспективті болжау функциясы
Сол уақыттан бастап бұл экспериментті екі диапозонда өткізу шешімі қабылданды(М=8+ және М=7,5+ ). ... ... ... ... ... ... ... қосылды. Трансазиаттық сейсмикалық белдеуі R=667 км болатын 262 шеңбер тәріздес зоналарға бөлінді.
Калифорния-Невада (КН) ... әдіс ... және АҚШ ... ... бірлескен зерттеулері негізінде пайда болған. Алгоритм КН магнитудасы 5,5-6,5 болатын жер ... ... ... ... ... ... жер сілкінісін болжау барысында болатын оқиғаларды бірнеше топқа бөлеміз:
o Бұл топқа магнитудасы белгілі бір шектен жоғары жер сілкіністерінің саны; олардың ... жер ... ... ... ... ұзақ ... ... ауытқу; жер сілкінісінің магнитудасының әркелкі болуы, жер сілкінісі ошағының орташа өшемі.
o Үшінші топ функциялары жердің әр ... ... жер ... ... ... ... ең ... қашықтықта болған афтершоктың магнитудасы есепке алынады; бір-бірімен ... ... ... ... жер ... ... саны.
Бұл алгоритм Калифорния және Невада штаттарының территориясында ... ... ... ... болған.
RTL алгоритмы
Бұл алгоритмды 1996 жылы Г.А. Соболев және Ю.С.Тюпкин ұсынған. Бұл әдіс сейсмикалық ... ... және ... ... ... береді. RTL алгоритмының болжау параметрлері үш функцияға негізделген: R - эпицентралды, T - ... L - жер ... ... анықтайтын функция. Бұл параметрдің орташа квадраттық ауытқуы 0-ден асатын болса, бұл ... ... ... пайда болуын анықтайды. Егер RTL параметрінің 0-ге ығысуы байқалса, онда қатты жер ... ... ... ... кезеңнің пайда болуына негіз болады.
RTL шамалары анализденіп отырған қатты жер сілкінісі қаупі бар ... ... ... функцияны келесі формуламен көрсетуге болады:
* ((
* Уақыттық Т ... мына ... ... ... ... ... есептеу үшін мына формуланы пайдаланамыз:
RTL алгоритмы Камчатка, Курил аралы, Сахалин аралы және АҚШ-тың Калифорния штатында болған жер сілкіністерді ... ... ... 1997 жылы осы әдіс ... ... ... Кроноцк (М=7,8) жер сілкінісі бір жыл бұрын болжанды (21 - суретте ретроспективтік есептеу мысалы ... жылы ... ... ... жер сілкінісі болар алдында 1994 жылы максимал сейсмикалық тыныштық кезеңі байқалды. Одан кейін RTL шамасының ... ... бұл ... жер ... болар алдында форшоктык активтіліктің жақындауымен байланысты.
21- сурет . Ретроспективтік есептеу
Заманауи жер сілкінісін болжау жүйесі.
2007жылы Бакуде Жер ... ... ... іске қосылды. Жүйе негізінде 2005 жылы Женевада потенталған ATROPATENAсейсмологиялық болжау станциясы жатыр. ATROPATENAсейсмологиялық болжау станциясы қазіргі таңда Азербайджан, Пәкістан, ... ... ... ... Бұл жер сілкінісін болжау станциялары гравитациялық өрістің үш өлшемдік өзгерістерін бақылайды. Өзгерістер өте ... ... ... ... ... болады. Айтылған өзгерістер қатты жер сілкінісі болар алдында 3-6күн бұрын байқалады. Бұл станция өзінен мыңдаған км қашықтықтағы болатын жер ... ... және ... ... табуға мүмкіндік туғызады. Арнайы параметрлер көмегімен күтілетін жер сілкінісінің магнитудасы және санын анықтауға болады (22 - ... ... ... ... елді ... ... ішінде Алматы қаласының сейсмикалық қауіпке бейімділігі
Қазақстан Республикасы аумағының неғұрлым сейсмикалық белсенді бөлігі геодинамикалық ... ... ... ... сейсмикалық белсенді белдеуіне кіреді, онда ... ... ... ірі ... ... ... іс-әрекетінің салдары болып табылады. Қазақстанның сейсмикалық белсенді орогендік белдеуі Тұран плитасы мен қазақ қалқанының жаңа платформасының ... ... және ... ... тұрған таулы жоталардан тұрады. Олармен бірқатар сейсмикалық ... ... ... ... ... ... жер сілкіністерінің ошақтары жақын орналасқан. Қазақстанның аумағында төрт сейсмикалық қауіпті аумақ бар: Тарбағатай-Алтай, Жоңғар-Солтүстік Тянь-Шань таулары, Қаратау және Каспий жағалауы [1]. ... ... ... ... ... ... берілген.
Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік шығысындағы неғұрлым сейсмикалық ... ... ... 120 ... күшті жер сілкіністері болған Іле жоталары, Күнгей Алатау және ... ... ... ... М -7,3), ... ... М = 7,3), ... (1889 ж.,
М - 8,3), Кемин (1911ж., М = 8,2), ... ... М= 6,9), ... (1978 ж., М - 6,8) және ... ... ... ... жоғары сейсмикалық аймақ болып сипатталады, мұнда көрсетілген ... ... ... шкаласымен 4 жер сілкіністері болған.
1929 жылдан бастап 2005 жыл аралығындағы инструменталдық бақылаулар кезеңінде ... ... ... ... әр ... ... шамамен 30 000 жер сілкіністерін, және оның жұмысы барысында 5,0 [2] ... ... ... жер ... ... ... ... Орталық Қазақстанның аумағы сейсмикалық емес деп есептелінді, бірақ соңғы жылдары ... ... ... ... ... ол жерлердеде жер сілкіністерінің болатындығы айқындалды. 1994 жылы ҚР-ның ұлттық ядролық орталығының станциялар желісі іске ... ... ... ... ... дәстүрлі түрде геодинамикалық белсенділігі әлсіз деп есептелетін аумақ бар. Алайда соңғы уақытта жер ... ... ... жаңа әрі ... ... ... ... болуының көптеген фактілері анықталды. Каспий жағалауы аймағында мұнай және газ кен орындарын қарқынды ... ... оның ... ... ... ... болады, соның салдары жер сілкіністерін қоздыруы мүмкін [3]. Жер ... ... ... желілерін, пайдаланып жүрген скважиналарды бүлдіруі, өндірістік және ... үй ... ... ... ... орны толмайтын экологиялық және әлеуметтік зиянға ұшыратады.
Сейсмикалық ... ... ... ... ... салыстырғанда жақсы деп саналғанына қарамастан, онда болжанатын сейсмикалық белсенділік едәуір төмендетіліп сипатталды. Бір қатар аудандарда болжанған ... асып ... жер ... болды. Осындай оқиғалардың қатарына Қазакстандағы Бақанаста (1979ж., М=5.8, 1=6-7} және Зайсанда (1990ж., М=6.8,1=8) болған жер сілкіністері жатады.
Осының ... ... ... ... жаңа ... ... ... болды. Қазақстанның сейсмикалық қауіпті аймақтарында ғылыми-практикалық жұмыстар жүргізілді, бұл жаңа ... ... және ... ... ... талдауға мүмкіндік берді.
1 - сурет. ... ... ... ... ... ... ... - Тарбағатай-Алтай, 2 - Жоңғар - Солтүстік ... ... 3 ... 4 - Каспий жағалауы.
Тәуелсіз әдістерді бірлесіп пайдалану Жонғар, Солтүстік Тянь-Шань аумағы және Қаратау-Талас ... үшін ... ... бойынша күшті жер сілкіністері ошақтарының пайда болатын аймақтарын анықтау мүмкіндігін ... ... ... ... ... кауіпті аудандар Іле және Күнгей Алатау жоталары болып табылды, мұнда шамасы Ктах=18(Мтәх=8,5), ал Жонғар Алатауы мен Қырғыз жоталарының ... ... К1в; 4,7 ... жер ... каталогы және тектоникалық қажетті ерекшеліктерді терең қазылып жасалатын құрылысты, сейсмикалық өлшемдерді және тағы ... ... ... ... қоса жүреді. Картаға елді мекеннің тізімі беріледі, олардың шегінде болатын баллдық шама ... ... ... ... ... ... ҚР Энергетика, индустрия және сауда министрлігінің тұрғын үй және құрылыс саясаты комитетінің 1998 жылғы 26 ... № 3-2 ... ...

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы қаласының сейсмо-белсенділігін зерттеу жайлы61 бет
Алматы қаласының сейсмо-белсенділігін зерттеу әдістері, нәтижелері және оларды талқылау42 бет
Жер сілкінісін болжау61 бет
ЖАҢА ТЕКТОНИКАЛЫҚ ҚОЗҒАЛЫСТАР19 бет
Сейсмикалық барлау12 бет
Табиғи зілзалалар3 бет
Цунами әкелетін зардаптары5 бет
Қазақстанның сейсмологиялық жағдайы18 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь