Әл-Фараби іліміндегі этикалық, діни, философия сабақтастығы

КІРІСПЕ

II. ӘЛ.ФАРАБИ ІЛІМІНДЕГІ ЭТИКАЛЫҚ, ДІНИ, ФИЛОСОФИЯ
САБАҚТАСТЫҒЫ
2.1. әл.Фарабидің философиясындағы ғылыми таным және этика мәселесі

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қай халықтың болмасын бүгінгісі өткен тарихымен астасып жатады. Өткенінен хабары жоқ жандардың бүгінге, болашаққа да берері шамалы болады. Келешектің қамын, оның мәнді болуын ойлаған халық жас ұрпақты бесіктен тәрбиелейді. Одан әрі дәстүр - өнегесін санасына сіңіреді. Мұның барлығы халықтың өзіндік қолтаңбасы бар тағылымдарынан туындайды.
Уақыт-ескі мен жаңаны таразылап, бағалайтын, ескіні шаң қаптырып жұтатын, жаңаны сынап, жер жастандырып өзінің талабын сездіретін күш. Бірақ, осы күш-саяси қысым, аласапыран, дүрбелең, тіпті, топан су болып көрініс беріп, тегеурінін сездіріп жатса да, өзінің қадір-қасиеті мен қызметінің қажеттілігін табиғи талаппен мойындататын ұлттық болмысымыздың өзегі-құдайлық әлеммен байланыстырушы дін және оның құндылықтар жүйесі осы уақытпен бірге қатар келе жатыр.
1. I.A.Çubukçu. Islam düsünürleri.-Ankara: 1991.-223-б.
2. M.Fahri. İslam felsefesi tarihi.-Stambul: 1996.-103-б.
3. M.Bairaktar. İslam felsefesine giriş.-Ankara: 1997-174-б.
4. Сол жерде.103б.
5. А.Көбесов. Әбу-Насыр әл- -Фараби. Алматы 2004.-117-б.
6. Farabi. İhsaul ulum. O.Eminbaskısı.-Kair: 1949.-159-бет.
7. А.Х.Қасымжанов. Абу-Насыр аль-Фараби.-Алматы: 1997.-33-б.
8. Салих Махди Аммаш. әл-Фараби нитадж әл-арабийа//Әс-Саура: 1975.-30 октубир.
9. Құрманалиева А.Д. Әбу Насыр әл-Фарабидің философиялық ілімі.-Алматы: 2006.-162-б.
10. Әл-Фараби. Философиялық трактаттар. Ғылым, Алматы: 1973.-158-б.
11. Құрманалиева А.Д. Әбу Насыр әл-Фарабидің философиялық ілімі.-Алматы: 2006.-162-б.
12. Григорян С.Н. Из истории Средней Азии и Ирана. VII-XII вв-М.: Изд-во. АНСССР, 1960.-330с.
13. Kraus P. Jabir et les origienes de l`alchimie arabe.-Le Cairo (Memories del L`Institut d`Eqypt): 1942.-138-p.
14. Strauss L. Philosophie and Gesotz.-Berlin. 1935.-62-p.
15. Galston M. Re-examination of al-Farabi`s Neoplatonism.//Journal of the History of Philosophi.-1977.-№15.-114-б
16. Сагадеев А.В. Ибн Рушд (Аверроэс)-М: Наука,1973.-200-с.
17. А.Х.Қасымжанов. Абу-Насыр аль-Фараби.-Алматы: 1997.-233-б.
18. В.И.Ленин. Философские тетради. Полное собрание соченении.Т.29.-М: Госполитиздат,1963.-782-с.
19. Muhammed el-Behi. İslam düsüncesinin ilahi yonleri. Ankara: 1992.-361-б.
20. Құрманалиева А.Д. Әбу Насыр әл-Фарабидің философиялық ілімі.-Алматы: 2006.-162-б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
II. ӘЛ-ФАРАБИ ІЛІМІНДЕГІ ЭТИКАЛЫҚ, ДІНИ, ФИЛОСОФИЯ
САБАҚТАСТЫҒЫ
+ әл-Фарабидің ... ... ... ... ... мәселесі
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Қай халықтың ... ... ... тарихымен астасып жатады. Өткенінен хабары жоқ жандардың бүгінге, болашаққа да берері шамалы болады. Келешектің қамын, оның мәнді болуын ойлаған ... жас ... ... ... Одан әрі ... - өнегесін санасына сіңіреді. Мұның барлығы халықтың өзіндік қолтаңбасы бар ... ... мен ... ... ... ... шаң ... жұтатын, жаңаны сынап, жер жастандырып өзінің талабын сездіретін күш. Бірақ, осы күш-саяси қысым, аласапыран, дүрбелең, тіпті, топан су болып ... ... ... ... ... да, өзінің қадір-қасиеті мен қызметінің қажеттілігін табиғи талаппен мойындататын ... ... ... ... ... дін және оның құндылықтар жүйесі осы уақытпен бірге қатар келе жатыр.
Кеше ... желі - жүйе ... ... ... аз ғана ... ... қажетсіз деп танытылды, идеологиялық қағажу көрді. Адам мен құндылық арасындағы қатынас бұзылды, тарих үзілді, мәдениет қайта түзілді. Бүгін сол құндылықтарымызды ... ... ... ... ... ... жеткізген тарихи тұлғаларымызға басқаша көзқараспен, оларға деген қатынасымызды ... ... ... сабақтастықты жалғап, төл мәдениетіміздің келбетін қайта танып, саралауға деген ұмтылыс бар. Осындай ... ... ... барша әлемге Екінші Ұстаз Әбу Насыр әл-Фарабидің философиялық мұрасы тұр. ... және оның ... ... ... ... ... ... фарабитану саласы да өткен дәуірдің тегеурінімен сол ... пен ... ... деп ... қырларымен танылды және танытылды. Фараби мұрасын тану өзіндік болмысы мен табиғатының ақиқатын жан-жақты танырлық мүмкіндікке тәуелсіздіктен кейін ... ... ... ... әл-Фарабидің шығармашылық мұрасын негізінен зерттелу жағынан, зерттеушілерінің саны мен сапасы жағынан кенде емес. Көрсеткіш ретінде ғалымның ... тану тіл, ... ... ... дін, ... және тағы да көптеген сала тұрғысынан зерттелініп жалпы әлемде жүздеген диссертациялар жазылды. Бұл сандық, сапалық өлшем. Осы ... ... ... ... ... ... дәрежесі мен көлемі анықталуы тиіс еді. Бірақ бүгінгі таңда әл-Фараби мұрасының әрбір саласы арасында тұтастық пен ... ... ... түсіру қажеттілігі артып отыр. әл-Фараби шығармашылығын зерттеуде ашылмай жатқан, тиісінше танылмай, ... ... ... ... ... ... ІЛІМІНДЕГІ ЭТИКАЛЫҚ, ДІНИ, ФИЛОСОФИЯ
САБАҚТАСТЫҒЫ
+ әл-Фарабидің философиясындағы ғылыми таным және ... ... ... ... ... ... ол ең ... және тұтастығымен философияда көрініс табатын, адамның дүниеге деген танымдық қатынасының деңгейі және сипатымен ... ... ... ... ... бейнеленуіндегі дамыған форма ретінде алға шығады және қашан білім арнаулы әрекеттің нысанына айналғанда, сөздің өзіндік мағынасында ... ... ... ... ... ол сонымен бірге оның бөлініп шығуы, ерекше нормалармен және ережелермен ретке келтірілетін, оның формаларымен белгілі бір тектегі ... ... ... ... Соңғылары тек өзінде, өзінің ішіндегі білімде пайда болмайды, бірақ, бәрінен бұрын және ең ... ... ... ... ... ... қатынастарының шектеріде ол қалыптасады және дәуірдің дүние танымдық мазмұнымен мәнді түрде анықталады.
Фараби философиясында таным мен болмыс немесе таным ... бар болу тең ... ... сол өз ... ... асып ... бақытқа жетуі үшін тек таным жеткіліксіз, оған қоса амалды да жүзеге асыруы шарт. Бұл ... ... алу, оны ... асыру ұстанымымен үндеседі. Сондықтан адамның алдында өлімнен бұрын жүзеге асыратын үш түрлі таңдау бар: ... адам ... мен ... тең ... ... жүзеге асырып, яғни парасатты адам (фазыл) болып, шексіз бақытқа (ас-саадат-ул қусуа) ұласады; екіншісінде адам тек ... ілім иесі ... ... бұл ... ол амал ... ... ... (фасық) шексіз бақытсыздыққа душар болады, (шақауат) яки, адам танымды да ... да ... ... ... ... жоқ ... қатынас, араб-мұсылмандық мәдениетте тап сондай діни дүниетаным ... ... ... ... ... шектерінде пайда болады және қалыптасады, өйткені осындай мәдениеттің ... ... ... тегі және ... ... ... діни ... болып табылады. Мұсылмандық мәдениет әлеміндегі рационалдық бағыт ретіндегі философия пайда болуының өзі көбінесе ... ... және ерік ... ... және адам ... және т.б. сұрақтар бойынша тұған пікірталастармен, және әрбір абстрактылы, теңгеруші ұстап және өлшеуіш- ақылға жүгінуді ... ... ... және ... ... ... ... байланысты болды. Араб-мұсылмандық ортағасырлық мәдениетте ғылымшылдық кез ... ... ... және ... бойынша дінмен анықталады, бұл оның сиаптты белгісі. Оның ішінде танымдық және логикалық құралдар кешені қалыптасқан, Әл-Фараби философиясыда бұл ... ... ... жоқ. ... ... ... басында-ақ, олар бір-бірімен адамның әлемдегі орны мен маңыздылығы және соған сәйкес адамның ... тану ... және ... жүзеге асырудағы қолданатын құралдарын негіздеу тәсілдері бойынша ерекшеленетін, екі тұжырнамалар қақтығысты. Оны дәстүршіл-ридейстік деп ... ... бір ... ... мен Сүннені сөзбе-сөз оқу мен түсіндіруден шығуды талап етті, қасиетті мәтінде кездесетін, қайшылықтар мен аршақтықтарды ... ... ... ... ... ... Ол Құдайға қызмет етуге міндеттелгендіктен, Сенім адамгершілік ... ... және ... ... ... ал одан тек ... ғана ... сосынмен бірге адамның өмірдің барлық салаллырындағы жалғыз, жеткілікті әрекет ету ... ... ...
Исламдық мәдениетте қалыптасқан, таным субъектісі ретіндегі адамның рөлі мен мазмұнын принципиалды ерекшелінетін түсіну, дейді ... ... мен ... ... ... екі жолы ... ... негізі болды.[95].,69б. Автор бойынша, оған біз әл-Фараби философиясын жатқыза алатын, бірінші бағыт, табиғи Әлемнің байланыстары мен заңдылықтарының және ... тану ... ... ... ... қамтылғанын мойындайтын, философиялық детерминизмде көрініс табады. Фатализмнің діни концепцияларынан байланысты, екінші бағыты Құдайды бүкіл баршылықтың түпкі, жаратушы себебі, әлем мен ... ... ... адамдық қылықтарда да, барлық болып жатқанды қажетті айқындаушы деп ... ... ... бұл ... ... ... ... да, қатал креационизм, провиденциализм және еркін адамдық таңдауы үйлестіру тәсілін таба білген, ерік бостандығы туралы терең ілім қалыптасты.
Егер бірінші ... ... ... ... және болмыс құпияларын ашуда одан батылдықты, тәуелділікті талап етсе, онда екіншісі адамның жетіспегендігі мен ... ... ... ... ... ... танымды емес, ал өзінің әдебі мен сеніміне сай ... ... ... ... ... бұл, егер адам ... жолын тани алмаса, немесе соған қабілетті болмаса да, онда ол ... сай және ... ... қаншама ол қуатты немесе әлсіз болғанымен, әрекет етуге міндетті.
Егер бірінші ұстаным ... ... ... ... ... ... әрекеттегі сезілуінің адекваттылығынан шықса, онда екнішісі өмірдегі жалпылама детерминизммен және оның ... ... ... ... ... ... өмір детерминизміне қарсы тұрамйды, ол оған бағынады. Детерминизмге қарсы білім, зерде тұрады, өйткені олар жалпыламаны, оның байланыстары мен ... ... ... ... емес, ал нақтылы өмірдің индивидуалдық байланыстарына бағытталған. Сондықтан адамның қатал детерминизациямен қақтығысуында, ол ... ... ... ... ... тану және Оған ... ... әл-Фарабидің сана (ақыл) теориясы мен таным теориясы "Үлкен музыка кітабының" мазмұны мен теориялық құрылымы арасындағы ұқсастықтар, рухтың "белсенді ... мен ... ... ... ... ... мен музыканың рухтың құдайлық танымға ұласуы мен бақытқа кенелудегі орны өте маңызды. Фарабидің ойлау жүйесіндегі танымның мәні, танымға жету жолдары мен ... ... ... кемелдікке жеткізудегі және тәрбиелеудегі орны жеткілікті дәрежеде қарастырылған.
Ислам өзінің ... ... ... ... діни ... ... ... грек методологиясын қолданды, өйткені философтар жиі теологиялық дискурсқа араласты, бірақ бұл кейде догматикалық ... ... ... Әл-Фараби, Ибн Сина, Ибн Рушдт және басқа да ойшылдар идеяларында, олардың тек белгілі философтар ғана ... ... және ... ... қос ... ... ... дүниені және сол арқылы Құдайды тануының басты құралы болғаны және т.б. жеткілікті ... ... бұл ... ... ... ... жағы, онда Құдай да, табиғатты адамға қатысты, оларға адам өте ... ... ... ... ... ... көрініс тапқандықтан, солай бейнеленеді. Ақиқат құдайлықпен дәл келуде деп ... ал ... ... міндетті түрде Құадймен бірегейленуде және Құдайды өз жүрегінде табуда тұр деп есептегендіктен, ортағасырлық Құдайды тануға ... Әлем ... ... ... ... адам үшін ... ... өмір сүріп тұрған заттар тәртібін, тағайныдалған әдептік-құндылық нормалар мен қатынастарды қорғау, ал сондықтан дәстүрлі мінез-құлықты сақтау айналды. ... ... ... әлем үшін ... ортағасырлық тарихи барысында, адамды өз өмірін белсенді жасау қабілетінен ... өз ... ... мен ... ... анықтауыш болып қала берді.
Ендеше, таным субъектісі ретіндегі,, адамды екіжақты түсіну ортағасырлық араб-мұсылман мәдениетіндегі ... ... ... ... ұстандарды анықтады, олардың арасында принципиалды-тұжырымдалған, мәдениеттанулық ұстын, және, ақырында, суфизм жатады.
Бұрын атасын өтемдей, дүниетанымдық өрісте ... ... ... ... ... әрпі мен рухына сену және оны түсіндірудің қияс, рай, иджма, ... ... ... ... рөл ... Кең ... тафсир, мұсылмандық экзегетика тәжірибелері Құрандағы сөз және мағынамен терең іс істеуді талап етті. Құран мен ... ... осы ... ... ... құқықтың негізгі мектептері де әр бағытта басымдылық танытқан ... ... ... сол ... басқа заңгерлік ережелер мен нормалардың дұрыстығын әр ... ... мен ... ... ... ... сай, ... мен Сүннені түсіндірмелеуде оның қолдаушылары, діннен басқа,оймен аңдау методтарына да сүйенеді, адам өмірінің ... ... ... ... құдіреттілігін мойындау және оған бағыну ұсынылды. Оны аңдау көбінде, жиі ... ... ... ... ... "іштей көрумен" кепілденді. Табиғатты зерттеу таным басымдылығы бола алмады, себебі табиғат, одан жоғары тұратын күштің, тек жарату әрекетінің нәтижесі ретінде ... ал адам ... міне осы ... ... деген ұмтылыс болып табылады.
Сондықтан діни дүниетаным шеңберінде қала отырып, физикалық объектілерді байыпты қарастыру мен ... ... ете, олар ... ... ... ... ... Әл-Фараби бойынша, "философияны оқығысы келетіндер әрекетке ұмтылу және мақсатқа жету жолында болуы керек. Әрекетке ұмтылыс білім арқылы ... ... ... ... ... ... Мақсатқа жету білімде табиғатты танусыз бола алмайды, себебі ол біздің түсінуімізге жақын". [97].,11-12б. ... ... ... әлем ... интенциясын табиғаттанулық ғылыми танымның методологиясын ажырату, олардың ерекшеліктерін анықтау құрастыру және осыны ортағасырлық араб-мұсылман философиясын зерттеушілердің іс жүзінде бәрі атап ... ... ... ... ... ... практицизм мен эмпирикалық бағыттану аталып өтеді, дегенмен араб-мұсылман философтары және ... ... ... ... айналысқанымен, бірақ философтарды қызығушылығы басқа мақсаттармен - тек ... ... ... ... ал ... практикалық жолмен алынған жаңа білімді негіздеумен айқындалды.
Философтардың ... ... ... ... методы, рас білім,оның ақиқаттылығы мәселесі болды. Олар көбінесе аңдау тұғырынан шешілді. Философтардың ... ... ... ... ... Әл-Фараби де бар, практика соған қарамай, ол таным табиғатын мәдени-тарихи ... ... ... негізге айнала алмады. Пайымдаулардың аңдаушы сипаты көбінесе түрлі пайымдаулардың бір-біріне сәйкесітілігі ретіндегі ақиқатты түсінумен ... оның ... олар ... ... қайшылықты болмады, айталық сондайға аристотельдік қайшылық заңы арқылы түсіндірілетінқозғалыс жолы жатады, ол туралы Әл-Фараби ... деп ... ... ... ... ... ... араб-мұсылман мәдениетінде Әл-Фараби тұрған, тарихи-философиялық методологика мен тарихи-философиялық концептуалдықтың негіздерін қалай келе, ... қоса ... әр ... ... ... кең ... назар салуға себебін енгізді. Әл-Фарабидің көптеген трактаттарында сол немесе басқа мәселелерді талқылауда алдынғыларының көзқарастарын ... жиі ... ... ... ... таным әдістемесі тұрғысынан қарастыра келе, онда соншама ерекшелентін білімдер, пікірлер және ... ... бола ... сол ... ... ... баға береді екен. Ол үшін қайсыбір білім растылығының мәнді белгісіне түрлі көзқарастардың, білімдер мен мүдделіліктердің ... ... сөз ... және ... ... сол немесе басқа нәрсе туралы ортақ түсінуді қалыптастыруы жатады. Тап ... ... ... ол ... ең ... деп ... оның үстіне ол ақиқат когнитивтік коммуникация процесінде, ғалымдар сұқбатында қалыптасатынына көңіл аудартты. Бұл арқылы ол, олардың ... ... ... ... ... пікірталастар мен сыни талқылаулар сияқты ғылымда, саясатта, мәдениетте, құқықтық қатыныстарда ж.т.б.растылық түсінудің соншама маңызды қазіргі ... ... ... ... ... ... ол ғылыми дискуссиялардың эмпирикалық білімді, әсіресе табиғаттанулық ғылымдарда ауыстыра алмайтынын да ... ... ... ... ... ... ... келсек, теориялық пікірсайыс - сұқбат, мазмұнды тезистер мен ... ... ... ... ... ... және ... дәлелдемелерінен қорғау - рас білімге жету үшін (оның мәнді белгісі деп ... ... ... ... ... ... жалпықабылданған, пікірлер, дискурсивті талқыланамалар әділетті түрде есептеліп келеді) оның пайымдауынша танымның теңдесі жоқ тәсілдері ... ... ... Араб хальфаты және шығыс перипатетизмі дәуірінде әл-Фараби өте жоғары дәрежедегі әділетті және жасампаз сұқбаттың мағынасы мен функциялары туралы ойды ... және де, оның ... ... ... ... ... ... тұрғанында ешқандай таң қаларлық нәрсе жоқ, өйткені, Гегельдің терең пайымына сай, . Міне ... ... және ... замандардың басқа ойшылдарының идеялары, өз көкейкестілігін жоғалтпай, қазіргі философиялық сұқбатта да белсенді қатысуын жалғастыра ... ... ... дейді:

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Отырар- Фарабидің Отаны4 бет
Фараби дүниетанымында дін және тәңір мәселесі5 бет
А.Құнанбаев, Ш.Құдайбердиев, М.Әуезов шығармаларындағы педагогикалық идеялардың сабақтастығы және оны оқу-тәрбие үрдісіне ендіру 21 бет
Аль-фараби және педагогика3 бет
Антропонимика мен лингвомәдениеттанудың сабақтастығы11 бет
Аудит стандарттары және аудиторлардың этикалық нормалары10 бет
Аудиторлық істің этикалық құқықтық механизмдері26 бет
Ақжан Машани «Әл-Фараби және Абай»6 бет
Ақжан әл-Машанидің Әбу Насыр әл-Фарабидің өмірі мен шығармашылығы жайында зерттеу жұмыстары66 бет
Байырғы түркі жазба ескерткіштеріндегі әлеуметтік- саяси рәміздер және оның Қазақстанның өркениеттік дамуымен сабақтастығы28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь