Әдебиет және өнер түрлерінің шығу тегі және дамуы туралы

1. Әдебиеттің шығу тегі мен қалыптасу жолы
2. Өнердің қалыптасуы және дамуы
3. Пайдаланған әдебиеттер
Әдебиет ғылымының туу, қалыптасу, даму тарихы тым әріде жатыр. Бүкіл әлем шеңберінде алып қарасақ, сөз өнері, оның сыры мен сипаты туралы топшылаулар, көркемдік таным мен талғамның алғашқы белгілері грек өркениетінен ондаған ғасыр бұрын көне Қытайдың “Ән кітабы”, “Құбылу кітабы”, ежелгі Мысырдағы “Ағалы-інілі екеу туралы ертегі”, байырғы Вавилон жұртының “Көрмегені жоқ кісі туралы” дастаны немесе көне үнді халқының “Ригведа”, “Махабхарата”, “Рамаяна” жырлары тәрізді адам баласының жер бетінде тұңғыш туғызған әдеби ескерткіштерінде б.з.б. 3 — 2 мыңыншы жылдарда пайда болып, келе-келе тұрлаулы эстетик. ұғымға көше берген. Эллада эстет-сы да бірден мектепке айналып, қауырт қалыптаса қалған жоқ. Гректің әдемілік туралы ілімі Пифагор мен пифагоршілердің (б.з.б. 6 ғ.) өнер мәнін санға, Гераклиттің сапаға, Демокриттің мөлшерге, Сократтың өлшемге сайған аңқау аңғарымдарынан басталып, Платонның “сәбилик” филос-сы арқылы Аристотель (б.з.б. 384 — 322 ж.) “Поэтикасына” келіп ұласады. Ал “Поэтика” — күллі көркемөнер туралы тұңғыш филос.-эстетик. трактат қана емес, өз кезіндегі әжептеуір жүйеге түскен бірден-бір әдебиет теориясы. Мұнда поэзияның тегі, мәні, мазмұны, пішіні, әдеби шығарманың композициясы кең әрі келелі сөз болады. Өнер туындысының көп жайларын, әсіресе характер, әрекет, байланыс, шешім, шиеленіс, хабар, түйін, метафора, гипербола, фабула, аналогия т.б. жайларын талдап-тексеруі күні бүгінге дейін өзінің маңызын жойған жоқ. Осы арада айырықша атап айтатын бір шындық: өзіміздің қазақ топырағында — ертедегі түркі халықтарының кіндік қаласы Отырарда (Фарабта) туып-өскен ұлы ойшыл, ғұлама ғалым Әбу Наср әл-Фарабидің (870 — 950) әлемдік білім мен мәдениет аспанында жарық жұлдыздай жарқ етіп, Аристотельден кейінгі екінші ұстаз дәрежесіне көтерілуі — адам таң қалғандай ғажайып құбылыс. әл-Фараби — дана философ қана емес, майталман математик, үлкен дәрігер, дарынды музыкант, мықты әдебиетші болған адам. Оның “Музыканың ұлы кітабы”, “Поэзия канондары” т.б. зерттеулері — бүкіл дүн. жүз. эстет-ға қосылған айтулы үлес. әл-Фараби өзінің поэзия туралы байыптауларында
Қазақ әдебиетінің ежелгі бастаулары б.з.б. 3 – 1 ғ-лар аралығында пайда болған “Алып Ер Тоңға”, “Шу батыр” дастандарында жатыр. Осынау жазбалардағы оқиғалардың қазақ халқының арғы тарихымен тығыз байланыста өрбігендігі соңғы уақыттардағы ғыл. ізденістер барысында толық дәлелденді. Орхон-Енисей жазба ескерткіштері ұлттық әдебиетке тікелей қатысты үш түрлі мәселенің басын ашып берді. Біріншіден, қазақ жазба әдебиетінің түп-тамыры Түрік қағандығы тұсынан басталатыны белгілі болды. Екіншіден, өз дәуірінің кескін-келбетіне сай дамыған мәдениеті мен өнерінің болғанын айғақтады. Үшіншіден, жазба жәдігерлер поэтик. қуатымен, тарихи шежірелік сипатымен және ой тереңдігі, мазмұн байлығы, көркемдік қасиеті жағынан түркі тайпаларында сөз өнерінің жоғары дәрежеге жеткенін көрсетті. Жазба ескерткіштерінде ауыз әдебиеті үлгілерінің мол орын алуы, кейін сопылық поэзияда фольклорлық түрдің қолданылуы – фольклорлық мұра қашан да жазба әдебиеттің қайнар көзі, өркен жаюына ықпал жасайтын үлкен арна болғанын аңғартады. Халықты тарихи және рухани тіршілігімен бірге жасасып келе жатқан қоғамдық құбылыс ретінде фольклор ұлттың көркемдік ой-көзқарасын, эстет. талап-талғамын, танымдық түсінігін қалыптастырумен қатар, түркі әдебиетіне ғана тән әдеби дәстүр туғызды.
1. Уэллек Р., Уоррен О. Теория литературы.М.: Прогресс, 1978.
2. Томашевский Б.В. Теория литературы. – М., 1996.
3. Қабдолов З. Екі томдық таңдамалы шығармалар. – Алматы: Жазушы, 1983. – 2 т. – 392 б.
4. Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
5. Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік ... ... ... және өнер түрлерінің шығу тегі және дамуы.
.
Орындаған:Иманбаева М.Е.
Тобы:Қ-317с
Тексерген: Құрмамбаева Қ.С.
Семей 2015жыл
Әдебиет және өнер түрлерінің шығу тегі және дамуы
Жоспар
* ... шығу тегі мен ... ... ... ... және ... ... әдебиеттер
1. Әдебиеттің шығу тегі мен қалыптасу жолы
Әдебиет ғылымының туу, қалыптасу, даму тарихы тым ... ... ... әлем ... алып ... сөз өнері, оның сыры мен сипаты туралы ... ... ... мен ... алғашқы белгілері грек өркениетінен ондаған ғасыр бұрын көне Қытайдың "Ән ... ... ... ежелгі Мысырдағы "Ағалы-інілі екеу туралы ертегі", байырғы Вавилон жұртының "Көрмегені жоқ кісі ... ... ... көне үнді халқының "Ригведа", "Махабхарата", "Рамаяна" жырлары тәрізді адам баласының жер бетінде тұңғыш ... ... ... ... 3 -- 2 мыңыншы жылдарда пайда болып, келе-келе ... ... ... көше ... Эллада эстет-сы да бірден мектепке айналып, қауырт қалыптаса қалған жоқ. Гректің әдемілік ... ... ... мен ... ... 6 ғ.) өнер ... санға, Гераклиттің сапаға, Демокриттің мөлшерге, Сократтың өлшемге сайған аңқау аңғарымдарынан басталып, Платонның "сәбилик" филос-сы арқылы Аристотель (б.з.б. 384 -- 322 ж.) ... ... ... Ал ... -- ... ... ... тұңғыш филос.-эстетик. трактат қана емес, өз кезіндегі әжептеуір жүйеге түскен бірден-бір әдебиет теориясы. Мұнда поэзияның тегі, мәні, ... ... ... ... ... кең әрі ... сөз болады. Өнер туындысының көп жайларын, әсіресе характер, ... ... ... шиеленіс, хабар, түйін, метафора, гипербола, фабула, аналогия т.б. жайларын талдап-тексеруі күні бүгінге дейін өзінің маңызын жойған жоқ. Осы арада ... атап ... бір ... ... ... ... -- ертедегі түркі халықтарының кіндік ... ... ... туып-өскен ұлы ойшыл, ғұлама ғалым Әбу Наср әл-Фарабидің (870 -- 950) ... ... мен ... ... ... ... жарқ етіп, Аристотельден кейінгі екінші ұстаз дәрежесіне көтерілуі -- адам таң қалғандай ғажайып құбылыс. әл-Фараби -- дана ... қана ... ... ... ... ... ... музыкант, мықты әдебиетші болған адам. Оның "Музыканың ұлы кітабы", "Поэзия канондары" т.б. ... -- ... дүн. жүз. ... қосылған айтулы үлес. әл-Фараби өзінің поэзия туралы байыптауларында
Қазақ әдебиетінің ежелгі бастаулары б.з.б. 3 - 1 ... ... ... ... "Алып Ер Тоңға", "Шу батыр" дастандарында жатыр. Осынау жазбалардағы ... ... ... арғы ... ... ... өрбігендігі соңғы уақыттардағы ғыл. ізденістер барысында толық ... ... ... ескерткіштері ұлттық әдебиетке тікелей қатысты үш түрлі мәселенің басын ашып берді. Біріншіден, қазақ жазба әдебиетінің түп-тамыры Түрік қағандығы тұсынан ... ... ... Екіншіден, өз дәуірінің кескін-келбетіне сай дамыған мәдениеті мен өнерінің болғанын айғақтады. Үшіншіден, жазба жәдігерлер ... ... ... ... ... және ой тереңдігі, мазмұн байлығы, көркемдік қасиеті жағынан ... ... сөз ... жоғары дәрежеге жеткенін көрсетті. Жазба ескерткіштерінде ауыз әдебиеті үлгілерінің мол орын ... ... ... ... ... ... ... - фольклорлық мұра қашан да жазба әдебиеттің ... ... ... ... ықпал жасайтын үлкен арна болғанын аңғартады. Халықты тарихи және рухани тіршілігімен бірге ... келе ... ... ... ретінде фольклор ұлттың көркемдік ой-көзқарасын, эстет. талап-талғамын, танымдық түсінігін қалыптастырумен қатар, түркі әдебиетіне ғана тән әдеби дәстүр туғызды.
Қазақ ... ... ... ... ... ... даласын жайлаған түркі тайпаларының ғасырлар бойы жасаған рухани қазынасының дәстүрлі жалғасы ретінде, көркемдік дамудың тарихи сабақтастығы ... сай дами ... ... ... ауыз әдебиеті ұлттық сипат алып, жанрлық түрлері көбейді, әсіресе жаугершілік заманның эстет. талап-тілегіне сай ... ... ... ... Ұлттық әдебиеттің өзіндік ерекшелігін танытатын ақын-жыраулар поэзиясы кеңінен қанат жайды. Қазақ жыраулары ертедегі түркілердің жазба поэзиясын тақырыптық, мазмұндық, жанрлық, көркемдік, ... өлең ... ... ... ... ... ... филос. ой-толғамды, дидактик. насихатты жалғастыра отырып, отаншылдық, патриоттық сарынды, лирик., реалистік суреттеудің алғашқы белгілерін, әдебиетке халықтық сипат әкелді, сөз ... ... ... мен ... ... ... ел мұңын жырлау идеясын кіргізді (қ. Жыраулық поэзия). Қазақ әдебиетін кезеңдеу мәселесінде бірнеше ғасырлар бедерін алып жатқан осы жыраулық ... ... ... ... талас-тартыстар туындап, 20 ғ-дың 80-жылдары соңына қарай ішінара лайықты бағасын алғанымен оның ... ... орны мен ... ... ... ... ғана толық зерттелді. Алайда белгілі бір тарихи ... мен ... ... ... пайда болған қазақ ақын-жазушыларының шығармаларындағы сарындар мен ағымдарға, идеялық бағыт-бағдарға байланысты әдебиеттанушы ғалымдар арасында талас-тартыстар пайда болды.
Қазақ әдебиеті. 19 ... ... ... әр ... саяси оқиғаларға байланысты қазақ жеріне аяқ басқан өзге ұлт өкілдері тұрақтап қала бастады. Олар 20 ... ... ... қазақ еліндегі саяси-әлеум., мәдени шараларға белсене араласып, өздерін этник. ... ... ... ... ... орыстар көптеп қоныс аударды. Олардың арасында әдебиет пен мәдениет өкілдері де болды. Қазақстан жазушылар одағы құрамында 1933 ... орыс ... ... ... істей бастады.
В.М.Жирмунскийдің пікі - ріне ден қойсақ: [1,17-б].Көркем ... ... ... автор. Автор жасаушы, шығарушы деген ұғымды береді. Автор жасаушы, баяндаушы объективті әңгімелеуші ретінде көрінеді. Автор жасаушы өзінің шығармасын тудырады. Оның ... ... ... - сол ... негізін құрайды.Автор кейде шығармашылық үдерісте өзінің жасайтын ... ... ... де ... Ол ... жетегінде көркем шығармасын өзі күтпеген жағдайда дамытады, аяқтайды. Ал, автордың көркем шығармада көрінуі күрделі. Оқырман әрбір шығарманы оқу үстінде, одан ... ... ... ... ... ... ... өзінің ұстанымымен, көзқарасымен тікелей қатысады. Онда ол шығарманың кіріспе - сінде, эпиграфында, басталуы мен аяқ - ... ... ... ескертулерде қатысады.
2. Өнердің қалыптасуы және дамуы
Өнер теориясы дәуір талабын, эстетикалық талғам-тілекті ... ... ... ... өнер және оның жеке түрлері жөніндегі әлеуметтік-философиялық көзқарастарды қорытып әрі дамытып отырады. Ол ... ... ... ... тәсілі, көркемдік формалары, бейнелеу құралы, өнер техникасы мен технологиясы, түр мен жанр ерекшелігі т.б. мәселелерді өзара байланысты ... алып ... ... ... ... ... объективті логикалық дамуын, қоғаммен ара-қатынасын, ұжым мен жеке адамдарға әсерін жан-жақты қарастырады.
Өнер тарихы ... даму ... ... жүзі ... тұтас, не кейбір елдің немесе жеке дәуірдің өнерін де зерттеп бағалайды, ... ... бір түрі ... бүкіл бір бағыт пен ағымның пайда болу, жетілу-тоғысу ... ... ... сын ... көркем өмір құбылыстарын, қазіргі өнердің жанрлары мен түрлерін, бағытын, оның шеберлерінің шығармашылығы мен жеке көркем шығармаларды талдайды және бағалайды.
Өнер құбылыстарының өмір мен ... ... ... ... тап ... ... ... Өнертану зерттеулерінің нәтижелері теориялық немесе тарихи проблемаларға арналған теориялық ... ... ... ... ... ... немесе тарихи зерттеу, жалпы немесе арнаулы еңбектер (монографиялар), мақала немесе баяндама, күнделікті ... ... ... ... басқа да мәселелерін қамтитын шолу-сын немесе этюд. т.б.болуы мүмкүн. Өнертанудың негізгі салалары мен жанрлары ретінде айтылмыш міндеттерді ... ... ... атқарады.
Көркемдік идея - шығармады суреттеліп отырған өмір құбылысы туралы автлрдың айтқысы келген ойы, сол өмір құбылысына берген ... ... өнер ... ... ... мен ... ... секілді тақырып пен идея да әрқашан бірлікте болады. Суретші өмір жиынтығын көркем образдарға жинақтап, оны өз ... ... - ... ... ғана ... көрсете алады.Әрбір картинадаға көркемдік идеяның құрылымы сол туындыны жазған суретшінің дүние танымына, әлеуметтік таптың көзқарасына тығыз байланысты. Көркемдік әдіс ... бір ... ... суретшілердің шығармаларында қолданылып, өмір жиынтығын суреттеу ерекшеліктерін белгілейтін негізгі ... ... ... ... ... тақырып таңдау, белгілі жанрлық түрлерді қолдану, адамның бейнесін суреттеуде өзгешеліктер байқалады.
Көркемдік әдістер - романтизм, реализм, ... ... ... өне шығармалары арқылы адам бойындағы өршіл қасиеттерді білдірсе, реализм - өнер ... өмір ... ... ... ... ашып ... мақсат тұтады. Социалистік реализм коммунистік идеяларды уағыздау, өмірді даму үстінде көрсету, ескі мен жаңаның ... ... ... ... ұстанады.Австракционизм өмір шындығында бейнеленген көріністер бола бермейтін, суретшінің киялынан туындаған, бейнеленген көріністері бергілі бір идеяны білдіретін, ... ... іс ... ... ... ... сапасы мен оны жасайтын шығармашылықта анықтайтын ұғым. "Көркем" деген сөз өте маңызды. Өнер ... ... яғни ... ... ... ... Эстетикалық әсемдіктің өнерге тән ерекше түрін ажырату мақсатында оған ... ... ... ... неғұрлым жоғары болса, өнер шығармашылығының маңызы арта ... ... ... ... ... ... ... етеді. Шындықты бұрмалауды көркемдік көтермейді. Көркемдік қоғамның дамып отырған талабына жауап беруі керек. Өнерге тән ... пен ... ... ... ... ... ... барлық жақтарын қамтиды және әрбір элементтеріне байланысты шындықты бейнелеудегі өнердің басты құрылымы - образ толық мағынада көркемдік ... ... ... ... ... мен идеясы, сюжеті мен композициясы, тілі мен әдісі - осының бәрі көркемдік заңына бағынады.Олар жеке ... ойға ... ... ... ... ... ... шығармаға нәр береді, оны тартымды етеді, көркем дүниеге айналдырады.
Шығарманың мазмұны мен түрі бірлестікте болуы - көркемдік заңы. Өнер ... ... мен ... ... ... ... ... да көркемдік - эстетикалық мөлшерді сақтау. Көркем бейне өнерде өмір құбылыстарын жинақтап, типтендіріп, ... ... ... түрінде суреттеу үлгіс. Көркем бейнеде көпке ортақ сипаттар мен жекелік сипаттарды ұштастырып, ... әрі ... ... ... ... Осы ... ... көрінгенде ғана көркем образ, көркем бейне туады, өмірдің көркем суреті жасалады.
Бейнелеу ... ... ... ... суретегенде, суретші оның кескін тұрғысын, іс-әрекетін, мінезін, сол ортаның, дәуірдің өзгешеліктерін танытып, типтік сипаттармен қатар өзінің жеке ... тән ... де анық ... етіп ... ... бейнесін, типтік мінезін суреттеу қоғамдық өмірді жан-жақты ... ... ... ғана ... болады. Мысалы: Абай ескерткіші (Қ.Наурызбаев), Амангелді отряды (Ә.Қастеев), Ж.Қуанышбаев портреті - мүсін (Б.Төленов) М. Рүстемұлы (Ш.Уәлиханов) ... озық өнер ... ... мен ... көптеген маңызды қағидалары Ежелгі Грекияда қалыптаса бастады. Б.з.б. 4 ғ. ... ... ... ... ... ... деп есептесе, Платон оған бақилық хақиқат, ерекше идеялардың ... ... деп ... ... ... ... 5 ғ.), кескіндемеші Евфранор, Апеллес және Памфил (б.з.б. 4 ғ.) трактаттарында негізінен иконография, стилистика мен тех. ... ... ... ... ... б.з. 1 ғ-ы) көне өнер ... тарихи деректердің жинағын жасады. Осы тұста Азия елдерінде де өнер ... ... ... ... кең ... ... Бұл трактаттарда құрылысшылар мен суретшілерге нақтылы нұсқаулар айтылумен қатар ішінара діни-мифол. аңыздар мен өнер ... да ... ... ... ... ... ... көзқарас және өнер тарихы жөнінде ортағасырлық қытай трактаттарында (Се Хэ, 5 ғ., Ван Вей, 8 ғ., Го Си, 11 ғ.) ... ... ... бар. ... Таяу және Орта Шығыс трактаттарында (Сұлтан Әли Мешхеди 16 ғ., ... 16 ... ... ... Афшар 16 - 17 ғ-лар) өнер ... ... ... ... ... ... ... де қамтылды. 18 - 19 ғ-ларда Жапония өнері жөнінде трактаттар (Нисикава Сукэнобу, т.б.) пайда болды. Ортағасырлық Еуропа өнер ... ... ... бір бөлігіне айналды. Ө. ілімінің дербес ғылым ретінде қалыптасуы Қайта өркендеу дәуірімен тығыз байланысты. Филиппо Виллани, Ченнино Ченнини ... 14 ғ.) ... ... көне принциптерін қайта жаңғырту концепциялары белгіленді. Қайта өркендеу дәуірінің шарықтау шегінде Леонардо да Винчи кескіндеме және оның ғыл. негіздері мен ... ... ... ... айтты. 16 ғ-дың басында Германияда А.Дюрер әсемдіктің табиғат пен ... ... көп ... жайына тоқталып, олардың өзара үйлесімі туралы ілім жасады, антропометрия әдісін болжады. Венецияда П.Аретино суреткерлер мен көрермендерге көркем сынның көшбасшысы есебінде ... 17 ғ-да ... өнер ... ... ... ... ... кең көлемде тарай бастады. 18 ғ-дағы Ағартушылық дәуірінде Ө. өзінің негізгі үш ... ... ... ... ... біртіндеп қалыптасып, филос. және тарихи негізделді. Қоғамдық-сыншыл ой-пікірлердің дамуына ... ... ... сезім, талғам өлшемі (Ж.Д. Дюбо) пайда болды, көрмелерге арналып сын-шолулар ... де ... ... ... 19 ғ-да өз ... ... болып қалыптасты. Оның дамуында Ұлы француз революциясы, И.Кант, Ф.В. ... ... А. және ... ... ... ... тұжырымдары елеулі рөл атқарды. Археологиялық зерттеулердің кең құлаш жаюы, өнердің дамуы жөніндегі аса ... ... ... ... ... көркемөнер мұражайларының ашылуы кәсіби өнер ғылымы тарихының тез қалыптасуына қолайлы жағдай жасады. Көрмелер мен журналистика табыстарына байланысты көркем сын да ... ... ... дамуына, көрермендер көзқарасы мен талғамын тәрбиелеу ісіне жемісті еңбек ете бастады. ... оның ... ... ... ... мәдениет тарихының шапшаң дамуы, мұрағаттарды, көркемөнер ескерткіштерін зерттеу 19 ғ-дың ортасындағы Германия ... ... ... дамуына (Ф.Куглер, К.Шназ, А.Шпрингер) мүмкіндік туғызды. Неміс Э.Колофф, бельгиялық А.Микинельс, швейцариялық Я.Буркхардт өнердің даму логикасын, оның құбылыстарының ... ... және ... ... байланыстылығын ашуға тырысты. Француздар
Э.Э. Виолле-ле-Дюк пен ... ... ... ... мен сән ... ... және ... талдау ісіне зор еңбек сіңірді. Өнер тарихын зерттеуде Ресей ғалымдары И.В. ... Б.В. ... В.К. ... П.П. ... Н.И. Романов, М.И.Ростовцев, А.Н. Бенуа, Н.Я. Марр, В.В.Воровский, М.С. Ольминский, А.В. Луначарский үлкен рөл ... ТМД ... Ө. ... ... этнографиялық тұрғыдан зерттеу, мұражай жұмыстарын жүргізу, реставрациялау, анықтамаларды, каталогтарды, мұрағат құжаттарын, хаттар мен естеліктерді бастырып шығару, т.б. ... ... кең ... ... ... ... ... данышпан ғалым Әбу Наср әл-Фарабидің "Музыканың ұлы кітабы" атты ... ... ... ... бұрын-соңды жазылған озық туындылардың бірінен саналады. Бұл еңбек мұсылман елдері музыка мәдениетіне игі әсер етумен қатар Еуропа музыкасының ғыл. ... мен ... ... ... зор ... жасады. Ш.Уәлиханов еңбектерінде Қазақстан аумағындағы кейбір балбалдар мен ... ... және ... тастар жөніндегі келелі пікірлер кездеседі. Қазақтың ежелгі мәдениеті мен өнерін (Ә.Марғұлан, Н.Нұрмұхамедов), сәулет ... ... ... ... ... ... (И.А. ... Г.Сарықұлова, Р.Ерғалиева), ұлттық музыка (А.В. Затаевич, Б.Г. Ерзакович, А.Жұбанов, П.В. Аравин, М.Ахметова, Ғ.Бисенова, ... ... ... ... ... т.б.) мен ... өнерін (М.Әуезов, О.Беков, Ж.Шанин, І.Жансүгіров, С.Садуақасов, Ғ.Тоғжанұлы, Ш.Хұсайынов, А.Тоқпанов, І.Қуандықов, Б.Құндақбаев, Н.И. Львов, І.Мұқамеджанов, К.Нұрпейісов) жан-жақты зерттеу кеңес дәуірінде ... ... ... В.Г., ... ... ... >, ... 1976жыл;
* А.Байтұрсынов, , "Ақжол" кітабында, Алматы 1991жыл
* Әдебиеттану терминдерінің сөздігі, Алматы 1996жыл
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Семей ... ... ... мемлекеттік университеті
СӨЖ №6
Тақырыбы: Кейіпкер және көркем образ.
.
Орындаған:Иманбаева М.Е.
Тобы:Қ-317с
Тексерген: ... ... ... және ... образ
Жоспар
* Шығармадағы кейіпкер туралы түсінік
* Көркем образ және оның ... ... ... ... талдау барысында кейіпкер бейнесін таныту- басты жұмыстардың бірі. Оның кейбір белгілері- сыртқы келбеті, іс-әрекеті, сөз сөйлеу, ойлау ерекшеліктері, автордың ... ... ... ... ... ... жоғарылаған сайын әдеби образ табиғатын ашу мәселесі күрделене түседі. Олай болса, әдеби шығарманы талдау барысында кейіпкер бейнесін ... ... ... ... жұмыстар жүргізуді талап етеді. Әдебиет сабақтарында көркем шығарманы оқып, ондағы кейіпкерлер бейнесін ашуда оның ... ... ... мінез-құлқын, ішкі психологиясын, қоршаған орта туралы түсініктерін қалыптастыруды басты назарға алуды көздедім. Онда олар табиғат пен оның терең сырларын, ... пен ... ... пен ... ... мәселелер мен адамдар арасындағы қарым-қатынастарын байқайды, жақсыдан үйренерлік, жаманнан жиренерлік үлгі-өнеге алады және ... ... орай ... ... Қай ... ... ... ол шығарманың мазмұнын, тақырыбын нақтылап, айқындап алудан бастаған жөн. Өйткені шығарманың мазмұнымен оқушы толық таныспай, оны меңгермей тұрып, басқа мәселе ... сөз ... ... ... Ол үшін күрделі, көлемді шығармаларды оқуды оқушыларға күні бұрын тапсырамын. Себебі бір романды немесе толық бір ... ... ... ... оқып шыға ... Ал ... ... ізденіп оқуы үшін, ынта-ықыласын, қызығушылығын арттыру үшін ... ... ... ... әңгімелеп берген дұрыс. Өйткені кейбір оқушылар көркем шығарма оқуға мүлдем қызықпайды. Бұл туралы әдіскер-ғалым ... ... ... ... ... ... ... беріледі ( романынан үзінді). Әңгіменің мазмұнын түсіндіру барысында ... ... ... ... ... Осы ... сол ... (Б.Соқпақбаев), (Ш.Мұртаза) әңгімелерін өткенде, повесін, романын, оларға түсірілген кинофильмдермен сабақтастыра әңгімелеймін. Бұл әдіс ... ... ... ... ... ... де, көркем шығарманы оқуға деген ынталарын арттырады.
Кейіпкер тілі - лингвистикалық стилистиканың зерттеу нысанына жатады. Кейіпкер тілін талдауда ... ... ... қызметі айырықша. Әсіресе, диалогтің табиғаты ерекше. Диалог арқылы шығарманың идеясы мен кейіпкер бейнесі көрінеді. Кейіпкер тілі көркем шығармада ... ... ... ықпалды. Кейіпкер тіліндегі лексикалық элементтер: диалектизмдер, қаратпа және одағай сөздер, қарапайым және жарго сөздер мен варваризмдердің қолданылуына ... ... ... мән ... Бұл ... ... - дейді[1]. Сондай - ақ шығармадағы кейіпкерлер бейнесін жан - ... ... ... ... құбылыстың қатысы бар. Бұл қазақ тіл білімінде соңғы кезде ғана айтыла бастады. Тілдік ортада әлеуметтік тілдік ... ... ... ... ... ... әдеби тілде өз ізін қалдыратынын көркем шығармада кейіпкерлер тілін талдауда кездесетін және бар, бола беретін құбылыс ... ... тура ... ... кейіпкер тілін талдағанда диалог мәселесіне соқпай кету мүмкін емес. ... ... екі ... ... ... Оның ... қызметі көптеген мәселелерді қамтиды. Мәселен, кейіпкерді мінездеу, шығарма ... ... мен ... ... - диалогке тән нәрсе. Диалогтың лексикалық құрамымен қатар, синтаксистік құрамына да назар аударылуы ... Жай ... ... бұйрықты, лепті сөйлемдердің мағыналық қызметіне қарай кейіпкер тілінің ерекшеліктері сараланады.
Диалог парадигмасы - қазіргі ғылымда неғұрлым мәнді бағыттардың ... ... ... ... ... М.М. ... ... ... туындады: [2].
М.М. Бахтиннің айтуынша, шығарманың сөзін қарым - қатынас өнімі деп түсінуге болады (сана диалогы), ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әдебиет және өнер түрлерінің шығу тегі және дамуы28 бет
Айтыс, оның түрлері мен көркемдік ерекшеліктері5 бет
Көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.Әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. Әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы6 бет
Әдеби тек. эпос. лирика,драма13 бет
Әдеби эстетикалық ой-пікірлердің тууы.Әдебиет теориясының методологиясы.Қазіргі әдебиет теориясындағы ғылыми ағымдар.Әдебиеттанудағы эстетика мен теория8 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
Echinops туысының Echinops Sphaerocephalus l. және E.Chantavicus l. түрлерін фитохимиялық зерттеу4 бет
Бұрғылау қашаулары1 бет
Жаза жүйесі жайлы10 бет
Жалпы және өмірді сақтандыру9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь