Клиникалық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы мәлімет

I.Кіріспе
II.Негізгі бөлім
1. Клиникалық терминология
2. Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі
3. Клиникалық терминологияның құрылымы.
4. Клиникалық терминологияда жиі қолданылатын жұрнақтар
5.Ерекше клиникалық сөйлемдер
III.Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Клиникалық терминология грекше Klinike – дәрігерлік құру өнері, науқас адамды күту. Оған әртүрлі клиникалық мамандықтарының, патологиялық анатомия және патологиялық,физиология сияқты ауруды зерттейтін пәндердің терминдері жатады. Ол ең алдымен терапиялық терминдер (грекше therapia – күту, емдеу) және хирургиялық терминдер (chеir – қол + ergіа – жұмыс, әрекет), ауру атаулары, патологиялық процестер мен жағдайлар, ауру белгілері, операция атаулары, зерттеу әдісі мен емдеу жолдары, медициналық құрал-жабдықтар. Клиникалық терминология – ол ауруларды зерттеу және ауру тарихын жазу барысында оқулықтар мен анықтамаларда кездесетін мыңдаған атаулар. Осы медициналық терминология жүйесінде латын тілін қолдану шарт емес. Клиникалық терминдерді қолдану барысында аурудың қазақ тіліндегі атауларымен қатар олардың латынша баламалары да қолданылады:
Жарық-hеrnia, сынық -fractura, қатерлі ісік-carcinoma. Сонымен қатар клиникалық терминологияда арнайы латын терминдері баламасыз қолданылады: Мысалы: status praesens.Көне грек тілінің сөзжасамымен клиникалық терминология курсын оқу барысында танысасыздар. Медициналық терминологияның барлық жүйелерінде күрделі сөздердің – сөз жасаушы конструкциялардың орны үлкен. Олар түбір және сөз жасаушы элементтері бар латын-грек терминоэлементтерінен туындаған және клиникалық терминологияда көп кездеседі. Ғылыми және кәсіби жұмыстарға, аурудың алдын алуға (профилактикаға), ауруларды анықтауға (диагностикаға), науқастарды емдеуге байланысты терминдер клиникалық терминологияның үлкен бөлігін құрайды. Бұл бөлімде сөздің құрамы және сөзжасамға байланысты сұрақтар қарастырылады. Зерттеу барысында әрбір сөздің жеке мағынасы емес – олардың жалпы мағынасы маңызды. Осыған дейін сіздер әр сөзді анатомиялық лексикада дыбысталуы мен мағынасы жағынан бір бүтін жеке-жеке шартты белгі ретінде оқыдыңыз. өз ана тіліңізде де сөзбен білдіретін зат немесе ұғым арасындағы байланыс мүмкіндігі осы болып табылады. Бұның дәлелі – қазақ тілінде: тіс, көз, көкірек, төмпешік немесе латын тіліндегі: caput, dens, pectus, tuber,crista, os. Дамыған медициналық терминологияда сөздердің мағынасы құрылымына байланысты емес. Олардың дыбыстық құрылымына қарай мағынасын біле алмаймыз. Ал бір түбірлі, яғни құрамында бір 4 түбірі бар немесе көптүбірлі, белгілі бір түбірінің қайталануынан пайда болған күрделі сөздер жоғарыда айтылғандарға қарағанда мүлдем басқаша түсінік беріп, есте сақталады. Мысалы: тістік, кішкене тіс, төмпекті, төмпешік, төмпешікті,төмпешік асты; denticulus, dentatus, dentinum; tuberculum, tuberalis, tuberosus, tubercularis. Осы сөздердің түбірін және оларға қосылатын сөз жасаушы элементтерді (жұрнақ, приставка) біле отырып, бұл сөздің мағынасын еш қиындықсыз түсінуге болады. Мысалы: ІІ топ сын есімдері. Олардың көбісі бір модель бойынша жасалған «зат есімнің түбірі (негізі) + -al, ar жұрнағы», vertebr+al(is), stern+al(is), tempor+al(is). Осы модель бойынша жасалған сын есімдердің жалпы сөз құрамындағы мағынасы бір. Ол «сөздің түбірі білдіретін ұғымға байланысты»: омыртқаға байланысты (омыртқалық), көкірекке байланысты (көкіректік) деген мағынаны білдіреді. Ал «приставка + сын есімнің негізі» моделі, мысалы: subscapularis -жауырын астылық, suprascapularis - жауырын үстілік, сөз құрамының мағынасы бұл жағдайда «астылық»
1.Заманбеков Н. А., Молдағұлов М.А.
2.«Латын терминологиясы» пəнінен əдістемелік нұсқаулық. -Алматы, 2008.
        
        Қазақстан Республикасының Білім жане Ғылым министрлігі             ... ... ... ... ... ... Клиникалық терминдердің латын тілінде дәріптелуі
Орындаған: Бейсембайкызы Гульназ
Тобы: ВС-503 ... ... ... ... терминология
2. Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі
3. Клиникалық терминологияның ... ... ... жиі ... ... клиникалық сөйлемдер
III.Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Клиникалық терминология
Клиникалық терминология грекше Klinike - дәрігерлік құру өнері, науқас адамды күту. Оған ... ... ... ... ... және ... ... ауруды зерттейтін пәндердің терминдері жатады. Ол ең алдымен терапиялық терминдер ... therapia - ... ... және ... ... (chеir - қол + ergіа - ... ... ауру атаулары, патологиялық процестер мен жағдайлар, ауру белгілері, операция атаулары, зерттеу әдісі мен емдеу жолдары, медициналық құрал-жабдықтар. ... ... - ол ... зерттеу және ауру тарихын жазу барысында оқулықтар мен анықтамаларда кездесетін мыңдаған атаулар. Осы медициналық терминология жүйесінде латын тілін ... шарт ... ... ... ... ... ... қазақ тіліндегі атауларымен қатар олардың латынша баламалары да қолданылады:
Жарық-hеrnia, сынық -fractura, қатерлі ісік-carcinoma. Сонымен ... ... ... ... ... терминдері баламасыз қолданылады: Мысалы: status praesens.Көне грек тілінің сөзжасамымен клиникалық терминология курсын оқу барысында танысасыздар. Медициналық терминологияның барлық жүйелерінде күрделі ... - сөз ... ... орны үлкен. Олар түбір және сөз жасаушы элементтері бар ... ... ... және ... ... көп ... ... және кәсіби жұмыстарға, аурудың алдын алуға (профилактикаға), ауруларды анықтауға (диагностикаға), науқастарды емдеуге байланысты терминдер клиникалық ... ... ... ... Бұл ... сөздің құрамы және сөзжасамға байланысты сұрақтар қарастырылады. Зерттеу барысында әрбір сөздің жеке мағынасы емес - олардың ... ... ... ... дейін сіздер әр сөзді анатомиялық лексикада дыбысталуы мен мағынасы жағынан бір бүтін жеке-жеке шартты ... ... ... өз ана ... де сөзбен білдіретін зат немесе ұғым арасындағы байланыс мүмкіндігі осы болып табылады. Бұның дәлелі - қазақ тілінде: тіс, көз, ... ... ... ... ... caput, dens, pectus, tuber,crista, os. Дамыған медициналық терминологияда сөздердің мағынасы құрылымына байланысты емес. Олардың дыбыстық құрылымына қарай мағынасын біле ... Ал бір ... яғни ... бір 4 ... бар ... ... ... бір түбірінің қайталануынан пайда болған күрделі сөздер жоғарыда айтылғандарға қарағанда мүлдем басқаша түсінік беріп, есте сақталады. Мысалы: ... ... тіс, ... ... ... ... denticulus, dentatus, dentinum; tuberculum, tuberalis, tuberosus, tubercularis. Осы сөздердің түбірін және оларға қосылатын сөз жасаушы элементтерді (жұрнақ, приставка) біле отырып, бұл ... ... еш ... ... ... ... ІІ топ сын есімдері. Олардың көбісі бір модель бойынша жасалған , vertebr+al(is), stern+al(is), tempor+al(is). Осы модель бойынша ... сын ... ... сөз ... ... бір. Ол : омыртқаға байланысты (омыртқалық), көкірекке байланысты (көкіректік) деген мағынаны білдіреді. Ал моделі, мысалы: subscapularis -жауырын астылық, suprascapularis - ... ... сөз ... мағынасы бұл жағдайда
Клиникалық терапия - ол ... ... ... ... ... ауру ... жазу барысында, оқулықтар мен анықтамаларда кездестіріп, жұмыс жасайтын мыңдаған атаулар. Медициналық терминология жүйісінде латын тілін қолдану шарт ... ... ... қолдану барысында аурудың қазақ тіліндегі атауларымен қатар олардың латынша баламалары қолданылады: жарық (hernia), сынық ... ... ісік ... т.б. ... қатар клиникалық терминологияда арнайы латын терминдері баламасыз қолданылады: мыс.Status ... status praesens т.б. Кӛне грек ... ... білу - ... терминологияны курсын оқу барысында танысасыздар
2.Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі
Клиникалық терминология - ол ауруларды зерттеу және ауру ... жазу ... ... мен ... ... ... атаулар. Осы медициналық терминология жүйесінде латын тілін қолдану шарт емес. ... ... ... ... ... ... ... атауларымен қатар олардың латынша баламалары да қолданылады: Жарық (hеrnia), сынық (fractura), қатерлі ісік (carcinoma). Сонымен қатар клиникалық терминологияда ... ... ... ... ... Мыс.: status ... Көне грек тілінің сөзжасамымен клиникалық терминология курсын оқу барысында танысасыздар. Медициналық терминологияның барлық ... ... ... - сөз жасаушы конструкциялардың орны үлкен. Олар түбір және сөз жасаушы элементтері бар латын-грек терминоэлементтерінен туындаған және клиникалық ... кӛп ... ... және ... жұмыстарға, аурудың алдын алуға (профилактикаға), ауруларды анықтауға (диагностикаға), науқастарды емдеуге байланысты терминдер клиникалық ... ... ... ... Бұл бөлімде сөздің құрамы және сөзжасамға байланысты ... ... ... ... ... ... жеке ... емес - олардың жалпы мағынасы маңызды. ... ... ... ... ... өмір сүру ... ... Алайда нерв, қантамыр - лары жүйелерімен сезім мүшелері құрылымдарына қатысты кейбір баламаларда клиникалық терминологиясын құру ... ... ... латынша да транскрипциялауды және транслитерациялауды пайдаланған. Мәселен: орыс клиникалық термині (латынша hypophysis) -- қазақтер минологиясы ... -- ... ... ... және оның ... ... ... ғылыми ойдың біртіндеп дамуына орай, анатомиялық терминология да біртіндеп, баяу және ... ... ... ... құрастырылды, сол себепті де ол жан-жақты бола алмады. Біз жамбас қуысындағы вегетативті нерв жүйесін (симпатикалық, парасимпатикалық ... ... ... ... тексергенде(А.Рақышев, кандидаттық диссертация, Қарағанды, 1960), ондағы атау-терминдердің әртүрлі ... бір ... ... көрсеткенедік. Мәселен, латын тіліндегі "п.epigens:п.pelvicis.n.splanchnicussaralis "деген терминдер бір ғана мәні бар нерв талшықтарын әр түрлі атайды. Біз ең ... ... ... деп атауды ұсынған еді. Бұл ұсыныс тек 1980 жылы ғана іске асты. Оны С.С.Михайловтың "Международная анатомическая номенклатура" кітабынан көруге ... ... ... жасауда әр елдің өз дәстүрлері пайдаланылды, сондықтан да, кейбір мүшелер әр жерде әртүрлі аталып ... ... ... ... сол арды ... реет зерттеген ғалымдардың есімдерімен аталды. халықаралық анатомиялық ... ... ... ... ... кеңес анатомы С.С.Михайлов (1987): "қазір орыс анатомия номенклатурасын жасау ... ... және ... ... пайдаланбау мүмкін емес. Тіл дамытудағы ... ... бірі осы ... -- деп жазды. Ал В.Даль өзінің атақты сөздігін деп кездейсоқ атамағанын ескертеді де: "Тіл әрқашан да дами ... ... да ... -- деп ... Орыс ... ... ... терминдерінің орысша баламалары бола тұра, латыңданған түрін жиі беру кездеседі: Diafragma -- грудобрюшная переграда -- ... ... -- ... горло -- кеңірдек. Осыған сәйкес қазақтерминдері келеді, мысалы: Арonevrosis -- жалпақсіңір, апоневроз. ... -- ... ... ... ... және ... Г. Бидлооның 1685 жылы латын тілінде шыққан атты кітабын белгісіз бір оқымысты орыс тіліне аударған. Бұл еңбекті ... ... ... мен ... орыс ... ... ... салды деп атап көрсетті. Көптеген авторлар, әсіресе клиницистер орынсыз, жүйесіз жаңа сөздер жасауға жол берді. ... КСРО ... ... ... ... ... Кеңесі 31/1, 1959 жылғы қаулысында Р.Ы.А. терминдеріне сәйкес тек орыс клиникалық номенклатурасы ... деп ... ... ретР.ИА. терминдеріне сәйкес келетін орыс клиникалық терминдерінің ресми тізімін ДЛ.Жданов пен профессор Ю.Н. Копаев жасады. үстілік>> сӛздеріне байланысты.
3.Клиникалық ... ... ... ... ... қарай төмендегідей болуы мүмкін:
А) жай клиниалық терминология - бір түбір мен жалғаудан тұрады.мысалы: coma,atis n; ulcus,eris n.
Б) туынды ... ... - ... ... зат ... сын ... айналған, мысалы: comatosus,a,um; ulcerosus,a,um
В) күрделі клиниалық терминология - екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... клиниалық терминология -сөз тіркестері үш түрлі болуы мүмкін:
1. қиысқан анықтауышы бар ... ... ... анықтауышы бар термин - cancer pulmonis.
3. аралас термин - fractura ... ... ... ... ... бір ... ... да қайталанатын болса, мұндай сөздер мүшеленетін деп аталады. Әртүрлі сөздердің мүшеленуі толық немесе жартылай бола алады. Егер ... ... ... ... да туынды сөздерде қайталанатын болса, олар толық мүшеленетін деп аталады. Егер ... ... ... ... ... ... деп ... болады. Келесі сөздерді салыстырайық: 1) Толық мүшеленетін: pod-algia, pod-o-metria, neur-algia, kephal-ometria. Бұл сөздерде барлық ... ... да ... ... ... 2) Жартылай мүшеленетін: pod-agra. Бұл сөзде бірінші бөлігі - pod, басқа да сөздерде қайтаналанады, ал ... ... - agra, өте ... ... ғана ... Көптеген терминдер толық мүшеленетін болып саналады. Өзінің мағынасын сақтап тұрған жиі ... ... ... ... деп ... (ТЭ) ... тұрған орнына қарай мынадай болуы мүмкін: 5 - бастапқы ТЭ - cardiodystrophia; - аралық ТЭ - cardiodystrophia - соңғы ТЭ - ... ... ... осы ... ... ... соны анықтайды. - бос ТЭ - сөз ретінде және ТЭ ретінде қолданылады. Мысалы: spasmus cordis - ... - ... ТЭ - тек қана ... ... ... ... ... жиі қолданылатын жұрнақтар:
-osis жұрнағының екі мағынасы бар:
1. Егер түбірінде тін, дене мүше білдіретін ТЭ берілген ... ... ... ... нефроз - бүйректің созылмалы зақымдануы, психоз - психиканың ... ... ... артроз - буындардың зақымдануы.
2. Егер түбірінде жасуша немесе ісік білдіретін ТЭ болса, - osis ... ... ... ... Мысалы: лейкоцитоз - лейкоциттің кӛбеюі, фиброматоз - талшықты ісіктерінің ... osis ... ... ... зат ... ІІІ септеу femininum род түріне жатады. Мысалы: arthrosis,is f., ... f -itis ... ... ... үшін қолданылады. Мысалы: гастрит-gastritis- асқазанның қабынуы, нефрит - nephritis ... ... ... ... ... зат ... ІІІ ... femininum род түріне жатады. Мысал: nephritis,itidis f. -oma жұрнағы органдар мен тіндердің ісігін білдіреді. Мысалы: остеома - osteoma - ... ... ... ... ІІІ ... neutrum род түрінің зат есімдері
5.Ерекше клиникалық сөйлемдер:
habitus aegroti - аурудың жалпы түрі
status praesens - ... ... letalis - ... ... жәйт
facies Hippocratica - Гиппократ кейпі
symptomata inflammationis sunt: rubor,- қабынудың белгілері: қызаруы,
tumor, calor, dolor et functio laesa ісінуі, қызуы, ауру ... және ... ... dubia - ... болжам
prognosis mala - жаман болжам
prognosis pessima - нашар болжам
prognosis letalis - өлім болжам
prognosis bona - жақсы ... optima - өте ... ... ex ore - ... ... жаман иіс.
Қорытынды: Қазіргі таңда клиникалық терминоэлементтер медицинада, яғни атап айтатын болсақ, ветеринариялық медицинада және ... ... жиі ... ... ... бұл ... терминоэлементтер нақты бір аурудың атауын, оны зерттеу объектілерін және емдеу әдістерін, сонымен қатар клиникалық мамандықтар мен мамандардыңда да ... ... ... ... ... терминология бүгінгі таңда клиникалық практикада жиі қолданыста жүр. Оқу ... әр адам ... ... ... ... және ... ... қажет.Олар түбір және сөз жасаушы элементтері бар латын-грек терминоэлементтерінен туындаған және клиникалық терминологияда көп кездеседі. Ғылыми және кәсіби жұмыстарға, ... ... ... (профилактикаға), ауруларды анықтауға (диагностикаға), науқастарды емдеуге байланысты терминдер ... ... ... ... құрайды.. Бұл бөлімде сөздің құрамы және сөзжасамға байланысты сұрақтар ... ... ... ... ... жеке ... емес - ... жалпы мағынасы маңызды.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1.Заманбеков Н. А., Молдағұлов М.А.
2. пəнінен əдістемелік нұсқаулық. -Алматы, 2008.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы мәлімет6 бет
Клиника терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі3 бет
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі3 бет
"Қабылдау бөлімі" бағдарламасы63 бет
Delphi және мәліметтер қоры100 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері31 бет
Delphi ортасы туралы түсінігі51 бет
Delphi ортасында мәліметтер қорымен жұмыс39 бет
Delphi программалау ортасы және мәліметтер қоры34 бет
Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь