Химиялық энергия және шикізат. Қазақстандағы уран кен орындары, түсті металлургия және пайдалы қазба кен орындары

I. Кіріспе
II.Негізгі бөлім:
• Химиялық энергия және шикізат туралы
• Қазақстандағы уран кен орындары
• Минералды шикізаттар
• Қазақстандаы түсті металлургия және пайдалы қазба кен орындары
III.Қорытынды
IV.Пайдаланылған әдебиеттер
Химия өнеркәсібі — ауыр өнеркәсіптің жетекші салаларының бірі, еңбек заттарын (шикізаттар мен материалдарды) өңдеуге, негізінен химиялық әдістерді баса қолданатын өндіріс салаларының кешені.
Химия өнеркәсібіне жататын салалар:
• кен-химия (фосфорит, апатит, калий тұзын өндіру және байыту, күкірт, т.б.)
• негізгі химия (анорганикалық қышқылдар, минералдық тұздар, сілтілер, жасанды тыңайтқыштар, хлор, аммиак өндірісі)
• жасанды және синтетикалық талшықтар, синтетикалық шайырлар және пластмассалар, сыр-бояу өнеркәсібі (әк, литопон, сыр, эмаль, нитроэмаль, т.б. өндіру)
• химиялық тездеткіштер (реактивтер) және ерекше таза заттар, синтетикалық бояғыштар, фотохимия, тұрмыстық химия, химия-фармацевтика
Химия өнеркәсібінің салалық құрылымы
Осыған орай химия өнеркәсібінің салалық құрылымы 4 топқа бөлінеді, олар:
• кен-химия өнеркәсібі (шикізат — фосфорит, ас және калий тұздарын, күкірт, т.б. өндіру, байыту және оларды бастапқы өңдеу)
• негізгі химия өнеркәсібі (минералдық тыңайтқыштар, қышқылдар, сілтілер, т.б. өндіру)
• полимерлік материалдар өнеркәсібі (синтетикалық шайырлар мен пластмассалар, химиялық талшықтар, синтетикалық каучук, синтетикалық бояғыштар өндіру);
• тұтыну қажеттерін қанағаттандыруға арналған өнім (фармацевтикалық дәрі-дәрмек, жуғыш заттар, фотохимия, парфюмериялық-косметикалық тауарлар) өндіру. Химия өнеркәсібінің құрамында барлығы 200-ден астам кішігірім сала мен өндіріс бар, ал оның өнімдерінің түр-түрінің атауы 1 млн-ға жетіп отыр.
1. Ы.Қ.Тойбаев, Қ.А. Жұбанов, Ұ.Ә. Садықов. Ә.Қ. Қоқанбаев «Химиялық технология негіздері» Оқу құралы – Алматы: Қазақ университеті, 2009. – 350 бет
2. Ж.Қ.Қайырбеков, Е.А Әубәкіров, Ж.К. Мылтықбаева « Жалпы химиялық технология» :Оқу құралы – Алматы. – 244 бет
3. Интернет желісі
        
        Жоспары:
I. Кіріспе
II.Негізгі бөлім:
* Химиялық энергия және шикізат туралы
* Қазақстандағы уран кен орындары
* Минералды шикізаттар
* Қазақстандаы түсті ... және ... ... кен ... ... ... -- ауыр өнеркәсіптің жетекші салаларының бірі, еңбек заттарын (шикізаттар мен материалдарды) өңдеуге, негізінен химиялық әдістерді баса ... ... ... ... ... жататын салалар:
* кен-химия (фосфорит, апатит, калий тұзын өндіру және байыту, күкірт, т.б.)
* негізгі химия (анорганикалық қышқылдар, минералдық тұздар, сілтілер, жасанды ... ... ... ... ... және ... талшықтар, синтетикалық шайырлар және пластмассалар, сыр-бояу өнеркәсібі (әк, литопон, сыр, эмаль, нитроэмаль, т.б. өндіру)
* химиялық тездеткіштер ... және ... таза ... ... бояғыштар, фотохимия, тұрмыстық химия, химия-фармацевтика
Химия өнеркәсібінің салалық құрылымы
Осыған орай ... ... ... ... 4 ... бөлінеді, олар:
* кен-химия өнеркәсібі (шикізат -- фосфорит, ас және ... ... ... т.б. ... ... және ... бастапқы өңдеу)
* негізгі химия өнеркәсібі (минералдық тыңайтқыштар, қышқылдар, сілтілер, т.б. өндіру)
* полимерлік материалдар өнеркәсібі (синтетикалық шайырлар мен пластмассалар, химиялық талшықтар, ... ... ... ... ... ... қажеттерін қанағаттандыруға арналған өнім (фармацевтикалық дәрі-дәрмек, жуғыш заттар, фотохимия, парфюмериялық-косметикалық тауарлар) өндіру. Химия өнеркәсібінің құрамында барлығы 200-ден ... ... сала мен ... бар, ал оның ... ... атауы 1 млн-ға жетіп отыр.
Тарихы
Химия өнеркәсібі саласы дүние жүзінде тұңғыш рет Германияда 19 ғасырдың аяғында дүниеге келді. 20 ... 50 -- ... басы ... ... дәуірлеген "алтын ғасыры" болды. Бұл кезеңде мұнай-газ шикізатын пайдаланушы өндірістің өркендеуімен ... осы сала ... ... ... ... дамыды. Әлемнің өңдеуші өнеркәсібінде химияның үлесі 20 ғасырдың 2-жартысында 8 -- 9%-дан 12 -- 15%-ға дейін ... ... ... ... өнеркәсібі әлемді негізгі 4 аймаққа бөліп тұр. Олар -- АҚШ, ... ... ТМД ... ... Мұнда кенішті химия, минералдық тыңайтқыштар, негізгі химия өнімдерін, әсіресе, органикалық синтез өндіру, полимерлік материалдар шығару ... орын ... 20 ... ... ортасында химия өнеркәсібінің әлемде өндірілген химия өнімдерінің 20%-ы АҚШ-тың үлесіне тиіп, экспорттық өнімнің 24%-ын құрады. Батыс Еуропаның барлық елдері ... ... ... ... 15%-ын берді. Бірақ 90-жылдардың аяғында АҚШ пен Жапонияда химия өнімін өндіру төмендеп, біріншілік Батыс Еуропа елдеріне ауысты (Химия өнеркәсібінің 40%-ы). ... ... ... және ... Азия ... синтетикалық және жартылай синтетикалық бұйымдар өндіруге мамандануда. 21 ғасырдың бас кезінде химиялық ... және ... ... аса ... өнімдерін -- күкірт қышқылын, минералдық тыңайтқыштар өндіру іс жүзінде тұрақталды, ал синтетикалық каучук өндіру қарқыны баяулады. Мұның ... өнім ... ... ... ... шығынының азаюына байланысты технологиялық үдерістердің жетілдірілуінде. Сонымен бірге қалған полимерлік материалдарды, ең ... ... ... пластмассалар, химиялық талшықтар өндіру жедел қарқынмен дамып отыр. Кеңес өкіметі химия өнеркәсібін жедел дамытуға айрықша мән берді. 1 ... ... (1929 -- 32) ... ... қазіргі салаларын (синтетикалық аммиак және оны азотты тыңайтқыштарға қайта өңдеу, органикалық шала өнімдер, күрделі анилин ... ... ... ... ... талшық, шина өнеркәсібін) дамытуға материалдық-техникалық негіз жасалды. 30 -- 40-жылдары қазіргі заманғы қуатты химия ... ... ... ... ... ... ... шикізатынан синтетикалық этил спиртін өндіру игерілді. Органикалық синтез заттарын өндіруде мұнай-химиялық ... үлес ... ... болды. КСРО минералды тыңайтқыштар өндіру жөнінен әлемде 1-орынға, аммиак пен күкірт қышқылын өндіру жөнінен 2-орынға (АҚШ-тан кейін) шықты. ... ... ... жеке сала ... ... бесжылдықтар кезінде қалыптасты. Кеңестік дәуірге дейінгі кезеңде Қазақстанда Шымкент дермене (сантонин) ... (1883), ... ... желім қайнататын ұсақ кәсіпорындар жұмыс істеді. 1930 -- 40 жылы Ақтөбе химиялық комбинат, ... ... ірі ... кені -- ... комбинат, Қарағанды синтетикалық каучук, Қостанай синтетикалық талшық зауыттары салынды. 1950 -- 60 жылдары Қазақстанда осы заманғы химиялық ... ... ... ... ... Гурьев химиялық зауыттары, Шымкент гидролиз және фосфор тұздары зауыттары, Ақтөбе ферроқорытпа, Шымкент газ-бензин зауыттары іске ... ... ... және ... ... ... ... кеніштеріне бай. Олар химия өнімінің алуан түрлерін алу үшін шикізат көзі болып табылады. Сала үшін 1992 -- 94, 1998 ... ... ... кезең болды. 1999 жылдан 2004 жылға дейін химия өнеркәсібі өндірісінің көлемі айтарлықтай өсті. 2005 жылы химия өнеркәсібі орындары 54,3 млрд. ... ... ... ... ... "Қазфосфат" ЖШС-нің бөлімшесі республикада химия өнімін өндіруші аса ірі кәсіпорын болып табылады, ол 2005 ж. 83,4 мың т өнім ... ... өзі 1995 ... 1,7 есе, ал 2000 ... ... 5,4 есе көп. ... ортасынан бастап елде илеуіштер, хромды ангидрид, хром тотығын өндіру қолға алынды. 2005 жылы ... ... 1995 ... ... 1,8 -- 2,4 есе асты. 1995 -- 2005 жылы республиканың 5 мұнай-химия кәсіпорны қызметін ... ... Бұл ... таяу шет ... ... ... полистирол, полипропилен, резина-техникалық бұйымдар, шина өнімдерін шығарады. 2003 жылы Ақтау пластмасса зауытында өндіріс жолға қойылды. 2005 жылы пластмассадан құбырлар мен ... ... 2000 ... ... 12,9 есе ... 2005 жылы ... АҚ камералар, резина бұйымдарын, шиналар шығару өндірісін іске қосты. Резина-техникалық бұйымдар шығаратын "Сараньрезинотехника" ААҚ мен "Қарағандырезинотехника" ЖШС кәсіпорындары ... ... ... ... ... жұмыс істеп келеді. Қазақстан химиясының құрылымында полимерлік химияға қарағанда негізгі химияның үлесі басым. ... ... ... ... ... ... ... мен минералдық тыңайтқыштар өндіреді. Химия-фармацевтика өнеркәсібі, негізінен алғанда жаңадан ... ... ... ... жылдам дамуда. Ең үлкен "Химфарм" зауыты Шымкентте орналасқан. Ол ... ... 3/5 ... ... ... ... ... және Павлодарда ірі кәсіпорындар жұмыс істейді. Полимерлер алынатын шикізатқа мұнай өнімдері, табиғи және ілеспе газ жатады. ... ... ... ... ... ... мен полипропилен шығарады. Резеңке бұйымдары өндірісінің негізгі орталықтары -- ... ... үшін ... ... ... және ... ... мен а. ш. техникасы үшін шина жасау). Фосфоритті Қаратау мен Жаңатаста өндіріп ұсақтайды да ... ... ... шығарады. Азот өндірісі Ақтау мен Теміртауда; күкірт қышқылы ауыр металдардың металлургияның ... ... ... ... ... уран ... орталықтарда (Степногор, Ақтау), фосфатты тыңайтқыштар өндірісі орталықтарында ... ... Хром ... ... ... ... Оның өнімдерін негізгі тұтынушылар -- түсті металлургия, тері илеу және лак-бояу өнеркәсібі, ал шет елдерде АҚШ-тың, ... ... ... ... өндірісіндегі энергия және шикізат
Химиялық өндірістерде қажетті төрт элемерттің болуы міндетті:
* шикізат
* энергия
* су
* жұмыс күші
Осылардың ішінен ... пен ... ... - ... ... ... пайдаланатын табиғи заттар жіне жартылай өнімдер. Өндіріс дамыған сайын шикізаттың түрі де, ... ... жағы да ... ... ... ... белгімен топтастырылады.
Жаратылыс тегіне байланысты:
* Минералды
* Өсімдік текті
* Жануар текті
Химиялық құрамына байланысты:
* Бейорганикалық
* Органикалық
Агрегаттық күйіне байланысты:
* ... ... ... ... Газ ... ... газ, мұнай өнімдерінің газдары)
Химия өндірісінде өзі арзан жіне жеңіл түсетін шикізат ретінде су мен ауаны кең пайдаланылады.Химиялық өндірістің шикізат қоры ... ... және ... қанағаттандыруға мүмкіншілік толығынан бар.
Химия өндірісінде өнімнің өзіндік құнын анықтағанда шикізаттың құны 60-70%- шамасында болады, осыған тәуелді ... ... ... ... ... өзара байланысты жолдары мыналар:
* Арзан бағалы шикізатты іздестіру және оны қолдану
* Концентрленген шикізатты қолдану
* Шикізатты кешенді түрде ... Азық - ... ... ... түлік емес шикізатымен, өсімдік шикізатын минералдық шикізатпен алмастыру.
Химиялық өндірістің қандай түрі болмасынтехнологиялық процестерде ... өте көп ... ... ... Химиялық процестер энергияның өзгеруімен жүреді.Химия өндірісінде әртүрлі энергия : электр ... ... ... ... және ... ... ... Жалпы электр энергиясының 12%- ы химия өндірістерінде қолданылады.
Химия өндірістерін энергиямен қамтамасыз ету үшін әртүрлі энергетика қондырғыларын қолданады: мысалы, жылу ... ... ... ... ... ... су және су буы ... алуға болады.
Химия өндіріс орныдарында жылу энергиясын қолдану ... ... ... ... басым. Химия өндірістерінде қолданылатын жалпы энергия қорының 90%- ы әртүрлі отынды (көмір, табиғи газ, торф, жанғыш тақтатас) жағу ... ... 10%- ы ... ... ... Химия өндірістерінде арзан құнды энергия көзін қолдану қажет, оны іздестіріп табу - алда тұрған міндеттердің бірі.
Химия ... ... ... ... орны ... оған ... : газ - тек қана отын ... ол көптеген өнім өндіретін өндірістердің шикізаты. Табиғи газды ... ... ... ... уран және ... ... қоры көмір, мұнай және табиғи газ энергия қорының бірнеше рет басым болғандықтан, атом ... ... ... ... ... ... ... энергияның көзін қолдануды қолға алу қажет. Соңғы жылдары энерго - ... ... ... ... өнімдерімен қатар бір мезгілде тұтынушыларға энергия өнімінде энергетикалық бу ... ... ... ... ... Мысалы, 1 т күкірт қышқылын өндіргенде күкіртпен 5 МДж жылу ... 1 т ... ... ... 100 кв∙ С немесе 0,36 МДж жылу жұмсалынады, яғни бар жоғары химиялық процестер нәтижесінде бөлінетін жылудың 7% - ы.
Қазақстандағы кен ... ... 100 ... ... атом ... ядролық отынның шикізаттық негізі болып қала береді. Қазақстан Республикасының жер ... ... ... уран ... 19% ... - бұл ... 1,5 млн. ... тең. Ел аумағындағы анықталған ондаған уран кен орындарының әрқайсысы қалыптасу және практикалық маңызы жөнінен әрқалай. Геологиялық ... ... ... және ... ... ортақтығы оларды мынадай алты уран кеніші ауданы құрамында алып қарауға мүмкіндік береді: Шу-Сарысу, Сырдария, Солтүстік Қазақстан (Көкшетау), Маңғышлақ (Каспий ... ... ... ... және ... уран ... ауданы
Уранның түзілуі қабаттың тотығуы зонасындағы аймақтық майданға байланысты. Жалпы қорлар мен ресурстар бүкіл Қазақстан қоры мен ресурстарының 54 % құрайды. ... ... ... ... ... және Мойынқұм кен орындарында уран өндіру жерасты ұңғымалы шаймалау әдісімен жүргізілуде.
Сырдария уран ... ... ... қабаттың тотығуы зонасындағы аймақтық майданға байланысты. Аудандағы уран қоры бүкіл Қазақстан қорының 20 % құрайды. Уран өндірісі жерасты шаймалау әдісімен. ... және ... ... кен ... ... ... уран кеніші ауданы
Ауданның уран кен орындары протерозой және палезой қатпарлы кешендерінде желілі-штокверлі түзілу түрінде көрініс тапқан. Мұндағы уранның жиынтық қоры ... ... ... 17 %-на тең. ... ... ... кен орнында уран шахталық әдіспен алынуда.
Маңғыстау ауданындағы ... ... маңы ... ... ... ... ... түзілген бірегей кен орындарын құрайды. Уран қоры Қазақстан ... 2 %-на тең. ... ... уран ... немесе Балқаш маңы ауданы Уран кен ... ... типі - ... ... кешендеріндегі эндогенді желілі-штокверлі кен орындары. Басты кен орындары толық игерілген. ... уран қоры ... ... 0,5 % ... Уран ... ... уран ... ауданы
Негізгі қорлар қоңыр көмір қатпарларының жоғарғы қабаты тотығуынан түзілген уран-көмір кен ... ... ... ... ... 6,5 % шоғырланған. Қазіргі таңда уран өндірілмейді
Минералды ... ... ... ... - ... минералдық түзілімдер. Минералды шикізат қатты (кентастар, көмір), сұйық (мұнай, су), газ (табиғи жанғыш және инерттік газдар) күйінде ... ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болады. Магмалық заттар (түрлі құрамды балқымалар, сұйық, газ тәрізді ерітінділер түрінде) жер қыртысының ... ... не жер беті ... ... ... бір орынға жиылуынан қалыптасады. Магма жер қыртысына еніп, суынғанда түрлі құрамды интрузиялар түзіледі. Магмалық кендердің жаралуы осы интрузияларға байланысты. ... ... ... кендері теңіздердің, көлдердің, өзендердің түбінде жиылады, әр түрлі қабаттар, иірімдер түрінде кездеседі. ... ... ... ... ... ... ауыр ... мен минералдардың (алтын, платина, алмас, титан, цирконий, торий, қалайы, вольфрам элементтерінің минералдары) жағалаудағы шөгінділерде жиылуынан қалыптасады. Көне және ... ... ... ... ... ... уран, мыс, таза күкірттің инфильтрациялық кендері, темір, ... ... ... қалдық кендері жатады. Метаморфогендік кендер жоғары температура мен қысым әсерінен түрлі тау жыныстарының өзгеруінен жаралады. ... ... ... ... ... ... көп ... түсті металдар
Қазақстанда түсті металдар шикізатының ірі базасы қалыптасқан. Олардың ішінде жетекші орынды мырыш, қорғасын және мыс ... ... Бұл ... ... қоры бойынша тиісінше әлемде бірінші, екінші және үшінші орын алады. Олар Қазақстан ... ... ... ... ... ... Ертіс мыс, Шымкент, Риддер, Өскемен қорғасын мен мырыш, Павлодар алюминий қорыту зауыттары) шикізат көзі болып табылады. Қазақстан әлемдегі ірі мыс ... ... ... ... ... мыс ... ... мысты құмтас, колчеданды, скарндық мысты-цеолитті, мысты-никельді, т.б. кен орындарының көптеген түрлері белгілі. Мыс кентасының ірі кен ... ... ... ... Айдарлы, Жаман-Айбат, Бозшакөл, Көксай, Қасқырмыс, Нұрқазған (Самара), т.б. ... ... кен ... ... мыс ... ... мыс ... мыс қоры 10 млн. тоннадан асады
Қорғасын мен мырыштың 100-ден аса кен орындары анықталып, 58-і балансқа алынған. Олардың негізгі қоры ... ... ... ... және ... ... ... сондай-ақ, Оңтүстік Қазақстанда да (Қаратау) кездеседі. Қазір қорғасын мен мырыштың 30-ға жуық кен ... ... ... ... ... ең көп ... - ... Қазақстанда бокситтің қоры көп. Анықталған 200 кен орны мен кен білінімдерінің (есепке алынғаны) 50-ден астамы платформалық ... ... ... ... ... ... Тауынсор, Шығыс Әйет, Көктал, Наурызым, Жоғарғы Әйет, Арқалық кен орындары. Бұлардың барлығы Торғай ... ... ... Торғай, Шығыс Торғай (Амангелді) және Орталық Торғай бокситті аудандарын ... ... ... бай ... ... қоры ... республика әлемде төртінші, Азия елдері арасында бірінші орын алады. Молибден кентастарының қоры 34 кен орны ... ... ... ... 26-сы ... ... Көктіңкөлі, Оңтүстік, Шалқия, Жәнет, Батыстау, Жоғарғы Қайрақты, Қараоба, Ақшатау. ... кен ... ... ... ... ... Қазақстан КСРО-дағы жоғары сапалы тантал концентраты мен ниобийдің негізгі өндірушісі болды. Тантал ... ... ... ... төрт кен ... шоғырланды: Бәкен, Белогор, Юбилейное және Жоғарғы Баймырза. Кен ... ... ... жотасында орналасқан. Солтүстік Қазақстанда ірі Сырымбет пен Донецк қалайы кен ... ... ... ... ... ... ұлғайтты. Оған дейін ілеспе қалайының 5 кен орны балансқа ... ... ... кешенді сирек металл кентасты Қалайы тапқан (жалпы қордың 70%-ға жуығы), Қараоба, Бәкен, Юбилейное және Ахметкин кен орындары.
Вольфрам қоры жөнінен Қазақстан ... ... орын ... ... ... ... ... 16 кен орнында шоғырланған, оның 12-сі баланстық. Вольфрам кенінің басым типтері - кварц-желілі-грейзенді және ... ... ... Ақшатау, Жоғарғы Қайрақты, Бұғыты, т.б. кен орындары жатады. Вольфрамға бай кентастар ... кен ... ... ... ... ... ... мүжілген қатпарларында (Көктіңкөлі) кездеседі. Вольфрамның 16 кен орны есепке алынған. Оның 85%-на ... ... ... ... ... ... ... Қараоба, т.б.), ондағы вольфрам триоксидінің мөлш. 0,12 - 0,19%. ... ... 6 ірі және аса ірі: ... ... ... ... ... Солтүстік Қатпар, Көктіңкөлі, Баян, Ақсоран кен орындарында шоғырланған
Кенді пайдалы ... ... кені қоры ... ТМД ... ... мен ... кейін үшінші орын алады (16,6 млрд т). Темір кен орындары көбінесе Солтүстік Қазақстанда, мұнда барлық ... кені ... 85%-ы ... ... ... Соколов-Сарыбай кен орындарының маңызы зор. Сарыбай темір кен орнын 1948 жылы ... ... ... Ұшақ кен ... ... темір аномалиясының әсерінен тұсбағар тілінің кенет ауытқығаны ұшқыштың көңілін аударды. Көп ұзамай, өте сирек кездесетін ... кені ... ... кен ... сапалы және оның құрамындағы темірдің мөлшері 50-60%-ды ... ... ... ... ... ... Қостанай облысындағы Әйет жәнө Лисаков кен орындарында кездеседі. Руда 30 м тереңдіктен ашық ... ... ... құрамында таза темір 37-42%. Темір кенінің шағын кен орны ... ... ... Солтүстік Қазақстан (Атансор) облыстарында бар.
Марганец
Марганецтің ең ірі кен орындарына Орталық Қазақстандағы Атасу және Жезді жатады. Мұндағы ... ... ... ... Марганец кендері Ұлытау, Сарыарқа, Қаратау, Маңғыстау өңірлерінде де табылды.
Республикадағы марғанец рудасының қоры 408 млн 100 мың т-ны ... ... жүзі ... 3-ші ... кен ... 99%-ы ... ... кездеседі. Кемпірсай және Доң тобына жататын кен ... ... ... ... ... Қазақстан хромит кенінің барланған қоры мен жылдық ... ... ... ... ... ... орынға шықты. Олар тоттанбайтын болат қорытуға қажет. Хром әлемнің 40 ... ... ... ... ... Шығыс Қазақстан облыстарында да ашылды. ТМД елдеріндегі хромиттің 97%-ы Қазақстанда өндіріледі.
Никелъ
Никельдің едәуір қоры ... ... ... ... тау жыныстары қыртысында шоғырланған. Никельдің 40-тан аса ірі кені Ақтөбе облысындағы Кемпірсай кен ... ... ... ... кеніштеріне де шоғырланған. Қостанай облысындағы Аққара, Ақтау кендерінІң қоры мол, ... ... ... кен орындары Ңарағанды, Шығыс Қазакстан облыстарында да бар.
Алюминий
Қазақстанда алюминийдің негізгі шикізаты ... ... кен ... Сарыарқаның солтүстікшығысында Ақмола және Торғай ойысында (Амангелді торабы). Бүлардағы ... қоры онша коп ... ... ... ... бар ... шикізат коздерін (нефелин рудасы, Екібастұз комірінің қалдығы) пайдалану жолдары іздестірілуде. Қазақстан алюминий ондіру жөнінен ТМД елдері арасында алдыңғы орындардың бірін ... мыс ... аса бай ... бар. ... ... ең ірі кен орны ... ... кен орны ТМД бойынша бірінші, дұние жүзінде екінші орында. Қазақстан мыс өндіру жағынан дұние жүзінде жетінші орын ... ... 92%-ы шет елге ... кен ... ... Қоңырат, Бозшакөл. Бүлардағы мыс ашық әдіспен қазылып алынады, бірақ рудада металл мөлшері аз.
Полиметалдар
Полиметалл кеніне қорғасын, мырыш, мыс ... ... ... тағы ... ... ... Қорғасын мен мырыштың ең бай кен орындары Кенді Алтайдағы Риддер, Зырян, т.б. жерлер. Мұндағы кендерде металл көп. ... кен ... ... ... Текелі жәнө Қаратаудағы Ащысай мен Мырғалымсайда бар. ... ... ... бай кен ... ... Қазақстанда (Қызылеспе, Қаскаайғыр т. б.) барланды.
Алтын
Қазақстанда 190 алтын кен орны бар. Алтын республиканың ... ... ... ... ... ... Жітіқара өңірінде өндіріледі. Орталық Қазақстанның солтүстік аймағындағы алтын шығатын кен орындары: кварцты желі, кайталама кварцит пен шашыранды алтын (Степняк, Ақсу, ... ... ... ... да ... желі және ... алтын кен орындары шоғырланған. Шағын кварцты-желілі кен орындары Жоңғар және Іле ... да ... ... ... Бүл ... ... ... ванадий, висмут, сүрме т. б. жатады. Аталмыш кен орындары бойынша ... ... ... ... ... ... ... металдар (кадмий, индий, висмут, селен, сынап т.б.), сондай-ақ полиметалл кен ... ... ... мен ... ... ... -- ... өндірісінің әр түрлі салаларында қолданылатын табиғи минералдық түзілімдер. Химиялық шикізат табиғатына байланысты минералдық, өсімдік ... ... ... ... ... ... анорганикалық, органикалық және агрегатты, күйіне қарай қатты, сұйық, газ болып бөлінеді. Химиялық шикізатқа апатит, фосфорит, табиғи тұздар, барит, ... ... ... ... т.б. ... ... пен ... фосфор ұны, суперфосфат, термофосфат, түрлі кешенді тыңайтқыштар, таза фосфор, фосфор қышқылдарының тұздары алынады. Қазақстандағы Қаратау және Ақтөбе ... ... ТМД ... ... орын ... Табиғи тұздарға тұз қышқылы және күкірт қышқылының Na, K, Mg тұздары (сулы және сусыз) жатады. ... ... ... ... ... т.б. ... натрий мен хлордың барлық қосылыстары (сода, газ күйіндегі хлор, тұз қышқылы, хлорлы ... т.б.), ... ... ... ... ... ... қышқыл калий, цианды калий, бромды калий, иодты ... ... ... ... ... шыны ... әр ... бор қосылыстарын алуға қолданылады. Табиғи тұздар мен бораттардың мол қоры Қарабұғазкөлде, Каспий және Арал теңіздері төңірегінде, тұзды ... мен тұз ... ... ... ... пириттің, фосфориттің қоры мол.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Ы.Қ.Тойбаев, Қ.А. Жұбанов, Ұ.Ә. Садықов. Ә.Қ. Қоқанбаев Оқу құралы - ... ... ... 2009. - 350 ... ... Е.А Әубәкіров, Ж.К. Мылтықбаева > :Оқу ... - ... - 244 ... ... ...

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Жер асты қазба байлықтары6 бет
Жер қойнауын пайдаланушыларға салынатын салық43 бет
Әктас жер қойнауын бағалау62 бет
XX ғасырдағы Қазақстандағы археологиялық ескерткіштердің зерттелуі мен қазба жұмыстары55 бет
«d-Элементтердің координациялық қосылыстары. Кристалдық өріс теориясы. Лигандтар өрісі теориясы. Кристалдық өрістің тұрақтану энергиясы»4 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«Мен жастарға сенемін» - ұлтжандылықтың ұраны10 бет
«Тамақ өнімдерінің және шикізаттың сапасын бақылау және бағалау» Дәннің биохимиялық бағасы5 бет
«Трансформатор» АҚ-ның жаңартылған механикалық цехын электр энергиясымен қамтамасыз ету: есептік зерттеу33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь