М.Шахановтың өлеңдер жинағы


Үнсіздік
Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов

2008-09-08
Бір танысым қонаққа шақырды да,
Топ адамның көзінше
Пікір пішіп өзінше,
Көңіліңді елемей аппақ айдын
Досым, сені жатып кеп даттады-ай бір.

Кеткен шақта әділдік заңға айналып,
Ақты қара деп айту қандай набыт.
Үнсіз қалдым. Өзіңді нақ сол сәтте
Ақтап алар дәлелім болмай қалып.

Өткен күзде билетін жоғалтып ап,
Бір қарт әжей вокзалда жылап тұрды,
Жылап тұрды еңсесі құлап тұрды,
Жанарында жалыныш сұрақ тұрды.

Кеткен шақта ізгілік заңға айналып,
Жомарттықты тұсаулау қандай набыт.
Үнсіз қалдым. Қалтамда нақ сол сәтте
Көк тиын болмай қалып.

Өмір сансыз сауалын тартыпты алға,
Кездерім бар өзімді қор тұтқан да,
Мүмкіндігім жоқ сәтте мұңға батам,
Үнсіз қалып отырам сондықтан да.

Табиғаттың тымырсық ақпанындай,
Ақпанындай, жылдардың қақпанындай,
Мені осынау мейірімсіз үнсіздіктің
Азабынан әрдайым сақта, құдай!

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Үнсіздік
Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов
2008-09-08
Бір танысым қонаққа шақырды да,
Топ адамның көзінше
Пікір пішіп өзінше,
Көңіліңді елемей аппақ айдын
Досым, сені жатып кеп даттады-ай бір.

Кеткен шақта әділдік заңға айналып,
Ақты қара деп айту қандай набыт.
Үнсіз қалдым. Өзіңді нақ сол сәтте
Ақтап алар дәлелім болмай қалып.

Өткен күзде билетін жоғалтып ап,
Бір қарт әжей вокзалда жылап тұрды,
Жылап тұрды еңсесі құлап тұрды,
Жанарында жалыныш сұрақ тұрды.

Кеткен шақта ізгілік заңға айналып,
Жомарттықты тұсаулау қандай набыт.
Үнсіз қалдым. Қалтамда нақ сол сәтте
Көк тиын болмай қалып.

Өмір сансыз сауалын тартыпты алға,
Кездерім бар өзімді қор тұтқан да,
Мүмкіндігім жоқ сәтте мұңға батам,
Үнсіз қалып отырам сондықтан да.

Табиғаттың тымырсық ақпанындай,
Ақпанындай, жылдардың қақпанындай,
Мені осынау мейірімсіз үнсіздіктің
Азабынан әрдайым сақта, құдай!

Мен саған ғашық едім
Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов
2008-11-06
Қалайша жүрегіме бойламадың,
Өзіңмен бірге талай тойға бардым.
Мен саған ғашық едім, амалым не,
Сен мені бақытым деп ойламадың.

Сезбедің, ұға алмадың сырларымды,
Өзіңе арнап жазған жырларымды.
Сезбедің ұзақ түндер сені ойлаумен,
Сыртыңда терезеңнің тұрғанымды.

Қайтейін, сен ажарсыз еттің мені,
Сол жазда жиделер де көп гүлдеді.
Сол жазда көрші ауылдың баласына
Мәңгіге айырбастап кеттің мені.

Өзгертті жылдар солай шешіміңді,
Сүйген жан әрқашанда кешірімді.
Мен қайтіп ұмытайын, жүрегіме
Өшпестей жазып кеттің есіміңді.

=---------------------------------- ---------------------------

Ғашықтық ғаламаты
Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов
2009-02-18
Күдіс пейіл кедергіден қайтқанымен меселі,
Ғашық жүрек өз тағдырын өзі ғана шешеді.
Жыға алмайды оны жұрттың өсегі.
Бұған дәлел - құдіретті Қорлан әні кешегі.
Қасіретті сәт соққанда әбден меңдеп кеселі,
Қайран Естай қимас досын шақырып,
Былай депті деседі:
- Ей, Нұрлыбек, еренім!
Жетпіс екі жасымда
Тұзағына іліндірді мені өлім.
Тулағанмен, амал нешік, көнемін.
Тіршілікте аз созбап ең қол ұшын,
Өлген соң да қажет боп тұр көмегің.
Дәл өзіңдей қайдан ұқсын қайғымды ел,
Ғашық көңіл - мәңгі жасыл айдын көл.
Ғашықтықпен өткен күндер ғана - өмір,
Ал қалғаны - жай күндер.
Көлмен көлдей, таумен таудай теңдесе,
Белдесуге талап қылдым мен неше.
Елу бір жыл ғашық болдым Қорланға,
Елу бір жыл өмір сүрдім, ендеше.
Қорланды ойлап қиял қостым таңдарға,
Қорланды ойлап шықтым қанша заңғарға.
Сірә, мендей ғашықтықтан бақ тауып,
Сірә, мендей мұңға батқан жан бар ма?
Дүниенің өзге бақыт, шаттығын
Менсінбеген менің мұңым - тәтті мұң.
Тәтті емей не?
Он сегізге ой салып,
Жиырма бесті таңдандырса қарттығым ?!
Әттең, тағдыр қоса алмадым,
Сорым ба?
Заман - жылан,
Жатып алды-ау жолымда.
Бірақ менің бақытым да, барым да -
Қорлан берген алтын жүзік жарқырап,
Елу бір жыл сәуле шашты қолымда.
Өр толқынға қарсы жүзген өр кеме
Мен болыппын.
ОҺо, қандай мәртебе!
Бұл жүзікке елу бір жыл әйелім
Қызғанышпен қарап келді өртене.
Десе дағы ел дәстүрі ерге сын,
Қарттарға ескерт,
Қарсыласа көрмесін.
Қорланымның көзі болған жүзікті,
Өтінемін,
Өзіммен бір жерлесін!
Серт пен сөзге ұмытшақтау өлкеде
Ғашық болып өлу - қандай мәртебе!
Тірлігіме шабыт берген бұл жүзік
Жарық беріп жатсын маған көрде де!
Шаршатпаған арман, шіркін, арман ба?
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Әне солай қайсар ақын көз жұмды.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Бұл туралы айтқан кезде Қорланға:
Егер олай етпесе,
Естай, Естай бола ма?!
Онсыз дағы жаны сұлу балаңа
Сұлу өлім сыйлапсың-ау, Жер - ана! -
Деп жылапты кемпір байғұс еңкілдеп,
Ақ жаулығы ай нұрымен желкілдеп.

Нағыз ғашық қарттығыңа көнер ме?!
Қорлан өзі кейінірек қылтамақтап өлерде,
Әжімді жүзі қуарып, түнеріп,
Күйеуін сыртқа шығарып жіберіп,
Ақпалап, қозып делебесі де,
Бойжетіп қалған немересіне
Естайдың әнін салдырып,
Жанарын шоқтай жандырып,
Бақыттымын, бақыттымын , - депті де,
Көз жұмыпты мәңгілік.

Ғашық жүрек сүйгені үшін бола алмайды жазалы.
Адам азса, ғашықтың жоқтығынан азады.
Ғашық жыры - тіршіліктің көкейтесті өлеңі.
Ешбір геометриямен
Өлшенбейтін көлемі.
Бұл көңілдің ұшан-теңіз адамзатқа берері.
Ғашық болу келсе кімнің қолынан,
Әлем соған сенеді.
Құлай сүю - ерлікпен тең себебі!
----------------------------------- ----------------------------------- ----------

Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов
2010-01-09
Ұлт мүддесi - бұл кезеңде нар көңiлдiң толғағы,
Ол - ең құнсыз, ең ақырғы байлығымыз қолдағы,
Бiрақ басты үмiтiмiз, сенiмiмiз алдағы.
Қайырлауға жақын барып қалса да ұлт-кемемiз,
Бiзге ұлтсыз күн кешу жоқ, ұлтпен бiрге өлемiз.
Тұншықтыра бастаса да намыссыз күш салмағы,
Бiзде тiптi мүмкiн емес басқа бағыт болмағы!

Өзгертпек боп қазақ деген тағдырыңды, атыңды,
Американдық ұлтқа жалғап талғам, түйсiк, затыңды,
Ерлерiмiз борға айналып, сыртқы жауға сатылды.
Қандай мықты рухсызданған жеке мүдде құндағы,
Қызметi үшiн ұлтын сатқан кейбiр қазақ ұлдары
Елестетiп анасына қол көтерген батылды,
Өз халқына қойға шапқан қасқырдай боп атылды.

Ұлт оларға доңғалақсыз сынған арба жолдағы.
Мiне, осылай, сан ғасырлық ата-баба арманы,
Күш-қауқарсыз мүгедектiң бедел-парқын қармады.
Барлық ұлттан бiр ұлт жасау болып озық жаңалық,
Нобель алу жолындағы дара үрдiс саналып
Ұлттық мүдде қыранға ұқсап қалды темiр тордағы.
Бiздiң қазақ өз ТҚЖО* билiгiнен сорлады.

Құлдық сана жетегiнде шегiнiп ұлт ырқынан,
Тапсырмамен ел мүддесiн олай-бұлай жұлқыған,
Ойыса алмай, ауыса алмай пендешiлiк тұрқынан
Басшылардың бәтеңкесiн мұртыменен шөткелеп,
Жүргендерге бiз қашанғы бұртиямыз өкпелеп:
Жүз жепутат арасынан шықпады-ау деп - бiр қыран?
Шыншыл жүрек қызметiн биiк қоймас ұлтынан.

Желтоқсанда қазақ рухы қызыл қанға боялды,
Боялса да асқақ даңқын күллi әлемге жая алды,
Жая алды да ұлт намысын ең биiкке қоя алды...
Жер бетiнде жоқ екен-ау тамырсыз бiр өсiмдiк,
Табиғатқа қарсы шығу, ұлтты жою не сұмдық?
Иә, билiктiң бұл талабы бола қоймас баянды,
Жиырма жылдай қалғып кеткен ұлт қайтадан оянды.

Басты дәлел: тек басынан шiритiнi балықтың,
Болашағы тым санаулы намысы өлген даңқтың.
Тұңғыш рет сатқындықтың бiр пайдасын таныппын.
Тапсырмаға кiм қолшоқпар, кiм ерекше тiл алғыш?
Ұлт мүддесiн саудалаған ол ерлерге мың алғыс!
Ызасы шу көтермесе сол сатқындық парықтың,
Оянуы екiталай едi марғау халықтың.

Қытайға жер қырық тоғыз жылға жалға берiлмек
Деген ойды қалың жұртқа кiм жеткiздi өрiмдеп?
Егер жалға берiле ме, миллион гектар жерiң жоқ!
Бiрақ, бiрақ Жер сатылмақ! деген сөздi кiм айтты?
Билiк осы өсегiмен прокурорды мұңайтты.
Бiздiң елде кiм толғанса Отаным деп, жерiм деп,
Сол парықсыз, сол алаяқ, сол айқайшыл көрiнбек.

Бiздер мiсе тұтсақ тағы қалт-құлт еткен айлықты,
Отыз-қырық жан бөлiстi елдегi бар байлықты.
Басшысымақ ұрылардан ел көңiлi шайлықты.
О, керемет, олар тағы жемқорлықпен күреспек,
Жемқор - өзi, сонда қалай өз-өзiмен тiреспек?
Кәне, мұны өтiрiк деп айта алады қай мықты?
Бұл көзбояу, бұл сөзбояу мүлде жүрек айнытты.

Билiк көп жыл ұлт қайғысын алған емес есепке,
Содан есеп болмай қалды ұлтқа атылған кесекке.
Ешкiм мұны дей алмайды бос ренiш, бос өкпе.
Жебемейтiн, елемейтiн намыс мұңын, ар мұңын,
Ұлттық сана-сезiмi өлген адамдардың барлығын
Мейлi, жұртты жұмсай алар қызметi бар десек те,
Теңестiрмеу мүмкiн бе оны бөрiк киген есекке?

Қазақстандық жемократия айдынынан бас алған,
Жеке адамға табынуда кiм бар бiзден аса алған?
Әр бай неге рухсыз мүдде ауқымында қасарған?
Алға тұтып дiрiлдемей қызмет қамын, бас қамын
Бiз тоқтата аламыз ба ұлтты жою жоспарын?
Бабалардың ерлiгiнен, сенiмiнен жасалған,
Қазақ ұлтын қорғап қалу - әр қазаққа бас арман.
*ТҚЖО - түрi қазақ, жүрегi орыс

----------------------------------- ----------------------------------- ----------

ДИНАЗАВРЛАР МЕН ЕГЕУҚҰЙРЫҚТАР((ҮЗІНДІ))
Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов
2006-07-21
Неге бизнес орындары отыз бестен, қырықтан
Асқандарға жұмыс беру мүмкіндігін ұмытқан?
Іскер көзбен қарағанға мұның өзі дұрыс та,
Цирктерде қарт маймылдар тартылмайды жұмысқа.
Ал жас маймыл бағынымпаз, тәрбиеге тез көнер,
Үйретіп ап басқара бер ыммен яки сөзбенен
Ауна! десең, айнайды олар,
Тұр! деп бұйыр, тұрады!
Бағынғыштың болмау керек өз пікірі, құлағы,
Өз пікірі жоқтың ғана билікке жоқ сұрағы.
Іскер милар! ғаламзаттың осы күнгі - ұраны.
Ба рухсыз іскерліктің пендешілік - тұрағы.

Сондықтан да қарт тұлғалар ар-намысты, ұятты
Бір кездегі епетейсіз динозавр сияқты
Артықтыы сезілді де,
Қалып сыйсыз, желексіз,
Дәуіріне болып шықты керексіз.
Секілденіп лимузинмен даңқ сынасқан ат арба,
Рух солай сырғып кетті ең кейінгі қатарға.
----------------------------------- ----------------------------------- ----------

Жаңа қазақтар
Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов
2005-09-15
Жаңа қазақ, шала қазақ жас інім,
Алшысынан тұрды бүгін асығың.
Саған қарап ойландым да жасыдым.
Айырмаған азғыны мен асылын
Мына ғасыр, бәлкім, сенің ғасырың.

Мына ғасыр безбүйректеу өр ғасыр,
Жүрегінде сезім емес, қорғасын,
Шетке қақты тұлпары мен жорғасын.
Қақпай қайтсін, бәрін сатып алуға,
Һәм сатуға мүмкіндігі болғасын.

Сенде қазір думан дәурен, масат күн,
Өзіңді-өзің бар жауаптан босаттың,
Рухани байлыққа да тас аттың.
Аудандағы жалғыз кітап дүкенін
Сатып алып, сырахана жасаттың.

Тез ашылып саудагерлік дарының,
Таудан, тастан қайтпастай өр арының,
Саудаладың Алматының жарымын.
Ұлағатты ұлы қазақ елінде
Сатылмайтын нәрселер де бар, інім.

Жалғыз саған борыштыдай бар халық,
Топ ішінде ісіп-кеуіп, нарланып,
Кейкиесің қол беруге арланып.
Дегенмен біз сені туған ұлттың
Сатылмайтын қасиеттерін қорғадық.

Көз көп қазір сыртымыздан сын айтар
Бәйтеректі мазақтаса құмай тал,
Ерден бұрын ел сенімін мұңайтар.
Бірақ бізге өз ұлтыңды өзгеден
Кем сүйесің деп, қанекей, кім айтар?
Асау даусы әр қиырдан естілген
Ағаң бізбіз ерте есейіп, кеш күлген.
Аман қалған талай қарлы көшкіннен.
Уақыт артқан абырой мен беделі
Сұрап, сатып алынбаған ешкімнен.

Желтоқсанда құрық түсіп арманға,
Жас буынның өзегін өрт шалғанда,
Үнсіздігі айналып зор қорғанға,
Дәл бүгінгі батырлардың көбісі
Столына жасырынып қалғанда,
Найзағайлар жарқ-жұрқ ойнап аспанда,
Ұлтымызға ызғарлы үрей шашқанда,
Қыздарымыз қайсар мінез ашқанда,
Кей еркектер құдай қара басқанда
Ұқсағанда піштірілген қошқарға,
Қонаевтың жақсылығын көргендер
Қонаевты жалғыз тастап қашқанда

Сахаровқа іні болып табысып,
Горбачевпен, Крючковпен қағысып,
Талай залым алпауытпен бәйгеге
Бар қазақтың ар-намысын ап ұшып.

Ұлтымыздың әр мұңының басында,
Салт пен сана, тіл мен дәстүр қасында,
Арал зары шапқан кезде насырға,
Қорғаушы боп тағы да біз жүргенбіз
Мейірім қосып мейірімсіздеу ғасырға.

Тамырсыз жан жұрт мұңына саңырау
Деген пікір рас па еді, тәңір-ау?
Неге болдық рухсызға қоңырау?
Қандай қорлық, ағыл-тегіл дәулеттен
Дәулеттінің жан байлығын танымау.

Дәстүріміз тұрса екен деп күшінде,
Егемен ел болуды аңсап түсінде,
Ұлы арманы запыран боп ішінде,
Сан ғасырлық ұлтымыздың шайқасы
Сендейлерді тайраңдату үшін бе?

Мұндай бақты көрдің бе екен түсіңде,
Бүгін жүртты менсінбеген пішінде,
Шыға келдің айналып тас мүсінге.
Біздің қилы күресіміз кешегі
Сені атқа отырғызу үшін бе?

Біздің дәуір нарықтан кеп табылды
Бірақ, нарық жүрмей жатып жаңылды.
Нақ сол тұста сынап қалдың бағыңды.
Қоғам мүлкін заңдастыра жымқырып
ВІс бастап ең, байлық сел боп ағылды.

Рухынан артық қойған қарынды
Шын безбүйрек болып шықтың алымды.
Нәтижеде жұрт қалтасы қағылды.
Ал әйтпесе мына үйлер, зауыттар
Қайдан тапқан дәулетіңе алынды?

"Бөлінсе де сана төртке, ми үшке,
Нарық заңы солай, жөнсіз тиіс пе?" -
Дейді біреу шығып алып мүйіске.
Сонда қалай, кедейленіп бар халық,
Жүз-ақ адам бай болуға тиіс пе?

Жүз бай шырқап, миллион кедей аһ ұрған,
Пайда тым аз жүз бай еккен дақылдан.
Кім бар жұртты тең баюға шырқаған?
Фарабиден "мықты ел кім?" - деп сұраса,
"Қайыршысы жоқ ел," - депті ақылман.

Сорласа жұрт рухсыздан сорлайды.
Қырандардан биік қойсақ торғайды,
Отанды кім торғайлардан қорғайды?
Рухсыздың, қайырсыздың баюы,
Бәлкім, ертең ұлтымызға зор қайғы.

Жинасаң да әлемнің бар алтынын,
Адамдығың көрсетпесе жарқылын,
Қоршар сені салқын шаттық, салқын үн.
Ешкім рух байлығынан бөлініп
Шын бақытқа жеткен емес, жарқыным!

----------------------------------- ----------------------------------- ----------

Қырғыздар мен қазақтар
Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов
2005-11-07
Шаттықта да бірміз,
Қайғыда да бірміз,
Бір тамырдан қуат алған егіз, туыс гүлміз.
Бірімізді екіншіміз қолдап, суйеп жүрміз
Алатауды алып құсқа балар болсақ
Сол құстың
Бір қанаты қазақ та, бір қанаты қырғыз.

Еңісте де, өрісте де бірміз,
Жеңілісте, жеңісте де бірміз,
Ынтымық пен ізгіліктің жігін ашпас
__________________________шеге болып тұрмыз,
Түйенің қос өркешіндей тұтасқан
__________________________бір дене болып тұрмыз,
Сен жоқ жерде қазақ жетім, жан бауырым, қырғыз.

Ер мен езді ажыратпай адамзатқа бақ бар ма?
Бабамыздың сақалы да түсті қанша көкпарға.
Кейбір қырғыз қансыздары
Сонау жылы, ызғар шашқан ақпанда
Өз ұлтының мұхиттан да терең жатқан байлығы,
Бүткіл түрік, бүткіл әлем рухының айбыны,
Манас туын құлатқалы жатқанда,
бар қырғызды жылатқалы жатқанда,
Хас батылдық кімге шаттық, кімге азап
Жанын салып қорғап қалған бір қазақ.
Қырғыз үшін отқа салған қанатын
Ал ол қазақ - ұлы Әуезов болатын.

Желтоқсанда егемендік аңсап ұлы кең дала,
Тосын мінез көрсеткенде қажырлана, жандана,
Қазақтың жас өркеніне
Бүкіл әлем көз тіккенде таңдана,
Жойқын күштер жұдырығын көрсеткенде паңдана,
Бәрі бұғып қалған кезде, ей бауырым, қырғызым
Тайсалмастан қолдау айтқан,
_________________________қорғау айтқан сен ғана!

Жалғай берсін құдалықты ер жігіттер, гүл қыздар,
Екі елге ортақ Манас, Абай көгіндегі жұлдыздар.
Қырғыздардан асқан туыс болған емес қазақта
Ал қазақтай бауыр таба алмайды қырғыздар!
----------------------------------- ----------------------------------- ----------

Жігіттің екі сипаты
Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов
2005-11-07
Кім қайратты
Кім кімге асқар тұлға,
Мүмкін бе екен тағдырдан ба тартуға?
Неткен ғажап
Биіктен қулаған тас,
Сынғанымен қалады тас қалпында.

Құзар шыңда,
Ойпаңда,
Бұралаңда,
Талайларды сын күтіп тұрады алда...
Быт-шыт болып кетпей ме қам кесектер
Кіп-кішкентай жырадан құлағанда.

Алуан тағдыр берілген бұл адамға
Есегінен ез жігіт құлағанда
Жұбатыңдар,
Аяңдар
Өйткені оның
Құм боп кетер жігері жылағанда.

Алуан тағдыр берілген бұл адамға,
Тұлпарынан ер жігіт құлағанда
Жұбатпаңдар!
Ер адам от-жігерін
Намысына жаниды жылағанда.

----------------------------------- ----------------------------------- ----------

Отан
Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов
2005-11-20
Өлімі де өнеге ғой алыптың,
Лұқпан хакім көз жұмғанда
Дөңгелегі тоқтап қалған секілденіп тарихтың,
Қайғысында шек болмапты халықтың.

Қасыретке кім тұрады арашы,
Кім билігін жүргізе алмақ тағдырға?
Осы шақта Лұқпан хакім баласы
Әкесіне арнап жоқтау жыр жазып
Оқып берді қалың жұрттың алдында.
Бірақ жыры ойсыз әрі жалынсыз
Болған соң ба, естілді тым нанымсыз.
Әдет сақтап әрең тыңдап ел тұрды,
Бұл патшаның күрт ызасын келтірді:
- Дүрелеңдер мына арсыз баланы! -
деп ақырды ол жарқ-жұрқ етіп жанары,
- Күнәм қайсы, айтпайсыз ба, әміршім? -
деді бала тас түйіліп қабағы.
- Күнәм қайсы дейсің, ә?
Жүрегіне күннің гүлзар жылылығын жинаған,
Қыран таулы кең даланың ұлылығын жинаған,
Жинағанын адамзатқа жомарттықпен сыйлаған,
Қасиетті ұлы әкеге өр парасат, ер көңіл
Мұндай жасық жыр жазғанша,
Ақын болмай жерге кір!
Мансұқ еттің ұлы адамның арманын,
Амал нешік, жақсы еді үнсіз қалғаның.
Әкеңді де аямадың,
Өнерді де қорладың,
Екі бірдей қылмыс жасап сорладың.
Мен үшін сен сияқтысың енді мәңгі тірі өлік,
Жазаңды ал да жәніңе тарт, - деді патша түнеріп.

Отан!
Қайсар ар-намысым,
Жайсаң іңкәр шапағым.
Перзентте жүктеген қорғанысын
Сен намыстың ну қалың орманысың.
Сол үшін де шыңнан заңғар атағың.
Тұлғасына табындырған,
Алыс жүрсем сабылтып, сағындырған,
Менің ұлы әкем сенсің, Отаным!

Әкем сенсің - Арман тұлға, Ай тұлға,
Перзенттерің саған деген сағынышын өзінің,
Махаббатын, ең асаси сезімін
Тиісті емес жасық сөзбен, жалған сөзбен айтуға.
Ал, жасықтық - жалынсыздық,
Жалынсыздық - о бастан-ақ сорлылық,
Жалынсыздың барлығы да сорлылар.
Жамылғанмен махаббатты қалқан ғып,
Жалынсыздың түп атасы жалғандық.
Сол жалғандық жаншымағай сананы,
Өнердің де ең негізгі талабы -
Жалындыны мадақтау,
Жалынсызбен күресу боп қалады!

Iсім аздау болса да әлі мандықтан,
Жел өтіне егілген ерен талдай,
Гүлді ызғардан қалқалап келем талмай,
Қаншама рет жалын жасты қорғап қалдым зорлықтан.
Сенің қансыз ұлдарыңның кей кезде,
Маған тісін қайрайтыны сондықтан.
Көк майсалы өнер тауын шаңғытқан,
Күрес аштым жалынсызға, қулықпенен жанды ұтқан.
Білем, содан кедергім көп алдымда,
Жиі жолым болмайтыны сондықтан.

Жылтырағын гауһар деуге тым шебер,
Сүйікті Отан, аз ба бізде дүмшелер,
Оттан қашып піспей қалған күлшелер!
... ... ... ... ... ... ... ... ..
Әркез сені жалғандықтан қорғауға
Бақыттымын, күшім жетіп тұрса егер!
----------------------------------- ----------------------------------- ----------

Цемент
Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов
2005-11-27
Құм мен құмды кіріктіріп жалғайтын,
Тас пен тасты біріктіріп қолдайтын
Топтасуға жаны ғашық,
Үгілгеннің бағын ашып
Тек тұтастық мүддесінен самғайтын
Құрылысқа арзан әрі тиімді,
Теңге ететін, қонды ететін тиынды,
Жаңа цемент ойлап таптың, жас ғалым,
Құрмет көргей құмға жазған дастаның.

Азаматтық санамыздан ғылым озса не етерміз?
Аман тұрсақ әлі талай жаңалыққа жетерміз.
Бірақ мынау ұлтымызды жауырыны құрысқан,
Бірлік емес, байлық үшін жұлысқан
Бас басына би болуға тырысқан
Қалай, қайтіп біріктірер екенбіз,
Қалай, қайтіп кіріктірер екенбіз?

Рухсыз бен ұлтсыздың бағы жанған заманда
Басымды ием, дәл осы іске
цемент тапқан адамға!

ТӘУЕЛСІЗДІКТІҢ ЕКІ ТҮРІ немесе Рух пен Қарын егемендігі
Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов
2006-04-03
Кейде тұтас, кейде жалқы, кейде аралас көлемде,
Қос тармақты тәуелсіздік бағыт алды әлемде.
Дәуірдің бас айбынгері - ҚАРЫН ЕГЕМЕНДІГІ,
Қарын тоймай істің алға жылжымасы белгілі.

Бірақ қарын басып кетпеу керек рухи байлықты
Оның көзсіз зорлығынан ғасыр көңлі шайлықты.
Ал, РУХАНИ ЕГЕМЕНДІК - халқымыздың арманы,
Елдік, ұлттық мүддеміздің сүйеніші, қорғаны.

Қуат алса ашқарақ көз, материалдық санамыз,
Тою, баю мүмкіндігін басқа елден де табамыз.
Өз жеріңде ұлтсыздансаң қайғы бар ма оған тең?
Ата-баба рух- сенімін басқаның бұл табанмен.

Неге қарын байлығыңды тарта бердің көлденең?
Рух семсе, бірге тыныс ала алмайсың елменен.
Тілден қашсаң тоғышарсың тек байлыққа шөлдеген,
Ешкім баба тілін қорлап бақытты боп көрмеген.

Қайда барсаң материалдық байлық үшін алқыныс,
Аз да болмас бұл салада игі қадам, жарқын іс.
Ана тілсіз егемендік - жарты демеу, жарты ырыс,
Ол алқыныс - ұлтсыздыққа бағытталған талпыныс.

Егер ана тілің сөнсе,түрің, қарның қалады.
Басқа тілде жол ашарсың байлығыңа салалы.
Ерте, кеш пе, сені баба ғасырының саналы
Ызасы мен қасіреті, киесі іздеп табады.

Тілің кетсе - ұлтың өлер,
өлер және елдігің,
Кеш таққаннан не қайыр бар ар мен намыс белдігін?
Ойлашы өзің, кімге қажет тәуелсіздік-теңдігің,
Қарын мүдде сыртқа тепсе Рух егемендігін?!
----------------------------------- ---------------
Өлеңді жазған: Мұхтар Шаханов
ТАМЫРСЫЗДАНУ ҚАУПIНIҢ ТҰЖЫРЫМДАМАСЫ
(Тілсіздендіру анатомиясы атты поэмадан)

Жаһандану рухсыздығы өз жеңісін тойлауда.
Содан қазір қаншама адам бейім былай ойлауға:
Мен қай тілде еркін сөйлеп, оқи алам, жаза алам,
Білім, жұмыс, нан таба алам, сол тіл - менің өз анам.
Бірақ қарсы тұжырым бар осы адасқан байламға:

Біз жалқыны мойындамай, ұға алмаймыз жалпыны.
Тіршілікте бір адамды шексіз сүю арқылы
Адамзатты тану әрі сүюге жол табасың.
Және әркім шын қадірлеу арқылы өз анасын,
Ұғар оның сатылмайтын сезімінің бағасын.
Өз ұлтыңның тілін, салтын, парқын сүю арқылы
Күллі әлемдік биікке өрлеп, ардақтайсың жалпыны.
Сан түрлі тіл меңгереміз, айдындап ой қарқыны.
Ал ғаламдық ортақ тілсіз -
Бірлік-гүлсіз, сенім - нұрсыз,
Бірақ ана тіліңе оның түспеу керек салқыны.

Бұл табиғи жолдан айну қырсық қаупін өсірер.
ТАРИХЫҢ ТҰР САНАҢА ӨТКЕЛ ТАСТАП,
ӨЗ ТІЛІҢДЕ ОЙЛАУ, СӨЙЛЕУ ТОҚТАЛҒАН СӘТТЕН БАСТАП,
БҮКІЛ БАБА РУХЫМЕН БАЙЛАНЫСЫҢ КЕСІЛЕР.
ТАҒДЫРЫҢНАН АТА ҒАСЫР ШАМЫН СОЛАЙ ӨШІРЕР.
ҚАТЕҢДІ ӘБЖІЛ ТҮЗЕТПЕСЕҢ, ТОЛЫҚҚАНДЫ ЖОҚ ТІРЛІК.
БІЗ БАБАЛАР СҮЙЕГІНЕ, СЕНІМІНЕ БАҚ ҚҰРДЫҚ,
БАҚ ҚҰРДЫҚ ТА, ҰЛТСЫЗДЫҚ КЕҢІСТІККЕ АТ БҰРДЫҚ.
ӨЗ ТІЛІҢДІ ЖЕРСІНБЕУДІҢ,
ӨЗ АНАҢДЫ МЕНСІНБЕУДІҢ
АРСЫЗДЫҒЫ ҚАЙ ДӘУІРДЕ БОЛЫП ЕДІ ТАПҚЫРЛЫҚ?
ОЛ - РУХИ МҮГЕДЕКТІК ӘРІ ҰЛТТЫҚ САТҚЫНДЫҚ!

Ғасырымыз - іздеу, өрлеу, қиратулар алаңы.
Адамзатты қарын мүдде қайда бұрып барады?
Көлшіктер бар сыртқа ақпайтын, суын шетке қимайтын,
Небір өзен, небір бұлақ сырттан келіп құймайтын.
Соған ұқсас жеке адамдар, тіпті ұлттар болады.
Ол тәуелсіз менмендіктің болашағы жаралы.
Экономикалық алыс-беріс - нарық ғасыр талабы.
Тек аз ұлттар ділін, менін қалай сақтап қалады?
Ана тілін қорғамаған,
Қорғағанды қолдамаған
Өз еліне шыншыл қызмет ете алмайды саналы!
Бәрін таптай бермек пе әлде рухсыздық табаны?
Бұл сұраққа өркениет қашан жауап табады?

Әлде адам болашағын тамырсыздық жеңе ме?
Бұған қайсар табиғаттың тағы өзі өнеге:
Жантақ деген өсімдік бар түйе қорек ететін,
Тамыры жиырма, отыз құлаш тереңдікке кететін.
Қызылқұмда бет қаратпас долы дауыл ескенде,
Құм теңіздей толқынданып, оңға, солға көшкенде,
Бар қимылы сыртқы күштің ыңғайына құрылып,
Қаңбақ сорлы тамырынан лезде оңай жұлынып,
Жел қайда үрсе, солай қарай домалап,
Ық пен сайды, бұта түбін паналап,
Жиі-жиі мекен-жайын жаңалап,
Дүниені өз мұң-зары деңгейінде бағалап,
Тамырлыға қызғанышпен қарап әрі табалап,
Тұрақсыз күй кешетіні обал-ақ.
Даңққа бөлеп өзі ғұмыр сүріп жатқан кезеңді,
Жантақ әркез орынында қалып қояр ежелгі.
Шыншыл рух дарынынан құлқын озған заманда
Тамырсыздық үлкен қауіп тудырады қоғамға...

----------------------------------- ----------------------------------- ----------

----------------------------------- ----------------------------------- ----------
КОНЦЕПЦИЯ ОПАСНОСТИ ОБЕСКОРЕНЕНИЯ
----------------------------------- ----------------------------------- ----------

----------------------------------- ----------------------------------- ----------

----------------------------------- ----------------------------------- ----------
(из поэмы Анатомия обезъязычивания)

На фоне глобализации
Большинство склонно думать
Примерно так:
Зачем морочить голову
И создавать проблему
Вокруг простого вопроса?
На каком языке
Мы умеем думать,
Какой язык удобен
Для обретения знаний,
Для работы и общения,
На том языке
И будем говорить.

Но человек
По природе своей
Придерживается принципа
От частного к общему:
Без искренней любви
К отдельному человеку
Невозможно полюбить
Всё человечество.
Только безгранично любя
Собственную мать,
Можно понять и осмыслить
Всю глубину
Материнской неподкупной преданности
И безысходного горя,
И страдания чужих матерей.
Кто способен любить
Родной язык,
Традиции и обычаи -
Всю духовную мощь ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Өлеңдер жинағы
Махаббат поэзиясы (өлеңдер жинағы)
Мұхтар Шахановтың махаббат, достық , тіл тақырыбындағы өлеңдері
Қазақ фольклорындағы тарихи өлеңдер
М.ШАХАНОВ ПОЭЗИЯСЫНДАҒЫ «РУХ» КОНЦЕПТІСІ
Ақын, жыраулар мұрасындағы арнау өлеңдер табиғаты
Диктанттар жинағы
М.Шаханов – халқымыздың ұлттық қасиетін қастерлеуші ақын
Қазақ фольклортанушыларының мақалалар жинағы
М. Жұмабаев
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь