Қазақстанда фантуризмдi дамыту жолдары

Қазiргi кездегi туризм – бұл әлемдiк экономиканың құлдырауды бiлмейтiн саласы. Мамандардың есебi бойынша, орташа есеппен, бiр шетелдiк туристiң беретiн табысын алу үшiн оған барабар, шамамен 9 тонна тас көмiр немесе 15 тонна мұнай немесе 2 тонна жоғары сортты бидайды әлемдiк нарыққа шығару керек. Бұл ретте, шикiзат сату елдiң энергия көздерiн азайтады, ал туристiк өндiрiс таусылмайтын ресурстармен жұмыс iстейтiнi белгiлi. Сөйтiп, шикiзат сату өзiндiк экономикалық тығырыққа тiрелу болса, ал туризмдi дамыту – ұзақ мерзiмдi, экономикалық тиiмдi болашақ болып табылады.
Туризм тек орын ауыстыру ғана емес, ол көптеген экономикалық және әлеуметтiк аспектiлердi құрайды. Соңғы он жылда туризм мықты дербес индустрияға айналып отыр.
Жоғарыда айтып өткенiмдей, қазiргi кезде туризмнiң жаңа түрлерi өте жоғарғы қарқынмен дамып келе жатыр. Дипломдық жұмыс туризмнiң жаңа дамып келе жатқан бағыты фантуризмге арналады. Фантуризм потенциалы өте жоғары жаңа туристiк бағыт болып табылады. Бұл туризмнiң кейiннен пайда болған жас саласы болғандықтан мүлдем зерттелмеген және де әлi күнге туризм классификациясына кiргiзiлмеген. Фантуризм - күрделi құбылыс.
Зерттеу тақырыбының өзектiлiгi соңғы кездерде көптеген адамдар тек спортқа қызығып қана қоймай, сонымен қатар спорттық шараларды барып көруге белсендi қызығушылық танытып жүр. Спорттың қай түрiнiң танымалдылығы жоғары болса, жанкүйерлердiң оған көптеп келуi соған байланысты болады. Кейбiр спорт түрлерi (футбол, хоккей) өте танымал, ал кейбiр спорт түрлерiнiң (велоспорт) жанкүйерлерi азырақ болады. Әлемдiк масштабтағы iрi спорттық жарыстар ерекше көңiл аудартады. Қазақстан үшiн бұл тақырыптың өзектiлiгi өте жоғары, өйткенi бiздiң елiмiзде 2017 жылы Алматы қаласында Бүкiләлемдiк Универсиада өтейiн деп жатыр. Бұл халықаралық спорттық шаралар елдiң халықаралық деңгейде тартымдылығын арттырып, жаңа туристiк ағымдарды тартуға үлкен әсер етуi мүмкiн.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – Фантуризм және оны Қазақстанда дамыту мүмкiндiктерiн қарастыру.
Көзделген мақсатқа сәйкес дипломдық жұмыста келесiдей мiндеттердi шешу қажет:
- фантуризмнiң шығу тарихын зерттеу;
- фантуризм мәнiн және оның ерекшелiгiн анықтау;
- фантурларды ұйымдастырудың әлемдiк тәжiрибесiмен танысу;
- заманауи туризм классификациясындағы фантуризмнiң алатын орнын анықтау;
- Қазақстанда фантуристерге арналған турды ұйымдастыру;
- Қазақстанда фантуризмнiң даму болашағын қарастыру.
Зерттеу объектiсi – спорттық оқиғалық туризмнiң бiр саласы ретiнде фантуризмдi зерттеу.
Зерттеу пәнi – Қазақстандағы фантуризм.
Дипломдық жұмыстың практикалық маңыздылығы анықталған қорытынды мен берiлген ұсыныстар арқылы Қазақстандағы фантуризмдi дамытуда қолданыла алады және ұсынылған турды туристiк фирмалар қызметiнде қолдану мүмкiндiгi.
Зерттеудiң ғылыми жаңашылдығы аймақтағы туризм дамуымен байланысты теориялық проблемаларды зерттеуден және туризм дамуын арттыру бойынша ұсыныстар берiлуден тұрады.
Дипломдық жұмысты орындау барысында теориялық база ретiнде отандық, ресейлiк және шет елдiк зерттеушiлер еңбектерi алынды, сондай-ақ мерзiмдiк басылымдарда жарияланған мәлiметтер мен интернет сайттарының ақпараттары, зерттеулердiң логикалық, экономикалық-статистикалық, жүйелi және жағдайлық талдау әдiстерi қолданылды.
Дипломдық жұмыс кiрiспеден, 3 бөлiмнен, 9 бөлiмшеден, қорытындыдан құралған, соңында пайдаланылған әдебиет тiзiмi ұсынылған. Иллюстрация ретiнде 6 кесте және 9 сурет келтiрiлген. Жұмыс баспалық бетте орындалған.
Дипломдық жұмыс 62 беттен тұрады.
1 Александрова А.Ю. Международный туризм: Учебник. – М.: Аспект Пресс, 2002
2 Бабкин А.В. Специальные виды туризма: Учебное пособие. – Ростов-на Дону, 2008.
3 Ердавлетов С.Р. Туризм тарихы. Дамуы және ғылыми зерттелуi: оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2010. – 302 с., ISBN 9965-29-524-7
4 Шаповал Г. Ф. История туризма. Минск, 1999. - 226 с.
5 Жантану атауларының түсiндiрме сөздiгi. — Алматы: "Сөздiк-Словарь", 2006. - 384 бет.
6 Ведяев Ф. П. Мозг, эмоции, здоровье. – М.: Знание, 1983. – 420 с.
7 Вяткин Л.А. Туризм и спортивное ориентирование: Учеб. Пособие для студ. Высш. Пед. Учеб. Заведений. – М.: Издательский центр «Академия», 2001. – 208 с.
8 Қазақстан Республикасы Статистика агенттiгiнiң ресми сайты / http://www.stat.gov.kz/ (кiру уақыты 26.03.2015)
9 Владимирский Б.С. Выбираю тропу: книга о туризме. – Киев
10 блог о футбольном туризме / uafootballtravels граундхоппинг (groundhopping)
11 Зорин И.В., Каверина Т.П., Квартальнов В.А. Туризм как вид деятельности: учебник. – М.: изд-во «Финансы и статистика», 2005 г. – 66 с.
12 Маринин М.М. Туристские формальности и безопасность в туризме. – М.: изд-во «Финансы и статистика», 2004 г. – с. 44
13 Ресми туристiк портал / http://tonkosti.ru/ (кiру уақыты 15.03.2015)
14 Дуйсен Г. М. Мировые тенденции развития туристско-рекреационной сферы // Известия НАН РК. Серия Общественные науки. – Алматы. – 2006. – №2.
15 Гуляев В.Г. Организация туристской деятельности. – М.: Нолидж, 1996.
16 Қазақстан Республикасы мәдениет және спорт министрлiгiнiң спорт және дене шынықтыру iстерi комитетi / http://kk.sport.gov.kz/?p=4464
17 Қазақстан Республикасы мәдениет және спорт министрлiгiнiң спорт және дене шынықтыру iстерi комитетi / http://kk.sport.gov.kz/?p=3631
18 Шакен А.Ш., Ақтымбаева Ә.С. Туризмдегi кәсiпкерлiк iс-әрекет негiздерi. – Алматы: «Қазақ Университетi» баспасы, 2011.
19 Ильина Е.Н. Туроперейтинг: организация деятельности. – М.: Финансы и статистика, 2001.
20 Турфирма сайты / http://vip-traveluk.kz/ (кiру уақыты 06.04.2015)
21 Халықаралық ақпараттық агенттiгiнiң сайты / http://inform.kz/ (кiру уақыты 15.04.2015)
        
        КIРIСПЕ
Қазiргi кездегi туризм - бұл әлемдiк экономиканың құлдырауды бiлмейтiн ... ... ... ... ... ... бiр шетелдiк туристiң беретiн табысын алу үшiн оған ... ... 9 ... тас ... ... 15 ... ... немесе 2 тонна жоғары сортты бидайды әлемдiк нарыққа шығару керек. Бұл ретте, шикiзат сату елдiң энергия көздерiн азайтады, ал ... ... ... ... ... ... белгiлi. Сөйтiп, шикiзат сату өзiндiк экономикалық тығырыққа тiрелу болса, ал туризмдi дамыту - ұзақ ... ... ... ... ... табылады.
Туризм тек орын ауыстыру ғана емес, ол көптеген экономикалық және әлеуметтiк аспектiлердi құрайды. ... он ... ... ... дербес индустрияға айналып отыр.
Жоғарыда айтып өткенiмдей, қазiргi кезде ... жаңа ... өте ... ... ... келе жатыр. Дипломдық жұмыс туризмнiң жаңа дамып келе жатқан бағыты фантуризмге арналады. Фантуризм потенциалы өте жоғары жаңа туристiк ... ... ... Бұл ... ... ... болған жас саласы болғандықтан мүлдем зерттелмеген және де әлi күнге туризм классификациясына кiргiзiлмеген. Фантуризм - күрделi құбылыс.
Зерттеу тақырыбының өзектiлiгi ... ... ... ... тек спортқа қызығып қана қоймай, сонымен қатар спорттық шараларды барып көруге белсендi қызығушылық танытып жүр. Спорттың қай ... ... ... ... ... оған ... ... соған байланысты болады. Кейбiр спорт түрлерi (футбол, хоккей) өте танымал, ал кейбiр спорт түрлерiнiң (велоспорт) жанкүйерлерi азырақ ... ... ... iрi спорттық жарыстар ерекше көңiл аудартады. Қазақстан үшiн бұл тақырыптың өзектiлiгi өте ... ... ... ... 2017 жылы Алматы қаласында Бүкiләлемдiк Универсиада өтейiн деп ... Бұл ... ... шаралар елдiң халықаралық деңгейде тартымдылығын арттырып, жаңа туристiк ағымдарды ... ... әсер етуi ... ... мақсаты - Фантуризм және оны Қазақстанда дамыту ... ... ... ... сәйкес дипломдық жұмыста келесiдей мiндеттердi шешу қажет:
- фантуризмнiң шығу тарихын зерттеу;
- фантуризм мәнiн және оның ... ... ... ... ... ... танысу;
- заманауи туризм классификациясындағы фантуризмнiң алатын орнын анықтау;
- Қазақстанда фантуристерге арналған турды ұйымдастыру;
- Қазақстанда ... даму ... ... ... - ... оқиғалық туризмнiң бiр саласы ретiнде фантуризмдi зерттеу.
Зерттеу пәнi - ... ... ... ... ... ... ... қорытынды мен берiлген ұсыныстар арқылы Қазақстандағы фантуризмдi дамытуда қолданыла алады және ұсынылған турды туристiк фирмалар қызметiнде қолдану мүмкiндiгi.
Зерттеудiң ... ... ... туризм дамуымен байланысты теориялық проблемаларды зерттеуден және туризм дамуын арттыру ... ... ... ... жұмысты орындау барысында теориялық база ретiнде отандық, ресейлiк және шет елдiк зерттеушiлер еңбектерi алынды, сондай-ақ мерзiмдiк басылымдарда жарияланған мәлiметтер мен ... ... ... ... ... ... жүйелi және жағдайлық талдау әдiстерi қолданылды.
Дипломдық жұмыс кiрiспеден, 3 бөлiмнен, 9 бөлiмшеден, қорытындыдан құралған, ... ... ... ... ... ... ... 6 кесте және 9 сурет келтiрiлген. Жұмыс баспалық бетте орындалған.
Дипломдық жұмыс 62 беттен тұрады.
1 ... ... ... ... ... ... болу тарихы
Туризмнiң жаңа және мол табыс әкелетiн түрiнiң бiрi оқиғалық туризм болып табылады. Бiрқатар авторлардың айтуынша, оқиғалық туризмнiң ... ... ... ... ... оқиғалық туризм функциялары, оқиғалық туризмдi дамыту барысында жұмыспен қамту сферасы, сонымен қатар, оқиғалық туризм сферасының негiзгi қатысушылары ... осы ... ... анықтау барысында келесiдей түсiнiк ұсынылды: оқиғалық туризм - бұл туризм инфрақұрылымының дамуын жақсартатын, қоғамдағы әр турлi тап ... ... мен ... ... ... ... ... мәдени және спорттық өмiрдегi түрлi форматтағы шараларымен қызықтыратын, туризм саласының бiр түрi. ... он жыл ... ... ... ... имиджiн қалыптастыру мен әлемдiк туристiк нарыққа ұлттық турөнiмдi енгiзуге ... ... ... Осы ... жету үшiн ... iрi халықаралық көрмелер мен жәрмеңкелерге жыл сайын қатысып жүр. Одан бөлек, шетелдiк туристердi тарту үшiн ... ... және ... туристiк iс-шараларды өткiзу арқылы оқиғалық туризмдi дамытуға да көп мән берiлуде. Сол ... ... ... ... ... ... оқиғалар жиi өткiзiлiп жатыр. Осындай шаралардың өткiзiлуi бүкiл ел мен оның аймақтарының әлеуметтiк-экономикалық жағдайына бiршама деңгейде әсер етедi. Оқиғалық ... ... ... ... ... бола отырып, аймақтың туристiк бағыт ретiнде жағымды имиджiнiң қалыптасуына алып келедi[2].
Туризм ̶ ... ... ең ... ... бiрi және ол ... ... ... және халықтың тiршiлiк деңгейiн жоғарылатуға бағытталған.
Оның маңызды ... бiрi ... ... ... ... ... қайталанбастығымен көптеген адамдарды және шетелдiк азаматтарды қызықтыратын әртүрлi маңызды қоғамдық оқиғалар мен сирек ... ... ... байланысты туристiк iс-әрекет. Оқиғалық туризмнiң ең басты ерекшелiгi - саяхат мақсаты ... да ... бiр ... ... болады.
Батыс Еуропада, мысалы, маңызды оқиғаларға Канн және Венециядағы кинофестивальдар, Зальцбургтегi музыкалық ... ... ... балы жатады.
Венеция мен Кельндегi карнавалдар, Памплондағы бұқалар жүгiруi, Буньолдағы ... ... ... сыра ... мыңдаған туристердi елiктiредi. Ле Бурже аэрокосмостық салоны,Женева автосалоны, Челсидегi гүлдер жәрмеңкесi сияқты iрi көрмелiк шаралар оқиғалық ... ... ... ... ... ... туристердi тартады.
Оқиғалық туризм ̶ аса қызықты бағыт болып табылады, өйткенi ол саяхат жасаушыларға спорт, мәдениет, өнер ... ұлы ... куә ... ... ... ... кезде, жастар оқиғалық туризмi деген де пайда болды. Бұл туристерге оқиғаның бар ғажайыбын көрiп қана қоймай, сол оқиғаға ... ... ... [3].
Оқиғалық туризм саяхаттың мақсаты белгiлi бiр оқиғаға негiзделгендiктен спорттық, мәдени, iскерлiк туризм түрлерiн бiрiктiредi.
Өкiнiшке орай, оқиғалық туризм ... ел ... ... ... ... қойған жоқ. Оған себеп, елiмiздегi ұлттық және халықаралық деңгейдегi оқиғалар шет мемлекеттерден қалталы азаматтарды ... ... ... ... ... ... сай емес. Басқаша айтқанда, туризм саласының бұл түрi батыс елдерiнде экономикаға мол табыс әкелетiн сала болса да, елiмiздiң туризм ... ... ... жая қойған жоқ.
Туризмнiң қалыптасқан бағыты ретiнде фантуризм ендi ғана көрсетiле бастағанымен, оның тамыры тереңде жатыр. Көне Грекияда Олимпиада ойындары өткiзiле ... ... ... ... ... ... жанкүйерлер өз елiнiң спортшыларына қолдау көрсету үшiн ағылатын. Олимпиада ойындары ежелгi ... ... ... ... ... байланыстырады. Осы күнге дейiн ойынның пайда болу ... ... ... Олимпиада ойындарының пайда болу себебi нақты болмаса да, олимпиада ойындарының пайда болуы жайында эллиндерде бiрнеше қызықты аңыздар бар. ... ... Зевс ... ... ... 776 жылдан бастап төрт жылда бiр рет Олимпия қаласында өткiзiлетiн. ... б.з. 394 жылы ... ... ... I-нiң ... бойынша тоқтатылды. Бұл ойындарда әскери дайындық, дене шынықтыру өнерiн ... ... ... ... ақындар мен шешендер айтысы, әр түрлi өнер көрмелерi ұйымдастырылған. Олимпиада ойындары кезiнде соғыстар ... ... ... орнайтын дәстүр қалыптасқан. Осы кезде бiр айдан үш айға ... ... ... ... қару жұмсауға, тiптi ойынды тамашалаушыларға қару-жарақпен келуге тыйым салынған. Ол кезде олимпиада ойындары бес күн өткiзiлген, бағдарламасына жүгiру, күрес, ат ... ... ... ... бiрнеше спорт түрлерi кiрген болатын. Жеңiмпаздарға зәйтүн ағашының ... ... алқа ... ... көрсетiлген.
XIX ғасырдың орта кезiнде Грекияда Олимпиада ойындарын қайта жандандыру мақсатында бiраз әрекеттер ... ... ... Сөйтiп, 1859 жылы, 1870 жылы, 1875 және 1889 жылдары Афинада грек елiнiң бiрқатар мықты спортшыларының қатысуымен секiру және ... диск ... ... ... ... ... спорт түрлерiнен жарыстар өттi. Олимпиада ойындары бүкiл Грекияны бiрiктiретiн, жалпы ... ... ... ... уақыттан кейiн гректерге Олимпиада ойындардың бiрыңғай күнтiзбесiн бекiту идеясы келдi. Алғашында ойын өтуi бiр күнге ... ... ... ... бiр айға ... ... ... әр төрт жылда астық пен жүзiм жинау арасында үнемi өткiзiп тұру туралы шешiм ... ... ... - Пьер де ... ... ... өткiзу жөнiндегi ұсынысын қабыл алған Францияның оқу ағарту министрi оған дене тәрбиесiн дамыту жөнiндегi халықаралық ... ... ... ... 1894 жылы маусым айында 12 елдiң қатысуымен конгресс өз жұмысын өткiздi. Оған қатысушылар Пьер де ... ... ... 1896 жылы ... ... ... қаласында өткiзу жөнiнде шешiм қабылдады. Халықаралық олимпиада комитетiнiң тұңғыш басшысы болып грек Деметриус Викелас сайланды. Сонымен қазiргi заманғы ... ... ... 1896 жылы ... ... 6 - 15 ... ... өтiп, оған 13 елден 311 спортшы қатысты [4].
Бiр кездерi тек қана грек елiнiң спортшылары ғана бақ ... ... бұл ... ... ендi ... ... ... кiл мықты спортшылар келiп сынға түсетiн болды. Оған жан-жақтан жиылған ... ... өз ... ... ... ... ... қарапайым халық ағылатын едi. Келушiлердiң қарасы тым көп болғаны ... сол ... ... ... ойындар өткiзiлетiн орындардың жанынан түнеу орындары мен таверналарды салдыра бастады. Қалада жарыстардан бөлек түрлi ойын-сауық түрлерi ұйымдастырылып, халықтың ... ... едi. ... қазiргi кездегi кейпiнде болмаса да, фантуризмнiң алғышарттары ерте кезден, яғни, б.з.д VIII ғасырдан көрiне бастағаны анық. ... соң ... ... ... саяси оқиғаларға байланысты өткiзiлмей қалғаны белгiлi. Бiрақ фантуризмнiң дамуы тоқтаған емес.
Ежелгi Римде бай ақсүйектер құлдарды дайындап, бiр-бiрiмен шайқастыратын болған. Оларды ... деп ... Тiптi ... ... ... жер ... ... Жарты дүниенi жаулап алған Рим жерi өте үлкен болса, елдiң қиыр шеттерiнде де танымал гладиаторларды танып, тамсанатын едi. ... ... ... көру үшiн ... ... адамдар ағылып, осы қызық үшiн соңғы тиындарын беруге дайын болған. Қалаға келген адамдарды орналастыру үшiн ... ... ... қала ... ... Неғұрлым көп адамды сыйғызу үшiн, алапат ареналар соғылып, олар амфитеатрлар деп аталынды. Осындай ... ... ... ... тұру ... мемлекет басшылары ел халықтарының мемлекетке қарсы бас көтерулерiн болдырмай отырған. Яғни, бұл халықтың көңiлiн алдау болған. Қала инфрақұрылымы ... ... ... жолдар көптеп салына бастады. Сол уақытта адамдар "барлық жолдар Римге апарады"-деп әзiлдесетiн едi.
Осылардан бөлек ... да ... ... өз ... ... адамдарды қызықтыратын болған. Адамдар сол оқиғаларды көру үшiн көптеген дүниелерiн құрбан етуге дайын тұратын едi. Қорытындылай келгенде, фантуризм соңғы ... ғана ... жаңа ... деп танылып жатқанына қарамастан, оның қалыптасуы ерте кездермен сәйкес келедi.
1.2 Фантуризм мәнi және оның ... ... адам ... әр ... формалары бар, олар жалпы жағдай жасауға және әлемдi тануға бағытталған. Халық ... ... жаңа ... ... ... ... ... iшiнде саяхатқа құштарлығын арттырады. Ал, саяхат дегенiмiз - ... ... тек орын ... ғана емес, ол көптеген экономикалық және әлеуметтiк аспектiлердi ... ... он ... ... ... ... индустрияға айналды.
Жоғарыда айтып өткенiмдей, қазiргi кезде туризмнiң жаңа ... өте ... ... ... келе ... ... ... солардың iшiндегi фантуризмге арналады. Фантуризм потенциалы өте жоғары жаңа туристiк бағыт ... ... Бұл ... ... ... ... жас ... болғандықтан мүлдем зерттелмеген және де әлi күнге туризм классификациясына кiргiзiлмеген. ... - ... ... Оның ... ... (сурет 1):
Сурет 1. Фантуризмнiң мәнi
Суреттен көрiп тұрғанымыздай, фантуризм оқиғалық туризм мен спорттық туризмнiң қосындысы болып табылады. Бұл туризмнiң әлi ... ... жас ... ... та, ... ... туризм дамуындағы жаңа тенденция десек қателеспеймiз. Өйткенi, жыл ... ... ... командасына, қолдау үшiн жердiң түкпiр-түкпiрiне саяхат ... саны ... ... Әсiресе, осындай саяхаттар iрi спорттық жарыстар кезiнде көбейе түседi. Мысалы: Олимпиада ойындары немесе футболдан әлем ... ... ... ... ... ендi ... ... кетейiн. Фанатизм (лат. fanaticus - құрбандық) - ... ... бiр ... ... ... ... баламаны қабылдамайтындай болып қалтқысыз берiлгендiгi; бұл оның iс-әрекетiндегi және басқалармен қарым-қатынасында айқын көрiнедi. Фанатизм сол ... ... ... ... астасады; идеяға берiлгендiк басқа пiкiрдегiлерге төзбеушiлiкпен қараумен, ортақ мақсатқа жетуге кедергi болатын әдеп нормативтерiн елемеушiлiкпен ұштасады. Фанатизм - ... ... ... ... ... болудан қолдау табатын фанатиктер үшiн көтерiңкi эмоциялық, өздерiнiң көзқарастарын қуаттайтын кез ... ... ... ... тiптi ... тұрғыдағы сынның өзiн қабылдамаушылық тән [5].
Қазiргi кейпiнде фантуризмнiң көрiне бастағанына көп болған жоқ.
Әлемдегi ... ... ... түрi ... ... осы ... ... айтпай болмас. Өйткенi әлем бойынша осы спорт түрiнiң жанкүйерлерi басым. Футбол ... ... ... ... ... ... жанкүйерлерiнiң бiрлескен топтары да осы елде алғаш пайда болды. XIX ғасырдан бастап ... ... ... көптеп табылатын едi. Бiрақ та, қазiргi кездегiдей деңгейге олар тек 1950-шi жылдардың ... ғана ... ... iрi ... ... ... ... жастар басқа көңiл көтеру түрлерiне қаражаттары жетпей, өздерiне қол жетiмдi бағада бос уақыттарын өткiзу түрiн футбол ойындарынан тапты. ... олар ... ... ... тек өз алаңдарында ғана қолдау көрсетуден жалығып кеттi. Сол ... де, олар ... ... да ... ... ... қолдауға шығатын болды. алғашында шағын топтар саяхаттайтын болса, ... ... бiр ... ... ... ... саяхаттар жасала бастады. Қазiргi күнде барлық дерлiк спорттық командалардың өздерiнiң фан-клубтары бар. Ал, кейбiр әлемге танымал командалардың ... тiптi ... ... ... ... туралы нақты заңды анықтама жоқ. Бұл термин 1960-жылдардың орта шегiнде бұқаралық ақпарат құралдарының ... ... ... бұзақылық дегенiмiз - футбол сүйер қауымның бiрiн-бiрi келемеждеу немесе қос команданың фанаттарының арасындағы тәртiпсiздiктi айтады. Қазiргi кезде ... ... ... ойын ... екi түрлi тәртiпсiздiк бар. Олар:
а) аяқ-астынан басталатын тәртiпсiздiк (мұндай жағдай Ағылшын Премьер Лигасында жиi кездеседi)
б) алдын-ала ұйымдастырылған, қос клуб ... ... ... ... ... қақтығыстардың басы негiзiнен 1960-жылдан бастап, шарықтау шегi 1970-жылдың ортасы мен 1980-жылдарға ұласады. ... ... екi ... ... ... XIX ... Дерби қаласында тiркелген. Сол ғасырдағы қақтығыстар жөнiнде нақты мәлiметтер болмағандықтан бiз мұндай келеңсiз жәйттардың қаншалықты болғандығын айта алмаймыз. Дей ... де, сол ... ... ... аз ... мәлiм. Соңғы кездерi қос клуб арасындағы қақтығыстар арасындағы кикiлжiңдер ХХ ғасырдың 70-80 жылдарында көп тiркелген деген мәлiметтер бар. Ең көп ... ... ... көшiн Англия, Швеция бастаған [6].
Бұқаралық ақпарат құралдар арасында бұзақылар жайлы хабар тарату маңызды орынға ие. Өйткенi, тiлшiлер мәлiмет ... ... ... халықтың бұзақылар жөнiнде қоғамдық ой қалыптастырады деп сенген. Сонымен қатар Ұлыбританияда мұндай ақпарат тарату арқылы кiшiгiрiм сенсация жасап газет, журналдардың ... ... ... ... да ... ... ... футболдың отаны саналатын ағылшын елiнде бiрнеше көлемдi мақалалар да жарық көрген. Десе де тiлшiлердiң бұзақыларды тоқтату үшiн атқарған қызметтерi де ... ... ХХ ... Шотландия мен Дания елдерiнде тiлшiлердiң арқасында бiрнеше бұзақылар тобы құрықталып, мұндай әрекеттер бiршама тыйылған.
Қазiргi таңда бұзақылардың әрекеттерi қандай?
Бүгiнгi ... ... ... ... ... да ... ... себеп, стадиондағы тәртiп сақшылары көбейдi, барлық жерлерде жасырын бейне камералар орнатылған. ... ... ... ... ... ... ... Мiне осылар арқылы футбол тамашалауға келген жанкүйер өзiн ... ... ... ... ... ... мүлде жоқ деп айтуға да келмейдi. Олар ендi тәртiп сақшылары жоқ жерлерде, сыраханаларда, кафелерде, керек ... ... ... бас ... ... ... шыққан. Жоғары да айтқанымыздай тәртiп бұзушылықтың екi түрi бар. Солардың бiрi, аяқ астынан шығатын тәртiпсiздiк. Бұл жағдай бүгiнде ... ... ... маңында жиi болатын жәйт. Мұндай жағдайға ағылшын жанкүйерлерi жиi тап ... ... ... ... шет ел асып ... ... ... фан-клубы да ерiп баратыны бар. Осындай кездерде ... ... ... ... ... ... сәттерi болған.
Жанкүйер - бұл тек өзiнiң ... ... ... және де ... өз ... (тек өз алаңында) өткiзетiн бiрде-бiр ойынын өткiзбейтiн адамды атайды. Сонымен қатар жанкүйердi театр көруге келген көрермен деп те айтуға ... ... ... ... ... ... ... қызуқанды келедi. Жалпы футбол ойынын да жанкүйер қауым үшiн ойнайтыны белгiлi. Көрермен болмаса, аяқтоптың да сәнi кетерi анық. Жанкүйердiң ойын ... ... ... ... ... ... ... келеке қылу. Керек десеңiз нағыз жанкүйер қарсыластарын боқтап жiберуден де таянбайды. Кейде алаңдағы ... де ... ... бар. Шынайы жанкүйер үшiн футбол матчында деген сөзден артық сөз жоқ шығар!
Фанатизм мен фанат екеуi екi ... ... Көп ... ... матч ... ... ... қарамай төбелес шығараратын бұзақылармен теңейдi. Иә, шыны керек фанаттардың арасында мұндай бұзақылардың бар екенi де жасырын емес. Сырттай ... ... ... ... ... түсiнбейдi. Фанат болған адам үшiн футбол - бүкiл әлем ... Оның ... ... өз ... да ... ... ... бол үшiн Түркия елiн мысалға алайын. Бұл елдiң фанаттарына Кәрi құрлықтың тiптi ... әлем ... ... жете алмас. Олар жанұяларымен фанаттар десе де артықтық емес. Тiптi үйлерiнiң iшiн командасының жейдесiмен сәйкестендiрiп сырлап, жатар ... де ... сол ... етiп ... Керек десеңiз ол жақта ерлер қалыңдық таңдар алдында, болашақ жарынан: ,- деп сұрап алады ... ... ... ... 90 ... бойы аяқтарынан тiк тұрып, түрлi әуендер айтып тұрады. Оларға өз сүйiктi командаларының ұтылысын көру өте қиын. Көбiнiсi бұл ... ... ... қалу да ... ... ... ... кейбiреулерiнiң жүрегi тоқтап қалуы мүмкiн, ал бiреулерi ... ... қол ... мүмкiн [7].
Ең мықты фанат - бұл өз-өзiнiң психикасына иелiк ете ... ... ... ... ... болсын оны сабырлықпен қабылдағандар нағыз фанаттар.
Осы жерде айта кетерлiгi, бiз фанаттар мен жанкүйерлердiң айырмашылығын бiлiп ... ... Бұл ... сұрақ болып табылады және фанаттардың өздерi оған дұрыс жауап бере алмайды. ... де, ... ... қатарына қосу үшiн орындалуы керек бiрнеше критерийлер бар. Бiрiншiден, команданың өз алаңындағы ойындарына ... ... ... жыл сайын бiрнеше рет басқа қалаларға барып өз командасына жанкүйерлiк ету қажет. Үшiншiден, футбол фанаттарының субмәдениетiн бiлу және оны ... Бұл өте ... және ... негiзде елiмiзде әлi зерттелмеген тақырып болып отыр, бiрақ та ... ... ... бұрын бұл құбылысты байқап, орасан табыс көзi екенiн бiлiп, зерттеуге тырысқан. ... бұны оңай ... ... ... ... ... фан-қозғалыстар жылдам дамып пайдасын ғана емес, сонымен қатар ... ... да ... ... фанаттарын бiр ғана емес бiрнеше тұрғыдан зерттеу қажет. Менiң ойымша, 3 тұрғыдан қарастырған ... ... едi: ... ... ... ... топ ретiнде және спецификалық субмәдениеттiң өкiлдерi ретiнде.
Қазiргi ... ... ... түрлi бағытта дамып жатқаны белгiлi. Күн өткен ... ... ... саны артып келедi. Iрi-iрi туризм түрлерiнiң iшiнен жаңа ... ... ... жатыр. Қазiргi туризм классификациясы туристiк шаруашылықты, туристiк қозғалысты, жалпы туризмдi аумақтық ... мен ... ... үшiн ... Бұл классификацияның мәнi - туризмнiң жеке түрлерiн бөлiп көрсету ... ... ... ... ... туризмнiң нақты классификациясы жасалынбаған, себебi, қазiргi туризмнiң таза бiр түрiн, формасын ... ... ... емес. Бiрақ, классификация туризм мен оның инфрақұрылымның дамуын ... үшiн, ... бiр ... ... ... ... үшiн, ... қатар туризмнiң материалдық-техникалық базасының дамуын жоспарлау үшiн қажет болып табылады.
Туристiк ағымның бағыты бойынша, сонымен ... ... ... ... ... екi үлкен классқа бөлiнедi: iшкi (ұлттық) және халықаралық (шетелдiк). Iшкi ... - бұл ... өз ... ... саяхат жасауы. Халықаралық фантуризм - бұл азаматтардың өз елiнен тыс ... ... ... бiр ... ... елге ... бiрнеше елдерге сапарлары.
Бұлай бөлiну халықаралық туризмнiң екi басқа түрлерiмен тығыз байланысты - кiру және ... ... ... ... бағыты арқылы айырмашылықта болады. Туристiң саяхат жасау мақсаты оның шыққан елiн немесе ... елiн ... Егер ... өз ... ... ... ... - бұндай туризмдi шығу туризмi дейдi, ал баратын елi кiру туризмi деп аталынады.
Халықаралық фантуризмде турист өзiнiң ... ... ... бiр ... елге барады. Кеденнен өту үшiн туристiк құжаттарды (паспорт, виза жасау) толтырып, валюта және медициналық бақылаудан өтедi. Бұл халықаралық ... ... және iшкi ... ең ... ... ... ... фантуризмнiң тағы да бiр ерекшелiгi - елдiң төлем балансына тигiзетiн әсерi. Шетелдiк туристер қабылдаушы елдiң бюджетiне ... ... ... ... ... келуiн "белсендi" туризм деп атайды. Оған қарсы, туристердiң шет елге кетуi ұлттық ақша мөлшерiнiң азаюуына ... ... ... ... "белсендi емес" немесе пассивтi дейдi.
Осындай едәуiр айырмашылығына қарамастан, iшкi және ... ... ... ... ... ... болады. Өйткенi, iшкi туризмi дамымаған елде,яғни, туристiк инфрақұрылымы, орналастыру орындары, тамақтану ... ... ... мен жол ... сапасы төмен елде халықаралық туризмнiң дамымайтыны сөзсiз. Сол себептi ең бiрiншi iшкi ... ... ... Iшкi ... ... ... катализаторы болып саналады. Ол жаңа рекреациялық ресурстар мен аудандарды ... ... ... ... ... әсерiн тигiзедi, сондай-ақ бiрте-бiрте халықаралық туристiк қозғалысқа, халықаралық туризм индустриясына енуге мүмкiндiктер туғызады.
Фантуризмнiң типтерi әр алуан ... ... ... Ұйымдастыру жағына қарай фантуризм: а) ұйымдастырылған (жоспарлы); б) әуесқой (өз ... ... в) ... ... ... бөлiнедi. Турфирмалар ұсынатын сапарларды ұйымдастырылған туризм деп атайды, себебi ... ... ... ала белгiленген мезгiл мен маршрут бойынша турларды сатып алады.
Ұйымдастырылмағаннан айырмашылығы - әуесқой және жабайы туристер өздерiнiң саяхатын өзiнше ... ... ... ... ... айырмашылықтары болады. Әуесқой туристер туристiк ұйымдармен байланысты жұмыс iстейдi. Жабайы туристер турфирмасыз, туристiк ұйымдарсыз саяхаттайды.
Фантуризм жеке және топтық ... ... Жеке бiр ... немесе бiр жанұяның (бес адамға дейiн) өздерiнiң жеке жоспары бойынша саяхатын жеке туризм дейдi, бiр топ ... ... (6-7 ... ... ... ... деп атайды. Фантуризммен әдетте топ болып айналысады. Және ол топтардың негiзiн ... ... ... ... ... қысқа және ұзақ мерзiмдi болып бөлiнедi. Адамдардың үш тәулiкке ... ... ... ... ... ... ... Ұзақ мерзiмдi фантуризм (үш тәулiктен артық) каникул немесе ұзақ мерзiмдi демалыспен байланысты. Әдетте ... ... ... ... та iрi ... оқиғаларды,әлем чемпионаттарын, Олимпиада ойындарын тамашалауға барған кезде фантуризм көпке ... ... ара ... ... ... ... және алыс болып бөлiнедi. Жақын саяхат өз елiмiзге, алыс саяхат шетелдерге барып жанкүйер болу ... ... ... ... ... ... ... шығынына қарай 2-ге бөлуге болады: а) коммерциялық фантуризм; ... ... ... ... ... ... коммерциялық түрде болса, онан түсетiн кiрiс туристiк мекемелердiң жұмысының басты нәтижесi болды. Бiрте-бiрте коммерциялық туризмге қарсы әлеуметтiк туризм деген ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, туристiк мекемелерге де өте тиiмдi. Сонымен, әлеуметтiк туризм - бұл ақшалары аз ... ... ... ... ... және ... ... құрылымдар қолдайды. Әлеуметтiк фантуризм түрлi спорттық командалардың өзге елге жарысқа шыққанда өз фан-клубтарын өздерiне қолдау көрсету үшiн қаржыландырып жарыс орындарына алып ... ... ... мақсаттары келесiдей болып табылады:
- тарихы терең, белгiлi, масштабты оқиғалардың анықталуы;
- қазiргi уақытта жоғары потенциалы бар ... ... ... ... ... ... деңгейiнде ғана болатын уникалды спорттық оқиғаларды қалыптастыру;
Фантуризмнiң негiзгi артықшылықтары - оның мезгiл таңдамайтындығы және жоғарғы ... ... ... ... ... әкелетiн фантуризмнiң дамуы қарқыны төмен. Елiмiзде Қазақстанның бұқара халқын ғана тартып қоймай, шетелдiк туристердi қатты қызықтыратын ... ... ... маңызды спорттық шаралар қалыптаса қойған жоқ. Халықаралық масштабтағы ... ... 2011, ... 2017-нi ... ... ... қатысушы туристер, яғни спорттық оқиғаның куәсi болу үшiн ... ... ... ... ... да ... потенциалды тұтынушылары болып табылады. Фантуризм туризмнiң уникалды түрi болып табылады, өйткенi ол сарқылмайтын ресурстарға ие. ... ... ... ... ... ... деген сұраныстың қандай боларын болжаудың мүмкiн еместiгi. Фантуризм - кезектi демалысын максималды қызықты, жарқын, естен ... етiп ... жаңа ... ... алғысы келетiн адамдарға арналған демалыс түрi. Фантуризм - бұл қайталанбас спорттық оқиғалардың куәсi болу ... ... ... ... ... тағы бiр туризм түрi бөлiнiп шығып жатыр. Ол Батыс Еуропада бастау алып, граундхоппинг деп аталынады.
Граундхоппинг - бұл түрлi стадиондардағы ... ... ... Және ... келулер неғұрлым көп болса, соғұрлым жақсы болады. Осындай хоббиi бар адамдарды граундхопперлер немесе хопперлер деп атайды. Граундхоппингтi негiзiнен футболмен байланыстырады, ... та ол бұл ... ... ... Бұл ... түрi өз ... ... Англиядан алады. 80-жылдардың соңынан бастап граундхоппингпен Германияда да шұғылдана бастады. Бүгiнгi күнде ол Ұлыбритания, Германия, Голландия және Бельгия елдерiнде өте ... ... ... стадионға барғаныңызды санаудың нақты бiр ережелер жүйесi жоқ. Бiрақта, жалпылама ереже бойынша матчты стадионда көру керек немесе матч ... ... болу ... ... ... ... ... дейiн тамашалау қажет, оның үстiне әрдайым бiр қызықты оқиғаның ... боп ... ... ... ... бiр себептермен сiздiң уақытыңыз тығыз болса, мысалы, бiр күн ... үш ... ... үш ... ойынды тамашалауыңыз керек болса, уақытынан бұрын кетiп қалуыңызға болады.
Кейбiр елдерде граундхопперлердiң формалды ұйымдары қызмет жасайды. Олардың бiрi Премьер-лига мен ... ... ... ... ... ... ... бiрiктiретiн ағылшындық "92" клубы.
1.3 Заманауи туристiк классификациядағы фантуризмнiң алатын орны
Қазiргi туризмнiң заманауи классификациясы туристiк шаруашылықты, ... ... ... ... ... ... мен дамуын жоспарлау үшiн қажет. Бұл классификацияның мәнi - туризмнiң жеке түрлерiн бөлiп көрсету болып ... ... ... ... ... нақты классификация жасалынбаған, себебi, қазiргi туризмнiң таза бiр ... ... ... ... ... ... ... классификация туризм мен оның инфрақұрылымының дамуын зерттеу үшiн, белгiлi бiр туристiк қызметтер сұранысын анықтау үшiн, сонымен ... ... ... ... ... жоспарлау үшiн қажет.
Туризмдi әр түрлi белгiлерiне қарай: мақсатына, саяхаттың мерзiмi мен ұзақтығына, қозғалыс түрiне, орналасу орнына, саяхатқа қатысушылардың құрамының ... және т. б. ... ... ... ... мақсаты негiзгi белгi болып табылады.
Туризм формалары мен кластарына ... оның ... әр ... ... ... Олар ... ...
- бос уақыттың бар болуына және ұзақтығына;
- туристердiң жас ... мен ... ... мен ... ... ... ... жеке талғамы мен материалдық молшылығына;
- табиғи жағдай мен мезгiлдiң әртүрлiлiгiне;
- белгiлi қозғалыс құралдарының бар ... және т. б. ... ... ... шарты, бағыты мен масштабы бойынша туризмдi формаларға, кластарға және түрлерге ... ... ... ... ... ... ... көтеру қандай да болсын мемлекеттiң басты мiндеттерiнiң бiрi болып табылады, ал ... ... ... ... рөлi өте ... ... ... бағыты мен сипаты бойынша, сонымен қатар құқық статусы бойынша туризм екi үлкен класқа бөлiнедi: iшкi ... және ... ... ... Iшкi ... - бұл ... өз ... iшiндегi саяхаты. Халықаралық туризм - бұл азаматтардың өз елiнен тысқары жердегi саяхаты, туристердiң бiр елден ... елге ... ... ... ... сапарлары. Шетелдiк туризм - бұл шетелдiк азаматтардың туристiк мақсаттармен басқа елге келуi.
Туризмнiң осындай жiктелуi ... ... екi ... ... - кiру және шығу ... ... ... бұлар туристiк ағымның бағыты арқылы айырмашылықта болады. Туристiң саяхат жасау мақсаты оның шыққан немесе баратын елiн анықтайды. Егер турист өз ... ... ... ... - мұндай туризмдi шығу туризмi ... ал ... ... кiру ... деп аталады.
1993 жылы ЮНВТО-ның Оттавада өткен конференциясында туризмнiң кейбiр ұғымдары анықталды, атап айтсақ жаңа ұғымдар: ұлттық туризм және ел ... ... ... ... ... ... iшкi және шығу туристiк ағымдардан құрылады. Ел iшiндегi туризм - iшкi және кiру ... ... ... ... классификациясының, оның саяхатқа шығу мақсаты бойынша бөлiнуi осы уақытқа дейiн көптеген пiкiрталас ... ... ... ... П. ... айтуынша, . Көптеген авторлар оның басты мәселесiн бiр ауыздан мақұлдайды және саяхатты мақсаты жағынан демалыс пен көңiл көтеру десе, басқа ... ... ... деп ... Демалыс пен көңiл көтеру мақсатымен өткiзiлетiн саяхаттар (рекреациялық туризм) туризм дамуының негiзгi ... ... ... Оның ... дүниежүзiлiк туризмнiң 70% келедi. Олар сауықтыру, спорттық, танымдық сапарларын ... ... да ... туристiк саяхатта туристер мәдени-тарихи кереметтердi тамашалайды, мұражайларға, галереяларға, театрларға ... ... ... адам ... ... географиясы мен онда тұрған халықтың мәдениетiне, тарихына, өнерiне, дiнiне, этнографиясына ... ... ... жер халқының өмiрi жөнiндегi көзқарастары туризм арқылы қалыптасады, сондықтан көптеген зерттеушiлер туристiк қозғалыстың дамуында басты рөлдi ... ... ... ... ... ... iшiндегi фантуримнiң алатын орны әлi күнге анықталмаған. Өйткенi ... ... ... ... ... бiр ... ретiнде қарастырмай оны не оқиғалық туризмнiң не спорттық туризмнiң iшiне кiргiзiп келгенi белгiлi. Ал, шын ... ... ... ... ... мен ... туризмнiң элементтерi ұштасқан туризмнiң уникалды түрi болып табылады (сурет 2).
Туристiк саяхаттың мақсатына ... ... ... а) рекреациялық, ә) экскурсиялық және б) мамандандырылған немесе арнайы туризм болып бөлiнедi. Рекреациялық туризмге емделу және сауықтыру ... ... ... ... туризм климатпен емдеу, бальнеологиялық және балшықпен емдеуден ... ... ... ... мен ... үйлерi мен пансионаттардағы және спорттық жорықтардағы сауықтыруды қамтитын сауықтыру-спорттық туризмiне бөлiнедi. Экскурсиялық туризм - табиғаты мен ... ... ... қызықты орындармен танысу мақсатындағы саяхат, бұл басқа аудандарға немесе елдерге саяхат жасау. Арнайы ... - ... ... және ... ... ... ... Әдетте оған мақсаттары немесе кәсiби мүдделерi ортақ болатын адамдар қатысады[13].
Сонымен, заманауи туризм классификациясы әлі де терең ... ... ... Бұл бөлімде заманауи туризм классификациясындағы фантуризмнің орны анықталынды.
2 ҚАЗАҚСТАН ФАНТУРИЗМНIҢ ҚАЗIРГI ЖАҒДАЙЫ
2.1 Фантурларды ... ... ... ... ... ... ... әлем және құрлық чемпионаттары, универсиадалар) миллиондаған адамдарды қызықтырады. Шет елге шығып, өз елiнiң командасын қолдау үшiн немесе ... ... ... ... туристтердi, тiптi заманауи байланыс жүйелерi, теледидар , интернет - туристер ағымын азайта алмайды. Спорттық сайыстарды тамашалау, бұл ... ... бiрi деп ... ... ... спорттық оқиғалық туризмде спортшылар мен олардың қамқоршылары туристiк ағымның аз ғана бөлiгiн құрайды, басым бөлiгiн әрине оларды ... ... ... ... ... ... чемпионаттарында өзге елден келген бiрнеше он мыңдаған жанкүйерлер қатысады. Спорттық шараларға қатысу әдетте қысқа ... ... және бiр ... ... ... ... шығын кетпейдi. Алайда туристер санының көп болуымен мемлекетке едәуiр туристiк табыс түсiредi.
Барлық туристiк шаралардың iшiнде туристiк ағым және одан ... ... көбi ... қыстық, әсiресе жаздық Олимпиада ойындары. Ежелгi Грекияда Олимпиада ойындары б.з.д. 766 ж.ж. өткiзiлген сол кездiң өзiнде ... ... ... ... ... ... ... жанкүйерлер үшiн 1000-2000 доллар тұрады. Олимпиада ойындарын өткiзу орындары көбiнесе әлемдiк тартымды туристiк орталықтар болады: ... (1900, 1924), Рим (1960), ... (1908, 1948, 2012), ... (1896, 2004), Инсбрук (Австрия, 1964, 1976), Саппоро (1972), Нагано (1998). Олимпиада ойындары сол орталықтың туристiк құндылығын арттырады. Мәселен Оңтүстiк Кореяда ... ... ... ... ... дайындық кезiнде туризмнiң мықты материалдық-техникалық базасын құруға, екiншiден, Сеулдi туристiк центр ретiнде демонстрациялауға мүмкiндiк бердi. Бұл ақыр ... кiру ... ... ... әкеп соқтырды[14].
Туристердiң назарын тағы да қызықтыратын шараларға: жыл ... 1839 ... ... ... Темза өзенiнде өтетiн Корольдiк регата (небәрi бес күннiң ... 1,2 млн ... ... Женева көлiндегi (Швейцария) яхтамен жарыс, Үлкен шлем турнирлерi ... ... ... ... ... ... ... АҚШ), ФИФА футболдан әлем чемпионаты, Формула-1 (автоспорт әлемiндегi ең танымал сайыс), ... ... (Тур де ... ... ... ... ди Италия).
Олимпиада ойындары немесе Олимпиада (гр. ΟλυμPIιακοί ... төрт ... бiр рет ... ең iрi ... кешендi спорттық жарыс.
Ежелгi Грекияда болған дәстүр, XIX ... ... ... ... ... ... Пьер де Кубертенмен жаңартылды. Алғашқы кезде тек қана ... ... ... төрт ... бiр рет өткiзiлiп отыратын, дүниежүзiлiк соғыстар болған жылдарды қоспағанда. 1924 жылы жазғы ойындарымен қатар қысқы Олимпиада ойындары да өткiзiле ... ... 1994 ... ... ... және қысқы ойындар екi жылдық айырмашылықпен өтiп тұрады.
Олимпиада ойындарының ұраны -- Citius, altius, fortius немесе "тезiрек, жоғарырақ, күштiрек".
Алғашында ойын өтуi бiр ... ... ... ойынның ұзықтығы бiр айға дейiн жеттi. Ойынды әр төрт жылда астық пен жүзiм жинау арасында үнемi өткiзiп тұру туралы шешiм ... ... ... - Пьер де Кубертеннiң олимпиялық ойындар өткiзу жөнiндегi ... ... ... оқу ... ... оған дене ... ... жөнiндегi халықаралық конгресс шақыруды табыстады. Содан 1894 жылы маусым айында 12 ... ... ... өз ... өткiздi. Оған қатысушылар Пьер де Кубертэннiң баяндамасын талқылап, 1896 жылы 1-олимпиялық ойындарын ... ... ... ... ... ... ... Олимпиада қозғалысы көптеген нышандарды қолданады, негiзiнде олардың барлығы барон Пьер де ... ... мен ... ... Осы нышандардың iшiндгiе ең танымалы, 1920 жылдан бастап әр бiр ойында көтерiлетiн бес ... ... ... туы шығар. Олимпиада туы, ақ түстi матаның үстiнде, бес түрлi-түстi сақина суреттелген ақ түстi мата болып ... Әр бiр ... бес ... ... ... Еуропаны, Азияны, Африканы, Америка мен Океанияны. Барлық сақиналар бiр-бiрiмен байланысқан және ... ... ... ... ... ... үшiн таңдалған түстер (солдан оңға қарай): көк, сары, қара, жасыл және қызыл. Осы ту ... ... ақ ... ... бұл түстер әр бiр елдiң туында бар едi, сондықтан да бұл сақиналар тек қана құрлықтарды емес, әлемдегi ... ... ... көп ... ... ... ел - АҚШ -- 8 рет (4 рет -- ... және 4 рет -- қысқы). Франция 5 рет (2/3), Ұлыбритания 3 рет (3/0), ... 3 рет (2/1), ... ... ... 3 рет (1/2). ... ... ... бiр рет өткiзген, ал Австрия, Швейцария және Норвегия қысқы ойындарын. Швеция, Бельгия, Нидерланд, Финляндия, КСРО, Мексика, Оңтүстiк Корея, Испания және ... бiр рет ... ... ... ... ... және Герцеговина) бiр рет қысқы ойындарын қабылдаған. Барлығы 21 ел. Жазғы ойындары 18 ... ал ... 11 елде ... ... ... ... ең көп ... қала - Лондон -- 3 рет. Лос Анжелесте, Парижде, Афинада екi реттен ... ... ... Санкт-Морицте, Инсбрукте, Лейк-Плэсидте -- қысқы. Олимпиада ойындарын өткiзген 41 қала (жазғы 22, қысқы 19).
Футболдан әлем ... ... ... Әлем Кубогы, ФИФА әлем чемпионаты деп те атайды), ресми атауы ФИФА Әлем Кубогы (ағылш. FIFA World Cup) - ... ... ... Әлем ... ... ұйымдастыруымен өткiзiледi, және оған ФИФА-ға мүше барлық ерлер құрама командалары қатыса алады.
Финалдық турнирлер 4 жылда 1 рет болады. ... ... ... қосқан 3 жылға дейiн созылады. 2010 жылғы әлем чемпионатының iрiктеу кезеңiне барлығы 204 құрама қатысты. 4 жыл сайын өтетеiн әлем ... ... ... ... 32 (31 ... ... кезеңiнен жолдама алады, 1 құрама чемпиоантты өткiзушi ел бiрден жолдама алады; 2006 жылғы әлем чемпионатына дейiн чемпион атанған ... ... ... ... жолдама алатын едi, 2006 жылдан бастап чемпионда iрiктеу кезеңiне қатысады) ... ... Әлем ... ... ел ... ала ... қояды.
Әлем чемпионатының финалдық турнирлерi 1930 (1942 мен 1946 жылдары екiншi дүниежүзiлiк соғыстың салдарынан өткiзiлген жоқ) ... берi ... ... ... ... ... әлемiнiң көптеген жанкүйерлерi асыға күтедi. Кейде ең көп жанкүйерлер жинайтын спорттық турнир - ... ... көп ... ... әлем ... 2010 жылы маусымның 11-нен шiлденiң 11-не дейiн Оңтүстiк Африка Республикасында өткiзiлдi.
Тур де Франс немесе Франция Туры - әлемдегi ең ... және ... ... ... ... жыл ... өткiзiлетiн көпкiндiк сайыс. Бейресми атауы - үлкен топса.
Тур де Франс әдетте 21 кезеңнен тұрады:
1 ... ... бiр ... ... ... жарысушы кезеңдi аяқтағанда оның сол кезеңдiк уақыты тiркелiп және жалпы уақытына қосылады.
Жарыстық толық ұзындығы - (трасса және кезеңдерi жылда ... ... 3000 және 4000 км ... ... ... деп ... ... уақытын қосқанда ең аз болатын жарысшы танылады. Еш кезеңдi ұтпай жалпы Турды жеңуге болады ... 1990 жылы Грег ... ... ... ... ... орын ... тәуелсiз велоспортшы үшiн Турдың бiр кезеңiнде жеңiске жету өте мәртебе болып саналады.
Giro d'Italia (Италия туры), сонымен қатар жай Giro ... ... ... ... өңiрiнде үш апта бойы Мамырда немесе Маусым басында өтетiн ұзын қашықтықтағы кәсiпқой велошабадоздар жарысы. Ол Тур де ... ... ... ең ... ... жарыстардың бiрi.
Испания Вуэльтасы (Испания Туры, Вуэльта, ис. Vuelta a España) -- ... үш ... тас жол ... әлемдегi ең беделдi үш веложарыстарының қатарына кiредi (Тур де Франс және ... ... ... ... (1995 ... ... қыркүйек айында) Испания елiнiң аймағында өткiзiледi. Алғашқы ... 1935 жылы өттi. Тек қана 2 ... ... ... ... ... 1997 жылы -- ... 2009 жылы -- Нидерландыларда және Бельгияда
Қазақстанда фантуризм негiзгi туризм бағыттарының бiрi болмағанымен, Батыс Еуропа елдерiнде ... өз ... ... ... ... ... туризм түрi болып саналады. Ұлыбритания, Германия, Испания елдерiнде туризмнiң бұл түрi ... ... мол ... алып ... ... ... жеке туризм бағыты ретiнде фантуризм дәл осы Батыс Еуропа елдерiнен бастау алған болатын.
Спорттық оқиғалар. Халықаралық спорттық жарыстар (Олимпиадалық ... әлем және ... ... ... ... ... ... Тiптi байланыс құралдары мен телекөрсетiлiмдердiң заманауи дамуының өзi ... ... ... ... меркелерге қатысып өз елiнiң командасына жанкүйер болғысы келетiн туристердiң ... ... ... ... жарыстарға барып тамашалау -- саяхаттаудың ең көне түрлерiнiң бiрi болып табылады. Қазiргi кезде спорттық ... ... ... аз ғана ... ... мен ... маңында топтасқан адамдар құрайды, ал негiзiнен олар жанкүйерлерден, яғни фантуристерден тұрады. Мысалға алар болсақ, Еуропа елдерiнiң чемпионаттарында ... ... ... жанкүйерлерiнiң саны бiрнеше ондаған мың адамнан асып жығылады. Спорттық шараларға бару әдетте ... ... ... және бiр ... шаққанда көп ақша түспейдi, бiрақ та бұқаралық сипатқа ие болғандықтан баратын елдерiне алып келетiн туристiк түсiмi өте жоғары[16].
Барлық спорттық оқиғалардың ... ... ағым мен ... ... ... ... ... қысқы және әсiресе жазғы Олимпиада ойындары болып табылады. Олимпиада ойындары Ежелгi ... б.з.д 766 ... берi ... келедi. Қазiргi кезде Олимпиада ойындарына барып тамашалау әрбiр турист үшiн шамамен 1-2 мың АҚШ долларын құрайды. Бiр ... ... ... ... ... әлемдiк туристiк орталықтармен сәйкес келедi екен: Париж (1900, 1924 ... Рим (1960 жыл), ... (1908, 1948 ... ... (1896 жыл), ... (1968 жыл), Мәскеу (1980 жыл). Қысқы Олимпиадалық ойындарды көбiнесе Шамони (Франция, 1924 жыл), Гренобль (Франция, 1968 жыл), Инсбрук ... 1964, 1976 ... ... (1972 жыл), ... ... 1998 жыл) ... ... өткiзiледi екен. Олимпиадалық ойындар белгiлi бiр орталықтың туристiк құндылығын жиi арттырады. Мысалы, Олимпиада ойындарын Оңтүстiк Кореяда ... ... ... ... барысында туризмнiң мықты материалдық техникалық базасын жасауға мүмкiндiк бердi, екiншiден, елдегi кiру туризмiнiң жылдам дамуына алып келген Сеул қаласының ... ... ... тартымдылығының көрсетiлуi едi[17]. Туристер үшiн Лондон қаласында Темза өзенiнде 1839 жылдан берi өтетiн ... ... да ... ... ие. Бес ... ... бұл жарыс ұйымдастырушылар үшiн шамамен 1,2 млн долларға түседi. Сонымен қатар, ... ... ... жарыс, Үлкен Дулыға турнирлерi (Мельбурн, Уимблдон, Мюнхен және Париж қалаларында өтетiн үлкен теннистен ең iрi ... ... әлем ... және ... ... әлем ... Формула-1 (автоспорт әлемiндегi ең маңызды жарыстар).
Осылайша, әрбiр туристiң қызығушылығына байланысты, фантуризмнiң бағыты да iр түрлi болып келедi. Фантуризм - бұл ... кез ... ... ... ... ең ұлы ... куәгерi болудың қайталанбас мүмкiндiгi.
Әлемдегi номерi бiрiншi спорт түрi футбол болғандықтан осы спорт туралы айтпай болмас. Өйткенi әлем ... осы ... ... ... ... Футбол ойыны Англияда пайда болғаны сияқты футбол жанкүйерлерiнiң бiрлескен топтары да осы елде алғаш пайда ... XIX ... ... ... командаларының жанашырлары көптеп табылатын едi. Бiрақ та, қазiргi кездегiдей деңгейге олар тек 1950-шi ... ... ғана ... ... iрi ... ... келген жұмысшы жастар басқа көңiл көтеру түрлерiне қаражаттары жетпей, өздерiне қол жетiмдi бағада бос ... ... ... ... ... тапты. Бiрте-бiрте олар өздерiнiң сүйiктi командаларына тек өз алаңдарында ғана қолдау көрсетуден жалығып кеттi. Сол себептi де, олар ... ... да ... ... ... қолдауға шығатын болды. Алғашында шағын топтар саяхаттайтын болса, кейiннен бүтiн бiр фан-клубтар құрылып, жүйелi түрде саяхаттар жасала ... ... ... ... дерлiк спорттық командалардың өздерiнiң фан-клубтары бар. Ал, кейбiр әлемге танымал командалардың бiрнеше, тiптi жүздеген фан-клубтары бар.
Қазiргi кезде ... ел ... ... ... жұмыстар жасалып, туризм саласы арқылы тұрақты табыс табу үшiн туризмнiң жаңа түрлерiн дамыту қолға алынып жатыр. Осындай жаңа ... бiрi ... ... мен арнайы органдардың басшылығымен ұйымдастырылып жатқан спорттық шараларға деген халықтың қызығушылығын ояту арқылы фантуризмдi дамыту ... ... Шет ... фантуризмдi ұйымдастырудың мардымды тәжiрибесi жинақталған, және Қазақстан үшiн сол елдердiң ... ... ... осы ... ... кезiнде кездесетiн мәселелердi шешудiң альтернативтi жолдарын табуға көмектеседi. Фантуризм бойынша ... ... ... ... ... ... Германияны және Испанияны жатқызуымызға болады[18].
Ұлыбритания мемлекетi әлемдегi ең ... ... ... ... ... ... ... келушiлердi қызықтырады. Тек қана 2012 жылдың өзiнде ғана Ұлыбританияға бiр миллионға жуық адам футбол ойындарын көру ... ... ... Ойынды көру үшiн стадионға кiретiн билеттердiң тым қымбат екендiгiне қарамастан, ... ... ... ... ... премьер-лигасының ең тардымды чемпионат екендiгiн дәлелдейдi.
Ұлыбританияның спорт және туризм министрi Хью ... ... "осы ... ең ... ... бiрi" деп айтады. Оның бұл сөзiнiң жаны бар, өйткенi келушiлер ел экономикасына орасан зор табыс түсiруде.
Фантуристер жалпы есептегенде Pound706 ... ақша ... ... адам ... ... 785Pound - бұл дегенiмiз елге басқа мақсаттармен келетiн туристердiң орташа ... ... 200Pound ... ... келушi он адамның төртеуi Ұлыбританияға келудегi негiзгi мақсаты спорттық жарыстарды тамашалау екенiн айтады. Көпшiлiгi Лондон қаласына келедi, одан бөлек ... және ... ... iрi спорттық оқиғалары қызықтырады екен.
Қазiргi таңда Премьер-лига әлемдегi ең үлкен үзiлiссiз ... ... ... ... ... және ол ... 212 ... телевизиялық каналдардан көрсетiледi.
Төрт жыл сайын төрткүл дүниенi футбол сүйер қауымын өзiне телмiртетiн футболдан әлем чемпионаты да ... елге ... зор ... алып ... ... ... сайтының мәлiметтерiне қарағанда 2014 жылы футболдан әлем чемпионатын өткiзген Бразилия мемлекетi түрлi инвестициялардан түскен салықтық түсiмдердiң өзiнен $7,2 млрд ... ... әлем ... 64 ... ... ... 3,429 млн адам көрген, бұл дегенiмiз соңғы 20 жыл iшiнде болған әлем чемпионаттарының арасында ең жоғарғы көрсеткiш, 1994 жылы ... ... ... ... ... әлем ... ... алмағанда. Әрбiр ойынды орташа есеппен 53 592 адам тамашалаған, бұл да соңғы 20 жыл ... ... ... ... ... ... ... әрқашанда халықаралық туризмде үлкен орынға ие болып келген. Түрлi спорттық шаралар туризм статистикасына түрлiше әсер етедi. ... ... ... ... оның ... ... ... тартымдылығы анықталады. Футболдан әлем чемпионаттарына ең көп адам барады (кесте 1).
Кесте 1
Футболдан әлем ... ... ... ... саны
Уақыты
Өткен жерi
Келген көрермендер (адам)
1994
АҚШ
3,59 млн
2014
Бразилия
3,43 млн
2006
Германия
3,36 млн
2010
ОАР
3 млн
Футболдан бөлек шайбалы хоккей де әлемде кең ... ие. ... әлем ... төрт жыл ... қайталанып отырса, шайбалы хоккейден жыл сайын әлем чемпионаты өтедi. Қазiргi уақытта заманауи мұз айдыны ... ... ... байланысты шайбалы хоккейдi көруге келген адамдар саны артып келедi (кесте 2).
Кесте 2
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттарын тамашалаған адамдар саны
Уақыты
Өткен жерi
Келген ... ... ... ... 000
2008
Канада
477 040
2001
Германия
402 542
Футбол әлемдегi номерi бiрiншi спорт болып саналады. Сол себептi де оның өзге ... ... орны ...
XIX ... ... футбол командаларының жанашырлары көптеп табылатын едi. Бiрақ та, қазiргi кездегiдей деңгейге олар тек 1950-шi жылдардың ... ғана ... ... iрi ... ... ... ... жастар басқа көңiл көтеру түрлерiне қаражаттары жетпей, өздерiне қол жетiмдi бағада бос уақыттарын өткiзу түрiн футбол ойындарынан ... ... олар ... ... ... тек өз ... ғана қолдау көрсетуден жалығып кеттi. Сол себептi де, олар көршi қалаларға да өздерiнiң сүйiктi ... ... ... ... ... ... топтар саяхаттайтын болса, кейiннен бүтiн бiр фан-клубтар құрылып, жүйелi түрде саяхаттар жасала бастады. Қазiргi күнде барлық дерлiк спорттық ... ... ... бар. Ал, ... ... танымал командалардың бiрнеше, тiптi жүздеген фан-клубтары бар.
Жанкүйер - бұл тек ... ... ... ... және де ... өз ... (тек өз ... өткiзетiн бiрде-бiр ойынын өткiзбейтiн адамды атайды. Сонымен қатар ... ... ... ... ... деп те ... болады. Бiрақ, театрдағы көрерменнен футбол көрерменi бiршама қызуқанды келедi. Жалпы футбол ойынын да жанкүйер қауым үшiн ойнайтыны белгiлi. ... ... ... да сәнi ... ...
Әлемдегi ең мықты футболшыларды өзiне тартатын 5 ел бар. Ол елдiң чемпионаттары өте қызықты және тартымды болады. Оған мына ... ... ... Испания, Германия, Италия, Франция. Бұл елдерде футбол о бастан қолға ... ... ... бұл ... ... ... командалар ойнайтын чемпионаттарымен мақтана алады (сурет 3).
Бұқаралық ақпарат құралдары мен телекөрсетiлiмдердiң дамуы ол командалардың танымалдылығын кеңейте түстi және өз ... ғана емес ол ... ... ... ... ... пайда болды. Төменде Еуропадағы iрi клубтардың әлем бойынша жанкүйерлер ... көре ... ... 3).
Сурет 3. Еуропадағы iрi клубтардың орналасуы (автормен құрастырылған)
Кесте 3
Еуропадағы iрi футбол командаларының бүкiл әлем ... ... ... аты
Жанкүйерлер саны
Барселона
340 000 000
Манчестер Юнайтед
322 000 000
Бавария Мюнхен
192 000 000
Реал Мадрид
172 000 000
Челси Лондон
135 000 000
Ювентус
130 000 000
Милан
122 000 ... ... 000 ... ... 000 ... 000 ... Мәскеу
1 715 000
Фантуризмнiң ең маңызды сегменттерiнiң жарысына арналған ... ... ... Бұл ... ... қызығушылығы жоғары, тек Олимпиадалық ойындар мен футбол бойынша әлем чемпионатына ғана жол бередi. Бiрақ Олимпиадалар екi ... бiр рет, ал ... ... әлем ... - төрт ... бiр рет, ал ... жылына 18-19 рет өткiзiледi. деп аталған ең алғашқы автомобильдi жарыстар 1927жылы италияда өткiзiлген болатын. Содан берi осы ... ... ... ... ... торабы бар елдердiң саны 20-ға жеткен. жарысы барысындағы турларға қатысушылар, нағыз жер шарын аралап саяхаттауға ... бар, ... олар ... әр гран при ... ... бiрге жүредi. Мысалы, турға қатысушылар үшiн маршрут келесiдей болуы ... ... - ... - ... - Сан ... - ... - Монако - Венгрия. Әрине мұндай турға шығу үшiн ... ... көзi бар ... ... ... ... ... оқиғалы туризмге Red Bull сияқты авиациялық жарыс түрлерi де енуде. Red Bull- ... ... ... ең көз ... және ... ... ... жарыстардың бiрi, жарысының аналогы. Red Bull Air Race ең ... 2003 жылы ... ... ... ... ... айналды. 2004 жылы жарыс Кембле (Ұлыбритания) мен Будапештте (Венгрия) болып өттi,ол жерде бiр күнде рекордтық көрсеткiш 1,3млн көрермендер аудиториясын ... ... 40%-ы осы ... үшiн ... ... ... ... 2005 жылдан бастап әуедегi жарыстар Red Bull Air Race World Series яғни ... әуе ... ... деп ... ... 2006 ... ... осы әуе жарыстарының 9 этабы әлемнiң әр түрлi елдерiнде өткiзiле бастады[21].
Қазiр, заманауи шарттарда адамдардың қызығушылығы спорт фан ... ... ... ... Әр түрлi ұлт өкiлдерi, әр түрлi жастағы, көзқарастағы адамдар спортқа ... ... ... ... ... жағдайлар көптеген фан-клубтардың құрылуына, бiрлестiктер, фестивалдар ұйымдастырып, спорттағы соңғы жаңалықтарды талқылауға түрткi болып отыр. Кез-келген спорттық жарыстарды бiз ... ... ... ... аламыз. Бiрақ стадионда сүйiктi спорт түрiн тамашалап, сүйiктi командаң үшiн жанкүйер болу, қаншама эмоция сезiну мүлдем ... ... Мiне ... да спорттық жарыстарға көптеген көрермен жиналады, олар үшiн жүздеген километр кедергi емес. Спортшылар үшiн де ... ... өте ... олар үшiн жанкүйерлерiнiң қолдауы, сенiмi олардың жеңiске жетуiне әсер ... ... ... ... атап ... ... ... 4). Сонымен қатар туристердi Олимпиадалық ойындар, футболдан әлем чемпионаты қызығушылық тудыруда.
Сурет 4. жарысының өткiзiлуi
Бiрақ ... ... 4 ... бiр рет ... Ал сайысы өзiнiң гран при жүлдесiн 18-19 жылда бiр рет ойнатады. Бiрiншi автомобилдiк жарыстар атауын алған 1927 жылы ... ... ... ... берi ... өткiзуге сай трассалары бар елдер саны 20-ға жеттi. жарысын көрермен туристер 1 жыл бойы ... жаңа гран при ... көру үшiн жер ... ... ... маршрут бойынша жүредi. Мысалы, қатысушылардың маршруты келесiдей болуы мүмкiн: Бахрейн - Малайзия - ... - Сан ... - ... - ... - ... Бұл жарысқа қатысушы көрермендердiң табысы орташадан жоғары болады. Биатлон бойынша жарыстар шет елде сонымен қоса ... ... Бұл ... түрi ... ... теледидарда, интернетте көрсетiлуi - бұл спорт түрiнiң дамуына бiрден-бiр себеп. Атап өтсек ... ... ... оқиғалық туризмге авиациялық жарыстар (таудағы кедергiлерден жүрiп өту) жатады. Red Bull ... - ... ... өте ... ... ... ойын түрi. Red Bull Air Race ... бiрiншi рет 2003 жылы Цельтвен Австрияда өттi. 2004 жылы сайыс Кембл (Ұлыбритания) және Будапешт (Венгрия) ... ... бiр күн ... ... аудитория 1,3 млн көрермен жиналды олардың iшiнде 40%-ы осы сайысты көруге келген туристер. 2005 ... ... ... Red Bull Air Race World Series ... алды. Ауадағы сайыстардың әлемдiк сериясы формуласы бойынша 2006 жылдан 9 этап ... әлем ... ... ... бойынша да көрермендер де дәл сондай себеппен туристiк саяхатқа шығуда. Халықаралық теннис турнирлары: WTA, ATP, Үлкен Дулыға ... ... ... ... ... өтетiн сайыстарды әрине футбол матчтарындағы эмоциямен салыстыруға келмейдi, ... ... ... ... ... ... ... көру бұл спорт түрiнiң фанаттары үшiн маңызды. Оқиғалық туризмде маңызды рөлдi қысқы және жазғы Олимпиадалар алады. Олимпиада сайыстары - ең iрi ... ... ... ... олар 4 ... бiр рет ... Бұл ... әлемдегi ең мықты спортшылар қатысады және сайыс жоғары деңгейде ұйымдастырылады. Сонымен қатар сайыс өте әсерлi, ... ... өз елiң үшiн ... ... ... ... ... жаңа қырыннан тану, көптеген жаңа заттарды көрiп бiлу, жаңа спорт түрлерiмен ... ... мол. Осы ... ең басты оқиғасы Сочидағы Олимпиада. Бұл орасан зор жаңалық әлемдi таң қалдырды, әсiресе Ресейлiктердi. ... ... ... ... ... және ... бiрлестiктер сонымен қатар аймақтық үкiмет белсене ат ... ... ... ... ... бетiнде сақталып қалды. Олимпиада - ... үшiн ... зор ... ... ... ... әр ... әрине көрермендер. Курорттық қала Сочи, Адлер 2 апта бойы әр түрлi елдер түсiмен ... ... ... Ғажайып стадиондар трибуналары жанкүйерлерге толды. Олимпиада жанкүйерлерiнiң фантазиясында щек жоқ, олардың бiрдей форма, маска, бас киiмi ерекше әдемi ... ... ... ... ... танытқан келесi елдердiң жанкүйерлерi: Германия, АҚШ, Норвегия, Канада, Ресей фанаттары. Және де әлем ... ең көп ... ... түрi ... ... ... маңызды бөлшегi. Миллиондаған футбол фанаттары әлем бойынша өздерiнiң ... ... ... ... көру үшiн сапар шегедi. Футбол фанаттары - футбол үшiн жанын беретiн жанкүйерлер. Футбол бойынша әлем ... ... ... - 2018 жылы ... Әлем ... ... чемпионатта 32 елдiң құрамасы қатысады. Ресей тарихында футбол бойынша әлем чемпионаты бiрiншi рет өз елiнде өтпек. Бұл сайыс Ресей тарихының он ... ең ... ... ... ... 2018 жылы ... ... Санкт-Петербург, Волгоград, Екатеринбург, Казань, Калининград, Нижний Новгород, Ростов-на-Дону, ... ... Сочи ... ... жылы ... арқасында Ресей қалаларының инфрақұрылымы дамып, жолдар салынып, жаңа ... ... ... ... ... Оқиғалық спорттық сайысқа аттанушы туристер санының өсуi бiрiншiден адамдардың спортпен шұғылдануына, салауатты өмiр салтын ... ... ... ... ... ... ... қалың жұрттың спорттық өмiрге деген қызығушылығының артуымен ... ... және ... өмiр ... ұстанудың танымал бола бастауы мен түрлi спорттық оқиғаларды тамашалаудың қолжетiмдiлiгi әсер ... Сол ... де, ... ... ... ретiнде баратын адамдардың да көрермендердiң де саны күн өткен сайын артып келедi.
Фантуризм бұл туризмнiң ерекше түрi екенiн айта ... жөн. ... ... ... ... оқиғалы турлармен саяхаттайтын туристер тобы, экскурсиялық туристер санын басып өтетiн болады, ал барлық ... ... ... туристердiң жартысынан көбi спорттық оқиғалық туристер, яғни ... ... деп ... Фантуристерге арналған бағдарламалардың сипаттамасы
Қазiргi кезде жанкүйерлер мен спортшылардың үлкен көлемiн қабылдау үшiн арнайы белгiлi бiр ... ... ... Ең алдымен, қалалар мен елдердiң дамыған транспорттық инфрақұрылымы болуы тиiс.
Айтпаса да түсiнiктi, жанкүйерлердiң топтарына, спортшыларға, бапкерлерге ... ... да ... ... ... ... ... Жарыс өтетiн жерлерге адамдарды жеткiзу функциясын транспортық жүйе атқарады. Осылайша, жанкүйерлер, спортшылар, бапкерлер, ... ... мен ... белгiлi бiр уақыт аралығында теңiз, өзен, әуе, темiржол және автокөлiк транспорттарының жолаушыларына айналады. Тасымалдау барысында жолаушылардың ... өтей ... ... жүйе ... ... пайда табады, олардан транспорттық мекемелер салықтар төлейдi, осылай транспорттық жүйе ел бюджетiн толтырып, билiк өкiлдерiне елде тұрып ... ... ... ... мүмкiндiк бередi[23].
Одан бөлек, тасымалдауға сұранысты арттырып, фантуризм транспортта жаңа жұмыс орындарының пайда болуына септiгiн тигiзедi, - жаңа маршруттар пайда болады, ... ... ... жаңа ... ... салынады. Ал, жұмыс күшiне деген сұраныстың артуы бiр мезгiлде осы саладағы айлық мөлшерiнiң өсуiне де алып келедi.
Жарыс өткiзiлетiн ... ... ... мен ... уақытша тұру үшiн бiр жерге тоқтау керек болады. ... ... ... ... қонақ үй кешенi атқарады: қызмет көрсету құрамы мен сапасы әр түрлi болатын отельдер, мотельдер, кемпингтер мен ... ... ... мен ... ... ... қонақ уйлер кешендерiне деген сұраныстың артуы, ақыр соңында, жаңа жұмыс орындарының ... ... және ... ... мол ... ... алып келедi. Өйткенi, турист-жанкүйерлер, әдетте, спорттық жарыстарды тамашалауды демалыспен, экскурсиялармен және ... ... ... ... ... ... ... 4
Алдағы уақытта фантурларды ұйымдастыруға болатын спорттық шаралар
Уақыты
Орны
Оқиға
2015 жылдың 31 шілдесі
Куала-Лумпур (Малайзия)
2022 жылғы қысқы Олимпиада өтетін қала белгілі ... ... ... ... ... Алматы мен Пекин қалалары таласуда.
11 маусым мен 4 шілде ... ... ... ... ... пен ... Солтүстік Америка чемпионаты
Маусымның 12 мен 28 аралығында
Баку қаласы (Әзірбайжан)
Алғашқы рет өткізілгелі отырған Еуропа ойындары. Бұл жарысқа тек Еуропа елдерінің ... ғана ... ... ... шілде
Кванджу (Южная Корея)
Жазғы Универсиада
6 маусым мен 5 шілде аралығында
Канадада
Футболдан әйелдер арасындағы әлем ... ... ...
Астана
Дзюдодан әлем чемпионаты
Доха (Катар)
Бокстан әлем чемпионаты
20-29 ... ... ... әлем ... 2016 жылы ... ... ... Олимпиада ойындарына жолдамалар сарапқа салынады.
24 шілде мен 8 ... ... ... ... әлем чемпионаты. Бұл жарысқа Қазақстан атынан Азия ойындарының үш дүркін жеңімпазы Дмитрий Баландин қатысады.
22-30 тамыз
Пекин ... ... әлем ... қыркүйек
Ричмонде (АҚШ)
Қазақстандық велошабандоздар веложарыстан әлем чемпионатына қатысады.
2-11 маусым
Бангкок (Таиланд)
Бокстан Азия чемпионаты.
13-19 ... әлем ... ... гимнастикадан әлем чемпионаты
Штутгардта (Германия)
Көркем гимнастикадан әлем біріншілігі
10-14 ақпан
Таиландта
Велоспорттан Азия чемпионаты
Шілдеде
Непал
Ауыр атлетикадан Азия ... ... ... аралығында
Дохада (Катар)
Күрес түрлерінен әлем чемпионаты
Әсiресе, тамақтандыруды ... ... ... ... ... ... уақытында туристер санының өте көп болуы, түрлi тамақтану пункттерiнiң белгiлi бiр мөлшерiнiң ... ... ... Сочи ... ... ... ... ойындары кезiнде 400-ден астам түрлi тамақтану пункттерi қызмет еттi (62 мейрамхана, 300 жылжымалы дүңгiршiктер, 40 асхана). Тамақтану ... ... кең ... ... тиiс және ... өнiм шығаруы қажет[24].
Сонымен бiрге, туристердiң бос уақытын ұйымдастыру да маңызды болып табылады. Жарыстарды ұйымдастырушыларға жарыстан бос уақытта басқа да мәдени ... ... ... керек. Мысалы, Сочи қаласындағы Олимпиада ойындары кезiнде мәдени бағдарлама 500 сағаттан астам өнер көрсетулерден тұрды.
Жарыстарды қабылдап жатқан ел ... ... ... БАҚ ... маңызды және құрметтi қонақтардың, көрермендердiң өмiрiне және де сол спорттық объектiлерге ешқандай қауiп төнбейтiнiне кепiлдiк бере алатындай қауiпсiздiкпен ... ... ... қорғаныс инфрақұрылымын жоспарлауға, енгiзуге және басқаруға әрқашан көп шығын шығады. Мысалға алар болсақ, Ванкувердегi қысқы Олимпиада ойындары кезiнде ... ... ... ... ... емес ... қарағанда 900 мың АҚШ долларын құраған.
Шетелдерден келетiн қонақтар тек жарыстарды тамашалап қана қоймай, елiмiздiң келбетiн көрсететiн ... ... сұлу ... ... халқының мәдениетi мен тұрмысынан да хабардар болып қ айтады. Елiмiз қай жағынан болмасын азиялық мемлекеттердiң ... кем ... ... ... ... ... ... саны 8 пайызға өсiп, 4,5 миллион туристi құраған, олардың 80 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан әлемге жылдан жылға танылып, бiзге келуге қызығушылық жыл сайын артып келедi. ... ... ... ... ... ... Берлин қаласында өткен туристiк көрмеде Азия, Тынық мұхит аймағы және Автралия арасынан Қазақстан бiрiншi орында жеңiп алды. Батыстың туристерiн бес ... ... алып ... бiздiң елдегi таулы массивтер, әртүрлi ландшафтар, көлдер мен ... ғана ... ... даму ... ... ... ... қызықтырады екен. Қысқы азиадаға келетiн шетелдiк қонақтардың ... ... ... баға берiп кететiнi белгiлi. Қонақ аз отырып, көп сынайды деген. Сондықтан қысқы Азиялық ойындар қарсаңында жарыстар өтетiн қалалардағы ... ... ... көлiк құралдары, тiптi тiлмәштарға дейiн алдын ала дайындалды. Бұл қызмет түрлерiнiң барлығы да мұндай халықаралық ... ... ... ... рөл атқарады. Азияның 30 мемлекетiнен келетiн спортшылардың қатысуымен өтетiн Қысқы Азиялық ... ... ... 10 мың ... ... келедi деп күтiлуде. Осыған байланысты Ұйымдастыру дирекциясы жарыстар өтетiн спорт кешендерiне көрермендердi тасымалдайтын көлiк қатынастарын ретке ... ... ... ... ғана ... ... ... рет өткелi отырған Азияданы тамашалауға жан-жақтан келетiн отандастарымыз да жарыстар өтетiн спорт кешендерiне тек ... ... ... ... ... ... ... Iшкi iстер департаментiнiң Жол полициясы басқармасына жекеменшiк таксилер мен автокөлiктердi спорт кешендерiне ... ... ... тапсырма жүктелдi. деп мәлiмдедi Алматы қалалық Iшкi iстер департаментiнiң Жол полициясы басқармасы. ... ... рес - ... ... мен Ал - маты ... ... те - мiр жол ... авиажелiлерi ар - қылы қатынайтын болады. Ал - матыда ... ... ... - тық ... көрер - мендердi арнайы автобус - тармен тасымалдау үшiн қалада бес ... ... ... ... ... ба - ратындар осы жерлерге жи - на - лып, ... ... ... - дық ... ... бо - лады. - Жарыстар өтетiн спорт кешендерiне баратын халықты та - ... ... ав - ... ... белгiленген бес нүктеден жүретiн болады. Халықаралық шаңғы трам - плинi кешенiне қатынайтын ... ... ... ... және ... Ал ... мұз айдынына баратындар көлiкке Абай мен Сәтбаев көшелерiнiң орта - ... ... ... ... ... Тағы бiр мар - шрут ... спорт кешенiне Құрманғазы мен Достық кө - шелерiнiң қиылысынан бас - та - ... ... ары ... ... шаңғы спорттық кешенiне аспалы канат арқылы ба - руға болады (сурет 5). Ал ... ба - ... ... ... және ... ... ... - лардың жарысын тамашалауға барғысы келгендер а - втобекетiнiң тұсына жи - на - лады. Сол жерден көлiктер жүре - дi. ... ... ... ... нүк - ... ... 20-25 минут са - лып жүретiн болады, - ... мем - ... ... ком - му - ... кәсiпорыны Ойын - дардың жабылу салта - натын - дағы эстафеталық алауы бө - лi - мiнiң ... ... Жаңа - ... ... ... ... мүше ... саммитi ал - дын - да, Алматыдағы оперативтiк ... ... ... ... тәртiптi, жол қауiп - сiз - дiгiн қамтамасыз етуге, сон - дай-ақ қылмыстардың алдын алуға қылмыстық элементтердi ... ... ... келген заңсыз еңбек мигранттарынан, қаңғыбас келiмсек - терден тазартуға бағытталған ... жүр - гi - ... ... ... ... де Алматы қалалық Iшкi iстер департаментi, қаладағы қоғам - дық тәртiп пен қауiпсiздiктi қам - тамасыз ету үшiн ... ша - ... ... ... Кө - ... бақылайтын патруль - дiк кезекшiлердiң саны екi есеге өсiп, қосымша екi мың қо - - - - ... ... мен iшкi ... 700 ... күн ... қала ... қауiпсiздiктi қамтамасыз етедi. Халқы келiмдi-кетiмдi қо - нақ - тарымен қосқанда үш мил - ... асып ... ... қаласындағы көлiк қозғалысы ерекше. Сондықтан Азиада өтетiн 30 қаңтар мен 6 ақпан аралығында жол қауiп - сiздiгiн қамтамасыз ету үшiн ... ... Iшкi ... ... Жол поли - ция - сы ... 820 қыз - ... , кө - шеге шығаратын болыпты. Жа - рыс - тар өтетiн Медеу мұз айдыны спорттық кешенiне, Шымбұлақ ... ... ... Халықаралық шаңғы трамп - линi және Балуан Шолақ атын - дағы спорттық ке - шен - ... ... ... об - лы - ... және тау шаңғысы ке - шендерiне баратын Пре - зи - денттiң маршруттары бойынша Жол полициясының ... - тор - лары ... ... ... ... ... зар - дап - тарын жою, дұрыс қойыл - маған көлiктерден жолдарды тазарту үшiн Жол полициясы басқармасының эвакуатор көлiктерi мен ... ... - терi осы ... бойы - на ... Қысқы Азия - лық ойындар кезiнде, басқа қалалардан келетiн көлiктердiң көбейетiнi сөзсiз. деген әң - гiме шыққан едi, ол жай ғана сөз ... ... ... 5. ... мұз ... жеке - мен - шiк ... такси ре - тiнде жолаушылар тасы - малдауға шектеу қойылады. - ... ... Жол ... қыз - мет - кер - лерi ... ... iс - тейтiн болады. Жол қауiп - сiз - дi - гiн ... ету үшiн бө - лiн - ген ... мен ... тәр - ... ... ... тұл - ғалар мен ресми делега - ция - ... алып ... Жол по - ли - ... ... 450 ... ... Алматы қаласы жарты миллионнан ас - там автокөлiгi бар ... - ли - ка - дағы ең iрi ... бол - ған - дық - тан, жол ... рет - тей - тiн жеке ... саны ұл - ... ... ... күн - дерi Жол полициясының 150 арнайы автокөлiктерi Ал - маты қаласының көшелерiне ба - қылау жасайтын болады, - дей - дi ... ... Iшкi iс - тер ... Жол по - ... ... по - ... аға ... Ақ - бота Әзiрбек. Қысқы Азиялық ойындар аяқталғанша Жол полициясы, жалпы Алматы қалалық Iшкi iстер департаментi күшейтiлген режимде қызмет ... ... ... ... ... жол ... қала көше - ле - рiнде жол ережелерiн бұзу - шы - лар - ды ... ... ... - тын жол ... ... саны ... Iшкi ... министрлiгiндегi Жол по - лициясы комитетi жол қауiп - - сiздiгiнiң деңгейiн арт - тыру мақсатында күнделiктi қатаң тәртiпте ... ат - қару - дан ... , , , , , атты ... бiр ... ... ... алу ... тұрақты түрде жүргiзедi. Алматы қаласында жол то - раптарының жалпы ұзын - ды - ғы 2002 жылға дейiн ... сақ - ... ... ... қала ... ... қосылып, жаңа шағынаудандар салынып, қала аумағына кiретiн жолдар қосымша 78,9 шақырымға со - зыл - ды. ... ... Алма - ты - дағы жол ... ... ... 1600 ... ... Жол тораптарындағы өзгерiстер 2005 жылы жаңа жол айырықтарын салудан бас - ... ... берi ... - ның ... 17 жол ... ... ... берiл - дi. Қазiргi кезде қалада 28 жол айырығы күндiз-түнi толаста - майтын көлiктер легiн тоқтат - пай ... ... Жол ... қала - лық ... жол ... - сiздiгi бағытында iстеп жат - қан жұмыстары кейiнгi кез - ... оң ... бере бас - ... Биыл қала ... жол ... ... қарағанда бiршама азайған. Жол поли - ция - сы басқармасының қыз - мет - керлерi Қысқы Азиялық ойын - дар ... қала көше - ле - ... ... ... ... ...
2.3 ... ... ... ... iс-шаралардың анализi
Қазақстан Республикасы фантуризмдi дамытуға мол мүмкiндiктерi бар ел болып табылады. Өйткенi әлемдiк аренада ... ... өте ... және ... елде жыл сайын бүкiл әлем назарында болатын спорттық ... ... ... ... қатарында 2011 жылы Астана және Алматы қалаларында өткен VII қысқы Азиада ... 2012 ... ... ... ... хоккейден әлем чемпионаты, 2013 жылы Алматыда өткен бокстан әлем чемпионаты, конькимен жарыс спортынан спринтерлiк көпсайыстан 2015 жылғы Астанада өткен әлем ... 2015 ... ... айының 24-30 аралығында Астанада өтетiн дзюдодан әлем чемпионаты және 2017 жылы Алматы қаласында ... ... ... атап өтуiмiзге болады.
Осындай iрi спорттық оқиғалардың ел ... ... ... кiру ... ... тигiзетiн әсерi мол. Және де осындай iрi спорттық iс-шараларды ұйымдастыру арқылы Қазақстан өзiн барша ... ... және ... ... көп ... ... ... ел ретiндегi имиджiн қалыптастырады.
2014 жылы шет елде демалған қазақстандық туристер 1,8 ... ... ... Бұл туралы Астанада өткен "Қазақстанның iшкi туризмiнiң ресурстары, әлеуетi мен даму жолдары" атты ... ... ... ... ... және даму министрлiгiнiң өкiлiнiң айтуынша отандастарымыз өзге елге демалуға 1,8 миллиард доллар көлемiнде қаржы жұмсаған.
Ал Қазақстанның туризмiне ... ... бұл ... ... ... ... ... Осы конференцияның модераторы болған, Ұлттық кәсiпкерлер палатасының төрағасының орынбасары Гүлнәр Құрбанбаеваның пiкiрi де осыған ұқсас: "Елiмiзде әдемi, көрiктi жерлерi ... ... iшкi ... әлi дами ... жоқ. ... ... мемлекеттерде туризм саласы экспортталатын тауарлар мен қызметтер көлемi бойынша ... ... ... ... бұл жағынан мақтанатын деңгейде емес. Дегенмен алдағы уақытта жағдайдың жақсаратынына үмiттiмiн. Елбасы тарапынан туристiк әлеуеттi дамыту үшiн жақсы ... ... ... ... Ұлттық кәсiпкерлер палатасының бастамасы бойынша кәсiперлiктi лицензиялау қысқартылуда. Заңнамалық база жеңiлдетiлдi. Ескiрген нормаларды өзгертулер және толықтырулармен нормативтiк-құқықтық база да ... ... ... - ... ... ... конференцияда туризм саласын дамыту үшiн сарапшылар әр түрлi ұсыныстар ... ... ... елдегi экотуризмнiң дамуына және қонақ үйлердiң, мейрамханалардың ерiктi түрде экотаңбалану жүйесiн енгiзуге көп маңыз берiлу керектiгi сөз болды.
VII Қысқы Азия ... ... ... 2011 жылы 30 ... мен 7 ... ... Қазақстанның екi қалаларында (Алматы мен Астана) өттi. Жалпы алғанда, 7-қысқы Азия ... ... ... ... ел ... жарыстар спорттың 11-түрiнен өткiзiлдii және 59-дан астам медаль жиынтығы ойнатылды. Тек оңтүстiк мегаполистiң өзiне 60 ... ... ... келгенiн атап өту қажет. Елордада мәнерлеп сырғанаудан да, хоккейден, конькиде жылдам жүгiру және шорт-тректен жарыстар өттi. Қалған ... ... ... қаласында өткiзiлдi. Ойындар елдiң атын шығарып қана қоймай, қысқы спорт түрлерiнiң ... жаңа ... ... ... әйгiлi "Медеу" мұз айдынында бiр сырғанап өту бүкiл әлемнiң коньки тебушiлерi үшiн ... ... ... да ... ... ... елi Азия ... Олимпиада ойындарымен қатар қояды, сондықтан осы көлемдi iс-шараны дайындау және ... ... ... ... ... ... тағы бiр көрсетiп, ел жетiстiгiнiң түрлi қырын көрнекi түрде растау болады[29].
Азия ойындарына шамамен құрлықтың 45 елi ... деп ... ... VII қысқы Азия ойындарының бойтұмары ретiнде мемлекетiмiз таңдаған едi. ... ... ... ... ... ... бейнеленедi, ол төрешi ретiнде алдында өтiп жатқандарға биiктен көз салады. Сондай-ақ, ... жиi ... әлем ... қорғау белгiсi, әлем құрылуының тұрақтылығының кепiлi болып табылып, өмiр ағашының қорғанышы ретiнде көрiнедi. Осының барлығы өз кезегiнде ... ... ... идеяларымен ұштасады.
Қазақстан - 2011 жылы өтетiн қысқы Азия ойындарын өткiзу құқығын бiрiншi рет алған ел. 2006 ... 5 ... ... ... ... өткiзу орны ретiнде қабылданды, ал 2007 жылғы 29 қазанда жарыстардың бiр бөлiгi Алматыдан Астанаға ауыстырылды.
2006 жылы, 4 ... ... осы ... ... Шейх ... ... ... басқаратын Азиялық Олимпиада кеңесi мен сол кездегi ... ... әкiмi ... ... мырза басқарған Қазақстан Республикасының Ұлттық Олимпиада комитетi арасында екi жақты келiсiм - ұйымдастырушы қаламен келiсiмшартқа қол қойылды. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... емес. Бұған отандық спортшылардың әлемдiк ареналардағы жетiстiктерi де айтарлықтай әсер еткенi анық[30].
Алматы қаласында 2011 жылы ... Азия ... ... ... келiсiм шартқа 3 жыл бұрын Кувейтте Азия Олимпиадалық кеңесiнде қол қойылған болатын. Бұған дейiнгi алты қысқы ойындардың ұйымдастырушылары - ... және ... ... ... үш ... ... Ендi Қазақстанға қысқы ойындарына маңызды үлес қосу мүмкiндiгi туындап отыр. Аталған жарыстарды өткiзу Қазақстан үшiн беделдi оқиға болып ... ... ... ... ... ... ала дайындалған бағдарламасына сәйкес ашылу және жабылу салтанаты, мұздағы спорттың бiрнеше түрлерi бойынша ... ... ... ... ал ... ... қар ... жарыстар өткiзiледi. О баста бұл ойындарды өткiзу мәртебесiне Алматы қаласы ие болғанымен қазақ шенеунiктер Астана ... ... ... ойындарды Астанаға көшiрудi меңзедi. Дегенмен Астана әлi iрi деңгейлi Ойындарды өткiзуiне әлi ... аз ... ... екi ... ... жоспарланды.
Әйтсе де, бiрде бұлай, бiрде олай болады деп Ашылу салтанатын Астанада, ал ... ... ... өткiзiледi деп келген шенеунiктер 2010 жыл басында Жабылу салтанаты да Астанада өтетiн болды. ... ... ... Балуан Шолақ атындағы спорт және мәдениет сарайы, "Медеу" биiк таулық спорт кешенi, халықаралық шаңғы трамплиндерiнiң кешенi, "Шымбұлақ" биiк ... ... Осы ... 2011 ... қысқы Азия ойындарының жарыстарын жүргiзуге қызмет еттi. Астана қаласының нысандары жабық футбол стадионы, жабық конькимен сырғанау стадионы, ... ... ... өте ... ... ... Шолақ атындағы спорт және мәдениет сарайы. Аталған нысана шайбалы хоккей (әйелдер) ... ... ... ... болады. 2011 жылғы қысқы Азия ойындарын өткiзуге Спорт және мәдениет сарайын қайта құру тек iрi спорттық және мәдени-бұқаралық iс-шараларды ғана ... ... ... мен ... ... дене тәрбиесiмен және қызықты уақыт өткiзуге ашылады.
Қайта құрудан кейiн Сарайдың сыйымдылығы 5000 орынды құрайды. Қосымша 1000 орын ... ... ... ... ауыстыру жоспарланды, шешiнетiн жер, медико-қалыптастыратын кешендер, демалыс бөлмелерi, баспасөз орталығы, комментаторлық кабинкалар орналасатын қосалқы орындардың аумағы ұлғаяды. Ең соңғы ... ... ... ... болады. Сондай-ақ 850 машинаға парковка ұйымдастыру жоспарланған.
жоғары ... ... ... Азия ойындары үшiн шешушi мағынаға ие болады. Бұнда бенди- допты ... ... ... ... ... Әлемге атақты жоғары таулы мұз айдынын қайта құрудың масштабты жобасына бiрнеше кезеңдер кiредi. Бiрiншiден, ескi машина залын - оның ... 3300 ... метр ... толық ауыстыру жүргiзiледi. Қайта құрудан кейiнбокс, күрес, баскетбол, минифутбол - әр түрлi бағыттағы спорт залдары, сондай-ақ жаттықтыру залдары мен ... ... ... ... ... ... ... - буфет, баспасөз орталығы, жаппай сырғанау вестибюлi және мұражай өзгертiледi, сондай-ақ мұз ... ... мен ... арналған қосымша орындар ашылатын болады. Спортшылардың уақытша демалысы үшiн ... да ... ... - олар ... тұру ... ... ... талаптарына сай деңгейге дейiн жеткiзiледi, ал олардың жалпы саны ... 150-ге ... ... ... ... үшiн ... ... жаңаға ауыстырылады, ал трибуналардың өзi гидро бөлектенедi. Жылу, желдету, сумен жабдықтау және ... ... ... сияқты кешеннiң инженерлiк-техникалық жүйелерi толық ауыстыруға жатады. Қазiргi технологиялық жүйелердiң халықаралық стандарттарға сәйкес келуi үшiн жаңалар, - ... мұз ... ... ... ... ... күзет жүйелерi және бейне бақылау құралдары, электрондық табло, ... ... және ... жүйесi, сағатты бекiту жүйесi, мұз оқиғаларын хабарлау жүйесi, мұзды орналастыру жүйесi қосылатын болады[32].
Мұз айдынының өзi де өзгерiске ұшырамақшы. ... тебу ... ... хоккейi, керлинг, мәнерлеп сырғанау және допты хоккей сияқты спорт түрлерiн аймақтық және халықаралық деңгейiнде жаттығулар мен ... ... ... ... ... ... қатар, суық кезеңдерде мұз жабындысын және жазғы уақытта қосымша жабындыны қолданумен жаппай сырғанау мен мәдени-бұқаралық iс-шараларды өткiзу ... ... ... ... iрi ... спорттық шаралардың өтетiн жердi таңдағанда туризм үлкен әсер етедi екен. Бұл сөзге ең көп ... ... ... маршруттары жағынан және жарыстарға көп адам келуiн ... ете ... ... ... ең ыңғайлы болып табылатын Еуропа мен Солтүстiк Америкада өткiзiлгендiгi дәлел бола алады. Көбiнесе, Олимпиада ойындары өтетiн жерлер халықаралық туризм орталықтары ... ... ... ойындары өткен қалалардың барлығы дерлiк(Париж, Рим, Лондон, Афина және т.б.) осы ... сай ... ... ... көбi ... астанасы, миллионер-қала немесе штаттардың астанасы және т.б.болып табылады. Барлық дерлiк олимпиада орталықтары iрi және маңызды ... ... ... және ол ... көру үшiн ... өте ... туристiк ағымға үзiлiссiз қызмет көрсетуге кепiлдiк бередi.
Жазғы Олимпиада ойындарын қабылдаған қалалардың көпшiлiгi iрi су ... ... ... ... ... орналасқан. Бұл желкендi спорт, ескек есу және т.б. су ... ... ... үшiн қажеттi талап. Оның айқын мысалы ретiнде 2000 жылы Олимпиада өткен Сидней қаласын айтуымызға болады. Ол ... ... ... ... ... Әр ... ... Токио, Мельбурн, Лос-Анджелес, Хельсинки, Стокгольм, Амстердам, Антверпен қалалары Олимпиаданы қабылдаған болатын. Афина, Рим, Лондон, Берлин, ... ... ... көл, ... су ... мен ... ... орналасқан.
Қысқы Олимпиада ойындарын өткiзу барысында тiптi қатаң талаптар қойылатын көрiнедi. Қысқы Олимпиада ойындары ерекше рельефтiң болуын қажет етедi, ... ... ... ... және ... да ... ... үшiн қар жамылған биiк таулардың болуы маңызды; хоккей, конькимен жарыс және мәнерлеп сырғанау үшiн тегiс алаң ... Одан ... ... жердiң климаты жұмсақ болғаны дұрыс.
Олимпиада орталықтарының жоғарыдағы талаптарға сай болуы халықаралық туристердi тартудың кепiлдiгi болып табылады, себебi, туристер әдетте осындай ... ... ... және рекреациялық мүмкiндiгi бар демалыс зоналарын таңдайды.
Туризм Олимпиада ... мен ФИФА ... ... ... ... ... көрсетедi екен. Туристер есебiнен жарыстар мен ресми ... кiру ... ... ... ... өсiп отырады. Тәжiрибе көрсеткенiндей, жанкүйерлер - бұл ойында болу өте ... және ... ... ... ... ол үшiн ... ... жаратуға дайын тұратын айтарлықтай қалталы немесе жақсы қамтылған азаматтар екен.
Ағымдағы жылдың 3 қарашасы күнi өзiнiң ... ... ... ... барысында Монако Князi II Альбер Астанадағы республикалық велотрегiн аралап көрдi.
ҚР Спорт және дене шынықтыру iстерi агенттiгi төрағасының орынбасары Елсияр ... ... ... Монако Князi Астана туралы, соның iшiнде Бейбiтшiлiк және келiсiм сарайының, мұз сарайының, СОСО-ның бiрегей архитектурасы туралы ... ... ... II ... барлық спорттық нысандардың, соның iшiнде велотректiң инфрақұрылымы Қазақстанда Олимпиада ойындары мен Әлем чемпионаттарын ... ... ... атап ...
Азияның көптеген елдерi Азия ойындарын Олимпиадалық ойындарының қатарына ... ... ... ... ... дайындалу мен оны өткiзу Қазақстанның әртүрлi қызмет салаларында алдыңғы қатарлы позициясын көрсетiп, елiмiздiң көп өлшемдi ... ... ... ... ... ... ... елiмiздi халықаралық аренада танытудың бiрден бiр жолы етiп анықтаған болатын. Өткен ғасырдың 90-шы ... ... ... ... ... Азия ... ... бастады.
Қазiр Қазақстанда, оның ұдайы алға басқан дамуы мерзiмiнде, құрлықта ең iрi ... ... болу үшiн, ... ... ... ... ... және лайықты өткiзе алатын барлық алға шарттар бар. Оларға дайындалу барысында объектiлердiң құрылысына еңбекке жарамды ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымын жақсартуға, халық арасында салауатты өмiр салтын насихаттауға, көптеген басқару құрылымдарының қызметтерiн жандандырып, халықты тартуға, әсiресе студенттiк жастарға ... кең ... ... ... ... ... ... 2018 жылғы қысқы Олимпиада ойындарын өткiзу құқығына ... ... ... ... ... және ... ... бола алады.
К.К. Мәсiмовтiң төрағалығымен Астана мен Алматы қалаларында 2011 жылғы 7 қысқы Азия Ойындарына дайындау мен өткiзу жөнiн ... ... Азия ... жалпы бағдарламасы мақұлданған болатын.
Осы бағдарлама спорттың 11 түрiнен жарыстар өткiзудi ... және 65 ... ... ойнатылады.
Жарыстардың жалпы бағдарламасы бойынша Азия ойындарында 11 спорт түрi ұсынылады: ... ... ... ... ... ... допты хоккей , шаңғы жарысы, биатлон, шаңғымен ... ... ... тау ... ... шорт-трек, қысқы спорттық шаңғымен бағдарлау.
Азия ойындарына 30-ға жуық Азия ... ... деп ... ... ... ... өткiзу шеңберiнде Азия Олимпиадалық Кеңесiнiң кезектi Бас Ассамблеясы өтедi, оған 45 Азия елiнен спорттық қозғалыс басшылары ... ̶ ... ... ең ... ... бiрi және ол ... қажеттiлiктерiн қанағаттандыруға және халықтың тiршiлiк деңгейiн жоғарылатуға бағытталған.
Оның маңызды түрлерiнiң бiрi оқиғалық туризм,яғни ... ... ... ... ... адамдарды және шетелдiк азаматтарды қызықтыратын әртүрлi маңызды қоғамдық оқиғалар мен сирек қайталанатын табиғи құбылыстармен байланысты туристiк iс-әрекет. Оқиғалық туризмнiң ең ... ... - ... ... ... да ... бiр ... байланысты болады.
Батыс Еуропада, мысалы, маңызды оқиғаларға Канн және Венециядағы кинофестивальдар, Зальцбургтегi музыкалық ... ... ... балы ... мен Кельндегi карнавалдар, Памплондағы бұқалар жүгiруi, Буньолдағы ... ... ... сыра ... ... туристердi елiктiредi. Ле Бурже аэрокосмостық салоны,Женева автосалоны, Челсидегi гүлдер жәрмеңкесi сияқты iрi көрмелiк шаралар оқиғалық туризмнiң маңызды ... ... ... елдерден туристердi тартады.
Оқиғалық туризм ̶ аса қызықты бағыт болып табылады, өйткенi ол саяхат жасаушыларға ... ... өнер ... ұлы ... куә ... ... бередi. Қазiргi кезде, жастар оқиғалық туризмi деген де пайда болды. Бұл туристерге оқиғаның бар ғажайыбын ... қана ... сол ... ... ... ... орай, оқиғалық туризм Қазақстанда ел туризмiнiң маңызды саласына айнала қойған жоқ. Оған ... ... ... және ... деңгейдегi оқиғалар шет мемлекеттерден қалталы азаматтарды елiктiретiн әлемдiк қоғамның ... ... ... сай ... ... ... туризм саласының бұл түрi батыс елдерiнде экономикаға мол табыс әкелетiн сала болса да, елiмiздiң ... ... ... ... жая ... ... ... де осы жұмыстың тақырыбы өте актуалды. Осы тақырыптың қызықтыратыны сол, оқиғалық туризм жеке ... ... ... ... ... ... тапқан жоқ. Оқиғалық туризмге әлi күнге нақты бiр анықтама берiлген жоқ және әртүрлi мамандар мен ұйымдар оған түрлi анықтама ... жүр. ... ... ... ... ... ... ̶ қандай да бiр оқиғаға байланысты саяхат жасалатын туризм түрi. Оқиғалар мәдениетке, спортқа, бизнеске және т.б. ... ... ... туризм ̶ қандай да бiр оқиғаға байланысты белгiлi бiр ... ... бiр ... ... ... ... түрi[35].
Оқиғалық туризм ̶ сiз тұратын қалада болмайтын әлемнiң кез келген бұрышындағы ең ... ... ... ұлттық мерекелер, сүйiктi орындаушылардың эксклюзивтi концерттерiн көру үшiн жасалатын саяхаттар.
Оқиғалық туризм ̶ ... әлем ... ... ету, ... ... өз ... бiрге ән айту немесе қайталанбас ұлттық фестивальда өзге бiр образға ену мүмкiндiгi.
Өкiнiшке орай, оқиғалық туризмнiң анықтамасын академиктер ... мен ... ... ... және А.С.Кусков пен Ю.А.Джаладян жазған сөздiк-анықтамалығынан таба алмадым. Бүгiнгi таңда, оқиғалық туризм ̶ ... ... ... ... түрлерiнiң жиынтығы екенiн мойындауымыз қажет. Бiрақ та, ол жаңа ... ... ... ... ... зерттелмеген. Теориялық еңбектердiң iшiнде тек А.В.Бабкиннiң атты оқулығын ғана атап өтуiмiзге болады. Мұнда туристiк iс-әрекеттiң классификациясына ... ... ... ... ... ... шығу ... қарастырып, анализ жасалынған, оқиғалық туризмнiң орталықтары мен ... ... ... туризм үшiн туристiк өнiм құрастырудың практикалық мысалдары берiлген (3).
Оқиғалық туризмнiң қазiргi ... ... ... ... мазмұнын ашып алғанымыз жөн.
Оқиғалық туризмнiң ерекшелiгi сол, ол жыл сайын жаңа оқиғалармен толығуда, өйткенi көптеген оқиғалар кездейсоқ өткiзiлiп ... ... ... ... ... оқиғалық туризмнiң басты ерекшелiгi қоғамдық оқиғалардың негiзiнде салт-дәстүрлердiң жатқандығында, ал оқиғалар турөнiмдi құру үшiн қолданылады, туризмнiң басқа түрлерiмен ... дiни, ... ... және т.б.) ... байланыста болып отырады.
Туризм қазiргi заманда түрлi құбылыстардан көрiнедi, сол себептi оны классификациялау қажеттiлiгi туындайды, яғни ... бiр ... ... ... ... топтастыру керек. Ең көп таралған туризм классификациясы оны типiне, ... және ... ... ... ... ... туризмдi оқиғалардың масштабына байланысты ұлттық немесе халықаралық деңгейдегi оқиғаларды топтастырады. Мамандардың пiкiрiнше, оқиғалық туризмдi ... ... ... да ... түрге жiктеуге болады. Оқиғалық туризмнiң тақырыбына байланысты: ұлттық фестивальдар мен ... ... ... кино және театр фестивальдары, гастрономиялық фестивальдар, гүлдер фестивальдары мен жәрмеңкелерi, сән көрсетiлiмдерi, аукциондар, музыка фестивальдары мен конкурстары, спорттық ... ... ... ... ... ... және шетелдiк әдебиеттерде түсiнiгiн анықтауға көп көзқарастар бар. Бұл көзқарастар бiрнеше белгiлерге ... және ... ... ... ... болады, ондай белгiлер оқиғалық туризмге де қолданылады. Бiрақ та, барлық өткiзiлетiн оқиғаларды оқиғалық туризмге жатқыза ... ... тек сол ... ... табыс алып келетiн оқиғаларды ғана жатқызу керек. Ал ... ел ... ... зор ... түсiру мүмкiндiгi бар.
Фантуризм ̶ бұл спорттық оқиғаларының куәсi болудың қайталанбас мүмкiндiгi. Осындай ... әр ... өмiр бойы ... кетпес сәттерi болып жадында қалады.
Фантуризм ̶ салыстырмалы түрде жас, бiрақ та өте қызықты бағыт ... ... ... ... ... ... да бiр спорттық оқиғаға байланысты болады. Дәстүрлi демалыс пен жер шарының ең қызықты ... ... ... ... ... ... улкен танымалдылыққа ие бола бастады. Фантуризм ̶ бұл бiтпес мереке атмосферасы, демалыстың жеке жағдайы мен ұмытылмас әсер. ... ... ... ̶ бұл ... ... және ... сәттер. Бұл перспективтi және бiрқалыпты дамып келе жатқан ... бiр түрi. ... ... аудиториясы ̶ бұл ортадан жоғары табыс табатын қалталы туристер және бiрнеше жұптардан ... ... ... ... орналастыру орындарына, транспортқа, қоғамдық тамақтану мекемелерiне және әсiресе гид-аудармашының қызметiне жоғары талаптар қояды.
Фантуризм нарығының қазiргi жағдайына, оның даму ... және ... және ... ... ... ... ... жасау, Фантуризмнiң әлемдiк орталықтарына анализ жасау сияқты, өте маңызды болып табылады. Бұл ... осы ... ... ... ... ... ... бередi.
Менiң пiкiрiмше, Қазақстанда фантуризм өзiмен-өзi тiршiлiк етуде, оған Туризм индустриясы комитетi де, туристiк операторлар да айтарлықтай көңiл аударып жатқан жоқ. Бұл ... ... ... ... оқиғаларына көңiл бөлулерi арқылы ғана емес, сонымен ... ... жаңа ... ... ... ... ... пайдалану арқылы шешуге болады.
Осы айтылғандарға сүйене отырып, осы салыстырмалы түрде жас және өте ... ... тек ... түсiнiк берiп қана қоймай, сонымен қатар, оны Қазақстанда дамытудың құрылымдық шешiмдерiн табу маңызды.
Фантуризмдi ... ... ... қарастырайық. Қысқы Универсиада-2017 маңызды оқиға болып табылады. Айта кететiнi, бүкiләлемдiк универсиадалар маңыздылығы ... ... ... ... тек қана ... жол бередi. Өз елдерiнде олимпиада өткiзгiсi келетiн мемлекеттер бiрiншi студенттiк ойындар өткiзу арқылы тәжiрибе жинауына ... ... ... ... ̶ бұл дәл сол ... ... дәл сондай қатысушыларды қабылдау. ТМД елдерiнiң iшiнде қысқы универсиада тек Ресейде өткен болатын. Қазақстан ... ... ие ... ... ... ... ... айында барлық объектiлердiң құрылысы аяқталып, одан соң оларды сертификаттау жұмыстары жүргiзiледi және ... ... ... Бұл ... ... болашағының негiзiн қалауға көмектеседi.
2017 жылы Бүкiләлемдiк Қысқы Универсиада Алматыда ̶ Қазақстанның ең iрi ... ... ... ... ... ... ... тәжiрибесiне ие. Олардың iшiнде ең үлкенi 2011 жылы өткен VII Қысқы Азия ойындары. Сол Азиадаға арнап салынған ғимараттардың барлығы ... ... ... негiзi болады.
Атап айтқанда, халықаралық шаңғы трамплинi, Балуан Шолақ атындағы спорт сарайы және Алматы облысындағы шаңғы биатлондық ... iске қосу ... Одан ... ... ... аты ... ... мұз айдыны мен тау шаңғы курорты қарсы алады. Сонымен қатар, жаңа объектiлер ̶ Мұз ... Мұз ... және ... ... ... ... ̶ 2017-де 8 мiндеттi спорт түрлерi ̶ мәнерлеп сырғанау, шорт-трек, тау шаңғысы, сноуборд, биатлон, шаңғымен жарыс, шайбалы ... ... ... және де ... боп ... ел ... алатын 4 спорт түрiнен жарыстар өтедi. Қазақстан тарапынан мына 4 спорт түрi ұсынылып отыр шаңғымен ... ... ... ... конькимен жарыс және фристайл[37].
Универсиаданың басталуына әлi 3 жыл бар болғанына қарамастан, жыл сайын Алматы қаласында универсиадаға дайындық шеңберiнде 3-4 ... ... ... ... ... сынақтама жарыстары деп аталады және ондай жарыстардың өткiзiлуi мiндеттi болып табылады.
Қазiргi кезде, Универсиадаға қатысуға 75 елдiң студент спортшылары келедi деп ... Егер 2017 жылы ... ... 3,5 мың спортшы, 15 мыңға жуық делегация өкiлдерi мен қонақтар келетiн ... онда ... ... 80 мың адамды қабылдайды деген сөз. Алматы үшiн бұл айтарлықтай көп емес, Алматы 100 мыңнан аса адамды ... ... ... ... проектiнi жүзеге асыру бiз үшiн үлкен жауапкершiлiк болып табылады, өткенi бiз жай ғана 2 млн ... ... қана ... ... ... технологияларды пайдалана алатынымызды көрсетуiмiз қажет. Көрме кешенi қаламыздың танымалдылығын арттырады. Одан кейiн ол қала тұрғындары мен қала ... ... ... жер болатыны да маңызды.
Шетелдiк туристер Қазақстанға ... ... ... Жыл өткен сайын олардың қызығушылықтары артып отыр. ... ... ... ... ... ... мұралары қызықтырады. EXPO көрмесiн 5 млн астам адам көруге келедi.
Айта кететiнi, елiмiз Азиада 2011, Универсиада 2017 сияқты халықаралық деңгейдегi ... ... ... олар ... ... аренада өзiндiк тарихы терең, әлдеқайда қызықты ел ретiнде танытуға көмектеседi және де экономиканың модернизациясы мен қоғам ... ... ... ... ... болғысы келетiн ел ретiнде танытып, халықаралық нарықта Қазақстанға деген қызығушылықты арттырады. Сол себептi осындай iрi шараларды ұйымдастыру барысында, ... және ... ... ... арқылы перспективтi дамып келе жатқан туризм түрi ретiнде фантуризмнiң ары қарай дамуына қосымша импульс пайда болады.
Ал ең бастысы, ... ... 2020 ... ... ... туристiк проекттердi табысты жүзеге асыра бiлсек, елге келетiн туристiк ағым 2 есеге өсiп, жылына 8 млн адамды құрайды.
3 ҚАЗАҚСТАНДА ... ... ЖӘНЕ ДАМУ ... ... ... ... ұйымдастыру барысында қойылатын талаптар
Туроперейтингтiң формальды түсiнiгiн серiктес ұйымдастырушы-жеткiзушiлер (көлiк, қонақ үй ... ... ... ... т.б.) ... қызметтерден тұратын турлар кешенi бойынша туристiк кәсiпкерлiктiң бiр түрi ретiнде қарасытруға болады.
Туристiк нарықта туроператор қызметтердi өндiрушi мен ... ... ... ... орта ... ... Оның мiндетiне қызметтi жеке өндiрушiлерден тұтынушыларға дейiн кешендi туристiк өнiм (тур) ... ... ... ... ... ... кең ... болып саналады және туристерге негiзгi де (тур пакет), қосымша да (қолма-қол ақшаға сол орында көрсетiлетiн қызметтер) қызметтердi ұсынуды қамтиды. ... ... сырт ... ғана ... мiндетiне жатпайды деп көрiнедi. Бiрiншiден, көптеген қосымша ... ... ... ойын-сауық және қосымша сапар мүмкiндiгi, т.б.) туристердi тартудың басты себебi болып табылады. Екiншiден, тәжiрибе көрсеткендей, туроператорлар табысының көп бөлiгiн қосымша ... ... ... ... ... ... ... түскен пайда құрайды.
Туроператорлар келесiдей топтастырылады. Iс-әрекет түрi бойынша:
1 ... ... ... Олар ... ... ... ... бағытталған чартерлiк рейстердi қолдану арқылы сатады.
2 Мамандандырылған туроператорлар - бұл нақты белгiлi бiр ... ... ... ... ... бiр мемлекетке немесе турихзм түрiне, т.б.) бағытталып мамандандырылатын туроператорлар. Олар, өз кезегiнде, келесiдей болып бөлiнедi:
а) арна йы ... ... ... ... ... шытырман оқиғалы туризм, Африкада сафари ұйымдастыру, т.б.);
б) нақты орынды ... ... ... ... Фрнцияға, т.б. сапарлар);
в) нақты клиентурасы бар туроператорлар (жастар, жанұя, iскер адамдар, т.б. үшiн);
г) арнайы орналастыру орындарының туроператорлары ... ... ... т.б.);
д) ... ... бiр түрiн қолданатын туроператорлар (теплоходтарды, поезддарды, т.б.).
Iс-әрекет орны бойынша:
1 Жергiлiктi (iшкi) туроператорлар. Олар турпакеттердi ... ... ... ... Шығу туроператорлары. Олар турпакеттердi шетел мемлекеттерiне бағыттайды.
3 Қабылдау орнындағы туроператорлар. Олар келу ... ... және ... ... ... ... ... туроперейтингтiң екi үлгiсi бар - инициативтi және рецептивтi.
Жалпы айтқанда, екi түр де туристiк нарықта туроператор iс-әрекетi, яғни ... ... ... ... ... ... Бiрақ инициативтi және рецептивтi туроперейтинг iс-әрекетерi арасында бiрқатар айырмашылықтар бар. ... ... - бұл ... ... немесе басқа аймаққа белгiлi бiр келiсiм бойынша ... ... ... туроператорлармен немесе тiкелей туристiк кәсiпорындармен) жiберетiн туроператорлар. Олардың басқаларға тиесiлi турларды сататын туристiк агенттiктерден айырмашылығы - олар ДТҰ ... ... үш ... кем емес ... ... (орналастыру, транспорт және осы екi қызметпен байланысты емес кез келген басқа қызмет түрi) жинақтаумен ... ... ... ... ... ... маршруттарды құрастырады. Олар жергiлiктi туроператорлар қызметтерiнен, әәр түрлi орналастыру орындарынан қызметтерд iрiктейдi, саяхат басына туристер тасымалын қамтамасыз етедi және ... ... әр ... ... ... ... ... - әмбебап сатушы: өзiнiң туристiк орталығындағы қонақ үйлерде жеңiлдiктер берумен қатар, экскурсиялық, ойын-сауықтық және басқа да ... ... ие, ... гидтердiң және гид-экскурсоводтардың қызметiн бақылайды. Әлемдiк тәжiрибе рецептивтi туроператорлар табысының көп бөлiгi туристер қолма қол ақшаға сатып ... ... ... ... ... ... Ал бұл тур пакеттi кәсiби құрастырудан басқа туристiк инфрақұрылымға баығтталған қосымша қызметтер кешенiн дайындау ... ... ... ... ... ... стандарттары бұрыннан сәйкестендiрiлген, орташа, бағдарламалар деңгейiнен өттi. Бүгiнгi күнi бағдарламалық туризм немесе ... ... ... ... ... Бұл ... туристiк нарықтың қажеттiлiгi және ол туристiк нарықтағы күшт және ... емес ... ... ... Бұл ... тек кәсiпкерлiк қана емес, аймақтық бәсекелестiк те орын алады. Сондай-ақ өз клиентi үшiн бәсекелестiк күрестi де айтуға болады. Мысалы, ... ... ... үшiн ... ұқсамайтын бағдарламала мен қызмет көрсету деңгейiн дайындап, ұсыну қажет. Ол үшiiн, бiрiншiден, бұл iс-әрекет қалай ... ... ... ... ... ... бар екенiн анықтап, бiлу қажет. Екiншiден, бұл анықталған мәлiметтi өз қызмет көрсету бағдарламасын, жеке рецептивтi туроперейтинг кешенiн құрастыруда қолдану. ... осы ... ... күнi ... ... ... жоғары мамандандырылған кадрларды қажет етедi. Бұл кадрлар туристiк қызмет көрсетудiң халықаралық және отандық тәжiрибесiне негiзделген инициативтi де, рецептивтi де туроперейтинг ... ие болу ... ... ... ... ... ... мен турлардың потенциалды туристердiң қажеттiлiктерiн анықтау, зерттеу;
2 Қызмет көрсетудiң перспективтi ... ... ... әне ... ... қажеттiлiктерiне сәйкестiгiн тексеру мақсатында нарыққа тарату;
3 Қызметтердi жеткiзушiлермен (қонақ үйлермен, тамақтандыру, көлiк мекемелерiмен және экскурсиялық фирмалармен, мұражайлармен, көрме ... ... және ... да ... ... ... мекемелермен, әкiмшiлiк спорттық ғимараттармен, шоу, кино, видео, театрлық мекемелер менеджерлермен, қорықтар, қорықшалар, саябақтар, аң ... және ... ... ... басқармаларымен, жергiлiктi муниципалды билiкпен) байланыс жасау. Қызметтердi жеткiзушiлермен байланыс перспективтi және ағымдағы сипатта болу керек. Бұл байланыс арқылы жаңа және бар ... ... мен ... ... ... ...
4 Тур, транстур құнын есептеу және нарықтық жағдайға ескере отырып бағаны анықтау. Әр ... ... түрi ... өз ... баға мен ... ...
5 Тур маршруты бойынша саяхаттайтын туристердi жарнамалық, сувенирлiк сипаттағы барлық қажеттi материалдармен, арнайы құрал-жабдықтарме және инвентарьмен қамтамасыз ету.
6 ... ... ... ... аниматорларды, әдiстемешiлерд, т.б.) iрiктеу және дайындау. Олар туристермен байланыс жасау, координация және ... ... ... орындалуын бақылау қызметтерiн жүзеге асырады.
7 Тұтынушыларға өз туристiк өнiмiн жылжытуға арналған жарнамалық, ақпараттық қызмет.
8 Турагенттiктер ... ... ... ... ... және жүзеге асыру.
9 Қызмет көрсету сапасы мен сенiмдiлiгiн бақылау.
10 Қызмет көрсету кезiндегi туристермен жылдам тұрақиы байланыс, туындаған ... ... ... ... арнайы бағыттлған бағдарламалар арқылы әрбiр клиентке жетi мүмкiндiгi жатады. Осындай арнайы бағытталған туристiк өнiм қызмет көрсету кезiнде туристе жағымды көзқарас ... ... ... ... ... ... ... және туристiк аймақтың жағымды имиджiн қалыптастырады.
Шетел ... ... ... ... ... ... осыны бұрын түсiнген. Осының дәлелi ретiнде Испания, Франция, ... ... және ... да ... ... ... пен ... әр түрлi бағдарламалары, осы мемлекетке баратын туристердiң үлкен ағымы бола алады.
Туроперейтинг ненiң негiзiнде iске ... ... ... ... ... ... қалыптастыру үшiн бағдарламалық туризм ережелерiн бiлу қажет. Осының өзi кейбiр кезде жеткiлiксiз болады. Сонымен ... ... ... ... ... ... мен ағымдарға негiзделген осы сала қызметтерiнiң нормаларын бiлген жөн. Туроперейтингте өзiнiң дәстүрлерi де болады.
Ондаған ресейлiк ... ... ... ... ... туристердi жiберетiн туроператорлар ретiнде жұмыс iстейдi. Олар әр түрлi елдерге бағытталған (Испанияға, Грекияға, АҚШ қа, т.б.) маршруттық та, ... та ... ... ... бұл түрi ... ... ... Бiрақ нарықта мұндай түсiнiктер жоқ деп айтуға болады. Сонымен қатар, қзiргi туристiк ... ... ... ... ... ... болу үшiн бiр ел ... әлемдiк нарық қажет. Бiрақ бiздiң мемлекет әлемнiң жетiншi бөлiгi болып табылады және әр түрлi туристiк ресурстардың зор қорына ие. ... ... ... ... болмайды, себебi оларды шетелдiк бәсекелестер қолданады. Жағымды туристiк баланс ел экономикасына да, жергiлiктi халықтың өмiр сүру ... де әсер ... ... ... ... туристердi қабылдау бойынша өз отандық туристермiздi шетелге жiберу бойынша артта қалуда. Оған ... ... ... ... ... ел ... халықаралық нарық деңгейiне сәйкес туристiк өнiм ұсынбауы да әсер етедi.
Қазақстандық туроперейтинг кемшiлiктерiне келесiлер жатады:
- бiрқалыпты дамымаған ... ...
- ... ... әр ... ... ... туроперейтинг дәстүрлерiнiң болмауы;
- кәсiби және квалификациялы кадрлардың жетiспеушiлiгi.
Шынымен, кейбiр ... ... ... ... үйлерде сапасыз қызмет көрсетудi кездестiруге болады. Персонал ... ... ... ... бiлмейдi. Осының барлығы отандық туроперейтингке де тән болып келедi. ... ... үй ... ... ... деп айтуға болады және туристке жергiлiктi қалалық саябақ пен дәстүрлi өлкетану мұражайының қызметтерiнен басқа ештеме ... ... ... ... және ... қызметтердi қамтитын тартымды туристiк өнiмдi құрастыру - туроператордың ең маңызды қызметi болып саналады.
Туристiк ... ... ... ... ненi ... алатынын бiлу өте қажет. Сондықтан туристiк өнiмдi қалыптастыру тұтынушылық ... ... ... ... өнiмдi жобалаған кезде жеке жергiлiктi ресурстарға сүйенедi, бiрақ бүгiнгi заманауи халықаралық туризм қосымша туристiк аттрактивтiлiктердi құру ... жаңа ... өттi. Атап ... ... ... саябақтарды, сафари және рафитингтi, шоу мен фестивальдарды ұсыну. Осының барлығы құрылатын ресурстарға жатады және туристердi белгiлi бiр ... ... ... ... себебi болып табылады. Ал осы сипатта ресейлiк туристiк нарық халықаралық туристiк нарық талаптарынан артта қалуда.
Кейiнгi кездерi фантуризм ... ... ие ... оның ... ... ... ... куәсi болып қана қоймай, сонымен қатар қатысушы да ... ... тап осы түрi ... ... адамдар мен жастардың арасында үлкен сұранысқа ие. Фантуризм өзi таңдаған бiр ... ... көру ... ... ... демалысын қызықты өткiзгiсi келетiн адамдарға таптырмайтын туризм түрi.
Фантуризм ̶ бiр ... ... ... бiр ... бiр жерге барып көрумен байланысты туризм түрi. түсiнiгi XXI ... ... ... ... ... ... Ол ... ол туризмнiң жеке бағыты ретiнде қарастырылмады, ал оқиғалы туризм, спорттық туризм, ... ... және т.б. ... ... ... ... ... есептелiндi. Кейiннен ол туризмнiң бөлек саласы ретiнде таныла бастады. Бiрақ та фантуризм жас сала ... оның ... ... жатыр.
Фантуризмге спорттық сипаттағы бiрқатар шаралар жатады. Бiрақ та кез келген ... ... оған ... ... болмайды, яғни оған шаралар ұйымдастырылатын жерге белгiлi бiр мөлшерде пайда алып келетiндерiн ғана есепке алуымыз қажет.
Дәстүрлi демалыс пен жер ... ең ... ... ... ... уникалды турлар бiрте-бiрте улкен танымалдылыққа ие бола ... ... ̶ бұл ... ... ... ... жеке жағдайы мен ұмытылмас әсер. Фантуризмнiң басты ерекшелiгi ̶ бұл ... ... және ... ... Бұл ... және бiрқалыпты дамып келе жатқан туризмнiң бiр түрi.
Фантуризм ̶ ... ... ... және оны ... ... ... ... Фантуризмнiң мақсатты аудиториясы ̶ бұл ортадан жоғары табыс табатын қалталы туристер және бiрнеше ... ... бар ... ... жастардан құралған топтар. Фантурдың қатысушылары орналастыру орындарына, транспортқа, қоғамдық тамақтану мекемелерiне және әсiресе гид-аудармашының қызметiне жоғары талаптар қояды.
Туроператорлар өз ... жиi ... ... ... iрi iс-шараларға орындарды алдын-ала бiрнеше айлар бұрын броньдау қажет, олай болмаған жағдайда орындар қалмай қалуы ... ... тым ... ... ... ... дамытуды шетелдiк тәжiрибелерге сүйене отырып танымал спорт түрлерiнен жарыстарды жиi ұйымдастыру арқылы қол ... ... ... Қазақстан Премьер-лигасының командаларының жанкүйерлерi жыл өткен сайын артып, стадиондар ойын кездерiнде лық толып жатыр. Ақтөбе, Қайрат, ... ... ... футбол клубтарының жанкүйерлерi Қазақстандағы ең ұйымдасқан және саны жағынан алда тұрған командалар болып саналады ... ... 6. ... iрi клубтардың орналасуы (автормен құрыстырылған)
Қазақстанның футбол клубтары күн ... ... жаңа ... ... ... саны ... ... ие командалардан әлдеқайда төмен болғанымен, айтарлықтай өсімнің бары қуантады (кесте 5).
Кесте ... ... ... ... ... ... саны ... 791
Қайрат
20 466
Шахтер
10 541
Ордабасы
7 463
Ертіс
6 551
Тараз
6 375
Тобыл
5 304
Қайсар
4 065
Астана
3 391
Оқжетпес
1 042
Кез келген фантурды ұйымдастырғанда келесiдей факторлар ескерiледi: қонақ үйдiң орналасуы, оның ... ... ... ... мен тамақтану орындарының болуы, дүкендердiң болуы, қонақжайлылықтар, оқиға орнына жеткiзу, гидтiң және аудармашылардың қызметi. Осы ... ... ... тiкелей әсер етедi.
Фантурдың қатысушылары орналастыру орындарына, транспортқа, қоғамдық тамақтану мекемелерiне және әсiресе гид-аудармашының қызметiне жоғары ... ... ... да, фантуризмдi ұйымдастыру барысында келесi талаптарды ескеру қажет:
- Қонақ ... ... ... жерден алыс орналаспауы керек;
- Туристердi iс-шара өтетiн жерге апаратын транспорт өте ыңғайлы болуы керек;
- ... ... де ... асхана тағамдарын ұсынған дұрыс, өйткенi ол оқиғаға ерекше ұлттық колорит ... ... ... Егер оқиға қандай да болмасын спорттың бiр түрiмен байланысты болса, онда қонақ үйге жақын маңда сол спорт түрiне ... ... мен ... жабдықтарды сататын немесе жалға беретiн дүкен болуы тиiс[41].
Автордың ойынша, фантуризмнiң дестинациясы (сурет 7) келесi компоненттерден тұрады: оқиға (ивент) ... ... ... ... және ... ақпараттық туристiк орталықтар, қонақжайлылықтар, көңiл көтеру және қолжетiмдiлiк, олар өз кезегiнде ... орта ... ... ... болады.
атты бөлiмде фантуризмдi ұйымдастырудағы спецификалық ерекшелiктер көрсетiледi, сонымен қатар дестинацияның әлеуметтiк-экономикалық дамуындағы спорттық оқиғалардың ... баға ... ... ... - ... маңызды ынталандырушы факторлардың бiрi. Спорттық оқиғалар көптеген туристiк дестинациялардың маркетингтiк ... және ... ... ... әсер ... ... ... орта
Саяси орта
Технологиялық орта
Спорттық оқиға
Қонақжайлылықтар
Инфрақұрылым:
- орналастыру құралдары;
- тамақтану ... ... ... ... ... ... жетiмдiлiк
Ақпараттық туристiк орталық
жарнама мен жылжыту
Көңiл көтеру
Дестинация
Сурет 7. Фантуризм дестинациясының қалыптасуының ... ... ... ... ... және оның ... бiр ... әлеуметтiк-экономикалық дамуының факторларының бiрi болып табылады. Елдегi немесе елдiң кез келген бiр аймағында туризмнiң тұрақты дамуы үшiн тұрақты даму принциптерiне ... яғни ... ... ... ... мен экологиялық тепе-теңдiк балансын сақтай отырып, нақты да түсiнiктi концепциясын құрастыру қажет.
Жаңа және көп табыс түсiретiн туризм түрлерiнiң бiрi ... ... ... ... ұйымдастырушылық жүйесi (сурет 8), автордың ойынша, келесi элементтерден тұрады: фантуризмнiң функциялары, фантуризмдi дамыту есебiнен жұмыспен қамту сферасы, сонымен қатар ... ... ... ... ... және
ивент компаниялар
Қатысушылар - фантуристер
Туроператорлар мен турагенттер
Пайда
Салықтар
Әл-ауқатының жоғарылауы
Аймақтың ... ... пен ... ... ... мен ... ... салалар
Жұмыспен қамтуы
Функциялары
Туристердi тарту
инфрақұрылым дамуының катализаторы
Қалалық ортаның жандануына әсерi
Туристердiң шығындары өсiмiн ынталандыру
Қатысушылар тобы
Туризм
Фантуризм
Сурет 8. ... ... ... ... ... туризмнiң осы түрiне анықтама ұсынылды: фантуризм - бұл туризм инфрақұрылымының дамуына, қоғамдағы түрлi тап өкiлдерiнiң ... мен ... ... ... ... ... алып келетiн спорттық шараларға деген туристердiң қызығушылығын тудыратын туристiк iс-әрекеттiң түрi.
Канаданың Калгари университетiнiң ... ... Гетц ... ... ... ... оқиғаларды келесiдей жiктейдi:
- Мәдени салтанаттар (фестивальдар, карнавалдар, парадтар мен дiни оқиғалар);
- саяси және мемлекеттiк оқиғалар (жоғары деңгейдегi ... ... ... және ... ... оқиғалар және көңiл көтеру оқиғалары (концерттер, көрмеслер мен марапаттау салтанаттары);
- бiлiм және ... ... ... ... ... ғылыми премиялар және студенттiк олимпиадалар);
- спорттық оқиғалар (әуесқойлар мен кәсiпқой жарыстарға қатысушылар);
- жеке оқиғалар (жеке адамдар, отбасылар және ... ... үшiн ... ... ... тойлары және басқа да мерекелер);
- бизнес және сауда оқиғалары (шаралардың кең диапазоны: кездесулер, конференциялар, жәрмеңкелер мен көрмелер);
- ... ... ... ( ... ойындар, конкурстар және коммерциялық емес көңiл көтерулер)[42].
Оқиғалық туризм уникалды туризм түрi болып табылады. Өйткенi ол ... ... ... ... ... ... болашақта оқиғалық турларға қатысушылардың саны экскурсиялық турларға қатысушылардан асып түседi.
3.2 Астана қаласына бағытталған фантурдың ... және ... ... ... ұйымдастырып, қолға алып жатқан ұйымдардың аз болғанына қарамастан ол өз ... ... ... Оған ... көп, ... ... туристiк ел ретiнде өзiндiк имиджiн қалыптастыру мақсатында жыл сайын бiрнеше халықаралық спорт жарыстарын ... ... ... ... ... Және ол ... шетелдiк туристердi ғана қызықтырып қоймай, елiмiздiң түкпiр-түкпiрiнен ... ... ... ... ... жылдары түрлi себептерге байланысты футболдан Қазақстан Премьер-лигасы жылдам даму ... Оның ... ТМД ... ... және ... Еуропа елдерiнiң қазiргi кезде саяси тұрақты болмауы ... ... ... да ... ... Белорусь, Сербия, Болгарияның футболшылары мен Африканың көптеген елдерiнiң футболшылары Қазақстан Премьер-лигасының көркiн қыздыруда. Оның ... ... ... ел ... ... орасан зор күш жұмсауда және Қазақстан саяси ... да, ... ... да ... ел болып табылады. Қазақстан футбол чемпионатының әр ойыны тартысты өтедi және оны ... ... ... саны күрт өсуде. Әсiресе, Ақтөбе футбол клубының жанкүйерлерi өз ... ... ... ... ... 9).
Фантуризмді Қазақстанда дамыту үшін өзіміздің ұлттық құндылықтарымызды әлемге көрсете біліп, қайталанбас туристік өнім жасай алуымыз қажет. Қазақстанда ұлттық спорт ... өте көп, ... ең ... - ол ... ... Осы спорт түрін тамашалауды ынталандыруымыз тиіс. Ол үшін БАҚ ... және ... да ... ... күрестің әлемдік аренада танымал ете білуіміз қажет. Соңғы ... осы ... жету ... ... ... ... ... (сурет 10).
Сурет 9. Жанкүйерлердiң өз командасына қолдау көрсетуi
Сурет 10. Қазақстан барысы ... ... ... ... Қазақ күресінің әртүрлі тармақтарынан біреуі ғана сақталған. Республикалық және халықаралық сайыстар қазақ ... сол түрі ... ... ... ең негізгі міндеті - ұлттық күрестің дамуына ықпал етіп, қазақ күресін еліміздегі танымал спорт түрлерінің қатарына қосу. Төл күресімізді ... ... ... ... қазақ күресін спорттық ғылымның бір саласы ретінде зерттеуге жол ашу және ұлттық спортымызды жазғы Олимпиада ойындарының бағдарламасына енгізу де бұл ... ең ... ... ... ... мақсаттары:
- Қазақстан Республиксының Президенті Н. Ә. ... ... ... - жаңа ... ... ... жаңа мүмкіндіктері" аталатын жолдауында қойылған талаптарды орындау
- ... ... ... ... елдегі салауатты өмір салтын насихаттау;
- Жастарды ұлттық спортпен шұғылдануға ... ... ... ... ... ... Қазақстан халықтарының достығын нығайту;
- Ұлттық спортты бүкілхалықтық сипатта насихаттау;
Жобаның орындалу тәртібі:
"Қазақстан Барысы" турнирі 4 ... ...
1 ... ... кезеңде қатысушылар санына шектеу қойылмайды. Еліміздің әрбір ауылындағы талапкер ... бұл ... бақ ... ... ... ... кезеңде бірінші айналымда жеңімпаз атанған балуандар аудан көлеміндегі іріктеу сынынан өтеді.
3 кезең. ... ... ... ... ... мен ... ... бар екі қалада өтеді. Бұл кезеңде әрбір ... ... ... 4 ... ... Әр ... ... шыққан 2 балуан мен Алматы және Астана қалаларында жеңімпаз атанған балуандар финалдық кезеңге жолдама алады.
Кезеңдер арасында бүкілреспубликалық жиындар мен ... ... ... үздік балуандардың шеберлік сабағы өткізіледі.
4 кезең. жобасының жеңімпазын анықтайтын финалдық сын Астана қаласындағы "Сарыарқа" велотрегінде өтеді.
Биыл турнирдің ... ... 5 ... күні ... күнінің қарсаңында өтеді.
Қазақстан барысы жобасына фантур ұсынылды.
Астана қаласына жасалған фантурдың бағдарламасы
1-күн
13:20 - Алматы ... ... - ... ... ... - ... ... үйге жеткiзу, орналастыру
17:00 - кешкi ас iшу
19:00 - атты жалпы шолу экскурсиясы. Бұл ... ... ... ... ... көредi: Бейбiтшiлiк және келiсiм сарайы, Тәуелсiздiк алаңы және Тәуелсiздiк сарайы, Хазiрет Сұлтан мешiтi, ... ... ... - Бәйтерек монументi.
22:00 - қонақ үйде болу, түнеу.
2-күн
06:00-10:00 - қонақ үйде таңғы ас iшу
10:00 - атты ... ...
мұз ... ... ... ... велотрегiне бару
13:30 - Түскi ас iшу
15:00 - ... ... ... ... ... - ... үйге ... кешкi ас iшу
3-күн
06:00 - Туристердi ... ... ... ... - ... ... ... қаласына ұшу
08:45 - Алматы қаласында болу.
Тур барысындағы кейбiр экскурсиялық нысандардың сипаттамасы:
Астана Арена - Қазақстанның бас қаласы Астанада орналасқан стадион. Бұл ... 30 000 ... ... ... ... ... бар алты ... құрамына кiредi. Жылжымалы шатыры 5 минутта ашылып-жабылады.
"Астана Аренада" 2009 жылдың 3 шiлдеде ашылған болатын және бұл стадиондағы ең бiрiншi ойыны сол күнi ... ... пен ... ... ... командасы арасында өткен болатын. Бұл ойынның төрешiсi әйгiлi италяндық Пьерлуиджи Коллина болатын, ал доппен алғашқы соққыны Қазастанның президентi Нұрсұлтан ... ... ... Осы екi ... ... ... ... қатар, қонаққа шақырылған "жұлдыздарда" ойнаған болатын. Қазақстанның жастар құрама командасына -- Грузия құрамасының және ... ... ... ... Каха ... мен ... ... шабуылшысы Андрей Шевченко, ал құрамында -- ... ... ... ... Шаш және ... ... ... Азиада қысқы ойындарының салтанатты ашылуы осы "Астана Аренада" өткен болатын[43]. ... ... ... -- Астанадағы жабық коньки тебу стадионы. Шорт-трек, хоккей, кёрлинг және мәнерлеп сырғанаудан жаттықтыру және спорт жарыстарын ... үшiн ... ... ... ... ... тебу ... iшiнде 17-орынды иемденедi. Статион голландтық AD Sportwereld ... ... ... ... ... ... ... стадиондардың арасында бiрiншi орынды алады. Сонымен қатар қосымша фитнесс орталығы да бар, онда футзал, т.б. ... ... ... ... 1 ... ... -- 30000 ... (соңғы 2012 жылғы қараша айы бойынша).
республикалық велотрегi -- сыртқы көрiнiсi велошабандоздың бас киiмiне ұқсайтын Астана қаласындағы спорт ... жылы ... ... мұз айдыны қосылды және осы жерде қысқы Азиада кезiнде шорт-трекутен және ... ... ... өттi.
Бұл велотректiң құны шамамен 20 миллиард теңге. Кешеннiң ерекше формасы бiрден көңiл аудартады. Кешен iшiне велотректен ... ... ... баскетбол алаңдары, бiрнеше бассейндер мен фитнес орталығы орналасқан. Кешен сыйымдылығы 8000 орын.
2011 жылы ... ... ... ең ... деп ... калькуляциясы туристердiң минималды саны есебiнен құрастырылған (кесте 6).
Тур түрi: фантур.
Кесте 6
Астана қаласына жасалған фантурдың ... ... ... ... ... алып бару - алып келу
2. ...
3. ... экскурсиялық қызмет(мұражайға кiру
құны және гид-экскурсовод қызметi ... ... ... ... ... автобустар)
535 940
360 000
80 000
100 000
60 000
2.
Қосымша шығындар:
1. Қажет болған жағдайда трансфер ... ... ... 155 ... ... 1 + жол 2)
1 155 940
5.
Пайда, 15%
(жол 4 х 15%)
173 ... 2 + жол 3 + + жол 5) х 3% / ... ... ... 4 + жол 5 + жол 6)
1 369 826
8.
ҚҚС - мен, 12%
(жол 7 х ... ... ... + жол 8)
1 534 205
10.
Салымдар 10 %
((жол 9 - ... ... ... ... ... 9 + ... 031
12.
Турқызметтiң 1 туристке есептелгенi
жол 11/20
78 700
Сонымен, Астана қаласында 3 күн, 2 ... ... шығу құны 1 ... 78700 ... және одан ... оның iшiне туристердi тасымалдау, орналастыру, тамақтану және шолу экскурсиялары кiредi. Турдың бағасы туристтiң орналасу орнының деңгейiне және көлiк ... ... ... тұрады.
Сапарды ұйымдастыруды сайысына ғана емес, басқа да шараларға да ... ... ... ... ... ... футбол клубының матчтарына жүзеге асыруға болады. Бұл да кәсiпорынға мардымды табыс алып ... ... ... ақшалай ағын көлемi көрсетiлген (кесте 7).
Кесте 7
Бiр сапардың есебi
Атауы
Теңге
Теңге
Теңге
Теңге
Теңге
Адам саны
20
30
35
40
50
Тур бағасы
78 700
78 700
78 700
78 700
78 700
Болжалды ақшалай ағын
1 574 ... 361 ... 754 ... 148 ... 935 ... ... ... топқа арналғандағы мүмкiн болатын болжалды ақша ағынының ... ... ... көрсетiлген.
3.3 Қазақстанда фантурлардың даму болашағы
Қазiргi ... ... әлем ... жаңа тенденциялары пайда болып жатыр. Көптеген туристер тропикалық елге барып, күн астында жатудан гөрi жаңа нәрсе ... ... жаңа ... ... ... көредi. Бұл тенденцияға сай фантуризм жақсы дамып жатыр. Туристер жанкүйерлерге толы стадиондар мен ... ... ... ... ... енiп, ерекше көңiл күй алып шығады. Бұл рекреацияның кең таралған түрi. Сүйiктi командаларына қолдау көрсету бiр сәтке барлық ... ... ... өзiн ... бақытты сезiнуге жол бередi. Фантуризм ̶ бұл спорттық оқиғаларының куәсi болудың қайталанбас мүмкiндiгi. Осындай iс-шаралар әр адамның өмiр бойы ... ... ... ... жадында қалады.
Фантуризм ̶ салыстырмалы түрде жас, бiрақ та өте қызықты бағыт ... ... ... ... ... ... да бiр ... оқиғаға байланысты болады. Дәстүрлi демалыс пен жер шарының ең қызықты оқиғаларына қатысуды бiрiктiретiн уникалды турлар бiрте-бiрте улкен танымалдылыққа ие бола ... ... ̶ бұл ... ... ... ... жеке ... мен ұмытылмас әсер. Фантуризмнiң басты ерекшелiгi ̶ бұл ... ... және ... ... Бұл перспективтi және бiрқалыпты дамып келе жатқан туризмнiң бiр түрi. Фантуризмнiң мақсатты ... ̶ бұл ... ... табыс табатын қалталы туристер және бiрнеше жұптардан құралған топтар. Фантурдың қатысушылары орналастыру орындарына, ... ... ... ... және әсiресе гид-аудармашының қызметiне жоғары талаптар қояды. ... ... ... ... оның даму ... және ... және ұлттық экономикаға тигiзетiн үлесiне анализ жасау, Фантуризмнiң әлемдiк ... ... ... ... өте маңызды болып табылады. Бұл туризмнiң осы түрiн Қазақстанда дамыту потенциалын анықтауға мүмкiндiк бередi.
Қазақстанда жалпы ... ... ... дами ... ... фантуризмнiң де көрсеткiштерi жоғары болмайтындығын түсiнуге болады.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... жaсaу aрқылы фантуризмнiң дaму жaғдaйы анықталды ( кесте 8).
Кесте 8
Қазақстандағы фантуризмнiң ... ... ... ... Жоғары пайда түсiру қабiлетi
- Туризм индустриясының инфрақұрылымының ... ... ... ... ... ... ... жоғары қызығушылық, және оны Қазақстанда дамыту потенциалы бар:
- халықаралық жарыстардың көптеп ұйымдастырылуы;
- ел спортшыларының әлемдiк ... ... ... ... теңдессiз спорт кешендерiнiң салынуы;
- Қазақстандағы экономикалық жағдайдың жылдам өсуi ... жыл ... ... ... ... сатып алу қабiлетiнiң жоғарылауы;
- Қазақстандағы саяси тұрақтылық;
Барлық спорт ... ... ... ... ... ... және ... алғышарттардың болуы.
Әлсiз жақтары:
- Фантуризмдi дамытудың заңдық және нормативтiк-құқықтық негiзiнiң калыптаспауы;
- ... ... ... мен iрi елдi ... ... ... халықаралық талаптарға сай болмауы;
- Инвесторларға салықтық жеңiлдiктердiң көрсетiлмеуi;
- Қазақстанда фантуризмдi дамыту саясатының жоқтығы;
- Транспорт ... ... ... Кадрларды даярлау бағдарламасының қазiргi нарық талаптарына сай еместiгi.
Мүмкiндiктерi:
- Жаңа жұмыс орындарының пайда ... ... ... ... нарықта танымалдылығының артуы, бұл инвестициялардың түсуiн арттырып, бюджетке түсетiн пайданы өсiредi;
- Ұлттық турөнiмдi құрастыру
- Iшкi және кiру ... ... ... ... ... ... ... үшiн қолайсыз ел бейнесiнiң қалыптасуы
- Қазақстанның инвестициялық тартымдылығының төмендеуi
Қазақстан Республикасы фантуризмдi дамытуға мол ... бар ел ... ... ... ... ... ... спортшыларымыз өте танымал және бiздiң елде жыл сайын бүкiл әлем назарында болатын спорттық ... ... ... ... ... 2011 жылы ... және ... қалаларында өткен VII қысқы Азиада ойындары, 2012 жылғы Алматыда өткен ... ... әлем ... 2013 жылы ... өткен бокстан әлем чемпионаты, конькимен жарыс спортынан спринтерлiк көпсайыстан 2015 жылғы Астанада өткен әлем чемпионаты, 2015 жылдың тамыз айының 24-30 ... ... ... дзюдодан әлем чемпионаты және 2017 жылы Алматы қаласында өтетiн қысқы ... атап ... ... ... iрi ... оқиғалардың ел туризмiн дамытуға, әсiресе кiру туризмiнiң дамуына тигiзетiн әсерi мол. Және де осындай iрi ... ... ... ... ... өзiн ... әлемге танытады және соңғы кезде көп айтылып жүрген туристiк ел ... ... ... ... ... ... ... дамытудың бiрден бiр дұрыс жолы. Өйткенi, ол мезгiл таңдамайды, яғни жылдың кез келген ... ... ... ... ... Ал, ол үшiн ... барлық алғы шарттар бар, қысқы спорт түрлерiнен, жазғы спорт түрлерiнен де жарыстар ұйымдастырылады.
Дәстүрлi демалыс пен жер ... ең ... ... ... ... уникалды турлар бiрте-бiрте улкен танымалдылыққа ие болып жатыр. Фантуризм ̶ бұл бiтпес мереке атмосферасы, ... жеке ... мен ... ... Фантуризмнiң басты ерекшелiгi ̶ бұл көптеген жарқын және қайталанбас сәттер. Бұл перспективтi және бiрқалыпты ... келе ... ... бiр түрi.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келе, қазiргi кезде адам қызметiнiң әр түрлi формалары бар, олар ... ... ... және ... тануға бағытталған. Халық тұрмысының жақсаруы жаңа әлемдi ашуға адамның қажеттiлiгiн, соның iшiнде саяхатқа құштарлығын арттырады. ... ... - ... Туризм тек орын ауыстыру емес, ол көптеген экономикалық және әлеуметтiк аспектiлердi ... ... он ... туризм мықты дербес индустрияға айналды.
Қазiргi замандағы туризм алуан түрлi бағытта дамып жатқаны ... Күн ... ... ... түрлерiнiң саны артып келедi. Iрi-iрi туризм түрлерiнiң iшiнен жаңа бағыттар бөлiнiп шығып жатыр. Қазiргi туризм ... ... ... ... қозғалысты, жалпы туризмдi аумақтық ұйымдастыру мен дамуын жоспарлау үшiн ... Бұл ... мәнi - ... жеке ... бөлiп көрсету. Осы жұмыс барысында қазiргi туризм классификациясындағы фантуризмнiң орны анықталынды.
Шетелдiк туристер Қазақстанға үлкен қызығушылық танытады. Жыл ... ... ... ... артып отыр.
Айта кететiнi, елiмiз Азиада 2011, Универсиада 2017 сияқты халықаралық деңгейдегi ... ... ... олар Қазақстанды әлемдiк аренада өзiндiк тарихы терең, ... ... ел ... ... көмектеседi және де экономиканың модернизациясы мен қоғам өмiрiндегi жауапты шешiмдердi қабылдаудың басында болғысы келетiн ел ретiнде танытып, халықаралық нарықта Қазақстанға ... ... ... Сол ... ... iрi ... ... барысында, қазақстандық және шетелдiк туристердiң танысуы арқылы перспективтi дамып келе жатқан туризм түрi ретiнде ... ары ... ... ... ... пайда болады.
Қазақстан Республикасы фантуризмдi дамытуға мол мүмкiндiктерi бар ел ... ... ... әлемдiк аренада бiздiң спортшыларымыз өте танымал және бiздiң елде жыл сайын бүкiл әлем назарында болатын ... ... ... ... ... ... 2011 жылы ... және Алматы қалаларында өткен VII қысқы Азиада ойындары, 2012 жылғы Алматыда ... ... ... әлем ... 2013 жылы Алматыда өткен бокстан әлем чемпионаты, конькимен жарыс спортынан спринтерлiк ... 2015 ... ... ... әлем ... 2015 ... ... айының 24-30 аралығында Астанада өтетiн дзюдодан әлем чемпионаты және 2017 жылы ... ... ... ... ... атап ... болады.
Осындай iрi спорттық оқиғалардың ел туризмiн дамытуға, әсiресе кiру туризмiнiң дамуына тигiзетiн әсерi мол. Және де ... iрi ... ... ... ... Қазақстан өзiн барша әлемге танытады және соңғы кезде көп айтылып жүрген туристiк ел ретiндегi имиджiн қалыптастырады.
Дипломдық ... ... ... ... ... ... ... туризм классификациясындағы алатын орны анықталды. Қазақстанда фантуризмдi дамыту мүмкiндiктерi зерттелiп, негiзгi ... ... ... ... ... ... ... Дипломдық жұмыс бойынша алға қойылған мiндеттер орындалды.
Дәстүрлi демалыс пен жер шарының ең ... ... ... бiрiктiретiн уникалды турлар бiрте-бiрте улкен танымалдылыққа ие болып жатыр. Фантуризм ̶ бұл ... ... ... ... жеке ... мен ... әсер. Фантуризмнiң басты ерекшелiгi ̶ бұл ... ... және ... сәттер. Бұл перспективтi және бiрқалыпты дамып келе жатқан туризмнiң бiр түрi.
Сонымен, Қазақстанда фантуризмдi дамыту туризмдi дамытудың бiрден бiр ... ... ... ол ... таңдамайды, яғни жылдың кез келген мезгiлiнде жарыстар өткiзе беруге болады. Ал, ол үшiн елiмiзде барлық алғы ... бар, ... ... ... ... ... түрлерiнен де жарыстар ұйымдастырылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ТIЗIМI
1 Александрова А.Ю. Международный туризм: Учебник. - М.: ... ... ... ... А.В. ... виды ... ... пособие. - Ростов-на Дону, 2008.
3 Ердавлетов С.Р. Туризм тарихы. Дамуы және ғылыми зерттелуi: оқу ... - ... ... ... 2010. - 302 с., ISBN 9965-29-524-7
4 Шаповал Г. Ф. История туризма. Минск, 1999. - 226 с.
5 ... ... ... ... -- ... "Сөздiк-Словарь", 2006. - 384 бет.
6 Ведяев Ф. П. Мозг, эмоции, здоровье. - М.: Знание, 1983. - 420 с.
7 ... Л.А. ... и ... ... ... ... для ... Высш. Пед. Учеб. Заведений. - М.: Издательский центр , 2001. - 208 ... ... ... ... агенттiгiнiң ресми сайты / http://www.stat.gov.kz/ (кiру уақыты 26.03.2015)
9 Владимирский Б.С. Выбираю тропу: книга о туризме. - Киев
10 блог о ... ... / ... ... ...
11 ... И.В., ... Т.П., Квартальнов В.А. Туризм как вид деятельности: учебник. - М.: изд-во , 2005 г. - 66 ... ... М.М. ... ... и ... в туризме. - М.: изд-во , 2004 г. - с. 44
13 Ресми ... ... / ... (кiру ... 15.03.2015)
14 Дуйсен Г. М. Мировые тенденции развития туристско-рекреационной сферы // Известия НАН РК. Серия Общественные науки. - ... - 2006. - ... ... В.Г. ... туристской деятельности. - М.: Нолидж, ... ... ... мәдениет және спорт министрлiгiнiң спорт және дене шынықтыру iстерi комитетi / http://kk.sport.gov.kz/?p=4464
17 Қазақстан Республикасы мәдениет және спорт министрлiгiнiң спорт және дене ... ... ... / ... Шакен А.Ш., Ақтымбаева Ә.С. Туризмдегi кәсiпкерлiк iс-әрекет ... - ... ... ... ... Е.Н. Туроперейтинг: организация деятельности. - М.: Финансы и статистика, 2001.
20 Турфирма сайты / http://vip-traveluk.kz/ (кiру уақыты ... ... ... ... ... / ... (кiру уақыты 15.04.2015)
22 Нысанбаев Ә. : Ұлттық энцклопедия. - Алматы Бас ... 1998 жыл. - ISBN ... VIII ... Балабанов И.Т., Балабанов А.И. Экономика туризма: Учеб. пособие. -М.: Финансы и статистика, 2003. -153 с.
24 Папирян Г.А. Маркетинг в ... М.: ... и ... 2000. -157 с.
25 Александрова А.Ю. Международный туризм: учебное пособие для ... М.: ... ... 2001. - 464 с.
26 Шаповал Г. Ф. История туризма. Минск, 1999. - 226 ... ... ... ... / ... ... О.В. ... к оценке экономической эффективности событийного туризма/ О.В. Алексеева // Управление экономическими системами: электронный научный ... - 2011. - ... ... А.В. ... и возможности развития cпортивно - событийного туризма. // Концептуальные основы развития туризма и туристского сервиса. Сборник научных ... и ... ... ... ... ... СПбГУСЭ, 2005.
30 World Tourism Organization. Tourism Highlights 2000, second edition. -Madrid, August 2000.
31 Holloway J. Christopher. The business of tourism. Fourth edition. London, ... ... E. Tourism ... An ... and ... ... Approach. -New York, 1991. 665 c.
32 Сбор и обработка статистических ... по ... ... пособие № 1-4. Мадрид, 1995.
33 . Гуляев В.Г. Туризм: экономика, управление, устойчивое развитие: учебник / В.Г. Гуляев, И.А. Селиванов; ... ... ... ... - М.: ... ... 2008. - 280с.
34 Азар В.И., Туманов С.Ю. Экономика туристского рынка. - М., 1998.
35 Қазақстанның ресми туристiк порталы / ... ... ... ресми туристiк порталы / http://m.kazakhstan.travel/ (кiру уақыты 25.04.2015)
37 Зорин И.В., Квартальнов В.А. Туризм как вид деятельности: ... - М.: ... ... 2003.
38 Биржаков М.Б. Введение в туризм: Учебник. - М, 2003.
39 ... Азар В.И., ... С.Ю. ... ... рынка. - М., 1998.
41 Cпортивный Казахcтан: Энциклопедичеcкий cправочник, Алматы, 2007. - C. 26.
42 Пыхарев А.Н., ... А.А., ... М.Д. ... ... ... ... в ... Казахcтан. - Алматы. 1998. - C. 260.
43 ... № 8 - ... 2004. - C. ... Универсиада сайты / http://almaty2017.com/ru/
45 Азиада сайты / http://www.olympic.kz/astanaalmaty.php?id=949

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"қазіргі қазақ прозасындағы тақырыптық, жанрлық ізденістері"26 бет
Ақжан Әл – Машани және Геомеханика12 бет
Ақжан Әл-Машанидің ғылыми-танымдық публицистикасы63 бет
Драматургиядағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
М. Жұмабаевтың лирикалық өлеңдеріндегі психологиялық қырлары6 бет
Оқыту процесіндегі әдістер5 бет
Танымдық қызығу ерекшеліктері7 бет
Шыңғыс Айтматовтың «Борынды бекет» романындағы мәңгүрттену процесі50 бет
Ғалым Әл-Машанидің өмір жолы9 бет
Қазақтың қиял-ғажайып ертегілері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь