Швед “моделі”


Швецияға келгенде бірден біздің на¬зары¬мызды аударғаны әйелдердің де, ерлердің де зейнеткерлікке 65 жастан шыға¬тындығы болды. “Ойпырмай, бұл сонда қалай болғаны?” – деп ойлап үлгергенімізше, өзіміз алдымен қатысқан христиан ұйымы конференциясындағы баяндамашылар елдегі өмір сүру жасының ұзақтығы әйелдер арасында 79 жас екендігін жеткізді. Демографиялық мәселе де тоқырауға ұшырап тұрмағанға ұқсайды. Швеция халық санының өсуі жөнінен Еуропада Франциядан кейінгі екінші орында. Біз бұл жерде Франция мен Швециядағы халық өсімін елдегі бала туу көрсеткіштерінің артқандығынан емес, эмигранттардың көптеп келуімен байла¬ныс¬тырдық. Және де негізінен туу көр¬сет¬¬кішінің жоғарылауы да соларға тиесілі екен. Кейіннен анықтағанымыздай, Шве-цияда эмигранттар саны Франция¬дағыдай көп болмағанымен, халықтың түрлілігі жыл сайын артып отырған көрінеді.
Қызмет көрсету саласындағы қытай¬лық¬¬тарға, үндістер мен пәкстандықтар, түріктерге қоса Оңтүстік Еуропа және ТМД елдері азаматтарын да аз кездес¬тірген жоқпыз. Тағы бір мән бергеніміз “интернационалдық” жұптардың көбейе бастағандығы болды. Осы және басқа да жағдайлар, мәселен, азаматтық алу бары¬сын¬дағы қарастырылған жеңілдіктер “қар-тайып” бара жатқан кәрі құрлықтағы Швецияның демографиялық ахуалын біраз жеңілдеткен сыңайлы.
Демографиялық ахуалды қауқар¬лан¬ды¬¬ратын істің бір игі бастамасын Шве-ция¬дағы жәрдемақы төлеу жүйесінен көруге болады. Бұл тұрғыда жәрдемақы ата-ананың әлеуметтік жағдайына қара¬мас¬тан-ақ төленеді. Бала бір жасқа тол¬ған¬ға дейін 1050 крон (7 крон – 1 дол¬лар) алса, алтыншы баладан бастап 9714 кроннан асады. Бұл жерде жәрдемақыдан салық алынбайды және ол 18 жасқа дейін төленеді екен.
Келесі жәрдемақы түрі балаларға олардың ата-анасының табысы “төмен” (шамамен 117000 крон) деңгейде болып жатса, пәтерақыға жәрдем есебінде төле¬неді. Мәселен, 1 балаға – 2600 крон, әрі қарай әр бала сайын оның көлемі де ұл¬ғайып отырады. Жәрдемақы түрлері мем¬ле¬кеттік және муниципалитеттік бюджет¬тен төленеді.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ШВЕД "МОДЕЛІ"
Швецияға келгенде бірден біздің на - зары - мызды аударғаны әйелдердің де, ерлердің де зейнеткерлікке 65 жастан шыға - тындығы болды. "Ойпырмай, бұл сонда қалай болғаны?" - деп ойлап үлгергенімізше, өзіміз алдымен қатысқан христиан ұйымы конференциясындағы баяндамашылар елдегі өмір сүру жасының ұзақтығы әйелдер арасында 79 жас екендігін жеткізді. Демографиялық мәселе де тоқырауға ұшырап тұрмағанға ұқсайды. Швеция халық санының өсуі жөнінен Еуропада Франциядан кейінгі екінші орында. Біз бұл жерде Франция мен Швециядағы халық өсімін елдегі бала туу көрсеткіштерінің артқандығынан емес, эмигранттардың көптеп келуімен байла - ныс - тырдық. Және де негізінен туу көр - сет - - кішінің жоғарылауы да соларға тиесілі екен. Кейіннен анықтағанымыздай, Шве - цияда эмигранттар саны Франция - дағыдай көп болмағанымен, халықтың түрлілігі жыл сайын артып отырған көрінеді.
Қызмет көрсету саласындағы қытай - лық - - тарға, үндістер мен пәкстандықтар, түріктерге қоса Оңтүстік Еуропа және ТМД елдері азаматтарын да аз кездес - тірген жоқпыз. Тағы бір мән бергеніміз "интернационалдық" жұптардың көбейе бастағандығы болды. Осы және басқа да жағдайлар, мәселен, азаматтық алу бары - сын - дағы қарастырылған жеңілдіктер "қар - тайып" бара жатқан кәрі құрлықтағы Швецияның демографиялық ахуалын біраз жеңілдеткен сыңайлы.
Демографиялық ахуалды қауқар - лан - ды - - ратын істің бір игі бастамасын Шве - ция - дағы жәрдемақы төлеу жүйесінен көруге болады. Бұл тұрғыда жәрдемақы ата-ананың әлеуметтік жағдайына қара - мас - тан-ақ төленеді. Бала бір жасқа тол - ған - ға дейін 1050 крон (7 крон - 1 дол - лар) алса, алтыншы баладан бастап 9714 кроннан асады. Бұл жерде жәрдемақыдан салық алынбайды және ол 18 жасқа дейін төленеді екен.
Келесі жәрдемақы түрі балаларға олардың ата-анасының табысы "төмен" (шамамен 117000 крон) деңгейде болып жатса, пәтерақыға жәрдем есебінде төле - неді. Мәселен, 1 балаға - 2600 крон, әрі қарай әр бала сайын оның көлемі де ұл - ғайып отырады. Жәрдемақы түрлері мем - ле - кеттік және муниципалитеттік бюджет - тен төленеді.
Швецияның 9 миллионнан астам хал - қының басым көпшілігін, яғни 85 пайы - зын шведтер құрайды. Корольдік үкімет - тің саясаты да осы деңгейді ұстап тұру болға - нымен, олардың ана тілін жоғалту қаупі де жоқ емес. "Тілді сақтап қалу шаралары қолға алына бастады", - дейді біздің шведтік әріптесіміз Бонни Бернст - рум. Негізінен ана тілдерінде сөйлейтін бұл мемлекеттің "аурудың алдын алу" сая - сатын жүргізе бастағанына риза болдық.
Бірінші күнгі кездесуде тағы бір көзге шалынғаны, елдің өз баспасөзіне деген көзқарасы. Ол туралы шведтердің өздері "Баспасөз жер жүзінде жалпы алғанда төртінші билік болып есептелгенімен, іс жүзінде ол бізде бірінші", деп нық айта алады екен. Корольдіктегі баспасөздің барлығы жеке меншікте.
Гендерлік саясаттың соны соқпақ - тарын зерттеп жүрген біздерді, сонымен қатар шведтердің "бос уақыттарын" қалай өткізетіндіктері де қызықтырмай қойма - ды. Саналы және саламатты өмір сүруді салт еткен шведтер бұл тұста да бізге ерекше кө - рінді. Олар күн ұзақ жаяу жүр - генді, мұ - ражайларға барғанды, кемемен қыдырғанды, таза ауада көп болғанды ұнатады екен.
Байыптап қарай білсек
Келесі күнгі кездесуімізде Швеция - ның саяси-экономикалық және әлеу - меттік әлеуетімен таныстығымыз бас - тал - ды. Біздер модератор Томас таныстырған ақпараттарды таңдай қағып тыңдастық. Оның айтуы бойынша Швециядағы ішкі жалпы өнім 342 млрд. долларды құраса, мұның жан басына шаққандағы көр - сеткіші 37.245 долларға тең екен. Мұның бәрі негізінен салық саясаты мәде - ниетінің жоғары деңгейде жүргізілуінің оңды нәтижесі. Мемлекетте салық тө - леу - ден қашу сияқты теріс құбылыс жоқтың қасы.
Орташа жалақы айына 3620 долларды құраса, ол әйелдерде орта есеп - пен 3303 долларға, ал ерлерде 3950 дол - ларға тең . Осы жерде мына мәселеге назар аудару керек-ақ. Көптеген батыс елдерінде әйелдер мен ерлердің жала - қы - сында айтарлықтай айырмашылық бар. Сондықтан да бұл мәселені теңестіруге қол жеткізе алмай отырған шведтіктер "елімізде гендерлік мәселені толық шеше алмаудамыз" деп ағынан жарылды.
Швеция конституциялық монархия болғандықтан, ондағы жоғарғы билік номиналды түрде король Карл XVІ Гус - тав - тың иелігінде. Бұл елде сайлауда жең - ген партия үкіметті жасақтайтын болған - дықтан, өкілетті және атқарушы билік бір топқа біріктірілген. Сондықтан спикер рөлін премьер-министр ат - қарады. Шве - ция - дағы басқару иерархиясы мемлекеттік, аймақтық, муниципалитеттік болып 3 деңгейге бөлінеді.
Ел Парламенті - Рикстаг 349 депу - тат - тан тұрады. Олардың 47,3 пайызын әйелдер құрайды. Депутаттар түрлі заң - дар - дың шығарылуына бастамашылық жасайды және оны қабылдайды. Үкімет - тің жұмысына баға береді, сонымен қатар, премьер-министрді тағайындайды. Өз кезегінде 22 министрді премьер-министр тағайындайтынын айта кетуіміз керек.
Министрлердің 12-сі ер азамат, 10-ы әйел. Министрліктер парламенттің ше - шім - дерін орындайды, түрлі заң жоба - ларын дайындайды. Бұл орайда атқару билігіндегі үйлесімділік мынадай жағдайда өрбитіндігіне мән бердік. Мәселен, ай - мақ - тық басқармаларға тапсырмаларды министрлік емес, Үкімет береді. Соның өзінде Үкімет мемлекеттік органдар мен агенттіктердің ішкі жұмыстарына ара - лас - пайды. Яғни, бюджетті бекітіп, ортақ істің жемісті болуын қадағалап, оның алға басуына ықпал жасап отыратын жетекші тағайындаумен шектеледі екен. Осындай жетекшілердің саны 120 болса, оның 54 пайызы ерлер, қалған 46 пайызының әйелдер екендігін білдік.
Тағы бір айта кетерлік жәйт, елдегі 21 губернатордың 9-ы әйел.
Жоғары биліктегі әйелдер үлесінің үлгі тұтарлықтай екендігіне көз жеткізген біздер, ендігі жерде жергілікті биліктің тыныс-тіршілігін білгіміз келді.
Анықтағанымыз, мұнда да сайлау тіке - лей дауыс беру арқылы жүргізіледі. Төрт жылда бір рет қыркүйек айының үшінші жексенбісінде өткізілетін сайлау негізінде құрылған қалалық кеңес жергілікті жоғарғы орган болып табылады.
Қалалық кеңес биліктің атқарушылық функциясын муниципалитеттер арқылы жүзеге асырып, олар өз кезегінде табыс - тан түскен салық арқылы қаржыланады.
Бұл жерде муниципалитет қызметкер - лерінің сексен пайызын әйелдер құрайды.
Муниципалитет бюджетінің басым бөлігі (67%) денсаулық сақтауға, білімге, отбасыларына қамқорлық пен қарттар күтіміне жұмсалады екен.
Осы игілікті істердің бәрі Швецияны мекендеген 100-ден аса ұлт өкілдеріне тең - дей тиесілі. Бұған біз елде тұрып жатқан шведтер мен скандинавия - лық - тардан басқа, еуропалық нәсілдегі ұлт өкілдері ғана емес, осындағы 330 мыңдай мұсылмандардың да еңсесінің биік екендігін байқап, көз жеткіздік.
Гендерлік теңдік жөніндегі министр әрбір министрліктегі гендерлік саясат туралы жұмыстың әлсіремеуіне жан-жақ - ты ықпал етіп отырады. Бұған "құрғақ қа - сық ауыз жыртадының" кері келмеу үшін, шведтік нұсқасы бойынша осы гендерлік саясатты жүргізу мақсатында министрдің жалақысына 0,2 пайыз үстеме (ставка) қосылса, департаменттегі осы іске жауап - ты қызметкердің жалақысына 10 пайыз - дық үстеме ақы төленетінін және қосы - ңыз.
Бала туу демалысындағы аналарға жәр - демақы ретінде айлығының сексен пайызы төленеді. Аталған демалыстың алғашқы 120 күнінің 60-ы әкесіне, 60-ы шешесіне тиесілі болып табылады. Бұл жерде айлық жалақысы басымдау "әлди - дің" әкесінің "декретте" ұзағырақ болуы - на, әрине кәсіподақ ұйымдары аянбай атсалысады. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШВЕД ДАСТАРХАНЫ
IS-LM моделі
Леонтьев моделі
Кәсіптік білім берудің моделі
Верификация инфрақұрылымының аналитикалық моделі
Сұраныс және ұсыныс моделі
Актив бағаларының үзіліссіз моделі
Ғалам эволюциясының моделі
Кейнсиандық моделі
Білімді ұсынудың фреймдік моделі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь