Жануарлардың кейбір биологиялық ерекшеліктері. Комменсализм, симбиоз, паразитизм

I.Кіріспе
1.1. Жануарлардың кейбір биологиялық ерекшеліктері.

II.Негізгі бөлім
1.1.Жануарлардың сыртқы ортаға бейімделуі.
1.2. . Комменсализм, симбиоз, паразитизм.
1.3. Жануарлардың тыныштық, ұйқы, анабиоз кезеңдері.

III.Қорытынды
Ароморфоз — эволюция барысында ұзақ уакыт сақталып макроэволюцияда жаңа ірі жүйелік топтардың (тип, класс, отряд) пайда болуына әсерін тигізеді. Ароморфоз биологиялық прогреске жетудің негізгі жолы болып саналады. Өсімдіктердегі күрделі ароморфоздық өзгеріске — спора арқылы көбеюден тұқыммен көбеюге көшуін (ауысуын), гүлдің, жемістің пайда болуын мысал ретінде атауға болады. Ароморфоздың эволюцияның ең негізгі жолына: бір жасушалылардан көп жасушалыларға; екі қабатты организмнен үш қабаттыға; төменгі сатыдағы хордалылардан жоғары сатыдағы хордалыларға дейін дамуын атауға болады.Жануарлардың бүркеніш (жасырушы) реңі, өсімдіктердің тікенектері, безді түктері, скат пен камбала балықтарының су түбіне бейімделіп, жалпак пішіндінді болуы — идиоадаптация (аллогенез) мысалдарына жатады . Биологиялық ырғақ өсімдіктерде жапырақтар мен күлте жапырақшалардың тәуліктік және физиолгиялық өзгерістері (күзгі жапырақ тастау, қыста өркендердің қатаюы, т.б.) түрінде байқалады. Ал жануарларда биологиялық ырғақ әр түрлі физиологиялық-биохимиялық процестер (температура ауытқулары, гормондар бөлінуі, РНҚ синтезі, рибосома құрылуы, клеткалардың бөлінуі, т.б.) активтілігінің кезеңділігімен бейнеленеді. Жеке органдардың, тіндердің, клеткалардың тәуелсіз ырғақтары биологиялық құбылыстардың мерзімдік реттілігін құрайды, тірі организмдерде жүретін барлық процестердің үйлесуіне негіз болады. Биологиялық ырғақ тұқым қуалайды және табиғи сұрыпталу мен организмдердің бейімделгіштігінің маңызды факторы болып табылады. Биологиялық ырғақ пайда болу себептеріне қарай экзогенді және эндогенді болып бөлінеді.Экзогенді биологиялық ырғақ — организмнің сыртқы күш әсеріне, қоршаған ортаның мерзімдік өзгерістеріне жауабы.Эндогенді (дербес, ырықсыз) биологиялық ырғақ тірі организмнің өзінде туындайтын активті процестердің толқынына сәйкес қалыптасады. Ол қайтарымды байланыс механизмімен реттеледі. Осы байланыс тұйықталатын биологиялық құрылым деңгейіне қарай клеткалық, мүшелік, организмдік, популяциялық биологиялық ырғақтар болып жіктеледі. Жануарлардың белсенді қозғалысы, тыныс алу мүшелеріндегі күрделі өзгерістер (желбезек, өкпенің пайда болуы), балықтардан бастап құстар мен сүтқоректілерде жүрек құрылысының күрделенуімен қатар жеке веналық қан тамырлар мен артериялық қан тамырларға бөлінуі, т.б. Мұның бәрі де жануарлардың белсенді тіршілік етіп, сыртқы орта жағдайларына бейімделуін арттырады.
        
        Жоспар
I.Кіріспе
1.1. Жануарлардың кейбір биологиялық ерекшеліктері.
II.Негізгі бөлім
1.1.Жануарлардың сыртқы ортаға бейімделуі.
1.2. . Комменсализм, симбиоз, ... ... ... ... ... ... ... кейбір биологиялық ерекшеліктері
Ароморфоз -- эволюция барысында ұзақ уакыт сақталып макроэволюцияда жаңа ірі жүйелік топтардың (тип, класс, отряд) ... ... ... ... ... ... прогреске жетудің негізгі жолы болып саналады. Өсімдіктердегі күрделі ароморфоздық өзгеріске -- спора арқылы ... ... ... ... ... гүлдің, жемістің пайда болуын мысал ретінде атауға болады. Ароморфоздың эволюцияның ең негізгі жолына: бір ... көп ... екі ... организмнен үш қабаттыға; төменгі сатыдағы хордалылардан жоғары сатыдағы ... ... ... атауға болады.Жануарлардың бүркеніш (жасырушы) реңі, өсімдіктердің тікенектері, безді түктері, скат пен камбала балықтарының су ... ... ... пішіндінді болуы -- идиоадаптация (аллогенез) мысалдарына ... . ... ... ... жапырақтар мен күлте жапырақшалардың тәуліктік және физиолгиялық өзгерістері (күзгі жапырақ тастау, қыста өркендердің қатаюы, т.б.) түрінде байқалады. Ал жануарларда биологиялық ... әр ... ... процестер (температура ауытқулары, гормондар бөлінуі, РНҚ синтезі, рибосома құрылуы, клеткалардың ... т.б.) ... ... бейнеленеді. Жеке органдардың, тіндердің, клеткалардың тәуелсіз ырғақтары биологиялық құбылыстардың мерзімдік ... ... тірі ... ... ... ... ... негіз болады. Биологиялық ырғақ тұқым қуалайды және табиғи сұрыпталу мен организмдердің бейімделгіштігінің ... ... ... ... ... ырғақ пайда болу себептеріне қарай экзогенді және эндогенді болып бөлінеді.Экзогенді биологиялық ырғақ -- ... ... күш ... ... ... мерзімдік өзгерістеріне жауабы.Эндогенді (дербес, ырықсыз) биологиялық ырғақ тірі организмнің өзінде туындайтын активті процестердің толқынына сәйкес қалыптасады. Ол қайтарымды ... ... ... Осы ... ... ... құрылым деңгейіне қарай клеткалық, мүшелік, организмдік, популяциялық биологиялық ырғақтар болып жіктеледі. Жануарлардың белсенді қозғалысы, тыныс алу ... ... ... ... өкпенің пайда болуы), балықтардан бастап құстар мен сүтқоректілерде жүрек құрылысының күрделенуімен қатар жеке веналық қан ... мен ... қан ... бөлінуі, т.б. Мұның бәрі де жануарлардың белсенді ... ... ... орта ... ... ... 1.Жануарлардың сыртқы ортаға бейімделуі.
Жануарлардың қоршаған ортаға бейімделуі - дегеніміз тірі ... ... ... ... жағдайларында құбылысында, мінез-құлқы мен физиологиясында тірі қалуды жоғарылататын ерекшеліктерді иемдену қасиеті. Кезінде Ламарк тірі ағзалардың ... өмір ... ... орта ... ... ... болатынын байқады. Дарвин теориясында бейімделгіштік дамытылып, толықтырылды. Тірі ағзалардың әркайсысы өз табиғи ... ... ... көп ... ... сондай-ақ әркайсысы оған қарама-қайшылық көрсетпеуге тырысады. Тіршілік иелерінің барлығының міндеті - тіршілік үшін қүресте онша шиеленіссіз өтетін өз экологиялық ортасын ... ... ... нәтижелерінің бірі - тірі ағзалардың қоршаған орта жағдайларына бейімделгіштік. Қоршаған орта тек әлі табиғат қана ... ... ... өзара құрделі әрекеттесіп, біріне-бірі өзара ықпал көрсететін тірі және өлі зерзаттардың барлық құрамдас бөліктері. Орманда ... қоян ... ... түлкімен тікелей өзара әрекеттеседі. Алайда ол өсімдіктер арқылы топырақпен, топырақ ылғалдығының ... және тағы сол ... ... ... ... Кез ... жануарлар және өсімдіктердің бейімдеушілікке мысал бола алады. Бейімделе алмағандардың барлығы өліп бітті. Мәселен, шөлде өсетін өсімдіктердің жапырақтары ұсақ ... ... ... ... Бұл ... ... ... сақтайды. Көптеген бунақденелілердің реңі қоршаған ортаға сай келеді. Арамшөптердің түсі мен пішіндері көбінесе ... ... ... ... қоршаған ортаға бейімделуі мынадай жағдайлар бойынша жіктелінеді:
1) Қорек талғауға байланысты бейімделу.
Көптеген жануарлар қорек ... және ... үшін ... түр ішінде шиеленісуінен пайда болып, дарақтардың бір бөлігі қоректенудің жаңа көзіне ауысты. Үлкен шымшық ірі ... ... ... шымшық ағаш қабығы астындағы ұсақ бунақденелілерді жейді. Айдарлы шымшық қылкан жапырақтылардың тұқымын қорек етеді. Ал шөжешымшық және ... ... ... мөлшері сан алуан түрлерін аулайды. Сөйтіп шымшықтардың әр түрі ормандағы өсімдіктердің бір ... өмір ... ... ... төтенше табиғи жағдайлардағы тіршілікке байланысты кең өрісті бейімделу пайда ... ... мен ... ... суығына, ал шөлде тіршілік ететін жануарлар мен өсімдіктердің ылғал және жоғары температураның тапшылығына бейімделуін жеке ... ... ... ... ... әркайсысы арнаулы сапалар мен қасиеттерге ие болды. Қоршаған ортаның осы нақтылы жағдайларында сол қасиеттер олардың тіршілік етуін ... ... ... отрядқа жататын құстардың (күндіз қоректенетін жыртқыш құстар, түйеқұстар, пингвиндер, ескекаяқтылар, казтәріздестер, коқиқаздар және т. б.) аяғы мен тұмсығына назар ... ... ... ... ... ... екенін көресіндер. Қағанақты сүтқоректілер отрядтарында да (тұяқтылар, приматтар, жыртқыштар, пілдер, қосқанаттылар, ескекаяқтылар) сондай бейімді- ліктерді байқауға болады. Дарвин ... ... ... ... деп түсінді. Атап айтқанда сондықтан да су тереңінде өмір сүретін ағзалардын, ... дене ... ... ... ... (мысалы, акула, дельфин және сүйекті балықтар). Ал су түбіндегілердің (көзауық (камбала), жұпбалық (скат), ... ... дене ... - қысыңқы, жалпақ. Бірдей жағдайларда мекендеу нәтижесінде құрылысы айтарлықтай ұқсас болып келетін rолибри және ... ... ... ... мысал бола алады. Бұл құс пен көбелек бір аумақта өмір ... ... ... дәл сол ... ғана ... Соның нәтижесінде гүл үстінде қалбалақтап жүргенде оларды бірінен-бірін ажырату мүмкін емес. Сөйтіп, бейімделгіштік тірі ... ... ... алға ... жол ... ... ... паразитизм.
Комменсализм (фр. тілінен аударғанда - бірге тамақтану). Бір ағза ... ... ... ... ... оған ... зиян ... Комменсализм паразитизмге қарағанда симбиозға жақындау. Мысалы, жабысқақ - балық ірі ... ... ... да, ... ... ... және оның тамағынан қалған заттармен қоректенеді. Жер ... ... ... ... өлексе қоңызы және т.б.) гамазды кенелердің қозғалғыш дернәсілдері ... ... ... олар таралады.
Симбиоз (селбесу) дегеніміз - әр түрге ... ... екі ... ... ... ... ... Жануарлардағы симбиозға мысал шаян мен актинияның ... ... етуі ... ... шаянның арқасына бекініп оны атпа жасушаларының көмегімен қорғайды, ал актиния шаяннан қалған тамақ қалдықтарымен қоректенеді және оны қозғалыс құралы ретінде. ... ... ... ... симбиозға термиттер мысал бола ал; Олардың ас ңорыту жолдарында талшықтылар кендейді. Термиттер целлюлозаны гидролиздеуші ... ... ... ... ... қабілетті. Мұны олардың орнына талшықтылар ж ге асырады. Ал нәтижеде түзілетін қантты термиттер пайдаланады. Термиттер осы ішек фаунасынсыз ... ете ... (гр. ... - ... бір организмнің (паразиттің) екінші бір организмді (иені) тіршілік ортасы ретінде пайдаланып, сонда өсіп дамуы, қоректенуі. Паразит ... ... ... етсе ... ал ішкі ... мен тін, ... тіршілік етсе эндопаразит деп аталады. Паразитизм вирустар мен бактериялардан ... ... ... да, ... ... да кездеседі. Сондай-ақ, түгелімен паразиттерден ғана тұратын кластар мен отрядтар бар. ... ... ... жалпақ құрттардан трематодалар, моногенеялар, цестодалар, жәндіктердің ішінде бүргелер мен биттер, т.б. Жоғары сатыдағы ... ... ... ... және ... ... туыстарын айтуға болады. Жалпы бір организмде паразиттің бірнеше түрі тіршілік етеді, олар әр ... ... мен ... ... ... да, өзгеше қауымдастық паразитоценоз құрады. Паразиттің даму сатысының бір ... иесі ... ... тек ... ... өтетін болса, оны уақытша Паразитизм деп, ал дамуының көпшілік уақыты иесі организмінде өтетін болса тұрақты Паразитизм деп атайды. Паразиттер ... ... және ... ... ... деп ... ... тән ерекшелік тіршілік ету жағдайына байланысты оларда бір органдары (мысалы, ас қорыту, сезім жүйесінің, т.б.) жойылса, керісінше екінші бір ... ... ... бекіну, т.б.) күрделілене түседі. Паразитизм процесі кезінде паразиттердің дамуы бір ғана емес, бірнеше иеде өтуі ... ... ... ... ... адам мен ... туысына жататын маса; эхинококк ауруы қоздырғышының иелері адам мен ит, т.б. Паразитизм өсімдіктер арасында да кең ... ... мүк, ... ... ... арасында Паразитизм кездеспейді. Паразитизмнің табиғаттағы организмдер популяциясын реттеуде және сұрыптау процесінде маңызы болғанымен, адам ... ... ... өте көп зиян ... Паразитизм мәселелерін биология, медицина, ветеринария, агрономия, паразитология, вирусология, т.б. ғылым салалары зерттейді.
1.3. Жануарлардың тыныштық, ұйқы, ... ... ... кезеңі жануарлардың ұйқыға кететін немесе қыстау, яғни дем алу кезеңдері. Жануарлардың тыныштық ... аюды ... ... ... Аю ... тыныштық кезеңге өтіп, ұйықтау арқылы өзіне жиналған майлық қорлармен қоректеніп, қыста ұйықтап шығады. Жануарлардың тыныштық кезеңіне байланысты үлкен ... бар. Олар ... ... ... ... ... ұйқысы - жылы қанды жануарлардың қолайсыз жыл мезгілдеріне бейімделуі. Бұл кезде олар інінде, ағаш қабығы астында, топырақ ... ... ... ... ... қорын (салмағы 30 40% май болады) жинау арқылы тіршілігін жалғастырады.
Жануарлар ұйқысының бірнеше түрі бар:
1) тәуліктік (мысалы, жарқанаттар, колибр, т.б.);
2) ... ... шөл, ... ... ... (мысалы, зорман, суыр, сарышұнақ, т.б.) жазғы ұйқысы қысқы ұйқыға жалғасады, сөйтіп олар ұзақ ұйқыға кетеді. Жануарлардың ұзақ ұйқыға кетуінің бірнеше ... бар. Оның бірі ауа ... ... ... шілденің ыстығындағы қуаңшылыққа байланысты. Ұзақ ұйқыға кеткенде жануарлар қоректенбейді, сүтқоректілердің дене температурасы 5 7°С-қа дейін төмендейді. Бірақ организмде баяу да ... ... ... ... жатады; 3) ретсіз жануарлардың тіршілігінде кенеттен пайда ... ... ... ... ... кетуі (мысалы, ақтиін, жанат ит, қарлығаш, т.б.). Ұйқыға кеткен жануарлар оттектің жетіспеуіне де, денесінен шыққан түрлі улы ... ... де, ... ... да ... ... (гр. ... жандану, қайта тірілу) қолайсыз жағдайда организмнің тіршілік ... ... ... не ... ... кету құбылысы немесе эволюциялық даму жолында организмнің тіршілік ортасына физиологиялық бейімделуі; уақытша күй, мұнда өміршендік процесстердің баяулатылғандығы ... ... ... ... ... ... түсу ... ағзаның өмірдің күрт келеңсіз жағдайында тіршілік етуіне ықпал етеді. Анабиоз өсімдіктердің және ... ... ... Өмір сүру үшін ... жағдай туганда анабиозға түскен ағзалар белсенді өмірге қайта оралады.
Анабиоз құбылысы омыртқасыз ... ... ... ... жиі ... сондай-ақ омыртқалы жануарлар мен өсімдіктер арасында да кездеседі. Кептіру, мұздату, қыздыру сияқты әсерлерге спора түзетін бактериялар, көзге көрінбейтін саңырауқұлақтар, ... ... ... ... өте ... келеді. Анабиоз құбылысына мысал ретінде көптеген өсімдік тұқымдарының кептіргеннен соң ұзақ уақытқа өзінің өну ... ... ... ... ... Жануарлар арасындағы Анабиоз құбылысын 1701 жылы голланд ғалымы А.Левенгуг ашқан. Гидра, құрт, моллюска, қосмекенділер және ... ... ... ... кезінде денесіндегі судың 1/2, кейде 3/4 бөлігін жоғалтады. Анабиоз қоршаған орта температурасы 0°С-қа төмендеген кезде қысқы ... ... ... де ... ... ... кезінде жануарлардың организміндегі тін аралық сұйық мұзға айналмай, тек ... ... ... ғана ол ... ... Ал ... және ... молекулаларының құрам құрылымын бұзатын мұз кристалдары пайда болса, жануар қайта ... ... ... ... мен ... ... ... Анабиоз олардың жазғы ұйқысы мен құрғақшылық салдарынан болатын Анабиозға ұқсас. Анабиоз құбылысын ... ... ... қолдан жасап, оны құрғақ тірі вакцина, бактериялар, вирустар, ісік клеткаларын, адам организміне қайта отырғызылатын түрлі тін және мүшелерді ұзақ уақыт ... ... ... ... ... миды хирург.жолмен емдегенде адам денесін тоңазыту, сондай-ақ ғарышқа ұшқан ғарышкер организмінің зиянды әсерлерге төзімділігін арттыру үшін де Анабиоз құбылысының маңызы ... ... ... бейімделуі - дегеніміз тірі ағзалардың қоршаған ортаның нақтылы жағдайларында құбылысында, ... мен ... тірі ... жоғарылататын ерекшеліктерді иемдену қасиеті. Кезінде Ламарк тірі ағзалардың өздері өмір сүретін қоршаған орта жағдайларына бейімделуге мәжбүр болатынын байқады. Тірі ... ... өз ... ... ... ... көп ... алуға, сондай-ақ әркайсысы оған қарама-қайшылық көрсетпеуге тырысады. Тіршілік иелерінің барлығының міндеті - тіршілік үшін ... онша ... ... өз ... ... ... ... айтқанда, идиоадаптадиялық бейімделу арқылы микроэволюциялық процестер жүзеге асады.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биологиялық факторлардың микроорганизмдерге әсері4 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
Іле-Алатауы кейбір мүктерінен биологиялық белсенді заттарды алудың сызба-нұсқасын жасау және анализдеу56 бет
Азаматтық қорғаныс және жануарлардың жаппай қарулық зақымданудан қорғау60 бет
Алматы қаласының кейбір ағаш өсімдіктерінің салыстырмалы экологиялық ерекшеліктері27 бет
Антропогендік стрессорлардың өсімдіктер мен жануарлардың морфологиялық құрылысына әсері7 бет
Ауыл шаруашылығында бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың кейбір ерекшеліктері42 бет
Ауылшаруашылығындағы мал жануарлардың ағзасында ластағыштардың (пхб және ддт) таралу мониторингі63 бет
Бастауышта математиканы оқыту барысында пәнаралық байланыстарды іске асырудың кейбір жолдары48 бет
Дайын графикалық файлдарды қолдану.Image компоненті және оның кейбір қасиеттері18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь