Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығы: негізгі тенденциялары және даму мәселелері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САҚТАНДЫРУ ҚЫЗМЕТІНІҢ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Сақтандыру түсінігі, мәні және сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Сақтандырудың жіктелуінің сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.3 Сақтандыру қызметінің нарығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ АҒЫМДАҒЫ ЖАҒДАЙЫ

2.1 Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының қазіргі жағдайы ...27
2.2 «Казкоммерц.Полис» сақтандыру компаниясы акционерлік қоғамы туралы жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..45
2.3 «Казкоммерц.Полис» сақтандыру компаниясы акционерлік қоғамының негізгі экономикалық көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .47

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ

3.1 Қазақстан Республикасы сақтандыру нарығының даму мәселелері ... ... .52
3.2 Отандық сақтандыру нарығын жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... .60


ҚОРЫТЫҢДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 70


ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...72
Елімізде өтіп жатқан нарықтық қатынастар тек экономиканы дамыту үшін ғана емес, бүкіл қоғамдық өмір үшін де арасан зор маңызы бар екендігін республикамыздың тәуелсіздігінің 22 жыл ішінде атқарылған жұмыстар көз жеткізе дәлелдейді. Реформа қалыптасқан экономикалық қатынастарға елеулі өзгерістер енгізді және сайып келгенде әрбір саланың, соның ішінде сақтандыру саласының мүддесін қамтыды, сондықтан бұған дейін ынта-ықыластың уақыт өткен сайын әлсіремейтіндігін, қайта арта түсетіндігін өмір көрсетіп отыр.
Сақтандыру нарығы – бұл ерекше әлеуметтiк экономикалық құрылым және де ақша айналыс шеңберi. Сақтандыру сату-сатып алу кезеңдерiнде объектi ретiнде түседi, сондықтан да осы мақсатта сұраныс және ұсыныстың жүзеге асуын iс-әрекет көрсетедi. Сақтандыру нарығының пайда болуы мен дамуы, бұл ойламаған әр түрлi стихиялық апаттардан және қауiп-қатерден сақтау мақсатында, нысанға көмек көрсетуде, сонымен қатар ақшалай қамтамасыздандыруға арналған бағыт. Басқаша айтқанда, сақтандыру нарығы – бұл ақшалай қамсыздандыру ұйымдары және де ақша айналысының негiзiнде құрылады [2, 49 б.].
Сақтандыру нарығы қазіргі кезде экономиканың маңызды салаларының бірі болып табылады. Қазақстанда сақтандыру нарығы даму кезеңінде болғанына қарамастан, бұрын қалыптасқан. Содан бері ол дамып, сақтандыру жүйесі арқылы адамдарды кездейсоқ қауіп – қатерден қорғау мен әр түрлі мұқтаждықтарын қамтамасыз етуде.
Қайта өндіріс үрдісі табиғи күштер мен қоғамдық сипаттарды өзара әрекеттестіреді. Адам мен табиғат арасындағы қоғамдық қайшылықтар кездейсоқ сипатты жағымсыз салдар көрінісін туғызады.
Қоғамдық өндіріс пен әр түрлі әлеуметтік-экономикалық қарым-қатынастарға қатысты қауіп төндіреді. Осы фактілердің барлығы барлық әлемде сақтандыру қатынастарының пайда болуы мен дамуына әсер етті. Елуінші жылдардағы экономика қоғамдық өндірістің өсу қарқынымен қоса сақтандырудың өркендеу екпінімен сипат алды. Барлық қоғамдық өндіріс құрылымдарының іскерлік саласына төнген қауіп-қатер Қазақстанда сақтандыру нарығының дамуына әкелді. Технологиялық апаттар мен өндіріс саласында туындаған қауіптер, өзінің болашағына деген сенімсіздік республиканың көптеген тұрғындары үшін және де Қазақстан үшін ерекше маңызды.
Мүліктің жойылуы мен табыстың құлдырауына қатысты залалды қалпына келтіру кепілдігі адамдарды өмірдегі әр түрлі жағдайлардан сақтау мен қоғамдағы әлеуметтік – экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етуге ықпалын тигізеді. Сақтандыру компанияларының резервтері республикадағы экономиканың дамуын қаржыландыру үшін ірі масштабты инвестициялардың сенімді көзі болып табылады.
1. Бельгибаев А.К., Рахимбаев А.Б. «Теория и практика страхования» 2-е издание, Алматы, 2010 г.
2. Жуйриков К., Жуйриков Р., Назарчук И. «Страхование: теория, практика, зарубежный опыт» Алматы, 2000 г.
3. Г.И. Маянлаева «Сақтандыру ісінің теориясы және тәжірибесі», Алматы қ., 2011 ж.
4. Өсербайұлы С., Арзаева М.Ж. «Сақтандыру пәні бойынша оқу құралы», Алматы, 2011 ж.
5. «Қаржы» под. Редакции Ильясова К.К., Мельникова В.Д.
Алматы 2009 ж.
6. Жуйриков К.К. « Страховой бизнес» Алматы 2007 г.
7. О.Лер. «На пути к цивилизованному страховому рынку» журнал «Экономика Казахстан» 2010 г.
8. Микаэль П.Т. « Экономическое развитие» Москва 2009 г.
9. Страховое дело Москва 2007г. под.ред. Рейтмана Л.И.
10. Закон о страховании в РК Указа Президента РК. Имеющая силу закона «О Страховании» № 2475 от 3.10.2007 г.
11. Журавлев Ю.М. «Страхование во внешнеэкономических связях» М.2008 г.
12. Камынкина М.Г., Солицева Е.Е. « Перестрахование: практическое руководство для страховых компании» М.2009 г.
13. Рудницкии В.В. «Экономика организация страхового дело» М. 2003 г.
14. Аленчев В.В., Аленчева Т.Д. «Страхование валютных рисков банковских и экспортных коммерческих кредитов» М.2008 г.
15. Рубин Ю.Б., Солдаткин В.И. «Страховой портфель» М.2009 г.
16. Шихов А.К. «Страхование» 2010 г.
17. Зубцев А.Н. «Страховой маркетинг» М. 2008 г.
18. ҚР Президентінің 2010 жылғы 27 қараша №491 жарлығымен бекітілген бағдарлама Егеменді Қазақстан газеті 02.12.2010 ж.
19. ҚР –сы Президентінің «Сақтандыру туралы» заңы Егеменді Қазақстан газеті 22.12.2010 ж.
20. «Рынок страхования» журнал №2 2007 г.
21. 2004-2006 жылға арналған қаулы №729 01.06.2008 ж.
22. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2010 – 2014 жылдарға арналған стратегиялық жоспары.
23. Сумароков В.Н. Государственные финансы в системе макроэкономического регулирования. – М.: Финансы и статистика, 2006-224с.
24. Глущинко В.В., Глущинко И.И. Факторы развития современных финансы. М.: Рук. деп. В ВИНИТИ № 3067-В97 от 15.10.2011 г.
25. Қазақстан Республикасы Бюджеттік жоспарлау министрлігінің ресми сайты, http://www.minplan.kz/kz
26. Қазақстан Республикасы Статистикалық агенттігінің ресми сайты, http://www.kaz.stat.kz/Pages/default.aspx
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес жоғары мектебі
кафедрасы
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
Тақырыбы: ... ... ... курс ... ... ... студенті
Бирбаев Б.О.
Ғылыми жетекшісі:
оқытушы
_________________ Кукиев А.Ж.
Пікір сарапшысы:
Алмалы ауданының басқармасының, Қазынашылық департаментінің бастығы
_______________ Ақылбеков Б.Б.
Жұмыс қорғауға ... ... ... доцент
_________________Арзаева М.Ж.
Алматы 2013
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ..................................................................................................................3
* ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САҚТАНДЫРУ ҚЫЗМЕТІНІҢ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Сақтандыру түсінігі, мәні және ... ... ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ АҒЫМДАҒЫ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының ... ... ... ... компаниясы акционерлік қоғамы туралы жалпы сипаттама......................................................................................45
2.3 сақтандыру компаниясы акционерлік қоғамының негізгі экономикалық көрсеткіштерін талдау.....................................................47
* ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУ ... ЖӘНЕ ... ... Қазақстан Республикасы сақтандыру нарығының даму мәселелері.........52
3.2 Отандық сақтандыру нарығын жетілдіру жолдары.....................................60
ҚОРЫТЫҢДЫ....................................................................................................70
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ...............................................72
Кiрiспе
Елімізде өтіп жатқан нарықтық ... тек ... ... үшін ғана ... бүкіл қоғамдық өмір үшін де арасан зор маңызы бар ... ... ... 22 жыл ішінде атқарылған жұмыстар көз жеткізе ... ... ... ... ... ... ... енгізді және сайып келгенде әрбір саланың, соның ішінде сақтандыру саласының мүддесін қамтыды, сондықтан бұған дейін ынта-ықыластың уақыт өткен ... ... ... арта ... өмір ... отыр.
Сақтандыру нарығы - бұл ерекше әлеуметтiк экономикалық құрылым және де ақша айналыс шеңберi. Сақтандыру сату-сатып алу кезеңдерiнде ... ... ... ... да осы ... ... және ... жүзеге асуын iс-әрекет көрсетедi. Сақтандыру нарығының пайда болуы мен ... бұл ... әр ... ... ... және ... сақтау мақсатында, нысанға көмек көрсетуде, сонымен қатар ақшалай қамтамасыздандыруға арналған бағыт. Басқаша айтқанда, сақтандыру нарығы - бұл ... ... ... және де ақша ... ... ... [2, 49 ... нарығы қазіргі кезде экономиканың маңызды салаларының бірі болып табылады. ... ... ... даму кезеңінде болғанына қарамастан, бұрын қалыптасқан. Содан бері ол дамып, ... ... ... ... ... ... - қатерден қорғау мен әр түрлі мұқтаждықтарын ... ... ... ... үрдісі табиғи күштер мен қоғамдық сипаттарды өзара әрекеттестіреді. Адам мен табиғат ... ... ... ... сипатты жағымсыз салдар көрінісін туғызады.
Қоғамдық өндіріс пен әр түрлі әлеуметтік-экономикалық қарым-қатынастарға қатысты қауіп төндіреді. Осы фактілердің ... ... ... ... ... пайда болуы мен дамуына әсер етті. Елуінші жылдардағы экономика қоғамдық өндірістің өсу қарқынымен қоса сақтандырудың өркендеу ... ... ... ... ... ... құрылымдарының іскерлік саласына төнген қауіп-қатер Қазақстанда сақтандыру нарығының дамуына әкелді. Технологиялық апаттар мен өндіріс саласында ... ... ... ... ... сенімсіздік республиканың көптеген тұрғындары үшін және де Қазақстан үшін ерекше маңызды. ... ... мен ... ... ... залалды қалпына келтіру кепілдігі адамдарды өмірдегі әр түрлі жағдайлардан сақтау мен қоғамдағы әлеуметтік - экономикалық ... ... ... ықпалын тигізеді. Сақтандыру компанияларының резервтері республикадағы ... ... ... үшін ірі ... ... ... көзі болып табылады.
Нарықтық қатынасқа көшу бірқатар маңызды құрылымдық өзгерістерді туғызып, Қазақстан Республикасындағы сақтандыру жүйесіне ықпалын ... ... ... ... ... ... ... көшуі жүзеге асырылды. Қазіргі кезде шаруашылық субъектілерінің сақтандыру мүддесін есепке алып, жұмыстарын орындайтын жаңа ... ... ... үрдісі белсенді атқарылуда.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі, қоғамдық экономикалық қатынастар адам мен табиғаттың ... ... ... ... ... қатерлі сипатымен байланысты, бұл қатынастардың кездейсоқтық, көп жағдайларда бұрын ойда болмаған сипаты болады. Қоғамдық өндіріс ... ... бір ... ... ... ... ... ақшалай қайта бөлгіштік қатынастар пайда болады. Қоғамдық өндіріс үздіксіздігінің объективті талаптары, бір жағынан, қорғану, осы ... ... ... салдарларынан сақтану және басқа жағынан, бұл құбылыстардан болған шығыстарды өтеу ... ... ... ... ... жалғастыру, азаматтардың жекелеген санаттарының өмір тіршілігі мен әл-ауқатын қолдап ... ... ... жеке ... ... ... жеке және ... мүдделерін қорғау зор маңызға ие болып отыр. Қысқаша айтқанда, адам өміріне, қоғамдық өндірістің жүргізілуіне ... ... ... ... ... ... зор. Дәл осы себепке байланысты отандық сақтандыру нарығының дамуы, мемлекет және ... ... ... ие ... ... ғана әр ... стихиялық немесе техногендік апаттардың болуы салдарларынан пайда ... ... ... жабу ... бағыт.
Әрбір адамның өмір сүруінің маңызды бір жағдайы, ол өмірдің тыныштығы мен қауіпсіздігі. Алайда, ... бойы ... ... ... өндіріс үдерісінің бір уақытта табиғаттың стихиялық күштері әсерінен немесе жазайтайым жағдайлардың ... ... ... ... мүмкіндігін көрсетіп отыр. Осындай жағдай барысында объективті түрде үлкен тәуекелділік ... ... ... ... ... ... Тек қана сақтандырудың көмегімен әр түрлі адам өмірінің қызметтері көптеген апаттық ... ... ... ... [1, 3 ... үшін ... маңызды бағыттардың бірі отандық сақтандыру нарығының даму ... мен ... ... ұйымдарының заман талабына сай жұмыс атқаруы болып табылады. Қандай сапада отандық сақтандыру ұйымдарының жұмыс істеуін және ... ... ... осы ... ... қарастыру барысында түсінуге болады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты - сақтандыру және сақтандыру нарығы ұғымының мәні мен ... ... ... ... ... кездегі даму қарқыны мен мәселелерін қарастыру.
Осы мақсатқа қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... асырылады:
* ұлттық экономикадағы сақтандырудың экономикалық мәні мен түрлерін сипаттап талдау;
* сақтандырудың қалыптасуына шолу жасап, сақтандыру белгілері мен функцияларын ...
* ... ... ... ... ... көрсетіп жетілдіру;
* Қазақстан Республикасында сақтандыру компанияларының ... ету ... ... ... ... сақтандыру компанияларының кемшіліктерін анықтап, артықшылықтарын баяндау;
* ... ... ... компанияларының қызметіне шетелдік тәжірибені енгізілуін талдау.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі - Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығы мен ... ... ... ... ... ... ... пәні - ұлттық экономикалық жүйедегі сақтандыру компанияларының ... ... ... ... ... және ... негізі ретінде құқықтық және ақпараттық материалдар, Қазақстан Республикасының нормативтік актілері және заңнамалары, ҚР ... ... ... ... ... ... ... және сақтандыру компаниясының мәліметтері қолданылды.
Дипломдық жұмыстың құрылымы. Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш ... 24 ... 15 ... ... және ... ... ... құралған.
Дипломдық жұмыстың бірінші тарауында Қазақстан Республикасының сақтандыру қызметінің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... нарығының ағымдағы жағдайы мен сақтандыру компаниясы акционерлік қоғамының қызметіне талдау жүргізілді.
Дипломдық жұмыстың үшінші тарауында Қазақстан Республикасы ... ... ... ... мен ... жолдары қарастырылған.
Дипломдық жұмыстағы зерттеудін нәтижелері қорытындыда жинақталған.
* Қазақстан Республикасының сақтандыру қызметінің методологиялық негіздері
+ Сақтандыру түсінігі, мәні және ... - ... ... және ... ... ... жүйе ретінде өркениетті қоғамның барлық қызметтерін, сондай-ақ өмір деңгейін қамтиды. Ол қоғамның ... ... ... ... ... қызмет етуін қамтамасыз етеді және сақтандыру жағдайлары болған кезде азаматтардың табысына, өмір деңгейіне қолдау көрсетеді [3, 3 ... - бұл ... ... өз ... ... ... ... сақтандыру төлемі арқылы сақтандыру нарығында белгіленген, сақтандыру жағдайы немесе өзге де оқиғалар туындаған кезде жеке және ... ... ... ... ... ... қорғауға байланысты қатынастар кешені. Сақтандыру нарығы сақтанушы мен ... ... ... байланысты экономикалық қарым-қатынастарының жиынтығын қамтиды [3, 4 б.].
Экономика ғылымдарының кандидаты, Қазақ Ұлттық Университеті, Экономика және бизнес жоғары мектебінің доценті ... ... және ... Маия ... ... ... ... деп дәл анықтама берілген [4, 5 б.].
Сақтандыру нарықтық қатынастар жүйесінің маңызды элементінің бірі ретінде экономикада ... ... ... ... қаржылық қатынастар жиынтығын көрсетеді. Сақтандырудың кәсіпкерліктің түрі ретіндегі ерекшелігі - ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардың залалын және мөлшерінің орнын толтыру міндетімен байланысты кәсіпкерлік ... ... мәні ... ... ... ... оқыс оқиғаға ұшырағанға көмек көрсетілетіндігінде. Демек, сақтандыруды қолайсыз құбылыстар мен күтпеген ... ... ... жеке және ... тұлғалардың мүліктік мүдделерін қорғау және оларға материалдық залалды төлеу үшін мақсатты ақшалай қорларды құру және ... ... ... бөлгіштік қатынастардың айрықша сферасы деп қараған жөн.
Сақтандыру ... - ... ... заңдарының талаптарына сәйкес мемлекеттік өкілетті органының лицензиясы негізінде сақтандыру (қайта ... ... ... және ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметі [3, 4 б.].
Сондықтан да, түсінігінің мағынасы келесі бір ... ... ... қамтиды:
* қоғамдық қатынастың жүйесін;
* қызмет түрін;
* субъектінің бизнес түрін;
* субъектінің экономикалық мүддесін қорғау әдісін (1-сурет).
1-сурет. ... ... ... ... түрі
Субъектінің бизнес түрі
Субъектінің экономикалық мүдделерін қорғау әдістері
Мемлекеттік реттеу, заңнама, арбитраж, мемлекеттік бюджет, салықтар, сақтандырушылар қоғамы, кәсіби одақтар мен ... ... ... және т.б.
Қауіпсіздік, сақтандыру қажеттілігі, мүліктік мүдде, зиян, сақтандыру жағдайы, мен төлемдер, ... ... ... ... және ... мүддесі, менеджмент және маркетинг, бәсекелестік, андеррайтинг, тәуекелдікті басқару және ... ... ... ... келісімшарттар, сақтандыру өнімдері, аннуитеттер, технологиялар, басқарудың автоматтандырылған жүйелері және т.б.
Сақтандыру ісін ұйымдастыру, лицензиялау, ... ... ... және ... мекемесі, қайта сақтандырушы, объектілер, сақтандырудың салалары және нысандары, өзіндік сақтандыру тарифтері, жанрналар мен төлемдер; сақтандыру резервтерінің қалыптасуы және орналасуы, ... ... мен ... және ... ... Г.И.Маянлаева [3, 5 б.]
Сақтандыру қатынастарының қалыптасу алғышарттарына сақтандыру тәуекелі жатады, ол күтпеген қолайсыз жағдайлар ... зиян ... ... ... рөлі қоғамдық ұдайы өндірістің үздіксіздігін, кідіріссіз және теңдестірушілігін қамтамасыз етумен тығыз байланысты.
2-сурет. Субъектінің мүліктік мүддесі мен ... ... ... ... ... ... зиян (залал)
Сақтандыру мүддесі (сақтандыру тәуекелі)
Сақтандырулық қорғау (сақтандыру)
Дерек көзі: Г.И.Маянлаева [3, 5 б.]
Сақтандыру мәні оның функцияларынан көрініс табады. Олар сақтандырудың ... ... ... ... ... даралауға көмектеседі. Қаржы категориясы өзінің мәнін, негізін қайта бөлу функциясы ... ... Ал, бұл ... ... ... - ... ... және жинақтау функциялары арқылы өзінің нақты, ерекше көрінісін табады (3-сурет).
3-сурет. Сақтандырудың функциялары
Ескерту функциясы сақтандыру қоры ... бір ... ... ... және салдарын төмендетуге бағытталған.
Тәуекелділік - сақтандыру тәуекелі сақтандырудың негізгі бағытына сәйкес зардап ... ... және ... ... көмек көрсетумен байланысты залалдың мүмкіндігін анықтау қызметі.
Тәуекелділік функциясының шегінде кездейсоқ жағдайлардың салдарына байланысты сақтандыру ... ... ... ... бөлу ... ... ... сақтандыру резервтерін (активтерін) орналастырумен байланысты қызмет.
Жинақтау функциясы - ... ... ... ... ... ... ... дейін ақшалай жинақтауын сақтандыру.
Сақтандырудың функциялары
Бақылау функциясы - сақтандыру қорының мақсатты қалыптасуын және ... ... ... көзі: Г.И.Маянлаева [3, 6 б.]
Сақтандыру экономикалық категория ретінде келесі элементтерден тұрады: қауіп-қатерлі жағдай, қауіп-қатер оқиғасы, сақтандыру объектісінің құны ... ... ... сақтандыру сомасы, сақтандыру жарнасы, сақтандырушының зияны, сақтандыру төлемі.
Осы элементер арасындағы қарым-қатынас сақтандырудың ... ... ... (4 сурет).
4-сурет. Сақтандырудың ұйымдастырушылық құрылымы
Тікелей
Жанама
Сақтандыру оқиғасы
Тәуекелді жағдайлар
Тәуекелдің құнын ... ... ... ... құны ... ... ... бағасы)
Зиянды бағалау
Сақтандыру төлемдері
Сақтандыру жарнасы (төлемдер)
Тариф
Көлемді көрсеткіш
Жеңілдіктер үстемелер
Сақтандыруды қамтамасыз ету
Сақтандыру ... ... ... ... А.К. [16, 20 б.]
Философия көрсеткендей, принциптер дегеніміз - ол ... ... ... жүйенің негізі, ол белгілі бір ереженің барлық жүйеге әсерін таратушы және қорытушы ретінде қолданылады. Осыны ескере ... ... ... ... оның ерекшелігін, осы саладағы қаржылық қатынастардың ерекшеліктеріне баса назар ... ... осы ... болмысын белгілейтін принциптерді айқындайық [3, 7 б.].
Қазіргі кезде әлемдік тәжірибеде қолданылатын ағылшын құқығындағы сақтандырудың басты принциптерінің 5 түрі бар ... ... ... ... ... ... жоғары сенімділігінің болуы
Мүліктік мүдденің болуы
Сақтандыру принциптері
Суброгация - сақтанушының құқығын сақтандыру төлемінің ... ... ... беруі
Залалдың (зиянның) нақты көлемінде сақтандыру төлемдерін жүргізу
Залал (зиян) мен ... ... ... ... ... ... Ю.Б., Солдаткин В.И. [15,28 б.]
Іс жүзінде бұл принциптер клиент пен ... ... ... ... кезеңдеріне сәйкес келеді:
* сақтанушы мүдделі болмаса, қарым-қатынас болмайды;
* сақтандыру объектісі жайлы клиентке толық мәлімет берілмесе, тиімді келісімшартқа қол ... ... ... себебін түсіндірмей, орнын толтыра алмайды;
* орнын толтыру төлемақылары алдын-ала келіскен сома көлемінде, бірақ нақты залал сомасында ғана төленеді;
* ... ... ... ... сақтандырушы клиенттің барлық құқығын алады және кінәлі үшінші тұлғалардан өндіріп алады.
Сақтандырудың өз ерекшеліктері бар, ... ... ... ... ережелерге негізделеді:
* инвестициямен реттелген, сақтандыру қауіп-қатерінің бағасымен байланысты, табыстар мен шығындар арасындағы тепе-теңдіктің ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерге қол жеткізе алады;
* сақтандыру және қаржылық математикаға ... ... ... ... және сақтандыру тарифінің есебі, сақтанушылардың зияндарын өтеуге жеткілікті қаражаттың бағасы және де басқа ... ... мен ... ... ... мәліметтерді беру;
* сақтандыру келісімшарты мен нарықтың басқа да субъектілерінің арасындағы қарым-қатынасты реттейтін сақтандыру құқығына негізделген құқықтың ерекше саласы ... ... ... негізгі сызбасы
Сақтандыру сыйақысы ... ... ... ... бар жеке және ... тұлға)
Сақтандырушы (сақтандырушы делдал, сақтандыру компаниясы, ұйым)
Сақтандыру оқиғасы
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... есеп ... бағалау)
Сақтандыру сомасы (мүмкін болатын залады бағалау)
Сақтандырылған тұлғаға (сақтанушы немесе оның пайдасына келісім жасаған үшінші тұлға)
Бүгінгі таңда сақтандыру көбін қызықтырады. Әсіресе, ... ... ... ... ... ... ... қызықтырады. Ал басқа жағынан, сақтандыру халықтың сан алуан ... ... да ... - ... ... ... тұтынушыларды және т.б. Бұл топтардың көздейтін мақсаты қолайсыз коммерциялық жағдайға ұшырағанда өз қызметтерінің пайдасын (табысын) сақтап қалу (7-сурет).
7-сурет. ... ... ... түрі)
Сақтандырушы
сақтандыру қызметін жүргізуге лицензия алған ұйымдастырушылық-құқықтық нысандағы ... ... ... ... ... ... ... тұрған әрекеттілік қабілеті бар заңды және жеке ... ... ... ... ... ... төлемдері - мүліктік сақтандыру жағдайында іске асырылатын сақтандыру орнын толтыру төлем-ақылары; адамдармен сақтандыру ... ... ... ... - сақтандыру келісімшартымен немесе заңмен белгіленген ... Ол ... ... ... ... ... сақтандыру төлемақысын төлеп беру керек.
Сақтандыру жағдайы - орындалған сақтандыру оқиғалары.
Сақтандыру жарналары мен тарифтер.
Сақтандыру ... - ... ... б-ша ... ... ... сәйкес төлейтін ақшасы.
Сақтандыру тарифтері - сақтандыру объектісінің немесе сақтандыру сомасының бірлігінен төленетін сақтандыру жарнасы.
Сақтандыру сомалары - ... ... ... ... ... белгіленген ақша сомалары, осыған байланысты сақтандыру жарналары мен төлемақылары белгіленеді, егер келісімшартта немесе ... ... ... ... ... - мүліктік мүдде:
- сақтандырушының өмірімен, денсаулығымен, еңбекке бейімділігімен және зейнет жасымен байланысты (жеке сақтандыру);
- меншікті иелену, игеру, ... ... ... сақтандыру);
- жеке тұлғаның мүлкіне немесе жеке басына келтірген зиянды және де заңды ... ... ... ... ... (жауапкершілікті сақтандыру).
Дерек көзі: Жуйриков К.К. [6, 9 б.]
Сақтандырудың объективті түрде дамуы мемлекеттің ұзақ мерзімді мүддесіне сәйкес ... ... ... және ... ... ... ... Сақтандыру ісі өзінің даму тарихында қоғамның әлеуметтік-экономикалық міндеттерімен және мемлекеттің саясатымен әрқашанда тығыз байланысты болды.
+ Сақтандырудың жіктелуінің ... ... ... ... буындары сақтандырудың екі нысанын қамтиды, олар - міндетті және ерікті сақтандыру (1-кесте).
Сақтаныру нарығында сақтандырушы компаниялардың қызметіне жалпы сипаттама ... ... және ... ... ... белгілері бойынша жіктеуге болады [3, 25 б.]:
* сақтандырушының сақтандыру қызметінің аумақтық таралуы;
* сақтандыру компаниясы құрылатын меншік ... ... ... ... сақтандырушы қызметінің мақсаттылық сипаты;
* сақтандырушының ірі қауіп-қатерлерді сақтандыруға қатысуының ... ... ... ... ... ... және ... бөлінеді.
1-кесте. Қазақстан Республикасындағы міндетті және ерікті дәрежесі бойынша сақтандыру ісінің бөлінуі
Міндетті сақтандыру
Ерікті сақтандыру
-егінді, көпжылдық өсімдіктерді, ауыл ... ... ... және қозғалмайтын мүлікті, ауыл шаруашылығы, өнімдері мен тауарларын қолайсыз табиғи-климаттық ... ... ... аурулардан) және басқа апаттардан сақтандыру;
-автокөлік иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
-тасымалдаушының азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
-жеке нотариустардың азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
-соттарды ... мен ... ... ... ... мен аудиторлық ұйымдардың азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
-үшінші біреулерге зақым келтіру мүмкіндігі бар ... ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
-халықтың салымдарын сақтандыру.
Екі жақтың ынта білдіруіне байланысты жасалатын сақтандыру.
Ерікті сақтандырудың түрлері, шарттарыжәне тәртібі екі жақтың ... ... ... ... Г.И.Маянлаева [3, 26 б.]
2-кесте. Қазақстан Республикасында сақтандыру компанияларының қызметі және салаларынан тұрады
саласы
саласы
1
2
Өмірді ... - ол ... ... ... ... ... ... болған жағдайда немесе оның сақтандыру
мерзімі аяқталғанға дейін өмір сүруіне я болмаса сақтандыру келісімшартында көрсетілген жасқа жетуіне байланысты сақтандыру төлемін ... ... ... жеке ... түрлерінің жиынтығы.
- сақтандырылған адам қайтыс болған, еңбекке қабілеттілігін жоғалтқан ... ... ... ... ... ... оқиғаға немесе ауруына байланысты денсаулығына зақым келтірген ретте оған атап көрсетілген сомада немесе ... ... ... немесе толық көлемінде өтеу үшін сақтандыру төлемін жүзеге асыруды көздейтін жеке сақтандыру түрлерінің жиынтығы.
Аннуитеттік ... - ... ... ... (жалпы немесе кәсіби) жоғалтқан, жұмысынан айырылған немесе ... ... ... жеке ... ... ... әкеліп соғатын жағдайларда жүйелі түрде зейнетақы немесе рента түрінде сақтандыру төлемдерін төлеуді ... ... ... жеке ... ... ... құралын сақтандыру - көлік құралын иелену, пайдалану, басқарумен байланысты сақтанушының мүліктік мүддесіне зиян (ұрлау, жоғалту) келтірген жағдайда шығындарының бір ... ... ... ... ... ... көздейтін сақтандыру түрлерінің жиынтығы.
Медициналық сақтандыру - сақтанушының ... ... ... ... ... ... ... жағдайында шығындарының бір бөлігін немесе толық өтеуді жүзеге ... ... жеке ... ... ... ... сақтандыру - сақтанушының мүліктік мүддесіне жүк ... ... ... ... ... ... бір бөлігін немесе толық өтеуді жүзеге асыруды көздейтін, сақтандыру төлемдерін өтейтін сақтандыру түрлерінің жиынтығы.
Мүлікті сақтандыру - ... ... ... ... болған жағдайда сақтанушыға немесе шарт пайдасынан жасалған басқа бір адамға сақтандырылған мүлікке келген шығындарды немесе сақтанушының шартта белгіленген ақы ... ... ... ... ... ... ... бағытталған сақтандыру түрі.
Кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру - ... ... ... ... ... көрсетілген жағдайларда сақтандыру төлемдерін өтеуге бағытталған сақтандыру.
Көлік иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру - ... ... ... оқиғасы болған жағдайда, үшінші тұлғаға көлік құралын пайдалану кезінде келтірген шығындарды немесе сақтанушының ... ... ақы ... өзге де ... ... тигізген залалдарды өтеуге бағытталған сақтандыру.
Келісімшарт бойынша АҚЖС - Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 812-бабында көрсетілген жағдайларды ... ... ... ... ... ... Г.И.Маянлаева [3, 27 б.]
Залал тигізгені үшін АҚЖС - Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 811-бабында көрсетілген жағдайларда сақтандыру ... ... ... ... ... - азаматтардың жеке табыстарын қорғау немесе жеткілікті тұрмыс деңгейіне жеткен жағдайды сақтандырушылық қорғау көмегімен жүзеге ... ... ... Жеке сақтандырудың объектілері ретінде адамдардың өмірі, денсаулығы және еңбек қабілеттілігі қарастырылады. Болу мүмкіндігіне байланысты оқиғасы нәтижесінде келісімшарттың аяғына ... өмір ... ... ... ... немесе сақтандыру мерзімі біткенге дейін сақтандыру оқиғасының болуы [5, 19 б.].
Жеке сақтандыру бойынша сақтанушылар болып жеке тұлғалар және заңды тұлғалар да бола ... ал ... ... тек жеке ... ... ... ... - сақтанушының пайдасына келісімшарт жасағанда мүдделі сақтандырушы болу қажет: ата-ана балаларын сақтандыруда, жұмыс беруші жұмысшыларды сақтандыруда.
3-кесте. Жеке сақтандырудың ... ... ... ... ... айдан 20 жылға дейін, әдетт 1 жыл
Мерзімі біткен жағдайда, ... ... ... ... зиян келуі жағдайында
Жазатайым жағдайдан сақтандыру
1 айдан 5 жылға дейін, ... 1 ... ... ... ... ... болуы, жазатайым оқиғада денсаулығына зиян келтірілген жағдайда
Жұмысшыларды жазатайым жағдайдан ұжымдық сақтандыру
1 айдан бастап
Жазатайым жағдайда денсаулығына зиян келтірілсе, ... ... ... ... ... ... ... түрлі қауіп-қатерді сақтандыру
1 айдан бастап
Келісімшартта көрсетілген оқиғаларнәтижесінде денсаулығына зиян ... ... ... уланған жағдайда
Дерек көзі: Бельгибаев А.К., Рахимбаев А.Б. 2-е издание [1, 13 б.]
Жазатайым жағдайдан балаларды ... ... ... баланың денсаулығына зиян келтірілген жағдайда, қатты уланған жағдайда, жазатайым жағдайлардан бала қайтыс болғанда ... ... - ... ... ... немесе ол сақтандыру мерзімі біткенге дейін не сақтандыру келісімшартында белгіленген ... ... өмір ... ... ... ... ... асыруды көздейтін сақтандыру түрлерінің жиынтығы болып табылады [2, 11 ... ... жеке (бір ... ... ... ... ... адамды немесе коллективті сақтандыру). Ол және дейін өмір сүрумен ғана емес, жазатайым жағдайлардан ... ... ... ... ... ... аралас сақтандыру деп аталады және қосымша мақсаты бар - жазатайым жағдай болған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... оның мүліктік мүдделерін қорғауды білдіреді. Өмірді сақтандыру сақтандырушының сақтандыру түрлерінің түрлері үшін бөлек-бөлек ... ... ... ... және де ... ... ... құрамдастырылады.
Өмірді сақтандыру әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешуге мүмкіндік береді.
Өмірді сақтандыру келісімшарты ... ... ... ... сақтандырушының белгілі бір ақша сомасын сақтанушының сақтандыру сыйақысына айырбас ретінде ... ... ... ... ... түрде бекітілген келісімнен тұрады. Келісімшарттың бекітілуі сақтандыру полисін рәсімдеу арқылы расталады [2, 15 ... ... ... ... жағдайларда күшін жояды:
* сақтандыру оқиғасы болған жағдайларда;
* ... ... болу ... ... сыйақылар төленбеген жағдайда;
* сақтандыру келісім шартын сатып алған жағдайларда.
Өмірді сақтандыру келісімшартын сатып алу сақтанушының ырқымен ол ... ... ... орын алады. Бұл ретте, сақтанушы сақтандырушының істі жүргізуге жұмсаған шығындарын шегергенде келісімшарт бойынша сақтандыру жарналарының есебінен жинақталған қор ... ... ... ... ... ... үшін ... алу операцияларының жүргізілуі мүмкін емес.
Сөйтіп, өмірді сақтандыру келісімшарттарының өзіне тән экономикалық мүдделері бар [2, 16 ... ... ... ... ұзақ мерзімді түріне жатады, сақтандыру полистерінің күші 15-20 жылға дейін және одан әрі мерзімге созылады;
* өмірді сақтандыру сақтандырушы компаниялардың қаржылық ... мен ... ... ... ... ... оның ... сақтанушылар төлейтін сыйақылардың капиталдану процесі қолданылады;
* өмірді сақтандыру негізінен алғанда табысы шығысынан біршама артатын және ... ... ... ... ... ... ... қосымша табыс алу үшін инвестициялауды көздейтін халықтың орташа жігіне ... ... ... өзінің жинақтаушы және сақтаушы функциясы арқылы инвестициялар нарығын қалыптастыра бастайды;
* халық пен жұмыс берушілерді өз ... ... ... ... ... несие алу немесе несиелер алу арқылы сақтандыруға мәжбүрлейтін заңнамалық және экономикалық тетіктер жоқ.
Елдегі жеке басты сақтандыру ... ... ең ... ... ... ... ... мемлекеттік мәселелерді шешу үшін қаржы табу мәселесі бірінші кезектегі қажеттілік.
Екіншіден, жеке басты сақтандыру мемлекеттік әлеуметтік кепілдіктері тапшылығының орнын жабады.
Үшіншіден, сақтандыру ... ... көп ... ететін және ғылыми негізделген салалардың бірі ретінде жаңа жұмыс орындарын қалыптастырады.
Жеке басты сақтандыруды ... - ... ... тұрақтылықтың маңызды элементі, экономика үшін инвестициялық ресурстардың көзі, бюджеттің әлеуметтік бағдарламаларға арналған шығыс бөлігін азайтудың тетігі және тағы бір ... - ... ... ... мен ... ... белсене ат салысатын болады.
Қазақстан Республикасының аумағында сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... жалпы сақтандыру саласына жатады.
Сақтандырудың осы түріне қатысты жазатайым жағдай деп ойда жоқта болған, сақтандырылушының денсаулығына нұсқан келтірген немесе оның ... ... ... ... ... [3, 39 ... ... сақтандыру келісімшарты кез-келген мерзімге немесе сақтанушының белгілі бір ... ... ... жол ... болған және т.б. жағдайларда жасалуы мүмкін. Нақты келісімшарттың ... болу ... екі ... келісімі бойынша белгіленеді.
Сақтандыру келісімшарты күшінде болған кезеңде сақтанушының негізгі міндеттері:
* сақтандырушыға қауіп-қатер деңгейін ... үшін ... бар ... ақпаратты хабарлау;
* сақтандыру жарналарын уақытында төлеу;
* сақтандыру оқиғасы орын алған жағдайда, болған жағдайды бұрмалаусыз тіркеуге мүмкіндік беретін өзіне мәлім кез-келген ... ... ... ... ... ... ету.
Жазатайым жағдайлардан сақтандыру келісімшарты мынадай жағдайларда тоқтатылады:
а)келісімшарттың әрекет мерзімі біткен уақытта;
ә)сақтандырушы өз міндеттерін ... ... ... ... адам қайтыс болған жағдайда;
в)сақтанушының сақтандыру жарнасын төлемеген жағдайында сақтандырушының талабы (ықыласы) бойынша;
г)сақтандырушының сақтандыру ережесін бұзуына байланысты сақтанушының талабы (ықыласы) бойынша;
д)екі ... ... ... ... адам ... ... ... өз міндетіне алмаса, сақтандырушы заңды тұлғаның жойылуына байланысты.
Жазатайым жағдайлардан сақтандыру кезінде сақтандыру келісімшарты күшінде тұрған ... ... ... ... ... деп ... адамның жалпы еңбекке қабілеттілігін уақытша жоғалтуы;
ә)сақтандырылған адамның жалпы еңбекке қабілеттілігін ... ... ... жарақат алудан, қатты уланудан немесе басқа жазатайым ... ... ... ... ... есептелмейтіндер:
а)сақтандырылушының қасақана қылмыс жасап, сақтандыру оқиғасына себепші болуы;
ә)пайда алушының сақтандыру оқиғасын көздегенжәне себепші болған қасақана ... ... ... ... ... ... сақтандырылушыны сондай халге душар еткен жағдайлардан басқа оқиғалардың бәрінде оның өзін-өзі өлтіруі;
в)сақтандырылған адамның өзіне-өзі қасақана жарақат жасауы.
Сақтандыру жарнасының бір ... алу үшін ... ... бұрын бұзу үшін сақтанушы сақтандырушыға төменде көрсетілген құжаттарды ұсынады:
* сақтандыру полисі;
* сақтандыру жарнасының бір ... ... ... ... жеке ... ... құжат.
Сақтандыру оқиғасы бола қалған жағдайда сақтандыру төлемінің мөлшері сақтандырылған адамның жалпы еңбекке қабілеттілігінің қаншалықты жоғалтқанына қарай анықталады.
8-сурет. ... ... ... түрлері
Жазатайым жағдайлардан сақтандыру
Ерікті
Міндетті
Ұжымдық
Жеке
Жолаушыларды сақтандыру
Өндірісте және кәсіби аурулардан, жазатайым жағдайдан сақтандыру
Мемлекеттік қызметкерлер-ді ... жеке ... ... ... [3, 41 ... ... - халықтың денсаулығын сақтаудағы мүліктік мүдделерді әлеуметтік қорғаудың бір нысаны [3, 45 ... ... ... - ... ... бола ... жағдайда азаматтардың жинақталған нысаналы қаржы есебінен медициналық көмек ... ... ... ... ... алу ... ... Заңнамаға сәйкес медициналық сақтандыру міндетті және ерікті түрде жүргізіледі [3, 45 б].
Жүзеге асырылуының ұйымдық, экономикалық және ... ... ... ... медициналық сақтандыруға (ММС) мемлекеттік сақтандырудың мынадай сипаттары тән:
* елдің бүкіл халқын қамтиды;
* медициналық көмек көрсетудің шарттары және көлемі кепілдік беретін ... ... ... ММС ... ... ... ... мен пайдалану заңнама негізінде жүзеге асырылады;
* ММС-ті сақтандырушы коммерциялық емес медициналық ұйымдар негізінде жүргізіледі.
Сақтандыру оқиғасы - ... ... ... ММС ... ... ... көмек (қызмет) көрсетуді қажет ететіндей ауруға шалдығуына, денсаулығының бұзылуына немесе оның белгілі бір жағдайына байланысты ММС жүйесіне ... ... ... бірінен көмек сұрауы [3, 45 б.].
ММС бағдарламалары осы сақтандыру субъектілерінің қарым-қатынасын ұйымдастыру бойынша негіз болып табылады және тиісті сақтандыру полисі және ... ... ... ... бар ... азаматқа кепілдік ретінде берілетін ең аз мөлшердегі қажетті медициналық ... ... ... медициналық сақтандыру (ЕМС) ММС бағдарламалары негізінде жүргізіледі және сақтандырылған адамдардың ММС бағдарламаларында көзделгеніне қосымша ... ... пен ... да ... ... ... етеді.
ЕМС-тің мақсаты - сақтандырылған адамдар ауырған, денсаулығына зақым келген жағдайда оларға ММС бағдарламасына енгізілмеген, бірақ ЕМС бағдарламаларында ... ... ... пен қызмет көрсетілетініне кепілдік беру [3, 46 б.].
Бұл ретте медицина ... ... ... ... жеке тұлғаның шеккен шығындарын сақтандырушыларға толық немесе ішінара қайтаруға кепілдік беріледі. Алайда сақтандырушыларарасындағы ... ... ЕМС ... ... медициналық қызмет тізбесі мен оның әр түрлі құрамын неғұрлым кең қамтуға мәжбүрлейді.
Олардың бір ... ММС ... да ... ... медициналық сақтандырудың негізгі түрлері:
* Экономикалық салдары бойынша:
* емдеумен, ... ... ... ... ... ... ... душар болуға байланысты табыстың шығысын сақтандыру.
* Әдістемелік-сақтандырушылық салдары бойынша:
* үй (отбасы) жандарын амбулаториялық емдеуге;
* ауруханада ... ... ... ... мамандандырылған анықтамаға (диагностика);
* дәрі-дәрмек алуға;
* маман дәрігерлерге көрінуге;
* протездеуге;
* көзілдірік, жанаспалы көзәйнек алуға;
* екіқабат болуға, босануға байланысты шығындарға;
* ... ... ... ... ... байланысты шығындарға.
* Сақтандыру өтемінің көлеміне байланысты:
* медициналық шығындарды толық сақтандыру;
* медициналық шығындарды ішінара ... бір ... ... шығындарды сақтандыру.
* Қолданылатын сақтандыру тарифтерінің тұрпаты бойынша:
* толық (құрамдас) ... ... ... өзі қатысатын тариф бойынша;
* сақтандырушы жауапкершілігінің шектелімі бар тариф бойынша;
* серпінді тарифтермен.
* Медициналық сақтандырудың екі ... - ... және ... ... бір ... қатеріне үстемелеудің болу-болмауына қарай былайша жіктеуге болады:
* қосымша дербес сақтандыру;
* өз алдына дербес медициналық сақтандыру;
Медициналық сақтандыру субъектілері арасындағы ерекше ... 2 ... бар [3, 48 ... ... ... есепшот ұсынады. Клиент есепшотты төлейді де оны өзінің емделуіне кеткен шығындарын өтейтін сақтандыру компаниясына береді ... ... ... ... оны ... үшін ... ... (9-сурет).
9-сурет. Сақтандырылған клиенттің қатысуымен болатын қарым-қатынас процесі
Сақтандыру компаниясы
Есепшот
Клиенттің Есепшотты
Сақтандырылған мекеме
Медициналық мекеме
есепшотын төлеу төлеу
Есепшот
Есепшотты төлеу
Дерек көзі: Г.И.Маянлаева [3, 46 ... ... ... қызметіне ақы төлеу есепшоттарын тікелей сақтандырушы компанияға жіберген жағдайда медициналық қызмет үшін ақы төлеу сақтандырылған клиенттің қатысуынсыз-ақ жүргізіледі. Әрі ... осы ... ... клиенттердің емдеуден өткен бүтіндей бір топтары бойынша сақтандырушы мен медициналық мекеме ... ... ... үшін ... ... (5-сурет).
Зейнетақыны сақтандыру - сақтандыру келісімшарты бойынша сақтанушы келісімшартта көрсетілген ... ... ... сақтанушы міндетті түрде дәйектелген сомадағы сақтандыру төлемін белгіленген жүйелікпен жүргізіп отыру міндетін мойнына ... ... түрі [3, 50 ... ... ... ... ... негізгі төлемдері сақтандырылған адам зейнеткерлікке шығатын жасқа жеткенде жүргізіледі, сондықтан сақтандырудың бұл ... ... ... ... деп ... [3, 50 ... сақтандыруда сақтандырылған адамның келісімшартта көрсетліген жасқа және сақтандыру төлемдерінің басталу мерзіміне дейін, сондай-ақ ... ... ... ... ... үшін одан ... ... мерзімдеріне дейін жету сақтандыру оқиғалары деп аталады.
Зейнетақы төлемдерінің түрлері:
* Ғұмырлық зейнетақы - әдетте қорға ... ... ... ... ... ... ... ескерілмейді. Дегенмен кейбір ықтимал нұсқаларында ерлі-зайыптылардың тірі қалғаны зейнетақы ... ... етуі ... ... ... ... созылатын зейнетақы төлемдері - қатысушы қайтыс болған жағдайда төлем мерзімі аяқталғанға дейінгі зейнетақы сомасының қалдығы мұрагерлеріне бір ... ... ... ... ... ... ... Қатысушының дербес есебіндегі қорланым біткенге дейінгі зейнетақы төлемдері - қатысушы қайтыс болған жағдайда бұл да ... ... ... ... бір мезгілде төлеу - келісімшарт ... ... ... ... ... сома ... Зейнетақы қорланымының бір бөлігін (әдетте 40%-дан артық емес) бір мерзімде төлеу және одан кейін алғашқы үш схеманың біреуі бойынша төлеп ... ... ... ... өз ... ... ... біреудің пайдасына келісімшарт жасасқан сәтте мерзімдік төлем мөлшеріндегі белгіленеді. Бұл төлемдердің мөлшерін сақтанушы өзінің сақтандыру сыйақыларын төлеу ... ... ... ... ... де, ... ... келіседі. Жекелеген жағдайларда зейнетақыны сақтандыру келісімшартын сақтандырушы компания сақтандырудың осы түрін бойынша сақтандыру жарналарын инвестициялау арқылы алатын пайдаға сақтандырылған адамның ... да ... ... Бұл ... ... ... төлеміне де, сондай-ақ сақтандырушының пайдасына қатысуына байланысты төлемге де құқығы ... ... ... ... ... жыл ... сақтандырушыға хабарлап отырады.
Мүлікті сақтандырудың келісімшарты бойынша сақтандырушы шартта көрсетілген оқиға ... ... ... ... ... ... ... басқа бір адамға сақтандырылған мүлікке келген шығындарды немесе сақтанушының келісімшартта белгіленген ақы ... ... ... ... ... ... (шартта белгіленген сома шегінде) өтеуге міндеттенеді (10-сурет).
Мүлікті сақтандырудың экономикалық мақсаты - сақтандыру оқиғасының болуына байланысты пайда ... ... ... ... өз ... де, оның ... ... биілігіндегі мүлік те сақтандырылуы мүмкін [3, 56 б.].
10-сурет. Сақтандыру келісімшарттары бойынша мүліктік мүдделер
Мүлікті сақтандыру келісімшарты бойынша ... ... ... сақтандырылады
Белгілі бір мүліктің жоғалу, кем шығу немесе зақымдану қаупі
Басқа бір ... ... ... ... зиян ... байланысты пайда болатын міндеттемелерге қатысты қатер, сондай-ақ шарт бойынша ... ... ... ... ... ... өз міндеттемелрін бұзуына немесе кәсіпкердің іс-әрекетіне қатысты жоқ жағдайлардың өзгеруіне ... ... ... ... ... ... соның ішінде ойлағандай табыстың болмауы, кәсіпкерлік тәуекелі
Дерек көзі: Г.И.Маянлаева [3, 56 б.]
Нақты сақтандыру келісімшартынан сақтандыру объектілерімен келісімшарт жасасуға, ... ... ... қатер түрлерінің қисындасуын да, сақтандыру объектілерінің нақтылануын да байқауға болады.
Мүлікті сақтандыру ... ... ... мүлік дегеніміз оны сақтауға мүдделі болатын азаматтық құқық объектісін, яғни белгілі бір жағдайларда толық немесе ішінара жойылуы немесе бүлінуі мүмкін ... ... Әрі бұл ... ... ... ... ... бағасы болады. Мұндай объектілер қатарына кез-келген зат, сондай-ақ ... ... ... емес ... ... ... болып ақшалай құны бар және ұйымдар мен кәсіпорындардың бухгалтерлік балансында бейнеленетін іскерлік бедел саналады. Дамыған нарықтық экономикасы бар ... ... ... ... келтірілу мүмкіндігін сақтандыру мүлікті сақтандырудың мейлінше кең тараған түрі (11-сурет).
Мүлікті сақтандыру мерзімі сақтанушының мүддесіне қарай әдетте 1 айдан 1 жылға ... және одан да ұзақ ... ... (ерікті сақтандыру жағдайында). Мүлікті сақтандыру келісімшарты сақтандыру сыйақысы немесе алғашқы сақтандыру жарнасы ... ... ... ... енеді. Мүлікті ерікті түрде сақтандыру келісімшарты сақтандыру мерзімі бойынша сақтандыру мерзімі келісімшартты уақытынан бұрын бұзған жағдайда немесе мына жағдайларда мерзімінен ... ... ... ... ... ... толық көлемде орындаса;
ә)сақтанушы сақтандыру сыйақысын немесе кезекті сақтандыру жарнасын төлемесе;
б)сақтандырушы (заңды тұлға) жойылса немесе сақтанушы (жеке тұлға) қайтыс болса;
в)сақтандырушы ... ... құны - ... өз ... ... ... Ол сақтандырушы мен сақтанушының өзара келісуі арқылы анықталады, әрі сақтандыру құны ... ... ... ... оның нақты құнынан артық болмауы керек. Сақтандырылған мүліктің құны ... ... ... ... ... өзгеріп отыруы мүмкін. Әдетте бұл өндірісті жаңғыртудың, күрделі жөндеу жүргізудің, жабдықтарды ауыстырудың нәтижесінде немесе тіпті сақтандырылған млік құнының ... өсуі ... ... ... [3, 57 б.].
Кей реттерде сақтандырылған мүліктің сақтандыру келісімшартында көрсетілген құны оның белгілі бір кездегі ... ... кем ... ... ... сондықтан мүлкі жойылған немесе бұзылған сақтанушы шығының толық қайтаруға үміт ете алмайды, өйткені сақтандыру төлемдері оның жаңа мүлік алуына ... ... кем ... ... Мүлікті сақтандырудың негізгі түрлері
Мүлікті сақтандыру
Азаматтардың мүлікті сақтандыруы:
* ... ... үй ... ... ... ... сақтандыру;
* жануарларды, ауыл шаруашылығы дақылдарын және көпжылдық өсімдіктерді сақтандыру;
* азаматтардың жекелеген мүлік түрлерін сақтандыру.
Заңды тұлғалардың мүлікті сақтандыруы:
* негізгі құрал-жабдықтар мен ... ... ... ... ... ерекшеліктері;
* жүктерді сақтандыру;
* ауыл шаруашылығы өндірісін сақтандыру;
* мұнай операцияларын сақтандыру;
* әуе кемелерін сақтандыру;
* жүрмелі темір жол ... ... ... ... ... ... қызметті жүзеге асыруды сақтандыру;
* саяси қатерлерді сақтандыру;
* банк қатерлерін сақтандыру;
* зақым келтіру жауапкершілігін сақтандыру;
* экспорт ... ... және ... көзі: Г.И.Маянлаева [3, 58 б.]
Жауапкершілікті сақтандырудың мүлікті ... ... - ... ... белгілі бір сомаға алдын-ала анықталған зат немесе меншік нысаны сақтандырылады, ал ... ... - ... ... болып алдын-ала анықталған мүліктік игілік емес, игілікті жақсы тұрмыс толығымен сақтандырылады. ... ... жеке ... ... бір ... ... болған жағдайда өмір мен еңбек қабілеттілігімен байланысты сақтандырудан да айырмашылығы бар. Жеке ... ... - бұл ... бір ... ... ал ... ... - залалды, нұқсан келтіруді сақтандыру.
Жауапкершілікті ... ... ... зиян ... сақтандыру және де ол сақтанушыны шығын шегу мүмкіншілігінен ... ... ... ... жеке ... шығын шегуі кінәрат-талап берілгеннен кейін, оның нақты бір мүлкі емес барлық игіліктеріне қауіп-қатер төнуді білдіреді. Сақтанушы заңды тұлға үшін ... ... ... ... ... көрсетеді. Оттан сақтандыру кінәрат-талапты үшінші тұлға ұсынған жағдайда ғана ... ... [3, 78 ... үшін ... ... ... жауапкершілік бойынша барлық ниетті қорғауды білдіреді; сақтандыру сыйақылары ... ... ... тәуекелін сақтандырушыға аудару мүмкіндігі; сот ісін жүргізу ... да ... ... ... ... өтеу кінәрат-талаптары бойынша арнайы заң білімі жоқ адам өз бетімен күресе алмайды; сақтанушы мен зиян шегуші арасында ... ... ... ... ... үшінші тұлға ретінде болуға мүмкіншілік алады [3, 78 б.].
Жауапкершілікті сақтандырудың объектісі - сақтанушының келісімшартқа сәйкес пайда болатын және де ... ... ... ... ... ... ... және қоршаған ортаға өндіріс прцесінде немесе басқа да жағдайларда келтірген зиянымен байланысты мүліктік мүддесі[3, 79 б.].
Жауапкершілікті сақтандырудың ... - ... ... және ... ... тұлғалар жатады[3, 79 б.].
Жауапкершілікті сақтандыруда келісімшартқа байланысты өтелуге жататын үшінші тұлғаның өміріне, денсаулығына, мүлкіне және ... ... ... ... ... ... да жағдайларда келтірген зияны бойынша пайда болған міндеттемелер.
Сақтандыру келісімшартындағы сақтандыру сомасы өтелуге жататын үшінші тұлғаға немесе қоршаған ортаға келтірген ... өтеу ... ... міндеттерін анықтайтын шекті мөлшер[3, 79 б.].
+ Сақтандыру қызметінің нарығы
Сақтандыру нарығы - ... ... ... ... алу мен сату ... ... қорғанысы болатын және де оған деген ұсыныс пен сұраныс қалыптасатын ерекше ақша ... ... [4, 7 ... ... ... ... ... мүмкіншілігімен байланысты - апат болу немесе мүлікті ... ... ... ... ... сақтандыру мүдделерінің жаңа спектрімен туындайды (12-сурет).
12-сурет. Сақтандырудағы нарықтық қатынасты ... ... ... ... ... ... ... талаптар
3-қадам. Сақтандыру өнімін өткізу
Дерек көзі: Г.И.Маянлаева [3, 11 б.].
Сақтандыру нарығының қатысушылары - ... ... ... және делдал тұлғалар, сондай-ақ олардың ассоциациялары болып табылады .
Сатушылардың белгісі сақтандырушы және қайта сақтандырушы компаниялармен анықталады. Ал сатып алушы ретінде ... ... ... ... бел ... жеке және ... тұлғалар - сақтанушылар анықталады. Сатушы мен сатып алушының ... ... ... өз ... ... келісімшарттарын жасайтын агенттер және сақтандыру брокерлері атқара алады ... ... ... клиентпен қарым-қатынасының құрылымы
Сақтандыру компаниясы
Сатады
Өндіреді
Ұсынады
Сақтандыру өнімдері
Сақтандыру қызметтері
Сақтандыру келісімдері
Сатып алады
Тұтынады
Келіседі
Клиент
Дерек көзі: Г.И.Маянлаева [3, 12 б.]
Сақтандыру ... мен ... ... ... ең ... ... - брокер өз атынан сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... компанияларының қаржылық жағдайы жайлы көп ақпарат жинайды, алған мәліметтерді жүйелеп, сараптайды, өз ... ... ... ... ... ... ... деңгейлі, кәсіби маманданған брокердің қызметі дамыған елдерде, әсіресе, Ұлыбритания мен АҚШ-та үлкен сұранысқа ... ... ... - сақтандырушылар сақтандыру қызметтерін ұсынатын, сақтандыру ... ... ... және сақтандыру инфрақұрылымының ұйымдары, сақтандыру қызметтеріне деген сұранысты қалыптастыратын ... ... ... [3, 13 б.].
Жұмыс істейтін сақтандыру нарығы әр алуан құрылымдық бөліктерді құрайтын күрделі жүйе болып табылады (14-сурет).
14-сурет. Сақтандыру ... ... ... нарығының шекарасы
Сақтандыруды қадағалайтын мемлекеттік органы
Акционерлік сақтандыру компаниялары
Арнайы қайта сақтандыру компаниялары
Өзара сақтандыру қоғамы
Экспорттық ... ... ... ... ... бағалаушы кәсіби мамандар
Аджастерлер
Сюрвейерлер
Дерек көзі: Г.И.Маянлаева [3, 13 б.]
Сақтандыру нарығының алғашқы бөлімі сақтандыру қоғамы немесе сақтандыру компаниясы болып табылады. Дәл осы ... ... ... қалыптасу және қолдану процесі жүзеге асады, біреуі қалыптасса, ... ... ... пайда бола бастайды, жеке, топтық, ұжымдық мүдделер байланысты болады.
Сақтандыру компаниясы - сақтандыру қоры қызметінің тарихы белгіленген ... ... ол ... ... ... ... ... құрылым болып табылады. Сақтандыру компаниясына техникалық ұйымдасқан бірлік пен жеке даралық тән. Оның экономикалық жеке-даралылығы ресурстардың өзіндіктігі және де ... ... ... [3, 14 ... ... экономикалық жүйеде жеке шаруашылық субъект ретінде және де өндіріс қатынастары жүйесіне енгізіліп қалыптасқан. Экономикалық бірлік ретінде сақтандыру ... ... ... ... да ... ... сақтандыру және ортақ сақтандыру арқылы жүзеге асырады.
Қоғамдық тәжірибемен дәлелденген ықтималдылықтарды күту және сақтандырушылар сақтандыру ... ... ... ... қабылдайды. Нарықтық қатынастар жағдайында сақтандырушы өзінің сақтандыру қорының ресурстарын пайдалануға ... ... ... Сақтандырушы қызығушылығы бар кәсіпкер рөлінде қарастырылады, өйткені ол заңнамалық актілерге сәйкес бекітілген ... ... ... ... ... ... қатынастар жағайында субъектілердің тәуелсіздігін көрсетеді, сонымен қатар сақтандыру қызметін сату және сатып алу жағдайында ... тең ... ... болуы және де көлденең немесе тікелей байланыстардың дамыған жүйесі.
Сақтандыру нарығы дегеніміз - ... ... ... ... арқылы қанағаттандыруда ерекше өнімді сату және сатып алу себептері пайда болғанда ... ... ... ... ... [3, 14 ... нарығы сақтандыру қорын жинақтаушы, тәуелсіз, мүліктік бөлек ұйымдар ретіндегі, сақтандырушылардың көп болу жағдайында ... ... ... мәні оның ... ... ... ... құрылымды қарастыра отырып, сақтандыру нарығын төмендегідей бөлу қажет:
* масштабы немесе деңгейі бойынша (географиялық ... ... ... немесе институционалдық белгісіне байланысты;
* салалық белгісіне байланысты.
Ұлттық сақтандыру нарығы - бөлек бір мемлекеттегі сақтандыру ... ... ... Барлық сақтандыру қызметі ұлттық сақтандыру нарығында сақтандыру заңнамасы ... ... ... және де оны бақылау мемлекеттік қадағалау органына жүктеледі (Ұлыбританияда - сауда және өндіріс ... ... - ... ... комиссарлары). Институционалды сақтандыру нарығы - сақтандыру компанияларынан, мамандандырылған қайта сақтандыру ұйымдарынан, сақтандыру брокерлеру мен агенттерінен тұрады.
Ұлттық сақтандыру ... ... ... ... ... және ... ... ұйымдары қызмет атқарады. Ұлттық сақтандыру ассоциациялары өкілеттегі халықаралық келіссөздерде, ақпарат құралдарында сақтандыру ұйымдарының ұжымдық мүдделерін қорғайды.Ұлыбританияда британдық сақтандырушылар ... ... 450 ... ... ... ... [3, 15 ... бизнесін интернациоландыру халықаралық сақтандыру нарығын қалыптастырудың материалдық негізі болып табылады. Мемлекетаралық интеграциялық ... ... ... ... ... ... ... материалдық негіз болып табылады.
Халықаралық сақтандыру нарығы - ... мен ... ... ... қызметтерін айырбастау жүйесі.
Бұл нарық арқылы ірі тәуекелдерді сақтандыру - ұлттық және аймақтық нарықтары арасында қайта сақтандыру ... ... ... бөлінеді.
Ақырғы екі оңжылдықта сақтандыру компаниялары әлемдік сақтандыру нарығын дамытуда, оны кеңейу мақсатында тәуекелдерді диверсификациялау, сақтандыру портфелін қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... тараудың бірінші бөлімінде сақтандырудың түсінігі, экономикалық мәні, екінші ... ... ... жіктелуі, ал үшінші бөлімінде сақтандыру нарығының құрылымы туралы баяндалған. Бұл ... ... ... ... ... методологиялық негіздемесін ашып, теориялық тұрғыда мағынасын көрсету болып табылады.
2 Қазақстан Республикасында сақтандыру нарығының ағымдағы жағдайы
2.1 ... ... ... ... ... ... ... Республикасының сақтандыру нарығының құрылымы
Сақтандыру секторының институционалдық құрылымы
2011
2012
Сақтандыру ұйымдарының саны
38
35
оның ішінде өмірді сақтандыру бойынша
7
7
Сақтандыру ... ... ... ... ҚР ҰБ ... ... ... комитетінің мәліметтері [28]
АҚ-ның қатысушысы болып табылатын сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының саны
33
31
Сақтандыру нарығының құрылымы жыл ... ... ... жоғары көрсетілген кестеден байқауға болады (4-кесте). Жалпы, 2011 жылы отандық сақтандыру нарығында сақтандыру ұйымдарының саны 38, сақтандыру брокерлерінің саны 14, ... саны 85, ... ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымдарының саны 33 болса, дәл осы ... ... 2012 жылы ... ... ... ... өзгерістер пайда болды. Яғни, сақтандыру ұйымдарының саны 3 ұйымға азайып, жылдың басында 35 сақтандыру ұйымдарынан құралды. Ал ... ... саны 13-ке, ... ... ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының саны 31-ге дейін төмен түсті. Тек өмірді сақтандыру саласында ешқандай өзгеріс көрінбеді. Өмірді сақтандыру ... саны 2011 және 2012 ... 7 ... аз ... көп ... ...
5-кесте. ҚР сақтандыру секторының жиынтық активтерінің құрылымы
Активтер
2011
2012
Өсімі, %-бен
млн.теңге
жиынт
ығында
%-бен
млн.теңге
жиынт
ығында
%-бен
Ақша
24 357,9
6,3
11 923,2
2,7
-51,1
Орналастырылған салымдар
92 002,0
23,7
105 220,6
23,8
14,4
Бағалы ... ... ... ... ... 097,1
0,7
-68,0
Активтер
2011
2012
Өсімі, %-бен
млн.теңге
жиынтығында %-бен
млн.теңге
жиынтығында %-бен
Сақтанушылар мен делдалдардан алынатын сақтандыру сыйлықақылары
20 ... ... ... ... ... сақтандыру активтері
32 827,6
8,5
43 724,3
9,9
33,2
Өзге дебиторлық берешек
10 884,2
2,8
10 548,4
2,4
-3,1
Басқа активтер
6 687,4
1,8
8 448,7
1,8
26,3
Активтердің жиынтығы
387 672,0
100,0
442 647,7
100,0
14,2
Дерек көзі: ҚР ҰБ ... ... ... ... ... ... жылы ... (қайта сақтандыру) ұйымдары активтерінің жиынтық көлемі 442 647,7 млн. ... ... бұл 2011 ... ... ... ... көп. Әрбір активті талдайтын болсақ, біршама өзгеріс болғанын аңғаруға болады (5-кесте). Жоғарғы ... ... яғни ақша 2011 жылы 24 357, 9 млн. ... ... 2012 жылы ... ... ... 923,2 млн. теңгені құрады. Ал салымдар 2012 жылы 2011 жылмен салыстырғанда 14,4%-ға, бағалы ... ... ... сақтандыру активтері 33,2%-ға, негізгі құралдар 2,3%, басқа да активтер 26,3%-ға ... ... ... Республикасының сақтандыру секторының жиынтық міндеттемелерінің құрылымы
Міндеттемелер
2011
2012
Өсімі, %
бен
млн. теңге
жиынт
ығында
%-бен
млн. теңге
жиынт
ығында
%-бен
Резервтер
127 858,4
81,7
174 148,4
85,8
36,2
Алынған ... ... ... ... есеп ... ... ... (қайта сақтандыру) қызметі бойынша
делдалдармен есеп айырысу
884,2
0,6
1 689,9
0,8
91,1
Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша
төленетін шоттар
787,6
0,5
879,0
0,4
11,6
Басқа кредиторлық берешек
2 ... ... ... ... ... ... 509,5
100,0
202 920,5
100,0
29,7
Дерек көзі: ҚР ҰБ Қаржы нарығын ... ... ... ... жылы ... ... сақтандыру) ұйымдары міндеттемелерінің сомасы 202 920,5 млн. ... ... бұл 2011 ... ... ... 29,7%-ға көп. Есепті күні сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... және қайта сақтандыру шарттары бойынша қабылданған ... ... ... ету үшін ... сақтандыру резервтерінің көлемі 174 148,4 млн. теңге болды, бұл 2011 ... ... ... ... ... көп ... ... меншікті капиталдың және сақтандыру резервтерінің динамикасы (млрд. теңге)
Дерек көзі: ҚР ҰБ ... ... ... ... ... ... ... байқасақ, активтер, сақтандыру резервтері, меншікті капитал көлемі жылдан-жылға өсімкілікті көрсетіп отыр (15-сурет). Меншікті капиталдың жалпы көлемі 2011 жылы 231,2 млрд.теңгені ... 2012 жылы бұл ... 8,5 ... ... 239,7 млрд.теңгені құрады. Ал сақтандыру резервтері 2011 жылы 127,9 млрд.теңге болса, 2012 жылы 46,2 ... ... 174,1 ... теңгені құрады. Бұл суреттен аңғаратын жағдай, ол ... ... ... ... тиімді қызмет етуі.
7-кесте. Сақтандыру сыйлықақыларының түсімі (сомасы қайта сақтандыру шарттары бойынша ... ... ... ... ... ...
%-бен
млн.
теңге
жиынтығында
%-бен
Барлығы, оның ішінде:
175 528,7
100,0
211 513,1
100,0
20,5
Міндетті сақтандыру бойынша, оның ішінде:
45 465,3
25,9
48 679,6
23,0
7,1
көлік ... ... ... ... ... 915,6
57,3
9,2
тасымалдаушының жолаушылар алдындағы
азаматтық-құқықтық жауапкершілігі
1 123,4
2,5
1 294,4
2,7
15,2
қызметкер еңбек (қызметтік) міндеттерін
атқарған кезде оны жазатайым ... ... ... ... ... өзге ... 030,1
4,4
1 970,8
4,1
-2,9
7-кестенің жалғасы
Ерікті жеке сақтандыру бойынша, оның
ішінде:
53 521,8
30,5
85 155,0
40,3
59,1
өмірді ... ... ... ... ... 417,1
43,9
55,9
жазатайым оқиғалардан сақтандыру
11 074,6
20,7
17 090,0
20,1
54,3
ауырған жағдайлардан сақтандыру
11 968,3
22,4
15 627,2
18,4
30,6
Ерікті мүліктік сақтандыру бойынша, оның
ішінде:
76 541,6
43,6
77 678,5
36,7
1,5
автомобиль көлігін ... ... ... әуе, ... су ...
сақтандыруды қоспағанда, мүлікті сақтандыру
және жүктерді сақтандыру
37 075,6
48,4
35 303,3
45,5
-4,8
автомобиль, әуе және су ... ... ... ...
қоспағанда, азаматтық-құқықтық
жауапкершілікті сақтандыру
13 890,6
18,2
10 965,8
14,1
-21,1
өзге қаржы шығындарынан сақтандыру
10 648,2
13,9
14 152,5
18,2
32,9
ерікті ... ... өзге ... ... ... ... ҚР ҰБ Қаржы нарығын қадағалау комитетінің мәліметтері [28]
Сақтандыру сыйлықақыларының жалпы түсімі 2011 жылы 175 527,7 ... ... 2012 жылы бұл ... ... ... 211 513,1 ... ... (7-кесте). Соның ішінде 2011 жылы міндетті сақтандыру бойынша сыйлықақылардың жалпы түсімі 45 465,3 млн.теңге болса, 2012 жылы бұл ... ... ... 48 679,6 ... құрады. Ерікті жеке сақтандыру бойынша түсім 59,1%-ға өсіп, 2012 жылы 85 155,0 млн.теңгені, ал ... ... ... ... ... ... өсіп, 77 678, 5 млн.теңгені құрады.
16-сурет. Сақтандыру сыйлықақыларының динамикасы (млрд. теңге)
Ескерту. 7-кесте негізінде автор құрастырған
16-суреттен байқасақ, ... ... ... тоқсан сайын елеулі өзгерісті көрсетіп отырғанын аңғаруға болады. Міндетті сақтандыру ... ... ... ... 2011 ... ... айынан бастап шарықтау фазасына көшіп, қазан айынан 2012 ... ... ... ... фазасында тұрды. Содан кейін ғана, өзгеріс динамикасы ... ... ... ... ... ... ... тұр. Сол сияқты ерікті мүліктік сақтандыру саласында да, тұрақты көріністі байқау өте ... ... бұл ... да ... жыл сайын жоғарылайтын не төмендейтін өзгермелі динамиканы көруге болады. Тек, ерікті жеке сақтандыру саласы бойынша нақты тұрақтылықты бірден ... ... Осы ... сыйлықақылардың көлемі 11,3 млрд.теңгені 2011 жылдың ортасында құраса, 2012 жылы соңында ол 22,1 ... ... ... Бұл халықтың ерікті жеке сақтандыру бағытына деген көзқарасы жағымды жаққа өзгергенін көрсетіп отыр.
8-кесте. Сақтандыру салалары ... ... ... ... ... бойынша сақтандыру
сыйлықақыларының түсімі
2011
2012
Өсімі,
%-бен
млн. теңге
жиынтығын
да %-бен
млн. теңге
жиынтығын
да %-бен ... ... ... ... 528,7
100,0
211 513,1
100,0
20,5
Өмірді сақтандыру
30 478,8
17,4
52 437,8
24,8
72,0
Жалпы сақтандыру
145 049,9
82,6
159 075,3
75,2
9,7
Дерек ... ҚР ҰБ ... ... ... ... ... [28]
Сақтандыру салалары бойынша сақтандыру сыйлықақыларының жалпы түсімі 2011 жылы 175 528,7 ... ... 2012 жылы ол ... ... 211 513,1 млн.теңгені құрады. Соның ішінде, өмірді сақтандыру бойынша сақтандыру сыйлықақыларының түсімі 2012 жылы 2011 ... ... күрт ... 2011 жылы 30 478,8 ... ... 2012 жылы ... дейін өсіп, 52 437,8 млн.теңгені құрады. Ал жалпы сақтандыру саласында елеулі өзгеріс байқалмады. Дегенмен де, 2012 жылы сақтандыру сыйлықақыларының ... ... ... ... ... ... бойынша сақтандыру сыйлықақыларының динамикасы
Ескерту: 8-кесте негізінде автор құрастырған
саласы. 2013 жылғы 1 ... ... ... саласы бойынша жиналған сақтандыру сыйлықақыларының ... 52 437,8 ... ... бұл өткен жылдың ұқсас ... ... ... көп. ... бойынша жиналған сақтандыру сыйлықақыларының жиынтық сыйлықақылардағы үлесі ... күні 2012 ... 1 ... ... ... 24,8% ... (17-сурет).
саласы. 2012 ... 12 ай ... ... ... ... ... ... көлемі 159 075,3 млн. теңге болды, бұл 2012 ... ... ... ... 9,7%-ға көп (17-сурет).
18-сурет. саласы бойынша сақтандыру сыйлықақылары түсімінің құрылымы, %
Ескерту. 8-кесте негізінде автор ... ... ... сақтандыру сыйлықақылары түсімінің 29%-ы өмірді сақтандыру бағытынан ... ... 71%-ы ... ... ... ... (18-сурет). Бұл дегеніміз аннуитеттік сақтандыру саласына халықтың көзқарасы оңтайлы екенін көрсетіп отыр.
9-кесте. Қайта сақтандыруға берілген сақтандыру ... ... ... ... теңге
%-бен
млн. теңге
%-бен
Барлығы қайта сақтандыруға берілді, оның
ішінде:
64 822,5
36,9
65 161,7
30,8
0,5
резидент еместерге
50 619,8
28,8
48 211,8
22,8
-4,8
резиденттерге
14 202,7
8,1
16 949,9
8,0
19,3
Барлығы резидент еместерден қайта
сақтандыруға ... ... ... ... ҚР ҰБ ... ... қадағалау комитетінің мәліметтері [28]
Қайта сақтандыруға берілген сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 65 161,7 млн. теңге болды ... ... ... жиынтық көлемінің 30,8%-ын құрады. Бұл ретте Қазақстан Республикасының резиденттері еместерге қайта сақтандыруға ... ... ... ... 22,8%-ы ... Қайта сақтандыру шарттары бойынша ... ... ... ... ... сақтандыру сыйлықақыларының жалпы сомасы 25 630,1 млн. ... ... Бұл ... ... ... резиденттері еместерден қайта сақтандыруға қабылданған сақтандыру сыйлықақыларының сомасы 10 182,1 млн. теңге болды (9-кесте).
19-сурет. Елдер бойынша қайта ... ... ... сыйлықақыларының құрылымы, %
Ескерту. 9-кесте негізінде автор құрастырған
10-кесте. Сақтандыру төлемдерінің ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде:
43 139,1
100,0
68 050,9
100,0
57,7
Міндетті сақтандыру бойынша, оның ішінде:
11 737,4
27,2
16 ... ... ... ... ... 654,6
56,7
8 515,8
52,7
28,0
тасымалдаушының жолаушылар алдындағы азаматтық-құқықтық жауапкершілігі
17,6
0,2
14,3
0,1
-18,8
қызметкер еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде оны жазатайым оқиғалардан сақтандыру
4 792,1
40,8
6 484,5
40,1
35,3
Міндетті сақтандырудың өзге ... ... жеке ... ... оның ... 886,0
53,1
39 991,7
58,8
74,7
10-кестенің жалғасы
өмірді сақтандыру
244,5
1,0
450,9
1,1
84,4
аннуитеттік сақтандыру
13 796,9
60,3
28 994,0
72,5
110,1
жазатайым оқиғалардан сақтандыру
404,0
1,8
322,4
0,8
-20,2
ауырған жағдайлардан сақтандыру
8 ... ... ... ... ... оның ... ... 890,5
17,4
39,6
автомобиль көлігін сақтандыру
1 311,1
15,4
1 601,1
13,5
22,1
автомобиль, әуе, теміржол, су көлігін
сақтандыруды қоспағанда, мүлікті сақтандыру және жүктерді ... ... ... әуе және су ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілігін қоспағанда, азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру
493,2
5,8
1 832,2
15,4
271,5
өзге ... ... ... ... мүліктік сақтандырудың өзге сыныптары
1 190,7
14,0
721,0
6,1
-39,4
Дерек көзі: ҚР ҰБ Қаржы нарығын қадағалау ... ... ... ... 2012 жылы 2011 жылмен салыстырғанда 57,7 %-ға көп төленді. ... 2011 жылы ... ... 43 139,1 ... ... 2012 жылы бұл көрсеткіш бір жарым есе өсіп, 68 050,9 ... ... ... ішінде, міндетті сақтандыру бойынша төлемдер 2011 жылы 11 737,4 млн.теңге болса, 2012 жылы осы бағыттағы төлемдер 37,8 %-ға ... 16 168,7 ... ... жеке ... ... төлемдер 74,7%-ға өсіп, 39 991,7 млн.теңгені, ерікті мүліктік сақтандыру бойынша төлемдер 39,6%-ға ... 11 890,5 ... ... Айта кететін тағы бір жайт, ерікті жеке сақтандыру салалары жылдан-жылға оң нәтижеге қол жеткізіп, жоғарғы ... ... ... ... аннуитеттік сақтандыру саласының 2012 жылы сақтандыру төлемдерін 2011 жылға қарағанда екі есе төлегені сақтандыру саласына деген үлкен сенімділіктің ... ... отыр ... ... төлемдерінің динамикасы (млрд. теңге)
Ескерту. 10-кесте негізінде автор құрастырған
11-кесте. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының кірістері мен шығыстары
Пайда/Шығын
1.01.12
1.01.13
Өсімі,
%-бен
млн. теңге
%-бен
млн. теңге
%-бен
Сақтандыру қызметінен түскен ... ... ... ... ... кірістер
18 219,9
12,6
25 956,3
13,4
42,5
Басқа қызметтен түскен кірістер
594,9
0,4
955,7
0,5
60,6
Кірістердің жиынтығы
144475,7
100,0
193 536,6
100,0
34,0
Сақтандыру төлемдерін жүзеге ... ... таза ... ... 322,7
39,1
75,1
Басқа шығыстар
69 786,4
66,6
95 517,6
60,9
36,9
Шығыстардың жиынтығы
104 806,3
100,0
156 840,3
100,0
49,6
Табыс салығын төлегенге дейінгі таза кіріс (шығын)
39 669,4
-
36 ... ... ... төлеу бойынша шығыстар
5 169,2
-
4 568,1
-
-11,6
Салық төлегеннен кейінгі таза пайда ... ... ... 128,2
-
-6,9
ROA
9,5
7,6
ROE
15,8
13,5
Дерек көзі: ҚР ҰБ Қаржы нарығын қадағалау комитетінің мәліметтері [28]
ҚР сақтандыру нарығындағы жұмыс жасайтын сақтандыру ұйымдарының қызметтерінің нәтижелері, ол жыл бойы ... ... мен ... ... ... мен ... ұйымдардың қызметін бағалаудың тиімді көрсеткіштерінің бірі болып табылады. Жалпы, 2012 жылы кірістердің жиынтығы 2011 жылға қарағанда 34,0 %-ға көп ... ... бұл таза ... ... ... ... ... Себебі, кірістердің жиынтығына қарағанда, 2012 жылы шығыстардың жиынтығы 2011 жылмен салыстырғанда 49,6%-ға ... таза ... 6,9 %-ға ... ... ... ... 2012 жылды алдыңғы жылмен салыстырғанда теріс нәтижеге қол жеткізгенін байқауға болады. Оған қоса, корпоративтік табыс салығын төлеу ... ... ... ... ... ... Сақтандыру секторының макроэкономикалық көрсеткіштері
Сақтандыру секторының негізгі көрсеткіштері
1.01.2012.
1.01.2013
Өзгеріс,
%-бен
ЖІӨ, млрд. теңгемен
27 571,91
31 442,72
3870,8 млрд.теңге
Сақтандыру сыйлықақыларының ЖІӨ-ге қатынасы, %-бен
0,64
0,67
0,03
Меншікті капиталдың ЖІӨ-ге ... ... ... ... ... сыйлықақыларының жан басына шаққандағы қатынасы, теңгемен
10 537,4
12 517,9
1980,5 теңге
Дерек көзі: ҚР ҰБ Қаржы нарығын қадағалау комитетінің мәліметтері [28]
Сақтандыру секторының ... ... ... ... 2012 жылы ЖІӨ ... 2011 ... ... 3870,8 млрд.теңгеге көп болды. Сақтандыру сыйлықақыларының жан ... ... ... 1980,5 ... өсті (12-кесте).
13-кесте. Сақтандыру секторының шоғырлануы, %
Сақтандыру нарығындағы жиынтық
көрсеткіштердің үлесі , %
1.01.2012.
1.01.2013.
Өзгеріс,
%-бен
Бес ірі ... ... ... ... ірі ... ...
сақтандыру сыйлықақылары
50,5
52,1
1,6
Бес ірі сақтандыру компаниясының
сақтандыру төлемдері
22,4
24,6
2,2
Он ірі сақтандыру компаниясының
сақтандыру төлемдері
41,4
50,5
9,1
Бес ірі ... ... ... ірі ... ... ... ... көзі: ҚР ҰБ Қаржы нарығын қадағалау комитетінің мәліметтері [28]
01.01.2012ж. бастап 01.01.2013ж. ... ... ... ... ... ... мен ... төлемдері бойынша шоғырлану деңгейінің ... ... 5 ірі ... ... ... ... ... сыйлықақыларының 32,5%-ы (ұлғаюы 0,7 ... ... және ... ... 24,6%-ы ... 2,2 ... тармақ) тиесілі болды. Бес ірі сақтандыру компаниясының сақтандыру нарығының ... ... ... 49,5% ... 3,1 ... ... болды (13-кесте).
2.2 сақтандыру компаниясы>> акционерлік қоғамы ... ... ... ... ... Даму ... ... әріптестік;
* Сапа кепілдігі ретіндегі кәсіптілік пен қаржы тұрақтылығы;
* Қоғам мүддесіне лайықты қызмет ету ретіндегі сенімділік.
Компанияның қызметін сипаттау
сақтандыру ... ... ... ... ... ... 1996 ... бері өз қызметін жүзеге асырып келе жатыр. Компания акционерлік қоғамының еншілес ... ... ... [29].
2008 жылдың сәуіріне дейін Қазақстанның жетекші банкі АҚ (65%) және Еуропалық қайта құру және даму банкі (35%) ... ... ... келді.
Еуропалық қайта құру және даму банкінің 5 жыл бойы ... ... ... компания капиталына қатысуы сақтандыруда, корпоративті және қаржылық менеджментте үздік әлемдік тәжірибені пайдалануға ... ... ... ... 28 сәуірінде АҚ Еуропалық қайта құру және даму банкінен компанияның жай акцияларын сатып ... ... ... ... ... жалғыз акционері (100%) болып табылады [29].
Қазіргі таңда сақтандыру компаниясы>> АҚ Қазақстанның әмбебап көшбасшы сақтандыру компанияларының бірі және ... күні 15 ... ... 8 ... ... ... және қайта сақтандыру лицензияларының иегері.
Бүгінгі күні компанияның клиенттік базасы 10 мың жеке ... мен 8 мың әр ... ... мен ... ... ... Оған қоса, бұл сандық көрсеткіш күннен-күнге көбею ... ... ... СК>> АҚ ... ... ... ... біліктілігі жоғары қызметкерлер штатына, тәуекелдер мен шығындарды сараптау және бағалаудың орнықты жүйесіне ие, сондай-ақ заңды және жеке тұлғалар қызметтерінің барлық ... ... ... ... ... кепілдік бере алады.
Бүгінгі күні компания өз тұтынушыларының мүдделері мен бизнестерін ... ... ... ... ... ... оларға 60-тан аса сақтандыру өнімдерін ұсынады. Сақтандыру қызметі ... ... ... ... ... және орта бизнес субъектілеріне және жеке тұлғаларға ұсынылады. Компания жыл сайын өз өнімдерінің қатарын жеке және заңды тұлғаларға арналған жаңа ... ... ... ...
Ал компанияның тарифтік саясаты туралы айтатын болсақ, ол 2 түрлі бағытта ... ...
* ... ... ... төлеу өнімге қатысты жүзеге асырылады);
* Жеке (тарифтік құнын төлеу әрбәр тәуекелге қатысты жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қызметтеріне қол жеткізудің әр түрлі әдістерін ұсынады:
* Компания кеңсесінде сақтандыру (клиенттер сақтандыру компаниясының ... ... ... шартына келісім жасай алады).
* Агенттік желі арқылы сақтандыру;
* Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... полиске тапсырыс беріп, төлем жүргізе алады);
* Сақтандыру полистерінің брокерлер арқылы сатылымы;
* Кәсіби делдалдар арқылы сатылым негізінде ... ... мен ... ... ... ... ... ашылып отыр, осының арқасында Казком-Полис қызметтері қарапайым халық үшін бұрынғыдан да қол ... ... ... қаласында 19 сақтандыру орталықтары жұмыс жасайды.
2012 жылғы қорытынды бойынша сақтандыру компаниясы>> брутто-сыйлықақы жинағы бойынша Қазақстанның сақтандыру нарығында 2-ші ... ие ... ... ... ... 12% ... сақтандыру компаниясының>> аудиторлық тексерілімін Deloitte, LLP халықаралық аудиторлық ... ... ... ... ... ... технологиялық дамуы
Егер компания мамандарының жұмысы жайлы айтатын болсақ, компания мамандары қолданылатын жұмыс үрдістерін жеке ақпараттық жүйелер қызметімен ... ... ... әрекет жасаушы ретінде де мейлінше жетілдіре отырып ... ... ... жұмыстар жүргізеді. Әрбір қызметкер не агент online режиміндегі ақпараттық жүйелермен әрекеттесуге және клиентке кеңес беру мен қызмет көрсетуді жүзеге асыруға ... ... ... ... ... етілген. Автоматтандырылған жүйенің болуы операциялық тәуекелді төмендетіп, клиенттерге қызмет көрсетудің жылдамдығы мен сапасын қамтамасыз етіп ... ... ... сақтандыру күнін автоматтандырылған жүйесі есепке алады. Бұл бағдарлама сақтандыру кластары ... ... ... ... ... алуға және компанияның тәуекелін бағалауға мүмкіндік береді. ... МБСБ ... ... ... ... және АМАДЕУС халықаралық жүйесінің негізінде құрылған Insurlet (шетелге шығатын азаматтарды ... ... ... ... ... үшін) автоматтандырылған жүйесі ендірілген. Әрбір қызметкердің немесе ... осы ... ... ... ... сақтандыру сыйлықақысының есебін жүргізуге және полис ашуға мүмкіндігі бар.
Қызметкерлер құрамының өсімі мен сапасы
Қандай да компания болмасын, барлығында да ... ... ... алу, ... ... ... бойынша көтермелеу ерекше орынға ие. Сол сияқты, сақтандыру ... ... ... ... оның жетістік кепілі мен негізгі активтері болып табылады. Компанияның ... өз ... ... Қазақстан аумағы бойынша жүзеге асырады. Қазіргі кезде, компанияның 18 филиалы мен 70 агенттік желі орталығы бар.
Компанияның ... ... ... тұрғыдан өсуіне, біліктілігін жоғарылатуға және мүмкіндіктерін ашуға, сондай-ақ жоғары деңгейдегі мамандарды тартуға және оларды сақтауға бағытталған. Жыл сайын қызметкерлер халықаралық және ... ... ... ... ... ... ... жоғарылату, сақтандыру компаниясындағы тәуекелдерді басқару, шығынды реттеу жүйесі бойынша ... ... ... ішкі ... ... да ... ... бөледі.Компанияда агенттік желіні үнемі кеңейту талабына негізделген тұрақты түрде агенттерді тарту және ... ... ... ... ... жаңаруына және жаңа өнімдердің шығарылуына байланысты агенттер үшін ... ... ... ... ... ... ... құрылған:
* Өнімді зерттеу;
* Агентпен өнімді алға ... ... ... ... одан ары ... ... ... Осыған қоса, компанияда қызметкерлерге әлеуметтік пакетті ұсына отырып, қызметкерлердің мотивациялық бағытта дамуына ерекше көңіл бөлінеді. ... ... ... өз ... ... асыру кезінде тәуекелдердің андеррайтинг, инвестицилық және операциялық сияқты негізгі түрлеріне шалдыққыш келеді.
Компаниядағы тәуекелді ... ... ету ... Директорлар кеңесі, Басқарма, Активтер мен пассивтерді басқару комитеті, Андеррайтингтік кеңес, Ішкі аудит қызметі және Тәуекелдерді басқару қызметі жатады.
Бүгінгі таңда, компанияның ... ... ... компания қызметі барысында туындайтын тәуекелдердің салдарынан болуы мүмкін жағымсыз жағдайларды залалсыздандыру және азайту мақсатында өткізілетін ... ... ... ... ... ... бөлімшелер қызметін реттеу, менеджмент тәуекелінің ұстанымдары мен тәртібін сақтауға бақылау жасау, тәуекел деңгейі мен осы ... ... ... ... жету ... ... лимиттеу жүйесін енгізу әдістері арқылы жүзеге асырылады. Макроэкономикалық жағдайды бағалау жүргізіліп, оның өзгеруі компанияның мүмкін кірістері мен ... ... ... қосқандағы қаржылық жағдайына әсер ету деңгейі анықталады.
Компанияның тәуекелдерін басқару алға ... ... ... стратегияның сәйкестігіне үнемі бақылау жүргізу арқылы жүзеге асырылады.
Тәуекелдерді басқару саясаты компания қызметінің масштабына дәлме-дәл қолайлы тәуекелдерді қабылдауды, компанияның сенімді ... және ... ... ... мен ... ... міндеттерді мүлтіксіз орындауды қамтамасыз етеді.
Тәуекелдерді басқару жүйесі тәуекелдерді басқару принциптерін енгізу мен жетілдіруді, қабылданатын тәуекелдер деңгейін тиімді бағалауды, ... ... ... ... ... ... мен мониторингілеуді, компания қабылдаған және қабылдайтын тәуекелдер деңгейін ... ... ... ұйымдастыруды, активтер сапасын жақсартуды қамтамасыз етеді.
Компанияның серіктестік қатынастары
Қазіргі кезде, жылдар бойы тексерілген серіктестік қатынастар көптеген ... ... ... ... ... ... ACE European Group ... Allianz Global Corporate & Specialty AG;
- AXA Corporate Solutions Assurance
- Hannover Re
- Lloyd's of ... Mitsui Sumitomo ... Co. Ltd.
- Munich ... Co.
- Sompo Japan ... ... Tokio Marine & Nichido Fire ... Co LTD
- Chartis UK Ltd. ;
- HDI Gerling Indusrie Versicherung AG
- Swiss Re Germany AG
- ... ... ... ... ... ... Zurich ... Ireland Limited
- MARSH;
- AON Kazakhstan;
- AON ...
- RFIB;
- JLT ...
- Malakut;
- Willis;
- Cooper Gay;
- Axiom;
- European ... & ... Brokers ... акционерлері сенімділігі мен тұрақтылығының маңызды факторы мен оның қарқынды даму кепілінің негізі болып табылады. Акционерлер:
* ... ... ... құру және даму ... - ... лицензия келесі міндетті сақтандыру түрлеріне берілген:
* көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
* тасымалдаушының тасымалданушы тұлға алдыңдағы ... ... ... жеке ... ... ... ... аудиторлар мен аудиторлық ұйымдардың азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
* туристтік операторлар мен туристтік агенттердің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
* жұмыс берушінің жұмыс істеушінің жұмыс ... ... оның ... мен ... ... тигізгені үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
* экологиялық сақтандыру.
Мемлекеттік лицензия келесі ерікті ... ... ... ... ... мен әр ... ауру түрлерінен сақтандыру;
* медициналық сақтандыру;
* авто көлік құралдарын сақтандыру;
* темір жол көлігін сақтандыру;
* әуе көлігін сақтандыру;
* су көлігін ... ... ... мүлікті сақтандыру;
* кәсіпкерлік тәуекелділікті сақтандыру;
* авто көлік иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
* әуе көлік ... ... ... сақтандыру;
* су көлік иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
* тасымалдаушының азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
* ... ... ... жауапкершілікті сақтандыру;
* қауіп-қатер тигізгені үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру.
2.3 сақтандыру компаниясы акционерлік қоғамының ... ... ... ... ... - ... ұйымының сенімділігі мен қаржылық тұрақтылық деңгейін көрсететін сақтандыру ұйымы қызметінің басты көрсеткіші, ол ең алдымен жасалған және қолданыстағы ерікті және ... ... ... ... ... ... ... АҚ ( СК) 2012-ші қаржылық жылды экономикалық көрсеткіштердің өсуімен аяқтады.
21 - сурет. ... ... өсім ... ... ... ... ... мәліметтері [29]
Компанияның меншікті капиталы 2010 жылы 8,6 млрд.теңгені, 2011 жылы 8,7 млрд.теңгені құраса, 2012 жылы бұл көрсеткіш 349 млн. теңгеге ... 9,1 ... ... ... өсім 4% ... ... ... өсім қарқыны (млн.теңге)
Дерек көзі: сақтандыру компаниясының мәліметтері [29]
Компанияның сақтандыру резервтері 2010 жылы 4,9 млрд.теңгені, 2011 жылы 6,1 ... ... 2012 жылы бұл ... 1,9 ... өсіп, 7,1 млрд.теңгені құрады, өсім 17% (22-сурет).
23-сурет. Сақтандыру төлемдерінің өсім қарқыны (млн.теңге)
Дерек көзі: сақтандыру компаниясының мәліметтері [29]
сақтандыру компаниясының тағы бір ... ... ... ... ... ... табылады. Есепті жылдың соңында сақтандыру төлемдерінің көлемі 2,9 млрд. теңгені құрап, 2011 жылмен салыстырғанда 1,1 млрд. теңгеге немесе 63% ... ... таза ... ... 1,5 ... теңгені құрап, 2011 жылмен салыстырғанда 130 млн. теңгеге немесе 8% -ға төмен нәтижені көрсетті. Бұл көрсеткіштер компанияның өз клиенттері ... ... ... ... ... таза ... сонымен қоса, сақтандыру тәуекелдерін басқару сапалы түрде ... ... ... ... ... ... көзі: сақтандыру компаниясының мәліметтері [29]
Компанияның 2012 жылы сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру кезіндегі шығындардың құрылымы келесідей ... ... ... ... төлемдерінің көп бөлігі ерікті мүліктік сақтандыру бағытында төленді. Яғни, 1,6 млрд. теңге немесе 57% көлемінде орын алды. Міндетті ... ... ... ... 35% ... Ол 1 ... теңгеден жоғары. Ерікті жеке сақтандыру классы бойынша 224 млн. теңге сақтандыру төлемдері төленді, жалпы төлемдердің 8% ... СК ... ... ... көрсеткіштің атауы
2010 жыл
2011 жыл
2012 жыл
Өзгеріс
%-бен 2012/2011
Өзгеріс
%-бен
2012/2010
Өзгеріс
%-бен
2011/2010
Активтері
15 732 834
15 980 819
17 493 155
9%
11%
2%
Таза сақтандыру резервтері
6 123 206
5 986 250
7 157 ... ... 606 ... 657 817
9 065 356
4%
5%
0,6%
Жарғылық капитал
312 590
312 590
312 590
0%
0%
0%
Есепті ... ... ... 191 ... 076
93 775
-23%
-92%
-89%
Сақтандыру сыйлықақылары
16 628 407
11 202 471
8 336 380
-25%
-49%
-32%
Сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру ... ... 076 ... 788 004
2 930 523
63%
72%
66%
Дерек көзі: сақтандыру компаниясының мәліметтері [29]
2012 жылдың қаржылық ... 2011 ... ... ... ... ... болады. Компания активтері 9%-ға, таза сақтандыру резервтері 19%-ға, меншік ... 4%-ға, ... ... ... ... ... ... 63%-ға өсті. Ал есепті кезеңнің бөлінбеген кірісі 23%-ға, сақтандыру сыйлықақылары 25%-ға азайды. Жарғылық капитал өзгеріссіз қалды (14-кесте). ... ... ... ... 2010 жылмен салыстырғанда келесідей өзгерістер орын алды. Компанияның активтері 11%-ға, таза сақтандыру резервтері 16%-ға, меншік капиталы 5%-ға, ... ... ... ... ... ... 72%-ға ... керісінше, есепті кезеңнің бөлінбеген кірісі 92%-ға, сақтандыру сыйлықақылары 49%-ға ... ... 2011 ... қаржылық нәтижелерін 2010 жылмен салыстырғанда көрсеткіштер елеулі өзгерістерге ұшырады. Яғни, активтер 2%-ға, ... ... ... сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру бойынша шығыстар 66%-ға өссе, таза ... ... 2%-ға, ... ... ... кірісі 89%-ға, сақтандыру сыйлықақылары 32%-ға азайды (14-кесте).
Кестеден байқағандай, ... ... ... таза ... ... және ... ... жүзеге асырубойынша шығыстардың көлемі жыл сайынғы өсімді көрсетіп отыр. Ал есепті кезеңнің бөлінбеген кірісі мен ... ... ... теріс нәтижені көрсетіп отыр. Жарғылық капиталдың көлемі 3 жыл бойы ... ... ... өзгеріссіз тұр (14-кесте).
15-кесте. Қаржылық жағдайы туралы есептілік
Бап атауы
31 желтоқсан 2010 жыл
(мың.теңге)
31 желтоқсан
2011 жыл
(мың.теңге)
31 желтоқсан 2012 жыл ... ... ... ... ... ... қаржы және оның эквиваленті
689 581
910 732
1 302 636
221 151
391 ... ... ... 898 455
-306 762
1 424 022
Бағалы қағаздар (нақты құны)
5 913 829
5 172 025
1 418 ... ... 753 ... қағаздар (сатылымға)
1 579 460
1 159 493
2 123 667
-419 967
964174
Кері РЕПО операциясы
291266
291266
Аффинирленген құнды металлдар
100 333
100 333
Қаржы құралдары
Қайта сақтандыру активтері
2 086 ... 032 ... 760 ... ... алынатын сақтандыру сыйақылары
1 400 494
1 699 040
1 158 989
298 546
-540 051
Қайта сақтандыру бойынша есептелген комиссиялық түсімдер
28 339
19 ... ... ... 101
Басқа да дебиторлық қарыздар
240 983
665 480
502 095
424 497
-163 385
Сақтанушыларға ұсынылған қарыздар
Болашақтағы шығындар
4 ... ... ... 139
-7 840
Ағымдағы салық активі
2 292
14
17 515
-2 278
17 501
Кейінге ... ... ... 288
152 034
246837
40 746
94 803
15-кестенің жалғасы
Өтелуге дейінгі бағалы қағаздар
1 445 932
1 993 381
3 792 ... ... 799 ... ... ... ... ... инвестициялар
Негізгі құралдар (нетто)
420 820
1 703 839
1 807 587
1 283 019
103 748
Инвестициялық мүлік
Сатылуға арналған ұ.м. активтер
Материалдық емес ... ... ... 552
9 174
-11 119
Басқа да активтер
111
10 735
10 551
10 624
-184
Барлық активтер
14 738 ... 046 ... 493 ... 308 ... 446 ... 966 ... 106 ... 012 130
1 140 009
905 576
Қосымша резервтер
5 251
2 819
145 702
-2 432
142 883
Алынған қарыз
Қайта сақтандырушылармен есеп айырысу
715 231
621 ... ... ... 463
Сақтандыру қызметіндегі делдалдармен есеп айырысу
30 901
30 042
40 574
-859
10 532
Дивиденд бойынша акционерлермен есеп айырысу
Сақтандыру келісімшарттары ... ... ... ... ... ... 135
6 523
13 534
Басқа да кредиторлық міндеттемелер
24 925
34 502
20 042
9 ... ... ... ... қаржы құралдары
Шығарылған облигациялар
Болашақтағы түсімдер
115 714
450 339
102 064
334 625
-348 275
Ағымдағы салық міндеттемелері
9 ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелері
Басқа да міндеттемелер
209 145
7 120
92 511
-202 025
85 391
Барлық міндеттемелер
6 106 ... 330 ... 427 ... 223 ... 097 ... ... ... 590
312 590
-
-
Тартылған капитал
Резервтік капитал
469 447
469 447
Алдын-ала қажет резерв
Қайта бағалау нәтижесі
31 621
-64 519
190 461
-96 ... ... ... 287 ... 468 ... 092 ... ... 674
соның ішінде:
алдыңғы жылдардағы
7 056 960
8 287 670
7 999 083
1 230 710
-288 587
есептік кезеңдегі
1 230 710
180 862
93 775
-1 049 848
-87 ... ... 631 ... 716 ... 065 ... ... ... капитал мен міндеттемелер
14 738 816
16 046 829
17 493 155
1 308 013
1 446 326
Дерек көзі: сақтандыру компаниясының мәліметтері [29]
Компанияның балансындағы ... ... ... онда ... ... яғни ... қаржы мен оның эквивалентінің өсу динамикасы көрінеді. 2011 жылы активтердің бұл көрсеткіші 221 млн. 151 мыңға өсіп, жылдың соңында 910 млн. 732 мың ... ... Ал 2012 жылы дәл осы ... 391 млн. 904 мың ... өсіп, жылдың соңында 1 млрд.302 млн.636 мың теңгені құрады (15-кесте).
Ал ... ... ... тек 2012 жылы аңық ... жылдың соңында бұл көрсеткіш 1 млрд.898 млн.455 мың теңгені құрап, 2011 ... ... 1 ... ... мың теңгеге өсті (15-кесте).
Бағалы қағаздар (нақты құны) 1 млрд. 418 млн. 132 мың теңгені құрап, 2011 жылмен салыстырғанда 3 ... 753 млн. 893 мың ... ... Ал ... арналған бағалы қағаздардың көлемі 2012 жылдың соңында 2 млрд. 123 млн. 667 мың теңгені құрап, 2011 жылмен салыстырғанда 964 млн. 174 мың ... өсті ... да бір ... ... ... ... өсуі болып табылады. 2012 есепті жылдың соңында 1 млрд. 807 млн. 587 мың ... ... 2011 ... ... 103 млн. 748 мың ... ... ... (15-кесте).
Ал материалдық емес активтердің құны 2012 жылы 31 млн. 552 мың теңгені құрады. Алайда 2011 жылмен салыстырғанда активтердің осы ... 11 млн. 119 мың ... ... ... ... ... да активтер 2011 жылы 10 млн. 551 мың.теңгені құраса, 2012 жылы бұл көрсеткіш 184 мың теңгеге азайып, 10 млн. 551 мың ... ... ... ... ... 2010 жылы 14 ... 738 млн. 816 мың ... 2011 жылы 16 млрд. 046 млн. 829 мың ... ал 2012 жылы 17 ... 493 млн. 155 мың ... ... Яғни, 2011 жылмен салыстырғанда 1 млрд. 446 млн. 326 мың теңге өсімді көрсетті (15-кесте).
Міндеттемелер бөліміне келетін болсақ, ... ... ... ... көрсетіп отыр. 2010 жылы 4 млрд. 966 млн. 545 мың теңгені құраса, 2011 жылы бұл көрсеткіш 1 ... 140 млн. 009 мың ... ... 6 ... 106 млн. 554 мың теңгені құрады. Ал 2012 жылдың соңында сақтандыру резервтері 7 млрд. 012 млн. 130 мың ... ... ... ... 2010, 2011, 2012 жылдары өсімді көрсетті. 2010 жылы 6 млрд. 106 млн. 935 мың теңгені, 2011 жылы 7 ... 330 млн. 226 мың ... 2012 жылы 8 ... 427 млн. 799 мың ... құрады (15-кесте).
Екінші тарауды қорытыңдыласақ, бұл тарауда зерттеліп ... ... ... ... ... ... сақтандыру нарығының ағымдағы жағдайы, сақтандыру нарығындағы жұмыс жасап отырған сақтандыру ұйымдарының ... ... осы ... ... ... ... әсер етуі, жүргізілген сақтандыру төлемдерінің жалпы көлемі, сонымен қатар сақтандыру компаниясының қызметі, ... ... ... ... ... ... ... нарығы қызметіне толық талдау жасалды.
* Қазақстан Республикасы сақтандыру нарығының даму мәселелері және жетілдіру жолдары
3.1 Қазақстан Республикасы ... ... даму ... ... ... өсуі тұрғысынан алғанда сақтандыру нарығының дамуы өте баяу жүруде. Бұл ... жыл ... ... ... оған жыл ... ... ... және басқа да факторлар әсер етті, бұдан парадоксалды ахуал ... ел ... ... нашар болған сайын, сақтандырушылардың жетістіктері де елеулі болды. Инфляция қарқыны ... ... ... сақтандыру қызметінің көлемі де ... ... ... ... ... ... ... азайды.
Жалпы, қалыптасқан сақтандыру қызметін көрсету көлемі мен құрылымының ... ... даму ... ... өмірдің барлық субъектілерінің мүліктік мүдделерін қорғауға сәйкеспейтіндігі орын алып отыр. Сақтандыру тарихы көрсеткендей, сақтандыру ... ... ... қорғау негізінде пайда болып, қалыптасуы, сақтандыру ісін ұлттық және халықаралық нарықтық инфрақұрылымның үйлесімді ... ... және ... инфрақұрылымның фирма, сала деңгейінде, сондай-ақ ... және ... ... ... қоғамдық прогресстің заңды нәтижесі болып табылады.
Қазақстанда коммерциялық сақтандырудың пайда болып, дамуы сақтандыру нарығының ... ... яғни ... мен ... осы ... ... және ... деңгейдегі қызмет істеуін қамтамасыз ететін дамыған инфрақұрылымын ... ... Осы ... ... ... ... нарығы жеке тұлғаны, мүліктік және ... ... ... ... азаматтардың өмірін жаңартуда үлес қосып, ... және ... ... осы ... саласы арқылы кәсіпкерлердің өмірі мен қызметін және халық шаруашылығын жаңартуды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ететін арнаулы инфрақұрылым әзірге дамымаған. Ұлттық сақтандыру нарығының ... ... ... ... жағдайына теріс ықпал етеді. ... ... ... ... ... сақтандыру қатынастарының апатты комиссарлары, сюрвейелері ... ... ... пайда болды, брокерлер және т.б. жеткіліксіз көрсетілген.
Сақтандыру ... ... ... ұзақ ... ... ... нарығының дамуының қарқыны мен сапасына біраз ықпал етті. Экономикадағы жалпы дағдарыстан, сақтандыру тауарын ... ... ... ... ... ... ... және сақтандырушы өндірген тауар ... ... ... ... ... көрсету ерекшелігінен, сондай-ақ халықтың, кәсіпкерлердің және мемлекеттің төмен төлем қабілеттілігінің ұзақ кезеңінен дамуы қиындап, ... ... ... адам ... негізінен өндірістік және әлеуметтік-экономикалық қызметтінің түрлі ... ... көп ... ... жағынан алғанда сақтандыру компенсациялық және жинақтау функциясын атқарады. Банктер мен жинақтаушы ... ... ... ... ... да азаматтардың ақшаларымен операция жасайды. Әрине, бұл ... ... ... ... ... сену деңгейіне де көп нәрсе байланысты. Сақтандыру нарығы проблемаларының біраз бөлігі сақтандыру және ... ... ... заңнамалық актілердің жетілмегенінен туындайды.
Қазақстанда заңға сәйкес, ... ... және ... деп ... және ... салалар, түрлер және топтар бойынша жіктелімі қабылданған. Бүгінгі күні республикада сақтандыру қызметін көрсетудің мынадай түрлері ... ... ... және ... ... ... ... 16 топ (класс) кіреді, солардың ішінде:
* ... ... мен ... сақтандыру;
* медициналық сақтандыру; автомобильдік, ... әуе және су ... ...
* мүлікті;
* кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру (Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 810 бабында көзделген);
* ... ... ... ... ... ... (Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 812 ... ...
* зиян ... үшін ... бойынша сақтандыру (Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 811 бабында көзделген).
Жолаушыларды сақтандырудан басқа аталған ... ... ... ... ... ... тасымалдаушының азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру міндетті түрде жүргізіледі.
Әскери қызметшілердің, ішкі істер органдарының, ұлттық қауіпсіздіктің, ... ... жеке ... ... сақтандыруға жатады.
Міндетті сақтандыру ауылшаруашылығы өнімдерін өндірушілерден тұратын ауыл шаруашылығының ... - ... ... ... яғни ... ... құбылыстар жағдайындағы жеке және заңды тұлғаларға таралады.
Қазақстанда ... мен ... ... өнімдерді қалыптастыру, ілгерілету және өткізу ... ... ... ... және жеке ... ... жауапкершілігін міндетті сақтандыру енгізілген.
Сақтандыру органдарына сақтандырудың тәуекелі көп жаңа ... ... ... енгізуге құқық берілген. Қазақстандағы ... ... ... ұзақ мерзімді жинақтауды сақтандыру, өмірді ... ... жер ... ... ... ... ... шақырылғандарды сақтандыру, әйелдерді бала туу жағдайында сақтандыру, ... ... ... ... ... ... ... уақытына, ісспараға өзімен бірге алған) мүлікті сақтандыру, азаматтардың жеке меншікке алған пәтерлерін сақтандыру, ... банк ... ... жеке ... ... ... ... енгізуді талап етті.
Қазақстанда сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры бар, оның ... ... ... ... ұйымының сақтанушылардың, сақтандырылғандардың, пайда алушылардың сақтандыру жағдайы болған ... ... ... ... ... құқығын және заңды мүдделерін қорғау болып табылады.
Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының даму барысы 2000 жылы қарашада қабыданған № 491 ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру жүйесiн құру сақтандыру қызметi нарығын сапалы жаңа ... ... ... ... ... және ... iске ... талап етедi. Мұндай жағдайлар осы бағдарламаны әзiрлеуге ... ... ... ... ... ... ... сөз сөйлеу барысында берген тапсырмасынан туындаған. Қазақстанның қазiргi кезеңдегi дамуы мен басталған реформаларды ... ... ... ... ... ... iшкi ... және оның меншiктi инвеститциялық мүмкiндiктерiн белсендi түрде пайдалануды көздейдi.
Өтпелi экономика жағдайындағы сақтандыру институттарының ... ... ... факторлармен айқындалады. Бағдарламаның мақсаты мемлекеттiң, азаматтардың және шаруашылық ... ... ... ... ... бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс iстейтiн ұлттық сақтандыру нарығын қалыптастыру болып табылады. Осы ... ... ... iске ... үшiн мынадай мақсаттарға жету қажет [22, 16 б.]:
* Елдегi сақтандыру жүйесiн жетiлдiру, ұлттық сақтандыру нарығы мен сақтандырудың басым бағыттарын дамыту ... ... ... ... ... сақтандыру технологиясын пайдалану үшiн жағдай жасау, сақтандыру нарығын реттеу ... ... ... ... ... қадағалауды жүзеге асыру, сақтандыру нарығы қатысушыларының заңды мүдделерiн қорғауды қамтамасыз ету;
* Сақтандыру заңдарының ... ... ету ... ... ... өзара iс-қимыл принциптерiн әзiрлеу, сақтандырудың инвестициялық әлеуетiн пайдалану, республиканың сақтандыру индустриясын халықаралық сақтандыру және қайта сақтандыру ... ... ... ...
* Әлеуметтiк сақтандыру тұрғысында қорғауды ұсынудың принциптерiн нақтылау;
* ... ... ... кеңейту және мiндеттi сақтандыру түрлерiн нақтылау;
* Сақтандыру нарығының қазiргi заманғы инфрақұрылымын қалыптастыру және оның қатысушыларының қызметiн ұйымдастыру үшiн жағдай жасау ;
* ... ... ... ... сақтандыруды қадағалаудың тиiмдi жүйесiн ұйымдастыру;
* Сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының қаржылық орнықтылығы мен төлем ... ... ... ... ... ... сақтандыру технологиясын енгiзуге жәрдемдесу;
* Сақтандыру саласында кадрлар даярлау, қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыру жүйесiн ұйымдастыру.
Бағдарламаның мақсатына қол жеткiзу үшiн ... ... ... ... нарығын жедел дамыту қажет [22, 19 б.]:
o Ұлттық сақтандыру ... ... ... ... қолдану аясын кеңейту;
o Сақтандыру индустриясының әулетiн белсендi түрде пайдалану;
o Мiндеттi сақтандыру түрлерiнiң ... ... ... ... ... ерекшелiктерiн заңды түрде бекiту;
o Өмiр мен денсаулықты ... ... ... және ... басқа да әлеуметтiк маңызы бар түрлерiн жедел дамыту;
o Ұлттық сақтандыру нарығының инфрақұрылымын және әлеуетiн дамыту;
o Сақтандыру нарығын ... ... және ... қызметiн қадағалауды күшейту;
o Сақтанушылырдың, сақтандырушылардың және пайда алушылардың заңды мүдделерiн қорғау;
o Қазақстанның халықаралық ... ... кiруi ... қажеттi шаралар әзiрлеуi және республиканың сақтандыру рыногына шетелдiк қатысу шарттарын айқындау.
Бағдарламаның негiзгi бағыттары және iске асыру тетiгi өте көп. ... ... ... ... ... ... уақытта сақтандыру сапасын арттыру, сақтандыру мүмкiндiктерiн және оның ... ... ... ... ... үшiн ... экономикалық және өзге алғышарттар жасау қажет болып отыр.
Республиканың сақтандыру жүйесiн дамыту жөнiндегi осы және басқа да ... iске ... осы ... ... және оның ... белсеңе қатысуын талап етедi. Сақтандыру нарығын мемлекеттiк реттеу сактанушылардың заңды мүдделерiн корғаудың және ... ... ... ... қамтамасыз етудiң маңызды кепiлi болып табылады.
Мемлекеттiң сақтандыруды дамыту жөнiндегi қазiргi кезеңдегi мiндеттерi:
+ ұлттық ... ... ... iстеу принциптерi мен оның басқа әлеуметтiк институтарымен әрi қаржы рыногының ... ... ... ... ... айқындау;
+ сақтандыру және сақтандыру қызметiнiң қазiргi заманғы заң базасын қалыптастыру;
+ сақтандыру ... ... ... ... мен ауыл ... ... ... айқындай отырып, ауыл шаруашылығы өндiрiсiн мiндеттi сақтандыруда мемлекеттiк қолдауды қамтамасыз ету;
+ сақтандыру мәселелерi ... ... ... мен ... ... ... ерiктi сақтандыру мүмкiндiктерiн белсеңдi пайдалану, сақтандыру қызметiнiң ... мен ... ... ... сапасын жақсарту және сақтанушылардың заңды мүдделерiн қорғауды ... ... ... және ... қабiлеттiлiгiн сақтандыруды, аннуитеттер жүйесiн және сақтандырудың басқа да әлеуметтiк маңызы бар түрлерiн жедел дамыту үшiн жағдай жасау;
+ ұлттық ... ... ... пен ... мүдделеріне жауап беретін, экономиканың осы секторына схемасының интеграциялануының ықтимал шарттарын нақтылау болып табылады.
Осы бағыттар бойынша сақтандыруды қадағалаудың уәкiлеттi мемлекеттiк ... ... бiр ... ... ... ... бiрге сақтандырудың көптеген күрделi проблемалары да бар, олардың шешiлуi бiрқатар министрлiктер мен өзге де ... ... ... ... істейтін қызметкерлерді қоспағанда, Қазақстан Республи-касының аумағында тұрақты тұратын және табыс келтіретін қызметті жүзеге асыратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды қоса ... ... ... ... ... ... ... сақтандырылуға тиіс.
Қазақстан Республикасының "Міндетті әлеуметтік сақтандыру" туралы ... ... ... ... ... қоры" акционерлік қоғамы құрылған, ол бірден-бір құрылтайшысы мен ... ... ... табылатын коммерциялық емес ұйым. Қор Орталықтың әлеуметтік төлемдерді жүзеге асыру үшін қаражаттың уақтылы аударылуын қамтамасыз ... ... ... бос қаражатын ұлттық банк арқылы қаржы құралдарына орналастыруға, жыл сайын аудит өткізуді камтамасыз етуге, заңнамалық актілерге ... өзге де ... ... ...
Жалпы, Қазақстанның сақтандыру нарығы қалыптасу стратегиясында тұр.
Экономикалық және ... ... ... ... ... жетілмеген заңнамалық база) ол дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... бар елдерде сақтық қызметтер көрсетудің ассортименті 500 түрге жетіп отыр, ал Қазақстанда ол не бары 40 түрі ... Жеке ... ... және ... ... сақтандырудың көптеген түрлері нашар дамыған, бұл халықтың табысының төмен ... ... ... ... жылы Жамбыл облысында алапат дауыл болды. Жүздеген жекеменшік ... үй ... ... ... ... Осы апаттың салдарын жою үшін Үкімет қорынан мақсатты ... ... ... 800 ... ... ... ауданында 8 ауыл округіне қарасты барлығы 16 елді мекенде 1991 нысанның шатырлары жартылай және толық ұшқан, оның ішінде ... ... ... - 42, жеке ... ... ... саны - 1949. ... бойынша шығын көлемі: - әлеуметтік нысандар - 157,6 млн. теңге, тұрғын үйлер бойынша - 185,8 млн. теңгені ... ... ... 30 үй мен 1 мектеп ғимаратына су кірді, 2 үй құлап, 7 үй мен бір мектеп ғимараты апатты жағдайда және 21 үй ... ... ... 165 бас мал (158 қой, 7 ірі ... ... ... Жалпы, ауданда 9 өткелге 127,3 млн.теңге шығын қарастырылған. Арнайы құрылған комиссия аймақтарға ... ... ... 209 ... мың ... ... ... Мұндай жағдайлардың қайта болмасына кім кепіл?
Барлық дамыған елдерде табиғи апаттардан сақтандырудың тиімді жүйесі бар. АҚШ ... ... ... ... өткереді, бірақ барлық салдары жедел еңсеріледі. Бұл мемлекет қаражатын айтарлықтай шығындамайды, өйткені оларда бірден сақтандыру ... іске ... Бұл - ... ... ... ... ... Осы тәжірибені Қазақстанда қолдануға не кедергі?!
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... сақтандыру жүйесі мүлдем кенжелеп, дамымай қалған. Соның салдарынан әлгіндей тілсіз жаулар ... ... ... ... неғайбыл. Мұндай жағдайда баспанамен қамту, олардың материалдық шығынын өтеу мәселелері түгелдей дерлік Үкімет пен ... ... ... ... түсіп отыр.
Осы мәселеге байланысты мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Стратегиясының міндеттерін іске асыру мәселесіне арналған кеңесте дамыған елдердегі ... ... ... ... жүйесін Қазақстанда қолданысқа енгізу, аса маңызды стратегиялық мәселе әлеуметтік сақтандыру ... ... ... саналатынына тоқталды.
Бүгінгі таңда Қазақстан сақтандыру нарығы тұрақты өсім қарқынына ие деп ... ... ... Ол ... сақтандыру сыйақылары мен сақтандыру резервтерінің көлемдерін сипаттайтын негізгі сандық көрсеткіштер куәландырып отыр.
Қазіргі таңда елімізде 35 сақтандыру ұйымы, оның ... ... ... ... 7, ... ... саны 13, актуарийлер 82, АҚ-ның қатысушысы болып табылатын ... ... ... ... саны 31 ... ...
Қазақстанда жұмыс істеп тұрған сақтандыру ұйымдары санының көптігі мен жалпы көрсеткіштерінің өсуіне қарамастан, ... ... ... ... экономикада және халықтың өмірінде әлі маңызды ролге ие ... жоқ және әрі ... ... даму ... тұр ... қорытындыға келуге болады.
Бүгінгі күні сақтандыру қызметінің сапасы төмен болып отыр, ал олардың тізбесі көптеген сақтандыру ұйымдарында негізінен ең аз ... ... мен ... ... ... ... ... мүмкіндігі болатын міндетті сақтандыру түрлерімен шектелген.
Отандық сақтандыру компанияларының ірі шығынының орнын жабу жөніндегі қаржылық мүмкіндіктері де ... бұл ... ... ... ... мен оларды ірілендіру туралы мәселені шешуді талап етеді. Қазақстанның қаржы регионының басқа бөліктердегі регионалдау тәжірибесі ... ... ... ... индустрияның кейбір міндеттерін шеше алмайды және олардың халықаралық стандарттарға қол жеткізу айтарлықтай шектеулі.
Республикадағы сақтандыру қызметі инвестициялық климатты ... ... ... ол ... ... ... нақты институционалдық инвесторлар бола алмай отыр.
Қазіргі кезге дейін көбіне мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алуға бағдарланған ... ... ... ... болу мәселесі бар және сақтандыруға тиісті қызығушылық тудырмай ... ... ... ... және ... ... халықты әлеуметтік қорғау түрлерінің қолдану аясын шектеу осы мәселені шешуге ықшам етуі ... ... ... емес ... ... қамтамасыз ету саласындағы ең маңызды әлеуметтік құрал бола отырып, азаматтардың өмірі мен еңбек қабілеттілігін сақтау жөніндегі индустрия әлі ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру бойынша дамыған индустрия болмай, республикада жүзеге асырылып жатқан ... ... ету ... ... ... ... мүмкін емес.
Істің қалыптасқан жағдай сонымен қатар сақтандырушы жеке тұлғаларға және олардың жеке сақтандыру жөніндегі жұмыс берушілеріне қазіргі салық салу ... да әсер ... Атап ... ... шартында көзделген салығын төлеудің мерзімін ұзарту тетігі пайдаланылмайды. Жеке жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру резервтерін көбейтуге бағытталған сақтандыру ... ... ... ... ... ... айырмашылығы, жиынтық жылдың кірісіне енгізіледі және табыс салығы ұсталатын болады.
Еліміздегі ІТ-инфрақұрылымның дамуы мен оның қымбаттығы да ел аумағында жеке ... ... ... түрлерінің дамуын тежеп отыр. Бұдан басқа, сот және ... ... де ... көншітпейді, өйткені судья сақтандыру келісімшартының шарттарына қайшы шешім шығаратын жағдайлар да болып ... ... ... ... жеке ... ... көрсету сапасы өте нашар, бұл сақтандыру нарығына деген ... ... ... ... ... ... кіретін сақтандыру компаниялары теріс мақсатта пайдаланады. Олар заемшыларды - өздерінің қаржы-өнеркәсіптік топтарындағы жеке тұлғаларды сақтандыруда ... ... ... ... тырыспайды.
Бұған қоса, бәсекелестік нарықта қызмет ететіндер жоғары табыс таппайды, осы себепті жеке тұлғаларды ерікті сақтандыру инфрақұрылымдарын ... үшін ... ... жоқ. ... кіріс деңгейінің төмендігі, көп бөлігінің кедейленуі де сақтандырудың ерікті түрлері бойынша сақтандыру компанияларының қызметтеріне сұраныстың төмен болуына себеп болып ... ... ... ... ... ... бөлігінде білікті мамандардың саны жеткіліксіз. Республиканың сақтандыру нарығындағы кәсіби сақтандыру делдалдарының ролі елеусіз. Қазақстанда қазір бар болғаны 13 брокерлік сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы жүйесін құру, сақтандыру нарығының кәсіби ... іске ... ... ... ... ... ... өзекті мәселенің бірі болып отыр. Қазіргі таңда көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігінің міндетті сақтандыру саласында ... ... ... ... ... ... көптеген мөлшері сақтандыру нарығында айналымда жүр. Сақтандыру саласындағы алаяқтық тек Қазақстанда ғана емес, басқа елдерде де өзекті ... бірі ... ... ... ... ... ... даму мәселелерінің негізгілері болып республикада өмірді және жеке басты сақтандырудың басқа түрлерінің, сақтандыру ұйымдарын корпоративті басқару жүйелерін енгізудің, ... ... ... ... ... туралы статистикалық және өзге де мәліметтер базасының қол жетерлігін ... мен ... ... жеткілікті түрде дамымауы табылады.
Медициналық тұрғыда міндетті сақтандыру еліміздің ешбір ... ... ... ... шалдыққан бүлдіршіндер жан-жақтан көмек іздеп, халыққа алақан жаюға мәжбүр болып отыр.. Әлемдік ... ... ... ... ... ... медициналық сақтандыру жүйесі оңтайлы жолға қойылған. Мәселен, Германия, Франция, Голландия, Австрия, Бельгия, Швейцария сияқты европа ... ... ... ... ... ...
Біздің мемлекетіміз мемлекеттік бағдарламаның шегіндегі белгілі бір медициналық көмекті ғана қамтамасыз ететін қажетті медициналық көмек алуға кепілдік ... ... ол ... ... ... үнемі қанағаттандыра бермейді.
Қорыта айтқанда, сақтандыру мәселесі және де елдегі сақтандыру нарығының жағдайын жақсарту мәселесі экономикалық проблемалар ... ... ... ие, өйткені дәл осы мәселе елдің өміріне оң әсер етуші қуатты факторлардың бірі болып табылады.
3.2 Отандық сақтандыру нарығын ... ... ... ... ... саласында сақтандырудың бірқатар міндетті түрлері енгізілді,сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры, мемлекеттік аннуитеттік компаниясы, экспорт-импорт кредиттерін сақтандыру жөніндегі ... ... ... ... сақтандыру нарығына шетелдің қатысу мүмкіндігі кеңейтілді.
Орта мерзімді перспективада сақтандыру нарығын дамытудың негізгі мақсаттары мен ... ... ... ... азаматтардың, заңды тұлғалардың, мемлекеттің сақтандыруды қорғаудағы қажеттіліктерін қанағаттандыру жəне мемлекет экономикасын дамыту үшін ұзақ ... ... ... шоғырландыру жөніндегі шараларды əзірлеу жəне іске асыру;
- халықты əлеуметтік қорғаудың ... ... ... ... дамыту міндетті сақтандыру жүйесін жетілдіру;
- халықтың сақтандыру ұйымдарына сенімін жəне сақтандыру қатынастары барлық субъектілерінің сақтандыру мəдениетін арттыру;
- үздік халықаралық ... ... ... қадағалауын жетілдіру.
Соңғы жылдары республика экономикасының тұрақты өрлеуі жəне ұлттық сақтандыру индустриясын реформалау жөнінде мемлекет қабылдаған шаралар осы ... ... ... ... ... ... ... негізгі көрсеткіштерінің бірнеше жыл ішіндегі серпініне оң баға ... ... елде ... ... жəне ... жəне ұзақ ... ... өзге түрлері нарығы жеткіліксіз дамыған.
Қазіргі кезде өмірді сақтандыру жөніндегі сақтандыру ұйымдарының инвестициялық мүмкіндіктерін кеңейту мəселесі өзекті болып ... ... ... ... ... ... деңгейде, олар жинаған сақтандыру сыйлықақыларының басым бөлігі қайта ... ... ... шет елдерге беріледі.
Бұдан басқа, міндетті сақтандыру жүйесінде бірқатар проблемалар бар. Айталық, міндетті ... ... ... ... ... əлеуетін толық көлемде пайдалануға мүмкіндік бермейтін бірқатар проблемалары бар. Міндетті сақтандырудың ... ... ... ... ... ... ... болады: сақтандырушылардың міндетті сақтандыру туралы заңнаманы сақтауын мемлекеттік қадағалау ... ... мен ... ... ... ... сақтандыруды қолдану туралы нормаларды қамтитын салалық заңдарды əзірлеуді шектеу қажеттілігі.
Көлік құралдары иелерінің АҚЖ-ын міндетті сақтандыру ... ... ... бірі болып табылады, бұл көлік құралдары иелерінің жəне жол ... ... ... ... ... Сондықтан сақтандыру нарығында осы сақтандырудың проблемалары неғұрлым өткір сезіледі.
Жақын арадағы ... ... ... ... дамыту бөлігіндегі маңызды мəселе өзара сақтандыру жүйесін дамыту болады. Өзара сақтандыру қазіргі заманғы сақтандыру ... ... бірі ... ... ... ... ... ең алдымен əрқилы себептерге: көп шығынға, сақтандыру сомаларының жоғары мəніне байланысты коммерциялық сақтанушылар сақтандыруға қабылдаудан бас тартатын ... көп ... ... жалпы айтатын болсақ, отандық сақтандыру нарығында келесі бағыттарды ... ... ... ... ... ... деңгейін арттыру (шоғырландырылған қадағалауды жүзеге асыру) - осы сəтте қолданыстағы шоғырландырылған қадағалау туралы заңнамада қаржы ұйымының ... ... ... ... ұйымының шешімдерін анықтайтын аффилиирленген тұлғалар тобын анықтау мүмкіндігі ... ... ... ... ... елеулі əсер ететін қаржы ұйымдарының акционерлерін анықтау бөлігінде банктермен сақтандыру жəне зейнеткерлік заңнаманы біріздендіру жүргізілді.
Жүйелік тəуекелдері бар неғұрлым ірі ... ... банк ... ... жəне ... шоғырландырылған негізде реттеу банк конгломератрі арқылы жүзеге асырылады. Сонымен қатар банк конгломератына жатқызылмаған 24 сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі аз қолданылады.
Бұл кең көлемде олардың арасында қаржы конгломератын құрайтын заңды тұлғалар тобының іс жүзінде жоқтығымен түсіндіріледі.
Осылайша осы бағыттағы ... саты осы ... ... мен олар ... ... үшін ... негізде пруденциалдық реттеуді жүзеге асыру болады.
2. Міндетті сақтандыру жүйесінің тиімділігін ... ... ... ... ... ... тұтастай алғанда қалыптасты. Міндетті сақтандырудың енгізілген түрлері субъектілердің ауқымды шеңберін түрлі, оның ішінде қаржылық, əлеуметтік, экологиялық, табиғи, техногендік ... ... ... ... міндетті сақтандырудың ұлттық жүйесінің өзінің барлық əлеуетін толық көлемде пайдалануға мүмкіндік бермейтін бірқатар проблемалары бар.
Міндетті сақтандыру жүйесін неғұрлым нақты ұйымдастыру жəне оның ... ... ... ... ... ... сақтандырудың міндетті түрлері бойынша қызметті жүзеге асыру құқығына лицензиялар алу үшін шарттар анықтау;
- қаржылық есептілік нысандарын жетілдіру жөніндегі ... ... ... ... міндетті сақтандыру туралы заңнаманы сақтауын мемлекеттік бақылау жүйесін ұйымдастыру бойынша шаралар қабылдау жөніндегі бірқатар шаралар жүргізілетін ... бір ... ... ... ... заңнаманы жетілдіру бойынша шараларды қабылдау қажет.
Көлік құралдары иелерінің АҚЖ сақтандыру ... ... бірі ... ... ... республикадағы жол қозғалысы тəуекелдерінің деңгейіне барабарлығы мəселесі болып отыр. Төмен рентабельдікке, ал кейбір сақтандыру ұйымдарында ... осы түрі ... ... шығындылығына байланысты сақтандыру ұйымдарының сақтандыру төлемдерін жүзеге асырудан бас тартатын, сақтандыру шарттарын жасасудан бас тартатын, ... ... ... ... ... орын алып отыр, бұл сайып келгенде, сақтандырушыларға жəне ... ... ... ... ... ... ... əсер етеді.
Жолдарда апаттардың жоғары деңгейін, елдің автопаркінің икемсіз өсуін жəне ... ... ... əсер ететін өзге факторларды ескере отырып, көлік құралдары иелерінің АҚЖ сақтандыруының жəне тарифтерге байланысты проблемаларға ... ... ... тұрақты мониторингін ұйымдастыру қажеттілігі туындайды.
Көлік құралдары иелерінің АҚЖ сақтандыру жөніндегі, оның ішінде сақтандыру жағдайын қарау тəртібін ... жəне ... жəне ... ... ... ... мақсатында заңнаманы жетілдіру жөніндегі жұмыстарды жалғастыру қажет. Халықаралық тəжірибені жəне осы ... ... ... ... отырып, шығындарды тікелей реттеу жүйесін енгізу мүмкіндігі əзірленетін болады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... атты 2007 жылғы 1 наурыздағы Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру мақсатында Қазақстан Республикасының Президентінің 2007 жылғы 11 сəуірдегі № 86 ... ... ... Республикасының 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясы əзірленген болатын, оның негізгі мақсаттары ... ... одан əрі ... ... ... ... жүйесін дүниежүзілік көлік жүйесімен ықпалдастыру болып табылады.
Жоғарыда көрсетілген стратегия атап айтқанда Қытай мен Ресей сияқты елдерді қамтитын пайдалы, сенімді жəне қол ... ... ... құра ... ... ... өсіп ... сауда байланыстарын қамтамасыз етуге бағытталған.
Осыған байланысты Еуразия экономикалық қоғамдастығы (ЕурАзЭҚ), немесе Шанхай ынтымақтастығы ұйымы (ШЫҰ) шеңберінде қолданыстағы халықаралық ... ... ... ... құралдары иелерінің жауапкершілігін сақтандырудың халықаралық жүйесін құру ... ... ... ... ШЫҰ ... ... құралдары иелерін сақтандырудың халықаралық жүйесін енгізу Қазақстанның жүйесіне қосылуы жөніндегі жұмысты жалғастыруға, сондай-ақ мемлекетаралық автомобиль ... ... ... ... ... ... жəне халықаралық тəжірибені ескере отырып, қызметкердің еңбек (қызметтік) міндеттерін ... ... зиян ... үшін ... ... ... ... міндетті сақтандыруды жүргізу ережелері мен тəртібін одан əрі жетілдіру жөніндегі жұмысты жалғастыру қажет. Бұл ретте экономикалық қызмет ... ... ... топтарына жатқызу тізбесін нақтылау жəне сақтандырудың осы түрінің басқа шарттарын жаңғырту қажет. Жұмыс берушінің жауапкершілігін сақтандыру сақтандырудың міндетті түрі ... ... ... отырып, оның жүргізудің барлық шарттары айқын жəне осы ... ... ... ... үшін ... ... ... Осыған байланысты сақтандырудың осы түрі бойынша аннуитетті өнімдерге қатысты бірыңғай ең төменгі міндетті талаптарды белгілеу мүмкіндігі зерделенетін болады.
3. Міндетті сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... тыс тетіктерін құру
Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыруға байланысты ... жою ... ... шешу ... ... омбудсман түрінде соттан тыс тетіктерді құру қажеттілігі туындады. Дауларды шешуде мұндай тетікті қолдану икемділікке негізделген, ол тұтынушылардың да, сақтандырушылардың да ... ... ... ... атап ... ... шығындар, рəсімдердің жылдамдығы мен формалдық емес сипаты, сақтандырушылардың қабылданған шешімді міндетті орындауы.
Сақтандыру омбудсманы институттарын қолданудың дүниежүзілік тəжірибесі үкіметтік ... ... ... ... ... ... жəне ... қызметтері тұтынушыларының тұтынушылар тарапынан сақтандыру қарым-қатынастарын бақылау мақсатында оларды құру жөніндегі мүдделерін біріктіруге ... ... ... инфрақұрылымын дамыту
Сақтандыру нарығын дамыта отырып сақтандыру нарығының дамыған инфрақұрылымының болуы үлкен əсер алып ... ... ... ... андеррайтер, апат комиссарлары жəне т.с.с. сияқты сақтандыру нарығы қатысушыларының өкілеттіктерін заңнамалық бекіту талап етіледі. Аталған нарық қатысушыларын дамыту сақтандырылатын ... жəне ... ... ... ... ... ... мөлшерін нақты бағалауды жүзеге асыру қажеттілігімен шартталған.
Сақтандыру ұйымдарының делдалдары - агенттер желісін дамытуға ерекше көңіл ... ... ... ... ... ... ... желісін құру сақтандыру ұйымдарына өз сақтандыру өнімдеріне сату көлемін ұлғайтуға жəне ... ... кең ... ... ... ... ... Агенттік желісін құрудағы маңызды сəт агенттердің кəсіби даярлығын ұйымдастыру болып табылады. Қандай да бір сақтандыру өнімінің біліктілік, білім, оның ... ... ... тұтастай алғанда сақтандыруды дамыту жəне атап айтқанда өмірді сақтандыру тəуелді. Қолданыстағы заңнамаға сақтандыру нарығының аталған ... ... ... ... ... ... мен жауапкершілігін анықтайтын тиісті түзетулерді енгізу қажет.
Сақтандыру агентінің жеке кəсіпкерлікке жатқызу мəселесін қарау ұйғарылады. Жеке кəсіпкер ретінде сақтандыру агенті ... ... ... ... ... ... ... салық салудың оңайлатылған жүйесін алатын болады, сақтандыру ұйымдары пайда тартуға ... өз ... ... ... агенттерді алады, ол түптеп келгенде сақтандыру қызметін кеңейтуге жəне ұсынылатын сақтандыру өнімдер санының артуына, қызметтер ұсыну сапасының ... əсер ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымының ішкі құрылымының айқын моделін алады.
Осылайша ... ... ... бір бөлігі ретінде өзара сақтандыру жүйесін дамытуға көңіл ... ... ... ... қазіргі заманғы сақтандыру нарығы элементтерінің бірі болып табылады. Өзара сақтандыру қажеттілігі ең алдымен коммерциялық сақтандырушылар түрлі себептерге: таза ... ... ... ... мəніне байланысты сақтандыруға қабылдаудан бас тартатын тəуекелдердің көп санының болуымен шартталған.
Сақтандыру нарығының инфрақұрылымын дамыту бөлігінде маңызды ... ... ... ... ... біріктіретін қоғамдық ұйымдарды құру жəне дамыту болып табылады. Мұндай ұйымдарға оқу бағдарламаларын дайындау, əзірлеу жөніндегі өкілеттіктерді жүктеу жəне сақтандыру ... ... ... ... ... ... оқытуды жүргізу, сондай-ақ сақтандыру нарығына қатысушылардың, оның ішінде сақтандыру ... ... мен т.б. ... ... ... ... дамытудың маңызды сатысы кепілдік беру институттарының қызметін одан əрі жетілдіру, оны халықаралық практикаға сəйкес келтіру болып табылады. ... ... құру ... сақтандыру қызметінің тұтынушылары жəне сақтандыру нарығының тұрақтылығын сақтау үшін ... ... ... ... зардаптарын жұмсартуға негізделген. Сақтандыру ұйымын мəжбүрлеп таратқан жағдайда сақтандырушылардың құқықтары мен мүліктік мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету қолданыстағы акционерлік қоғамының ... ... ... ... Қор ... сақтандырудың неғұрлым жаппай түрлері бойынша, атап айтқанда көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру жөніндегі жəне тасымалдаушының жолаушылар алдындағы азаматтық-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... береді. 31 сақтандыру ұйымы Қордың қатысушылары болып табылады.
Қордың жəне сақтандыру ұйымдарының тікелей ... ... ... отырып Қорды акцияландыру туралы мəселені қарау қажет. Бұл Қордың жұмысын нарық қажеттілігіне бағыттауға, үлкен икемділік пен басқарушылық алуға мүмкіндік ... бұл ... ... де, ... ... ... нарығының да елеулі дамуына əкеп соқтырады.
Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру жүйесін одан əрі кеңейту ... ... ... ... беру ... ... басқа міндетті түрлерін, сондай-ақ өмірді сақтандыруды кезең- кезеңмен енгізуге бағытталған шараларды ... ... ... осы ... оның ... да ... жоғары əлеуметтік мəнге ие болуына байланысты осындай кепілдіктерге мұқтаж. ... беру ... ... ... мен ... ... ету үшін оларды инвестициялауға рұқсат етілген қаржы құралдарының тізбесін кеңейту ... ... ... одан əрі ... жыл бойы сақтандыру нарығының іс жүзінде өмір сүруі жəне дамуы кезінде сақтандыру нарығында сақтандыру ұйымдарының банкроттық ... іс ... жоқ. ... бұл ... ... ... ... капиталдандыру деңгейіне қоятын талаптарының тұрақты артымен шартталған, оны барлық сақтандыру ұйымдары уақтылы ... ете ... ... ... ... ... себебі жеке меншік капиталдың жеткіліктігі бөлігінде пруденциалдық ... ... ... ... ... ... себептер ықпал етеді: акционерлердің мөлшерінің аздығына байланысты капиталдың талап етілетін мөлшерін төлей ... ... ... ... ұйымдарының көп бөлігі шағын акционерлері бар үлкен емес болып табылады), сондай-ақ жеке ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік бермейтін барабар емес тарифтік саясаты, жылдам пайда алу үшін ... ... ... ... бағыттылығы жəне өзге объективті жəне субъективті факторлар.
Бұл ретте жеке меншік капиталдың ең аз мөлшеріне ... ... ... негізгі міндеттері жеке меншік капитал өсімінің тиісті қарқынымен қамтамасыз етілмеген жиналатын сақтандыру сыйақылары көлемі өсуінің жоғары қарқыны, ЕО Директиваларында ... ... атап ... 2-3 млн. eypo жақындауы. Жеке меншік капиталдың ең аз мөлшерінің осы сомасы сақтандыру (қайта ... ... ... ... үш жылдық жоспарын аяқтағаннан кейін 2014 жылдың басына қамтамасыз етілетін болады. Кейіннен сақтандыру ұйымдарын капиталдандыруды сақтандыру ... ... ... ... болады, ол объективті себептермен, атап айтқанда сақтандыру ұйымы қызметінің ... ... ... ... пруденциалдық реттеуді одан əрі жетілдіру
Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 20 ақпандағы Заңына сəйкес пруденциалдық нормативтер ЕО Директиваларына (Solvency) жəне IAIS ... ... ... Risk based ... ... ... пруденциалдық реттеуді одан əрі жетілдіру жəне Solvency II төлем қабілеттілігі жүйесіне көшу ... ... ... бəрі сақтандыру нарығын реттеуге жəне сақтандыру ұйымының тəуекелдерін басқару жүйесін орнатуға жағдайлар жасайды.
7. Сақтандыру статистикасының базасын ... ... ... ... ... ... нарығын қадағалау комитетіне сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының тарифтерін есептеу əдістемесін қарау жөніндегі өкілеттіктер берілген. Көрсетілген өкілеттік объективтік қажеттілікпен шартталған.
Айталық, ... ... ... ... ... мақсатында сақтандырудың ерікті түрлері бойынша тарифтердің деңгейін кірістіліктің жеткілікті ... жəне ... ... ... ... ... ... етуге мүмкіндік беретін мəннен төмен азайтуға мүмкіндік береді.
Осыған байланысты, сақтандыру статистикасының толыққанды ... ... ... ... деректерді, бірінші кезекте міндетті сақтандыруда сақтау жəне өңдеу осы ... ... ... дамытудың маңызды міндеттерінің бірі болып табылады.
Сақтандыру статистикасының деректерін жинау үшін сақтандыру ұйымдарынан өзге мемлекеттік органдар, оның ... ішкі ... ... ... еңбек жəне əлеуметтік қорғау органдары тартылатын болады.
8. Сақтандыру қызметтерін сатуда жаңа технологияларды дамыту
Бүгінде сақтанушылар неғұрлым алданғандар болып барады жəне кез ... ... ... қызметтерін беруді талап етеді. Мұның шешімі Интернет-сақтандыру бола алады, ол тұтастай алғанда, əсіресе ерекше консультацияларды талап ... ... ... ... ... сату ... арттырады.
Кейбір деректер бойынша жыл сайынғы дүниежүзілік сақтандыру нарығының интернет-айналымы 250 млн. ... ... ол ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта сақтандыру ұйымдары кірістерінің 2%-ы электрондық коммерцияға келіп отыр. Сондықтан, Қазақстанда Интернет-сақтандыруды дамыту мəселелерін одан әрі дамыту ... ... ... ... ... жетілдіру
Сақтандыру ұйымдарының қызметі айқын еместікке негізделетіндігін назарға ала отырып, сақтандыру ұйымдары оның ағымдағы жəне алда күтілетін қаржы ... ... ... ... ... спектрін ескеру қажет. Осыған байланысты, бүгінгі күні сақтандыру ұйымдарының тəуекелдерін басқару жүйесін құру мəселесі өзекті болып ... ... ... ... корпоративтік саясат пен рəсімдерді дамытуды, тəуекелдерді өлшеудің сандық əдістерін пайдалануды, олардың тəуекелдеріне ... ... мен ... ... ... ... ... ырықтандыру жəне хеджерлеу арқылы тəуекелдерді басқаруды, шығындарды жабу үшін құруды (міндеттемелер мен капитал тарапынан) қамтиды.
Бұл құралдарды ... ... ... жəне ... ... байланысты.
Сақтандыру ұйымының тəуекелдерді басқару жүйесінің негізгі мақсаты қандай-да бір тəуекелдерді қабылдау мүмкіндігін жəне оларды өлшеу мен басқару үшін көзқарастарды белгілеуді ... ... ... ... ... ... ... отырған тақырыптың негізгі даму мәселелері мен жетілдіру жолдары туралы баяндалған. Негізгі проблемалар анықталып, ... осы ... ... ... ... ... Республикасының сақтандыру нарығы, мемлекеттік сақтандырудың монопольдік жүйесінің негізінде ... ... 1990 ... ... ... өзгерістерге ұшырады. Отандық нарық өзінің дамуы кезінде, алдыға қадам басқан сайын монополиядағы болған карама-қайшылықтардан тазартылып, альтернативтік компанияларға жол берілді. ... ... біз ... сақтандыру кеңістігін шындық бәсекелестікке негізделген бағыт туды деп күдіксіз айтуымызға болады. Бұрындары тек шетел мемлекеттерінде ғана жүзеге ... ... ... ... де пайда болды. Сақтандыру тәжірибесіне жаңа сақтандыру түрлері енді және сақтандырушылардың сақтанушылардың ... ... ... ... жоғарылады.
Нарықтық экономикаға негізделген мемлекеттердің сақтандыру жүйелері экономиканың стратегиялық секторы болып табылады. Адам ... ... ... яғни меншік иесінің мүлкінің жоюлыуының және табыстарының жоғалуының, сақтандыру қоғамның әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығының кепілі ретінде болатынына еліміздің тұрғындары енді ғана түсіне ... ... ... сақтандыру ғылымының алдында отандық сақтандыру нарығының қалыптасуының және дамуының мәселелерін меңгеру жөнінде сұрақтар туындап тұр. Әсіресе, ... ... ... барлығы жеке меншік қатынастарына негізделеді, сол себептен сақтандырудың басты қозғаушы күші ретінде, сақтанушының ... жеке ... ... ... ... ... ... адамдардың өмір деңгейінің жақсаруына байланысты, өзіне деген қамқорлығын өсіре түседі. Нәтижесінде жеке ... ... ... ... ... ... сақтандыру ерекше мәнге ие болғандықтан, оның сақтандыру лбъектісі сол сияқты субъектісі де әр түрлі болады. Осы ... ... ... ... ... өз ... тигізе отырып, сақтандыруды тек көлемді ғана қылып қоймай, сонымен бірге мазмұнын әр ... ... ... ... ... сақтандыруды шынымен де нарықтық экономиканың бөлінбес бір бөлігі ретінде танытады. Бұлай ... өзі тек ... ... өсу ... ғана ... ... ... қатар, сақтандыру заңдылығының ұлғаюына да байланысты.
Жоғарыда айтылған қорытынды сақтандыру нарығының тек теориялық жағын ... ... ... ... ... нарығының практикалық тұрғыда дамуын айтып өткен жөн деп ... күні ... ... ... ... ... ... ал олардың тізбесі көптеген сақтандыру ұйымдарында негізінен ең аз шамада күш-жігер мен ... ... ... ... ... ... ... міндетті сақтандыру түрлерімен шектелген.
Отандық сақтандыру компанияларының ірі шығынының орнын жабу ... ... ... де ... бұл ... ... капиталдандыруды арттыру мен оларды ірілендіру туралы мәселені шешуді талап етеді. Қазақстанның қаржы регионының басқа бөліктердегі регионалдау тәжірибесі ... ... ... ... ... кейбір міндеттерін шеше алмайды және олардың халықаралық стандарттарға қол жеткізу айтарлықтай шектеулі.
Республикадағы сақтандыру ... ... ... жақсартудың негізгі құралы, ол сақтандыру ұйымдарының өздері нақты институционалдық инвесторлар бола алмай отыр.
Қазіргі ... ... ... ... әлеуметтік жәрдемақы алуға бағдарланған сақтандырудағы халық белсенділігінің төмен болу мәселесі бар және ... ... ... ... ... Мемлекеттік бюджет есебін және сақтандыру арқылы халықты әлеуметтік қорғау түрлерінің қолдану аясын шектеу осы мәселені ... ... етуі ... Халықты мемлекеттік емес әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ету саласындағы ең маңызды әлеуметтік құрал бола отырып, азаматтардың ... мен ... ... ... ... ... әлі ... дейін тиісті түрде дамымай келеді.
Сақтандыруды барлық елдер үшін маңызды институт деп және нарықтық экономиканың тұрақты дамуының факторы деп тану ... ... ... ... ... ... тұрақты және тепе-теңдік дамуына себебін тигізетін ұлттық экономиканың құрамдас бөлігі. Біздің республикамызда соңғы жылдары ... ... ... мен ... ... Сақтандырудың қалыптасуы мен дамуы бірқатар проблемалармен ұштасуда.
Сақтандыру қызметі нарығы ... ... ... әсер ... маңызды секторларының бірі:
- мүліктік нұқсан мен табыстағы ... ... және ... өтеуге;
- сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметі арқылы сақтандыру қорларының уақытша бос ақша қаражаттарын (сақтандыру резервтерін, меншік капиталын) тиімді пайдалануға;
- ... ... ... ... ... ... ... түсетін табыс есебінен толықтыруға.
Жоғарыдағы талдау негізінде төмендегідей қорытындыға келдім:
Отандық сақтандыру нарығының дамуы үшін ... ... ... ... ... міндетті сақтандыру жүйесінің тиімділігін арттыру, міндетті сақтандыру түрлерін жүзеге ... ... ... шешудің соттан тыс тетіктерін құру, сақтандыру нарығының инфрақұрылымын дамыту, сақтандыру ұйымдарын одан əрі капиталдандыру, сақтандыру ұйымдарын ... ... одан əрі ... ... ... базасын қалыптастыру, сақтандыру тарифтерін реттеу, сақтандыру қызметтерін сатуда жаңа технологияларды дамыту, ... ... ... ... ... ... жақсылап қолға алу керек. Осы мәселелерді шешу жағдайында ғана отандық сақтандыру нарығының ілгері дамуы туралы сөз қозғауға болады. Ал оған ... ... ... ... осы ... одан әрі ... жағдай жасау қажет.
Сонымен қоса, бүгінгі таңда сақтандыру нарығының даму мәселелерінің ... ... ... ... және жеке ... ... басқа түрлерінің, сақтандыру ұйымдарын корпоративті басқару жүйелерін енгізудің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының қызметі туралы статистикалық және өзге де мәліметтер базасының қол ... ... мен ... ... ... ... ... табылады.
Қорыта айтқанда, сақтандыру мәселесі және де ... ... ... ... ... ... ... проблемалар ішінде ерекше мәнге ие, өйткені дәл осы мәселе елдің өміріне оң әсер ... ... ... бірі ... ... ... Бельгибаев А.К., Рахимбаев А.Б. 2-е издание, Алматы, 2010 г.
* Жуйриков К., Жуйриков Р., Назарчук И. ... 2000 ... Г.И. ... , ... қ., 2011 ... ... С., Арзаева М.Ж. , Алматы, 2011 ж.
* под. Редакции Ильясова К.К., Мельникова ... 2009 ... ... К.К. > ... 2007 ... ... журнал 2010 г.
* Микаэль П.Т. > Москва 2009 ... ... дело ... 2007г. ... Рейтмана Л.И.
* Закон о страховании в РК Указа Президента РК. Имеющая силу закона № 2475 от 3.10.2007 ... ... Ю.М. М.2008 ... ... М.Г., ... Е.Е. > М.2009 ... ... В.В. М. 2003 г.
* Аленчев В.В., Аленчева Т.Д. М.2008 г.
* Рубин Ю.Б., Солдаткин В.И. М.2009 г.
* Шихов А.К. 2010 ... ... А.Н. М. 2008 ... ҚР Президентінің 2010 жылғы 27 қараша №491 жарлығымен бекітілген ... ... ... ... ... ... ҚР - сы ... заңы Егеменді Қазақстан газеті 22.12.2010 ж.
* ... №2 2007 ... ... ... арналған қаулы №729 01.06.2008 ж.
* Қазақстан Республикасы Қаржы ... 2010 - 2014 ... ... ... ... Сумароков В.Н. Государственные финансы в системе макроэкономического регулирования. - М.: Финансы и статистика, 2006-224с.
* Глущинко В.В., ... И.И. ... ... ... ... М.: Рук. деп. В ... № 3067-В97 от 15.10.2011 г.
* Қазақстан Республикасы Бюджеттік жоспарлау министрлігінің ресми ... ... ... ... Статистикалық агенттігінің ресми сайты, http://www.kaz.stat.kz/Pages/default.aspx
* Қазақстан Республикасы Қаржы ... ... ... ... Қазақстан Республикасы қаржылық қадағалау комитетінің ресми сайты, www.afn.kz
* Казкоммерц-Полис сақтандыру компаниясының ... ... ... Казкоммерц-Банк акционерлік қоғамының ресми сайты, www.kkb.kz

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл аумақтарының мәселелерін шешу жолдары және дамыту88 бет
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Еңбек ақы төлеудің есебі60 бет
Жерге меншiк қатынастарын құқықтық реттеу51 бет
Инфляцияның әлеуметтің экономикалық зардаптары30 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Кәсіпорынның сыртқы экономикалық қызметінің жалпы мәселелері27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь