Тұрмыстық қатты қалдықтарды (ТҚҚ)

Тұрмыстық қатты қалдықтарды (ТҚҚ) жою және қалалық аймақтардың ластануы әсіресе саны 1 млн.-нан астам тұрғыны бар ірі қалаларда (мегаполистерде) бірден-бір мәселе болып отыр. ТҚҚ «өндірісінің» бір адамға орта нормасы 1м3/жыл (көлем бойынша) немесе 200 кг/жыл- масса бойынша. Көптеген тұрмыстық, өнеркәсіптік, радиоактивті қалдықтар, сонымен қатар құрылыс материалдарымен және пайдалы қазбалар өндірумен байланысты қалдықтар оларды пайдаланудың ерекше схемасын жасап шығаруға әсер етті - ТҚҚ сақтау полигондарын жасау. Фазалық жағдайы бойынша қалдықтар қатты, сұйық немесе газ тәрізді фазалардың қоспасы болып бөлінеді. Тұрмыстық қатты қалдықтар құрамы бойынша әр-түрлі (10.1 кесте): тағам қалдықтары, қағаз, металл сынықтары, резина, шыны, ағаш, мата, синтетикалық заттар.
ТҚҚ талдауының көрсетуінше олардың негізгі массасы органикалық компоненттерден тұрады (80%-ға дейін). Тағам қалдықтары құстарды, кеміргіштерді, жануарларды жинайды. Ал олардың өліктері ауру микроағзалардың көзі болып табылады. Атмосфералық тұнбалар, күн жылуы, қоқсықтардың жылынуы және өрт салдарынан пайда болатын жылу (сонымен қатар жерасты) ТҚҚ полигондарында физико-химиялық және биохимиялық үрдістердің жүруіне әсер тигізеді. Олардың өнімі - сұйық, қатты және газ тәрізді көптеген улы химиялық қосылыстар. Сақтау үрдісінде қалдықтар басқа физико-химиялық және улы қасиеттері бар заттарға айналуға икемді. Бұл қалдықтар сақтау полигондарында жаңа экологоиялық қауіпті заттардың пайда болуына әсерін тигізеді. Бұл биосфераға және адамзат өміріне үлкен қауіп төндіреді. ТҚҚ-дың ОС-ға биогендік әсерінің нәтижесінде жәндіктердің, құстардың, кеміргіштердің, сүтқоректенушілердің, микроағзалардың көбеюіне қажетті жағдай туғызады. Бұл бактериялар мен вирустардың үлкен қашықтықтарға таралуына әсер етеді.
Сұйық өнеркәсіптік және тұрмыстық қалдықтар аса үлкен қауіп төндіреді. Олар топырақ және өсімдік қабатына зиян тигізе отырып жерасты суларына және гидрографиялық желіге енетін түрлі улы заттар және қосылыстардың жоғары концентрацияларымен сипатталады.
Бүгінгі таңда радиоактивті қалдықтарды пайдалану күрделі мәселеге айналуда. Бұл оларды кең пайдаланумен және тірі ағзаға зиянды және жабық әсерімен байланысты.
Жүргізілген зерттеулердің нәтижесі бойынша ТҚҚ полигондарының айналасында жерасты және жерүсті суларының поликомпонентті ластануының, қоқсық астынан шығатын жоғары температуралы (шамамен 40-500С) улы фильтраты бар басқа табиғи орталардың динамикалық ореолдар аймақтары
        
        Тұрмыстық қатты қалдықтарды (ТҚҚ) жою және қалалық аймақтардың ... саны 1 ... ...  ... бар  ірі ... (мегаполистерде)
бірден-бір мәселе болып отыр. ТҚҚ «өндірісінің» бір адамға орта нормасы
1м3/жыл (көлем бойынша) ... 200 ... ... бойынша. Көптеген
тұрмыстық, өнеркәсіптік, радиоактивті қалдықтар, сонымен қатар құрылыс
материалдарымен және пайдалы қазбалар өндірумен байланысты қалдықтар оларды
пайдаланудың ерекше ... ... ... әсер етті - ТҚҚ сақтау
полигондарын жасау. Фазалық жағдайы бойынша қалдықтар қатты, сұйық немесе
газ ... ... ... ... ... ... ... қалдықтар
құрамы бойынша әр-түрлі (10.1 кесте): тағам қалдықтары, қағаз, металл
сынықтары, резина, шыны, ағаш, мата, синтетикалық заттар.
ТҚҚ талдауының ... ... ... ... органикалық
компоненттерден тұрады (80%-ға дейін). Тағам қалдықтары ... ... ... Ал ... ... ... көзі ... табылады. Атмосфералық тұнбалар, күн жылуы,
қоқсықтардың жылынуы және өрт салдарынан пайда болатын жылу (сонымен ... ТҚҚ ... ... және ... үрдістердің
жүруіне әсер тигізеді. Олардың өнімі - сұйық, қатты және газ ... улы ... ... ... ... ... ... физико-
химиялық және улы қасиеттері бар заттарға айналуға икемді. Бұл қалдықтар
сақтау полигондарында жаңа экологоиялық қауіпті ... ... ... ... Бұл биосфераға және ... ... ... ... ... ... биогендік әсерінің нәтижесінде жәндіктердің,
құстардың, кеміргіштердің, сүтқоректенушілердің, микроағзалардың ... ... ... Бұл ... мен ... ... таралуына әсер етеді.
Сұйық өнеркәсіптік және тұрмыстық қалдықтар аса ... ... Олар ... және ... ... зиян тигізе отырып жерасты
суларына және гидрографиялық желіге енетін ... улы ... ... ... ... ... ... радиоактивті қалдықтарды пайдалану күрделі ... Бұл ... кең ... және тірі ... ... және ... байланысты.
Жүргізілген зерттеулердің нәтижесі бойынша ТҚҚ ... ... және ... суларының поликомпонентті ластануының,
қоқсық астынан шығатын жоғары температуралы (шамамен 40-500С) улы фильтраты
бар басқа ... ... ... ... ... ... ... температурасы қалдықтарда жүріп жататын экзотермиялық
химиялық реакциялармен анықталады. Сондықтан бұл лас ... ... ... ... ... ... ... гидродинамикалық қақпанмен (ағынсыз су қоймалары, көлдер,
жайылмалар, батпақтар). ... бұл ... бұл ... ... ... байланысты депрессиялық воронканың болмауын ескеріп, жер
суларының ластанбауын қамтамасыз ету ... ... ... аса жайылған «тілдері» терең эрозиялық ойымы бар жоғарғы
суағарлар бойында ... ... ... ... ... кобальт, мыс алынатыны анықталған.
Қатты және қауіпті қалдықтардың атмосфераның ... ... ... жылы ... қызу ... ... жоғарғы қабатынан булану
кезінде немесе химиялық реакциялар нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... құрамына кіретін өрт
кезінде (сынап, мышьяк, ұшқыш металлдар) ... ... Жану ... фуран, хлорланған дибензодиозон бөлініп шығады. Сондықтан
Еуропаның көптеген елдерінде ... ... ... ... қоқсық болған жерде тұрғын аудандар құрылысы кезінде
қалдықтарды көмген ... ... ... ... немесе басқа да
көмірсутектермен ластанған жайлар мен жер қабат мәселелерімен ... ... бұл иіс және ... ... ... ... болуына әсер етеді. Ал бұл адамдардың улануына
немесе өлімге әкеледі. ТҚҚ ... ... ... ... ... жиі ... күйемен, пестицидтермен, және басқа ұсақ дисперсті
қатты бөліктермен ластанған. Олар ... ... ауа ... көтеріліп
полигон жанындағы жердің жоғарғы қабаттарын (3 км ... ... ... ... ... және аэрация аймағына ... ауыр жүк ... ... ... ... саздану,
комплексті ластану учаскілері). Бұл ТҚҚ полигондарының көпқабатты ландшафт
құрылымына комплексті әсер ... ... ... қатар адам
ағзасы мен тағам тізбегін латау қаупін төндіреді. Мұндай ... ... ... өте ауыр және жеткіліксіз зерттелген.
Көптеген елдерде бұл мақсатпен қауіпті қалдықтарды ... ... ... ... ... ұзақ уақытты
бағдарламалары, нормативті және заңдар жиынтығының ... ... ... қорғау аймағын және қолданылатын жабдықтарды ерікті
түрде (ластану үрдістерін және ТҚҚ ... ... ... беру ... ... ... жол бермеу керек.Ұсақ масштабты
зерттеулер нәтижелері қалдықтар жағдайына, миграцияға, пайда болатын ластау
заттары мен ... ... әсер ... ... ... ... метеорологиялық,
гидродинамикалық, геолого-тектоникалық ... ... ... ... мақсаттары: ТҚҚ полигондары үшін орынның ... ... ... және ... ... ... тізбегіне, тірі
ағзаға ену жолдарын анықтау, полигонның ОС-ға ... ... оны ... ... соң ... ету. Бұл ... бойынша сақталған қалдықтардың әсерінен ОС аймақ өзгерістерінің
қысқа мерзімді және ұзақ ... ... ... болады. Алынғаг
комплексті ақпарат толық болса, келесі ... ... ... кез-
келген табиғи ортада ластаушы заттар қашан және ... ... ... әсер ету ... қандай экологиялық жағынан қауіпті химиялық
және биохимиялық реакциялар жүреді.
Соңғы жылдары ТҚҚ құрамында ... ... ... ... ... ... сәйкесінше орауыш материалдар құрамы
өсуде (қағаз, картон, синтетика), яғни біздің қалаларда батыс қалдықтарының
шығарылуы және оларды пайдалана ... ... ... ... ... кең ... әдісі оларды көміп,
жағатын қоқсықтарға және полигондарға лақтыру. Мұнай ... жою ... ... сай болу керек: су өтпейтін балшық жер; қоныстанған
аудандардан алыс орналасу, полигон территориясы жоғарғы ... ... ... су қоймаларына тимеуі. Полигонға келесі топтардың өндірістік
қалдықтары жатады: ... ... ... ... ... ... бар ағындар, гальваниялық, химиялық, тері өндірісінің
қалдықтары; контейнер орауышындағы аса ... ... ... мұнай өнімдері мен құрамында мұнай бар
ағымдар ... ... ... ... әкелініп,
карталарға құяды. Содан кейін ол табиғи түрде тұндырылып, суы ... ... ... от ... ... салынған жұлдыз тәрізді арнайы
шұңқырда ... ... ... ... ... салдарынан ол толық
жанбай, түтіннің пайда болуына, яғни атмосфераның ластануына әкеледі.
Мұнай өнімдері су ... ... ... 70 % ... әр-
түрлі дәрежелі тұрақтылығы бар эмульгия ерітінділерінен тұрады. Су мұндай
ерітінділерден тұндыру арқылы оңай жолмен ... ... ... 10%-ға ... ... шығу тегі бар механикалық қоспалар
болады (металлдар ұнтағы, ұмақ құм). ... ... ... ... ... ... өнімдерінің қабаты ұсақ бу ... ... ... эмульгиялы мұнай өнімдерінің диспергиялы ауа
және бу ... ... ал ... ... ... ... ... жүйесінің жоғарғы қабатқа қалқып шығуына әсер
етеді. Жоғарғы қабатқа қалқып ... ауа және бу ... ... яғни ... ... қаннықан көбік қабатын жасайды. Ең
алдымен қайнаудың төмен температурасы бар ... бу ... ... ... ... соң ... және газдалған көпіршіктер су
буларымен және ... ... ... жақын температурада
көмірсутектің булану өнімдерімен қаныққан ... ... ... булануы көбік қабатына пайда болады.Буланған сфлотированный
мұнай өнімі жұқа пленка ... ... ... ... жасап, су буы мен
газ изолятор ретінде қызмет етеді. Мұнай өнімі бөлігінің булану ... ... ... ... ... ... «жарылып», қалған
мұнай өнімі тозаңға айналады.
Барботаж ваннасында қайнау үрдісі басталған ... ... ... сырттан келген сұйықтық буға айналады. Қайнау температурасы барлық
қайнау уақыты ішінде тұрақты ... ... ... ... ... ... ... қосымша бу көпіршітерінің пайда болуына әсерін
тигізеді. Бу ... ... ішкі ... (сұйық фаза
жабықақтығына, қатты ... ... ... ... барботаж тесігінің мөлшеріне және ауа жылдамдығына
байланысты. Пайда болған ұя көпіршігі ... ... ... ... ... ... және ... ауаның қабаттан шығуы салдарынан
бұзылады. Жылуды бөлектейтін көпіршік құрылымының ... ... ... ... ... ... бір қалыпсыздығы тоқтап
қалу аймақтарының пайда болуына әсер етеді. Онда ... ... ... ... «мұнай өнімі-су» жүйесі бөліну мүмкін, яғни су
ауыр компонент ретінде ... ... ... мұнай өнімінің қоспасы қалқып
шығады. Көмірсутек қайнаған судың температурасынан жоғары температурамен
жылына алғандықтан, ол аса бұрқырап ... ... Бұл ... ... қабатын жалыннан қорғайтын, яғни жану үрдісін тоқтататын бу ... ... бар көп ... ... пайда болуына әсер етеді. Ол
жанып тұрған тсұйықтықты лақтыру ... ... ... ... қабат сұйықтық жалындаған соң бірнеше минуттен ... ... ... ... ... ... айналдырып,
бу және газ фазасын бөліп шығарып, көпіршік құрылымын бұзады. Жанудағы
мұнай ... ... ауа ... оның салқындауына әкеледі. Сондықтан
жылынған газдардың жылуын пайдаланып ауаны жылыту қажет.
Гальвания өндірісінің қалдықтары да ... ... ... ... басқа химиялық өндіріс қалдықтарын қолданумен
нейтралдандыру өндіреді. Компоненттер грейферлер көмегімен ... Су ... ... ... ... көміледі.
Ауыр металлдар категориясына адамның физиологиялық функциясына,
өмір беретін табиғи ... ... және ... кері әсер ... ... жатады. Ауыр металлдар қатарынан аса қауіпті
мышьяк, кадмий, ... ... хром ... туғызып, шығанақ, өзен, көл
және басқа су ... ... ... ... ... әсер ... ОС-да кең таралған улы ауыр металлдардың жоғары
миграциялық шапшаңдығы бар ... тірі ... және ... ... қабілеті бар екені, метаболикалық циклге еніп, ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі күні дәлелденген. Ауыр металладар иондары биохимиялық
жағынан ыдырай алмайды, әдетте суда ... ... ... газ ... ... улы ... ... жасауға қабілетті. Ауыр металлдардың
ас қорыту және ... алу ... ... енуі ... білінбейтіні осымен
түсіндіріледі. Өйткені ол түссіз, иіссіз және ... ... ... ... ... дәрежеге жеткізу мерзімі өте ұзақ
(кадмийді адам ағзасынан жартылай шығару мерзімі 30 жыл ... және ... ... ... ... ... ... әсіресе планктон ауыр
металлдармен жақсы ... ... ... ... жағдайда металлдар
иондары улы болып, функционалды деформация туғызады. Комплексті әсер ету
нәтижесінде ағзада ауыр ... ... ... ... ... әсер ету эффектісі күшейеді (мысалы, қорғасын ... ... ... ... жоғарылайды, ал литий ионы- натрий
жетіспеген жағдайда). Мырыш және кадмий антагонизмі әсерінен мырыштың артық
мөлшерін ендіру ... ... ... кадмий құрамының азаюына
әсер етеді. Ауыр металлдардың улылығы олардың ОС-дағы химиялық формасына
байланысты. Металлоорганикалық қосылыстар аса ... ... ... ал ... ... (сынап, кадмий, мышьяк, сурьма, селен,
литий) тыныс алу органдары арқылы адам ағзасына оңай өтеді.
Ауыр металлдардың ОС-ға түсу ... ... және ... ... процесстермен әлем мұхиттары суларынан, тұнбалардан,
топырақтан, ... ... ... тұратын ауыр
металлдардың негізгі массасымен байланысты. Атмосфераға ауыр металлдардың
вулкандық лақтырулары олардың антропогендік жолмен келіп ... мың ... ... ... ... ауыр ... жер асты суларына
тасымалдаушылар болып табылады. Олар артезиан ... ... ... қалыптастырады. Көп жағдайларда бұл сулар жоғарғы
қабатқа шығып, атмосфераны, шельфты, акваторийлерді ауыр ... ... ... ... ... ... ... литий,
сурьма, кадмий, селен, талий тән. Жердің флюидті активтілігі ритмикалық
сипатқа ие ... ... ... ... ... ауыр
металлдардың дүркін лақтырулары мүмкін.
Ауыр металлдардың антропогенді көздері әр-түрлі және көп, ОС-
ға олар ... және ... ... арқылы түседі. Олар сәйкес
антропогендік объектінің қызметі тоқтаған кезде тоқтайды. Улы заттар мен
қосылыстардың ... ... бар ... ... ... бола ... Ауыр ... аса ірі тасымалдаушылары- ТЭЦ,
автокөлік және үлкен территорияларды ... ... ... газ
тәрізді қосылыстар жасайтын, жанармай жағатын объектілер. ... ... ... ... ... және сурьма бойынша
жалпы түсімнің 75%-нан ... ... ... жанында
(Череповецк, Норильск) ауыр металлдарға толы кең аномальды аймақтар бар.
Металлдарға толы ... ... мен ... ... ... өндіретін кәсіпорындар үлкен экологиялық қауіп төндіреді. Мұнай
және газ өндіретін аудандарда ... ... ауыр ... бай. ... ... скважинаның құбырлар жанындағы кеңістіктер арқылы
келеді.
Антропогендік және табиғи көздердің ауыр металлдармен ластану
әсері ... ... ... жағдай туғызады. Мысалы, мышьяк,
мыс, мырыш, хром, ... ... ... Рейн ... ... жыл ... 20 есе ... сынап-50 есе өсті, кадмий-100 есе өсті. Жаңа
заман адамы денесінде ... ... ... ... ... 45 есе ... ... ауадан шаң, ылғалдылық, аэрозольды тазартумен,
қарастырылған технологиялар және ... ... ... ... ... Су ... олар ... тәсілімен алынады: берілген
металлдар тобына сәйкес реагент таңдау. Топырақты тазарту өте ... ... ... топырақтан радионуклидтерді тазарту ... ... жер ... ... кезінде іске асады.
Негізгі саты- сумен жуу және ауыр металлдардың еритін ... ... су ... ... ... ... – ластануларды сынаппен тазарту. Бұл ... ... ... ... және ... ... үйінде пайда
болады. Мұнда адам ластанудан ... үшін ... ... ... ... ... ... жиі желдетуге көңіл бөлмей уақыттың ... ... Тек ... жыл сайын 400т ... ... ... ... құрамы 4 % құрайтын құрамында сынап бар 10 мың тонна
қалдықтардың ... ... ... ... ... ... 10%, ал ... есебінен. Бірақ, 500 мың т. ҚСҚ бола ... оның қоры жыл ... мың т. ... Мұны ... ... ... ... мәселесін толық
шешіп, «баяу әсері бар ... ... ... алады.
Технологиялар қатты қалдықтардың демеркуризациялануын, ... және ... ... алуды қарастырады.
ҚСҚ өңдеу технологиялары:
• Каустикалық соданы өндіру кезінде құрамында сынап бар ... және ... ... ... ... бар ... ... өңдеу;
• ҚСҚ металлургиялық, химиялық, электротехникалық өндіріспен қайта өңдеу;
... ... бар ... ... ... ТҚҚ сұрыптауға олардан пайдалы ... ... ... ... ... ... қолдану үшін көңіл бөлінбейді. Бұл ТҚҚ үшін
полигон құрылысының жылдам қайтымдылығын қамтамасыз ... ТҚҚ ... ... (10.2 ... ... термикалық (әдетте жағу) және
биохимиялық әдістер (биогаз, биожанармай, ... ... ... ... ... % ... |АҚШ ... |Франция |ГФР ... ... |84 |90 |55 |78 |57 ... |15 |9 |35 |20 |40 ... |- |1 |10 |2 |2 ... ... |1 |- |- |- |1 ... өңдеу ісін Ресейде мемлекеттің ең ірі қаласы – Москва
мысалында қарастыруға ... ... жыл ... 2,5 млн.т. ТҚҚ пайда болады.
Оның 90% екі полигонда пайдаланылады, ал ... ... және ... ... ... ... ... зауыттарда. Полигондар 20
жылдан артық уақыт жұмыс істейді, ал оларды пайдалану мерзімі ... мен ... ... ... ортаны қорғаудың қажетті дәрежесін
қамтамасыз етпейді. Полигондарда қажетті табиғат қорғау ... жоқ ... ... көшкінге қарсы қондырғылар, жоғарғы қабаттағы суларды
және сүзгіні жұқтырмау жүйелері). Қалдықтар күнделікті құммен ... ... 1,5 ... ... улы ... қалдықтарының (УӨҚ) жиналуы мүмкін.
Соңғы жағдай жіберілмеу керек, өйткені ТҚҚ және УӨҚ ... ... және ... ... ... ... қауіпсіздігінің талаптарына
сай емес.
Арнайы технология бойынша жабдықталған полигонды ... ... ... деп ... термикалық әдіспен үйлестіріп қолдану
перспекривті. Полигон түбі ... ... ... ... ... жер және қалдықтардан сүзілетін сұйықтықтар ағымы мен ... Олар жиі ... ... ... Қалдықтардың күндізгі
рационы балшық және құммен ... ... ... жаңа ... ... ... ... күнделікті орындалады. Полигонды пайдалану
аяқталған соң ... ... ... ... ... ... Мұндай полигон қалдықтарды жою бойынша зауыт құрылысынан 6
есе арзан.
Полигонды салу және ... ... ... (10.1 сурет) «Красный
бор» тәжірибелі полигоны мысалында қарастыруға болады (Колпино қ.). ... ... ... сай 50 га алаң ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін қолданылатын су горизонттарының жоқтығы.
Учаскі солтүстікке және солтүстік-батсқа ... ... ... және оның ... ... балшықтанған, орман және
бұталармен қоршалған. Гидрографикалық желі жоқ. Жер ... 100 ... ... ... ... ... ширек және төменгі
кембрий тұнбаларымен көрсетілген. 4м ... ... ... жалпы
қуаты:Көл-мұздық құмдардың қуаты 0,1-2,3 м, солтүстік және солтүстік-шығыс
бағытта ... ... ... 400 м ... Көл-мұздық құмдардың
табаны өндірістік қалдықтарды көмудің жоғарғы шекарасынан 0,4-1 м
тасаланып ... ... ... ... ... ... ... оксид
түрінде (%): кремний – 84,6; алюминий- 7,65; темір – 3,5; ...... – 1,36; ... – 1,33; ... – 1,12 бас ... бірыңғай.
Көл-мұздық құмдардың қабатында су сақтағыш жер горизонты бар. Су
деңгейі жердің жоғарғы қабатымен сәйкес келеді, яғни ... ... ... ... қуаты құм қуатына тең, ло атмосферадағы жауын-шашынмен
және оңтүстіктен жерасты суларымен қоретенеді. ... ... ... солтүстік- батысқа бағытталған ( Ижоры ө. және оның ... Су ... ... ... алаңында) 16,3-тен 15,5-дейін
полигоннан батысқа қарай 0,8км ағып жатқан өзен бастауында төмендейді.
Горизонтта су көлемі аз. ... ... ... ... ... ... хлоридтер, гидрокарбонаттар, кальций, магний,
натрий, нитраттар (2 % ... және ... ... (1% ... бар. ... ... 0,1-3м тереңдікте жатып қалған теңіз саздақтары. Табиғи
жағдайда саздақтар құрамында тығыз ... және ... (15% ... су
сақтағыш емес болады .
Төменгі кембрий шөгінділері қиманың жоғарғы бөлігі батысқа
қарай полигон шегіне 15 м ... ... 1,8-4м жату ... «көк»
балшық түрінде көрсетілген. Полигонда балшық төбесінің еңісі батысқа қарай
(0,004-0,008). Гранулометрлік ... ... бұл ...... ... ... дәрежесі жоғары. Жоғары су тіреуіш қасиеттері ... су ... ... тең), бұл көму кезінде сұйық қалдықтардың
зиянсыздануын қамтамасыз етеді. Кембрий балшықтары химиялық құрамы ... (%): SiO2 – 83,5; Al2O3 -18,5; Fe2O3 -9,7; K2O-5,4; ... ... және ... ... ... таңдап
алынған учаскі өндірістік қалдықтарды көму талаптарына сай келеді.
Полигонда сұйық және қатты қалдықтарды ... ... ... ... ... ... зиянсыздандырудың оңай технологиясы
қабылданаған. Қазаншұңқыр үзінділерінен алынған ... ... ... ... үшін ... ... сулардың ағымын тоқтату үшін
көшкіндегі балшық нығыздалған. ... ... ... бойынша суы
батысқа бағытталған өзенге жиналатын ... ... ... ... ... бөлінген, олардың арасында ... бар ... ... салынған. Жауын және тізгін сулар жасанды
буландыруды қарастыратын ... ... ... периметрі бойынша қоршауы бар, кіру кезінде – ... және ... ... ... (Орехово-Зуево қ. аэрация станциясы) термикалық
кептірілген тұнбалардың химиялық құрамын зерттеу кезінде жыл ... ... ... ... ... улы ... (қосылыстар)
мерзімдік ретінде зерттеуге рұқсат етілді. Аэрация станциясына түсетін
ағынды сулардың 50 %-ы ағындылардың ... ... ... ... ... құрамындағы улы заттардың қаупін төндіреді. ТҚҚ ылғалдығы орташа
3-5% ... ... 50 % ... ... ... 1-3мм – 70%.
Термикалық кептірілген тұнбада темірдің, мыстың, мырыштың, ... ... ... ... ... ... бар
екені жалынды эмиссиялық және атомдық-адсорбциялық ... ... ... - ... ... ... әдіс
арқылы, марганец – ... ... діс ... ... ... ... көмегімен анықталды, хлоридтер
–ионоселективті электрод арқылы, кальций және магний – трилонометриялық
әдіс қолдану арқылы. ... ... үшін ... әдәсә, ал салицилат
натрий нитраттары мен ... азот – ... ... арқылы анықталды.
Фосфаттар концентрациясы молибдат аммоний ерітіндісінде анықталды.
Талдау нәтижелері 10.3-10.9 ... ... ... ... (10.3 ... ... ... кремний,
аллюминий және темір қосылыстарынан тұрады. Тұнбаларда кальций мөлшерінің
көп болуы (50 % жуық) вакуум-сүзгілеріндее әк және хлор ... ... ... ... ... ... ТҚҚ ... сипатын ( оның құрамында
органикалық көміртектің жалпы мөлшерінің 90 % бар, ал ... ... ... ... 14 ... және ... ... өңдеген соң
оны қолданудың пайдалылығын анықтады.
10.3 Кесте
ТҚҚ полигонында күлдің химиялық құрамы, %
|Күл, |SiO2 |Al2O3 |Fe2O3 |CaO |MgO |So3 ... зат % | | | | | | ... ... ... |3-11,1 |44,1-50,4|4,6-14,2 |1,8-6,4 |
10.4 Кестесі
ТҚҚ ... ... ... (құрғақ заттан %)
|Азот ... ... ... |0,9-2,5 |0,1-0,3 ... Кестесі
ТҚҚ күлінде негізгі микроэлементтер құрамы (%)
|Мыс ... ... ... ... ... ... ... |0,2-0,6 |0,1-0,26 |0,03-0,06 |0,01-0,003 |0,05-0,13 |0,1-0,2 |
10.6 Кестесі
Улы органикалық заттар құрамы
(ТҚҚ ... ... ... ... люминесцирлейтін заттар |Фосфор-органикалы|Хлороорганикалық |
| |қ улы ... |улы ... ... ... | | ... |0,8-1,5 ... ... |
Ескерту. Фосфорорганикалық және хлороорганикалық улы химикаттар топырақ
құрамындағы мөлшерден аз ... ... ... ... ... ... ( құрғақ заттан %)
|CaO |Na2O |K2O |Cu |Zn |Cl |SO3 |Sr ... ... ... | |2 |,027 |×10 -4 |,22 | |,011 ... Кестесі
ТҚҚ тыңайтқыш ретінде қолдану кезінде топырақтағы
микроэлементтер құрамы
( құрғақ заттан %)
|Сынақ |Мыс ... |Pb |Ni |Cr |Cd ... ... |0,018 |0,009 | ... |0,036 |0,04 ... ... ... |
|Шымтезекті топырақ +ТҚҚ | | | ... ... соң ... өніміне улы әсер тигізуге
қабілетті улы органикалық заттар мен ... ... 10.5 ... ... ... 10.5 ... ... құрамы ( мысалы, никель, кремний) ... ... ... ... ... ... тыңайтқыштың маңызды сипаты- миграция үрдістеріне
максималды ... және ... ... ... суда ... ... ионы, натрий ионы, кальций ионы) (10.7 кесте)
ТҚҚ қолданумен топырақта өсірілген
өсімдіктердегі ауыр металлдар ... ... ... ... ... |Мыс ... ... ... ... | | | | ... -|0,0008 |0,002 |0,004 |2,7 ... |0,001 |0,003 |0,0026 |2,2 ... 50 т/га |0,002 |0,004 |0,005 |5,4 ... 50 ... |0,002 |0,003 |0,002 |5,7 ... 50 т/га P 120 |0,002 |0,0017 |0,0035 |2,2 ... 50 т/га K 180 |0,0007 |0,004 |0,003 |2,5 ... 50 т/га N 180+K 180+P | | | | ... | | | | ... -|0,0016 |0,006 |0,014 |4 ... |0,0015 |0,008 |0,012 |3,4 ... 10 т/га |0,0005 |0,006 |0,007 |2,5 ... 20 т/га | | | | ... -|0,01 |0,016 |0,005 |10,5 ... |0,01 |0,008 |0,003 |10,7 ... 10 т/га |0,007 |0,007 |0,005 |10,2 ... 20 т/га | | | | ... ... | | | | ... |0,005 |0,004 |0,003 |4,1 ... 10 т/га |0,004 |0,003 |0,003 |5 ... 20 т/га |- |0,005 |0,003 |6 ... ... (pH ... тартпасына бұл элементтердің аз бөлігі
өтенінін ескеру қажет, яғни ТҚҚ ... ... ... ... ... ... Су тартпаларына мыс және мырыштан басқа
микроэлементтер де ... ... ТҚҚ ... ... ... тексеру қажет болды (10.8 кесте). 20-50т/га қосу
кезінде мыс және мырыш құрамы екі есе ... ал ... ... ... сезімталдығының шегінде.
ТҚҚ қосумен топырақта өсірілген өнім талдауы (10.9 кесте)
тыңайтқышпен топыраққа түскен ауыр ... ( мыс және ... ... ал хром және кадмий бойынша олардың тек іздері анықталды. Әр-
түрлі ауылшаруашылық өнімдереде мыс және ... ... ... Бұл ... ... әк металлдардың өсімдікке миграциясына
кедергі келтіретінін көрсетеді. Сөйтіп, өсімдіктер өсу үшін ағынды ... ... ... ... ... және ... ... жеткілікті екені туралы шешімге келуге болады. Сәйкесінше,
ТҚҚ пайдаланудың мұндай әдісі жөнді болып табылады.
Жыл сайын, қар ... соң, ... ... ... ... болып көрінеді, өйткені қар аса ақ болмаса да, қалалар және Шығыс-
Қазақстан ауылдары көшелеріндегі қоқсықты көрсетпей ... ... ... ал ... ... бері ... түрінде жатыр. Сенбілік көңілді
өтті, біз ғимарат жанындағы территорияны жинадық. Территорния аса үлкен
болмаса да ... ... бір ... ... Неліктен солай? Бұл не?-
мәдениеттің жоқтығы, тәрбиенің жетіспеушілігі, немесе біз тұратын ... ... ... көктем сайын территорияны санитарлық тазалау бойынша айлықтар, апталар
өтеді, бірақ оның ... ... жоқ. Тек бір ай ... бір ... ғана
тазарады. Ал одан әрі - бұрынғыдай. Жуықта ғана ... ... ... жинала бастайды. «Аз-аздан», бірақ нәтижесінде аз қоқсық болмайды.
Адамдар қоқсықты барлық жерде қалдырады: демалып, от ... ... таза ... тыныс алуға барған ормандарда; әуелі өз
үйлерінің жанынды. Әсіресе саяжайлар жанында. Саяжайлар ... ... ... ... жоқ, мен тек ... ... ... салып, кооператив территориясының шетіне тастайтынын
байқадым. Ешкім жинағысы келмейтін қоқсық.
Шығыс-Қазақстан облысының қоныстанған ... ... ... жыл ... 200 мың ... ... ... қатты қалдықтар пайда
болады (ТҚҚ).
2003-2004 жылдары қоныстанған аудандарда санитарлық жағдайды, тұтыну және
өндіріс қалдықтарын ... ... ... ... ьойынша
рейд тағайындалып жүргізілді. Тұрғын қорын ... ... ... ТҚҚ ... ... Өз ... ... қатар
импортттың өсуі және орау материалдары көлемінің өсуі қосады. Көп жағдайда
тиім салынған қоқсықтар экологиялық ... ... ... ... ... ... қорғау аймақтық басқармасының
берілгендері бойынша тұрмыстық қатты қалдықтарды ... ... ... техникалық жағдайы жаңа талаптарға сай келмейді.
Қолданыстағы полигондар фильтрацияға қарсы экранмен және фильтрация суларын
ұстау және тазалау бойынша сусіңгіш ... ... ... ... ... және олар су ... ... жабылмайды,
қоқсықтар қоршалмайды. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... облысында тұрмыстық қатты қалдықтар
өңделмейді, қоқсық өңдейтін зауыттар жоқ; ... бір рет ... ... Халыққа инфекциялық қауіп төндіретін биологиялық қалдықтар және
медициналық ... ... ... бойынша технология жоқ; Облыс
бойынша бір жылда орташа 50 тоннадан астам медициналық ... ... және қала ... ... ... ... ... Заңы талабына сай тұрмыстық қатты қалдықтар полигонын сақтау
жұмысы ауыл, аудан әкімшіліктері қызметіне жүктелген, сонымен ... ... ... шешуден бас тартты.
ШҚО ТУООС және ДПРРП ШҚО «Жергілікті ... ... ... ... ... бірлесе ұйым, кәсіпорын, халық және ... ... ... мен қалалары территорияларын тазалау және көгалдандыру
бойынша «Жасыл бақ. Таза қала» кең ... ... ... ... ... . ... қатты қалдықтарды депонировать
етудің ең ескі және кең ... ... ... ... ... ... ... муниципалды қатты қалдықтарды қауіпсіз депонировать
етуге ... ... ал ... құны ... ... ... арзан.
Бірақ, қалдықтарды бақылаусыз тастау қоршаған ортаны ластап,
инфекциялық ауруларды туғызу мүмкін.
Пайдалану ... жағу ... ... ... ... өңдеудің көптеген альтернативті нұсқалары альтернативті үрдіске сай
емес қалдықтарды депонировать етудің орындарына қатысы бар.
Қоқсық қалдықтармен жұмыс бойынша кез-келген ... ... ... ... ... ... нұсқасы өздігінен
жұмыс істей алмайды. ... бәрі ... ... ... ... ... дүние жүзінде қатты қалдықтардың көбі қоқсыққа лақтырылады,
Ұлыбритания, Ирландия, ... ... және ... ... ... ... ... пайызы 83% және 100%
арасында құбылып тұрады.
Бірақ бұл бағытта бар білім үрдісіне қарамастан ... ... ... ... көп ... ... ... қоқсықтарда
қалатын мемлекеттер бар. Орталық және ... ... ... және бұрынғы Совет Одағы тәуелсіз мемелекеттерінің келбеті
қазір осындай.
Ескі қоқсықтар ... ... ... ... жаңа ... ... Егер ... шарт орындалмаса, қалдықтарды кез-келген жерге
тастау қаупі бар.
Қоқсықтар орны депонироваться етілетін қалдықтар типі ... ... үш ... бөлуге болады:
қауіпті қалдықтар қоқсығы;
қала қалдықтарының қоқсығы;
инертті қалдықтардың қоқсығы.
Қоқсықтар орнын сондай-ақ қоқсықтарды басқарудың төтр ... ... ... ... ... орны. Қазіргі уақытта көптеген
мемлекеттерде қалдықтарды тастаудың осындай орындары бар.
2. Жалпы герметизация. Бұл әдіс ... ... ... қасиетінде
және қоқсық жабынында негізделген. Бірақ, бұл ... ... ... ... жалпы герметизация көп жағдайда
қамтамасыз етілмейді. Сонымен қатар қоқсық герметизациясы ... ... ... қоқсықтың зиян келтіру мерзімі ұзарады.
3. Сүзіндіні бақылаумен герметизация – бұл тұнбаның бір бөлігі ... ... ... сүзіндінің артық бөлігі жиналып, аластатылады.
4. Бақыланатын лақтыру- мұнда инерті қалдықтар үшін лақтыру бақыланады.
Бұл қалдықтарды жинау сатысында немес ... ... ... ... ... іске ... ... қоқсық жинаудың бесінші әдісі бар – ... ... ... ... ... Ол ... ... үшін депонировать етілген қалдықтарда ылғалдылық айналымында
негізделген. Жылдамдатылған тұрақтандыру әдісінің құны қымбат, бірақ аз
уақыт ішінде қоқсық тұрақтанып, қысқарады.
Қалдықтарды ... ... ... ... талаптарға сай болу. Қоқсық қауіпсіздігіне сенімді қоршау
да жатады.
Депонировать етілген қалдықтарды жағуға тиім ссалынады, ал кез-
келген жағу өшірілу тиіс.Территориядан шығу ... ... ... ... ... әкелетін машиналардың дөңгелектері жуылу тиіс.
Қоқсықта қалдықтар қоқсықтың барлық алаңында немесе бөлке
учаскілерде ... ... ... ... ... белгілі бір мерзімінде учаскі
дайындап толтырған әлдеқайда тиімді. Депонировать ету кезінде бос
кеңістікті ... ... ... ... ... тұну ... ... жеткізу үшін қалдықтар тығыздалады.
Депонировать етілетін қалдықтарды жеткіліксіз тығыздау ішкі ... ... ... және ... арасымен ағатын су еритін улы
заттардың мөлшерін ұлғайту мүмкін. Әдетте тығыздалатын масса ... есе ... ... тығыздалады.
Өткен ғасырдың 60-шы жылдарынан бастап ажыратқыш грунт
қабатымен қалдықтар ... ... ... жабу ... ... ... үшін ... материалдар қолданылады.
Ажыратқыш жабын ретінде қолданылатын басқа материал болып ... ... ... ... ... ... табылады.
Қоқсықты күнделікті жабудың нәтижесінде жағымсыз иіс мәселесі,
паразиттердің және ... жел ... ... ... ... қалдықтарды депонировать ету мәселелерінің бірі
болып метан (50-60 %) және көміртегінің қос тотығының ... ... ... ... ... ... ... және көміртегінің қос
тотығы жылу ... ... ... ... жағымсыз иістердің,
тұншығу және жарылыстың пайда болуына әсер етеді.
Депонировать еткен соң 2 жыл ... ... ... ... ... тиімді генерациясы бес жылдан кейін
басталады.Қалдықтарды депонировать еткен соң 15 жылдан ... ... ... газ ... ал 20 ... кейін тіпті тоқталады.
Болжалмалы есептің көрсетуінше қалдықтардың әр тоннасына
200м3 газ пайда болады.
Пайда ... ... жылу ... және ... ... ... ... қолдануға болады. Биологиялық ыдырайтын
қалдықтардың минималды тереңдігі 8-9м болу қажет және газ ... ... ... ... ... ... ... пайдалану үрдісінде зиянсыздандыру және депонировать
етілген қалдықтарда пайда болған сүзіндіні шығару ұйымдастырылу тиіс.
Канализация жүйесіне сүзіндіні ... ... ... улы
заттарды зиянсыздандыру тәсілі оның химиялық құрамына, канализацияға
жіберу шарттарына байланысты. Биологиялық тазарту -жалпы ... ... ... химиялық тәсілі де қолданылады.
Шыны, пластмасса, автокөлік қақпақтары міндетті ... ... ... ... ... ... Техникалық
университетінің профессоры Владимир ... ... ... ... бойынша семинарда айтқан қайта өңдеуші қондырғының ауданы төрт
квадрат метр құрайды. ... ... жаңа ... ... ... автокөлік қақпағының 1 тоннасы жанған жағдайда 250 кг күйе және 450
кг улы газ ... ... ... табиғи ресурстар және табиғатты
пайдалануды реттеу Департаменті өткізді. Оның ... ... ... ... ... ... ... ортаны қорғаудың жаңа
бағдарламасы жетілдірілуде. Ал тұрмыстық қатты қалдықтардың қайта ... ... ... қала үшін ... ... мәселе болып отыр.
Статистика бойынша жыл ... ... 70 мың ... ... ... ... ... Оның отыз пайызы - әр түрлі
орауыш материалдар, сонымен ... он ... ... ... бар
пластик. Тұрмыстық қатты қалдықтарды жерге көму қалалық полигонды
пайдалану мерзімі 4 жыл ... ... ... ... ... ... ... өсіру арқылы іске асырылады.
Полигон алып жатқан ... 28 ... жер ... ... ... жеткіліксіз. Бұл жерде тұрғындар қоқсық контейнерлеріне тастайтын
барлық қалдықтар аралас жатыр. Біздің ... ... ... ... болмағандықтан тағам қалдықтары, қара және ... ... ... ... ... және өндіріс
қалдықтары ... ... «ЖКХ ... жолаушы көлігі және автокөлік
жолдары» меңгерушісінің орынбасары ... ... ... ... шешілмеген болып қалып отыр және қала міндетті ... ... ... ... ... Оның құрылысы бірнеше жыл бұрын
талқыланған. Сол кезде қоқсық жағушы зауыт – ... ... ... ... ... ... ... уақытта әр-түрлі технологиялар
қабылданып жатыр, әсіресе, жиналған қоқсықты нығыздау полигон ауданын
ұлғайтуға ... ... және оны ... мерзімін ұзартады. Шағын
түрде қалалық полигонды қайта өңдейтін тыйым салынбаған ... ... ... таза ... ... пайда болуына жөндеу
жұмыстары, тұрғындардың ұмытшақтығы және ... әсер ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұрмыстық қатты қалдықтарды қайта өңдеу және жоюдың жолдары15 бет
Өскемен қаласының қатты және тұрмыстық қалдықтармен ластануы32 бет
«Бек-сервис» ЖШС жылжымалы құрамына ТҚК мен жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру және басқару37 бет
Ағылшын және қазақ тілдеріндегі тұрмыстық етістіктердің лексика - семантикалық ерекшеліктерінің теориялық аспектісі55 бет
Біз тұрмыстық зорлық-зомбылық туралы не білеміз?5 бет
Бидайдың қатты қара күйесі7 бет
Күмәнді қалдықтарды көму және залалсыздандыру5 бет
Мектеп физика курсында қатты дененің қасиеттерін симметрия принципіне сүйене оқыту әдістемесі47 бет
Металдар.металдардын каттылыгы5 бет
Металдардың қаттылығын анықтау8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь