Мұхаммеджан Тынышбаев

Тынышбаев Мұхаммеджан (1879-1937) – қоғам қайраткері , қазақтың тұңғыш теміржол инженері, тарихшы ғалым, ІІ Мемлекеттік Думаның депутаты, Қоқан автономиясының басшысы, Алашорда үкіметінің мүшесі. Туған жері – бұрынғы Жетісу облысының Лепсі уезіне қарасты Мақаншы – Садыр болысындағы Жыланды тауының етегі, қазіргі Алматы облысының Қабанбай ауданы.
Оқып, білім алу үшін уез бастығының тізіміне қазақтың кедейі түгіл, бай баласының ілуде біреуі ғага зорға ілігетін сол бір қин кезде кедей шаруа Тынышбайдың баласының Верный қаласындағы ерлер гимназиясының екі жылдық дайындық класына алынуы айтарлықтай ерекше оқиға еді. Тағдыры тартқан тосын сыйдың мәні «балам оқып, білімді азамат болса» деп армандаған әке тілегімен үйлесіп жатқанын жанымен сезінген он бір жасар Мұхамеджан алғашқы күннен сабағын жақсы оқып, орыс тілін жетік меңгеруге күш салады. Осындай ынта-ықыласына табиғи қабілеттілігі қосылып, ол аз уақыт ішінде гимназия оқытушыларының назарын өзіне аударады. Жыл сайын кластан класқа І – дәрежелі наградамен көшіп, үздік үлгірім, өнегелі тәртібімен ұстаздарының ықыласына бөленеді. Гимназияны бітіргенде педагогикалық кеңестің шешімімен ол ғылымда, әсіресе, математикада үздік жетістікке жеткені үшін Алтын медальмен марапатталады. Гимназияның Алтын медалі мен педагогикалық кеңестің жоғары бағалаған мінездемесі жиырма жасар Мұхамеджанның Жетісу әскери губернаторының кеңсесіне тілмаш болып орналасуына жол ашады. Бірақ оқуға ынталы жас жоғары білім алуға ұмтылып, император Александр І атындағы Петербург теміржол транспорты институтына түсуге тілек білдіреді. Бұл жолы да тағдыр оған күле қарайды. Өзінің мұғалімі, гимназия директоры М.В.Вахрушевтің көмегімен қазынадан 360
        
        Тынышбаев, Мұхаммеджан
Тынышбаев Мұхаммеджан (1879-1937) – қоғам қайраткері , қазақтың тұңғыш
теміржол инженері, ... ... ІІ ... ... депутаты, Қоқан
автономиясының басшысы, Алашорда үкіметінің мүшесі. ... жері – ... ... ... ... ... ... – Садыр болысындағы Жыланды
тауының етегі, қазіргі Алматы облысының Қабанбай ауданы.
Оқып, білім алу үшін уез ... ... ... кедейі түгіл, бай
баласының ілуде біреуі ғага зорға ілігетін сол бір қин кезде кедей шаруа
Тынышбайдың баласының ... ... ... ... екі жылдық
дайындық класына алынуы айтарлықтай ерекше ... еді. ... ... тосын
сыйдың мәні «балам оқып, білімді азамат болса» деп армандаған әке тілегімен
үйлесіп жатқанын жанымен ... он бір ... ... алғашқы күннен
сабағын жақсы оқып, орыс тілін жетік меңгеруге күш ... ... ... ... қабілеттілігі қосылып, ол аз уақыт ішінде гимназия
оқытушыларының назарын өзіне ... Жыл ... ... класқа І –
дәрежелі наградамен көшіп, үздік үлгірім, өнегелі тәртібімен ұстаздарының
ықыласына бөленеді. Гимназияны ... ... ... ... ғылымда, әсіресе, математикада үздік жетістікке жеткені үшін Алтын
медальмен ... ... ... ... мен ... ... бағалаған мінездемесі жиырма жасар Мұхамеджанның Жетісу
әскери губернаторының кеңсесіне тілмаш болып ... жол ... ... ынталы жас жоғары білім алуға ұмтылып, император Александр І атындағы
Петербург теміржол транспорты институтына түсуге тілек білдіреді. Бұл ... ... оған күле ... ... мұғалімі, гимназия директоры
М.В.Вахрушевтің көмегімен қазынадан 360 сом ... ... ... ... ... да ол ерен ... ... таңқалдырып,
институтты үздік бағамен бітіреді.
Институттың соңғы курсында ... 1905 ... ... ... Сол
жылы өткен автономистерінің съезіне қатысып, онда «Қазақтар және қоғамдық
қозғалыс» деген тақырыпта баяндама жасайды, өз ... ... ... комитеті атына өтініш жолдайды. Онда қазақтарды басқарудың басты
принциптерінің қазақтардың мүддесімен сай келмейтіндігін ... ... күш ... және ... ... ... ... жүйеге
көшуді талап етеді. Жас саясатшының бұл талабының атақты «Қарқаралы
петициясы» ... ... ... - халқым деген қазақ азаматтарының әр
жерде жүріп, бір мақсатқа қызмет ... ... ... ... ... жылдары Ресей империясының қоғамдық саяси өміріне белсене араласа
бастайды, Ресей ІІ-ші Мемлекеттік Думасына Жетісу облысынан депутат ... ... ... Дума ... ... аграрлық
саясатын сынаған үндері естіледі, әсіресе Бақытжан Қаратаевтың жасаған
баяндамасы ... шу ... ... аяғы 1907 ... 3 ... заң
бойынша «еркіндікшіл» Дума таратылып, қазақтардың Мемлекеттік Думаға өз
өкілдерін сайлау құқығынан айырылуымен ... ... ... ... өзінің темір жол инженері мамандығы
бойынша Орта Азияда, Жетісу облысында біраз жыл қызмет ... 1917 ... ... өзге қазақ зиялылары сияқты ол да үлкен үміт күткен еді.
Сондықтан да ол бұл ... бел шеше ... ... ... ... тез ... Сол жылы көктемде Уақытша үкіметтің ... ... ... ... осы ... ... ... болып тағайындалады.
Алаштың арысы Әлихан Бөкейхановтың төңірегіне ... ... ... ... ... ... та жалпыұлттық
«Алаш» партиясын құруға тікелей араласып, 1917 жылғы желтоқсан ... Алаш ... ... он бес мүшесінің бірі болады, «Алаш
автономиясы аумағындағы уақытша жер пайдалану туралы ... ... ... ... ол ... ІV – ... ... қатысып,
онда жарияланған Түркістан («Қоқан») автономиясының премьер-министрі болып
сайланады. Түркістан ... ... ... ... талқандағаннан кейін
М.Тынышбаев Алашорда қайраткерлерімен тізе біріктіре отырып, азамат ... ... ... күреседі. Бірақ одан күткндей нәтиже
болмайтынын ... соң 1920 ... ... ... ... ... ... маман» ретінде Ташкентте, Қызылордада, Алматыда әр
деңгейдегі шаруашылық мекемелерінде еңбек етеді. 1926 жылдан ... ... ... ... ... ... қатысады.
Халыққа азаттық әпермек болған істерінен нәтиже шықпай, кеше өзі ... ... ... ... ... болған ол енді бар күшін халықтың
тарихи санасын ... ... ... ... ... халқының арғы-бергі тарихына қалам тартып, бүгінгі күндері де маңызын
жоймаған зерттеу еңбектерін жариялайды, қазақ ... ... қара ... ... әр ... қатлтқысыз баққан қызыл жендеттер
оған халқының тарихын жазуға ... ... ... ... ... ... (қазіргі Воронеж облысы) бес жылға жер ... ... ... ... ... ... темір жолын жобалау
бөлімінде жұмыс істейді. ... ... ... өтеп елге ... ... ол 1937 ... қараша айында қайтадан тұтқындалып, көп кешікпей
атылады.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М.Тынышбаев. Қазақтан шыққан тұңғыш техника маманы53 бет
Мұхамеджан Тынышбаев14 бет
Мұхаметжан Тынышбаев жайлы4 бет
Тынышбаев Мұхаммеджан7 бет
1905-1907 жылдардағы революцияның Қазақстанға саяси дамуына әсері.9 бет
1917 ж. Қазан революциясы және Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы7 бет
«Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңыздылығы47 бет
Алашорда10 бет
Америка Ирак дағдарысы 4 бет
Драмадағы тарихи тұлға.қазіргі қазақ комедиясы (конспект)8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь