Мұхаммеджан Тынышбаев


Тынышбаев Мұхаммеджан (1879-1937) – қоғам қайраткері , қазақтың тұңғыш теміржол инженері, тарихшы ғалым, ІІ Мемлекеттік Думаның депутаты, Қоқан автономиясының басшысы, Алашорда үкіметінің мүшесі. Туған жері – бұрынғы Жетісу облысының Лепсі уезіне қарасты Мақаншы – Садыр болысындағы Жыланды тауының етегі, қазіргі Алматы облысының Қабанбай ауданы.
Оқып, білім алу үшін уез бастығының тізіміне қазақтың кедейі түгіл, бай баласының ілуде біреуі ғага зорға ілігетін сол бір қин кезде кедей шаруа Тынышбайдың баласының Верный қаласындағы ерлер гимназиясының екі жылдық дайындық класына алынуы айтарлықтай ерекше оқиға еді. Тағдыры тартқан тосын сыйдың мәні «балам оқып, білімді азамат болса» деп армандаған әке тілегімен үйлесіп жатқанын жанымен сезінген он бір жасар Мұхамеджан алғашқы күннен сабағын жақсы оқып, орыс тілін жетік меңгеруге күш салады. Осындай ынта-ықыласына табиғи қабілеттілігі қосылып, ол аз уақыт ішінде гимназия оқытушыларының назарын өзіне аударады. Жыл сайын кластан класқа І – дәрежелі наградамен көшіп, үздік үлгірім, өнегелі тәртібімен ұстаздарының ықыласына бөленеді. Гимназияны бітіргенде педагогикалық кеңестің шешімімен ол ғылымда, әсіресе, математикада үздік жетістікке жеткені үшін Алтын медальмен марапатталады. Гимназияның Алтын медалі мен педагогикалық кеңестің жоғары бағалаған мінездемесі жиырма жасар Мұхамеджанның Жетісу әскери губернаторының кеңсесіне тілмаш болып орналасуына жол ашады. Бірақ оқуға ынталы жас жоғары білім алуға ұмтылып, император Александр І атындағы Петербург теміржол транспорты институтына түсуге тілек білдіреді. Бұл жолы да тағдыр оған күле қарайды. Өзінің мұғалімі, гимназия директоры М.В.Вахрушевтің көмегімен қазынадан 360

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Тынышбаев, Мұхаммеджан

Тынышбаев Мұхаммеджан (1879-1937) – қоғам қайраткері , қазақтың тұңғыш
теміржол инженері, тарихшы ғалым, ІІ Мемлекеттік Думаның депутаты, Қоқан
автономиясының басшысы, Алашорда үкіметінің мүшесі. Туған жері – бұрынғы
Жетісу облысының Лепсі уезіне қарасты Мақаншы – Садыр болысындағы Жыланды
тауының етегі, қазіргі Алматы облысының Қабанбай ауданы.
Оқып, білім алу үшін уез бастығының тізіміне қазақтың кедейі түгіл, бай
баласының ілуде біреуі ғага зорға ілігетін сол бір қин кезде кедей шаруа
Тынышбайдың баласының Верный қаласындағы ерлер гимназиясының екі жылдық
дайындық класына алынуы айтарлықтай ерекше оқиға еді. Тағдыры тартқан тосын
сыйдың мәні балам оқып, білімді азамат болса деп армандаған әке тілегімен
үйлесіп жатқанын жанымен сезінген он бір жасар Мұхамеджан алғашқы күннен
сабағын жақсы оқып, орыс тілін жетік меңгеруге күш салады. Осындай ынта-
ықыласына табиғи қабілеттілігі қосылып, ол аз уақыт ішінде гимназия
оқытушыларының назарын өзіне аударады. Жыл сайын кластан класқа І –
дәрежелі наградамен көшіп, үздік үлгірім, өнегелі тәртібімен ұстаздарының
ықыласына бөленеді. Гимназияны бітіргенде педагогикалық кеңестің шешімімен
ол ғылымда, әсіресе, математикада үздік жетістікке жеткені үшін Алтын
медальмен марапатталады. Гимназияның Алтын медалі мен педагогикалық
кеңестің жоғары бағалаған мінездемесі жиырма жасар Мұхамеджанның Жетісу
әскери губернаторының кеңсесіне тілмаш болып орналасуына жол ашады. Бірақ
оқуға ынталы жас жоғары білім алуға ұмтылып, император Александр І атындағы
Петербург теміржол транспорты институтына түсуге тілек білдіреді. Бұл жолы
да тағдыр оған күле қарайды. Өзінің мұғалімі, гимназия директоры
М.В.Вахрушевтің көмегімен қазынадан 360 сом жылдық стипендия алып,
Петербургке аттанады. Мұнда да ол ерен қабілетімен ұстаздарын таңқалдырып,
институтты үздік бағамен бітіреді.
Институттың соңғы курсында жүргенде 1905 жылғы төңкеріске қатысады. Сол
жылы өткен автономистерінің съезіне қатысып, онда Қазақтар және қоғамдық
қозғалыс деген тақырыпта баяндама жасайды, өз халқының мұңын жеткізіп,
Министрлер комитеті атына өтініш жолдайды. Онда қазақтарды басқарудың басты
принциптерінің қазақтардың мүддесімен сай келмейтіндігін ғылыми тұрғыдан
негіздеуге күш салады және басқарудың әскери жүйесінен азаматтық жүйеге
көшуді талап етеді. Жас саясатшының бұл талабының атақты Қарқаралы
петициясы талабымен үндесіп жатуы - халқым деген қазақ азаматтарының әр
жерде жүріп, бір мақсатқа қызмет еткенін айқын көрсетеді. Жалпы М.Тынышбаев
1905-1907 жылдары Ресей империясының қоғамдық саяси өміріне белсене араласа
бастайды, Ресей ІІ-ші Мемлекеттік Думасына ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Тынышбаев Мұхаммеджан
Мұхамеджан Тынышбаев
Мұхаметжан Тынышбаев жайлы
М.Тынышбаев. Қазақтан шыққан тұңғыш техника маманы
Қазақ мемлекетін құру идеясын көтерген тұңғыш азамат
Түркілер дүниетанымы
ХХ ғасыр Қазақстандағы саяси – құқықтық ойлар
Түркі тайпалары мен халықтарының шығу тегі мен мекендеген аймағы, этникалық құрамы
Қазақстан Республикасындағы демографиялық жағдайды жөндеу мен негативті үрдістерді жоюының мүмкіндік жолдары
Қазақстан территориясындағы ортағасырлық мемлекеттер (ҮІІ – ХІІ ғғ.)
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь