Бурабай көлінің экологиялық жағдайын микробалдырлар көмегімен бағалау

Аннотация 3
Abstract 4
1. Кіріспе 5
2. Негізгі бөлім 7
2.1 Ғылыми әдебиеттерге шолу 7
2.1.1 Биологиялық индикация, оның қоршаған ортаны бағалаудағы маңызы 7
2.1.2 Индикатор.сапробты микробалдырларды су экожүйелерін бағалауға пайдалану
9
2.2 Зерттеудің нысаналары және әдістері 11
2.2.1 Зерттеу нысаналары 11
2.2.2 Су сынамаларын алу және микробалдырлардың түрлік құрамын анықтау
11
2.2.3 Микробалдырлардың клеткалар санын есептеу 12
2.2.4 Сапробтылық индексін анықтау 13
2.2.5 Микробалдырлардың таза дақылдарын бөлiп алу және өсiру 13
2.2.6 Бурабай көлінің суына гидрохимиялық талдау жасау 14
2.3 Зерттеу нәтижелері мен талқылаулар 17
2.3.1 Бурабай көлінің альго.бактериалды ценозы және олардың түрлік құрамы 17

2.3.2 Индикатор.сапробты микробалдырлар көмегімен Бурабай көлінің суына баға беру
21
2.3.3 Chlorella sp.3K штамы көмегімен Көкшетау өңірі көлінің су экожүйесін биотестілеу 22
2.3.4 Бурабай көлінен алынған су үлгілеріне Chlorella sp.3K штамын өсіру арқылы биотестілеу 25
3 Қорытынды 26
Пайдаланылған әдебиеттер 27
Ғылыми жоспардың жоспары 29
Пікір 30
Бурабай көлі Шортан қаласының солтүстігінде, Шортан-Бурабай курорттық зонасы территориясындағы 2000 жылы қайта ұйымдастырылған, таңғажайып табиғат кешені «Бурабай» МҰТС аумағында орналасқан. «Бурабай» МҰТС-ның жалпы ауданы 83510 гектар, оның 47,6 мың гектары орманды болып келеді. Саябақ аумағы орманды және далалы зонаға жатады. Климаты шұғыл континентальды - жазы ыстық, қысы қатал, қарлы болып келеді. Қазақстанның рекреациондық меруерті деп аталатын «Бурабай» МҰТС аумағында Бурабай көлінен басқа Шортанды, Қатаркөл, Үлкен Шабақты сияқты тұщы көлдер орналасқан.
1 Мұқаұлы С. Табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғау. – Алматы: Ғылым, 2004. – 251 б.
2 Қазбеков А.А. Бурабай көлдерінің экологиялық жағдайы // Экологиялық жаршы. – 2005. – № 2. – Б. 6.
3 Жандеев М.Ж. Курорт Боровое. – Алматы: Наука, 2003. – 122 с.
4 Казбеков А.К. Бурабай. – Кокшетау: Кокше-Полиграфия, 2007. – 287 с.
5 Арыстанов Е.А. Бурабай көлінің балық паразитофаунасына жерсіндірудің әсері. // Материалы научно-практической конференции: Валихановская чтения-5. – Кокшетау, 2000. – Б. 90-91.
6 Егоров А.В. Природа и человек Кокшетауской области. – Кокшетау, 1994. – 87 с.
7 Крайнюкова А.Н. Биотестирование в охране вод от загрязнения // Методы биотестирования вод. – Черноголовка, 1988. – С. 4-14.
8 Догадина Д.В., Чухлебова Н.А. Водоросли биологической пленки биофильтров и их роль в процессах самоочищения // Гидробиологический журнал. – 1971. – №6. – С.54 - 59.
9 Watanabe T., Asai K., Houki A., Tanaka Sh., Hizuka T. Saprophilous and Eurysaprobic Diatom Taxa to Organic Water Pollution and Diatom Assemblage Index (DAIpo) // Diatom. – 1986. – P. 23-73.
10 Ашихмина Т.Я., Экологический мониторинг. – М., 2005. – 415 с.
11 Макрушин А.В. Биологический анализ качества вод. – Л., 1974. – 202 с.
12 Бейсенова А.С., Шилдебаев Ж.Б., Саутбаева Н.З. Экология. – Алматы: Ғылым, 2001. – 283 б.
13 Gaur A.G. Algal culture іn organіc wasters // Proc. Nat. Acad. Scі. – Іndіa, 1965. – Vol.35, №3. – P. 370-372.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
Жамбыл облысы, Тараз қаласының Айша бибі атындағы дарынды қыздарға арналған қазақ-түрік мектеп интернаты
Ғылыми жобаның ... ... ... экологиялық жағдайын микробалдырлар көмегімен бағалау
Ғылыми бағыты:
Секция: Экология
Жетекшісі:
әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті, биология және биотехнология факультеті, биотехнология кафедрасының меңгерушісі, б.ғ.д., ... ... ... 2013 ... бөлім
7
2.1
Ғылыми әдебиеттерге шолу
7
2.1.1
Биологиялық индикация, оның қоршаған ортаны бағалаудағы маңызы
7
2.1.2
Индикатор-сапробты микробалдырларды су экожүйелерін бағалауға пайдалану
9
2.2
Зерттеудің нысаналары және әдістері
11
2.2.1
Зерттеу ... ... алу және ... ... ... анықтау
11
2.2.3
Микробалдырлардың клеткалар санын есептеу
12
2.2.4
Сапробтылық индексін анықтау
13
2.2.5
Микробалдырлардың таза дақылдарын бөлiп алу және өсiру
13
2.2.6
Бурабай көлінің суына ... ... ... ... мен ... көлінің альго-бактериалды ценозы және олардың түрлік құрамы
17
2.3.2
Индикатор-сапробты ... ... ... ... ... баға беру
21
2.3.3
Chlorella sp-3K штамы көмегімен Көкшетау өңірі көлінің су экожүйесін биотестілеу
22
2.3.4
Бурабай көлінен алынған су үлгілеріне ... sp-3K ... ... ... ... әдебиеттер
27
Ғылыми жоспардың жоспары
29
Пікір
30
Аннотация
Зерттеудің мақсаты:
Бурабай көлінің альгофлорасының түрлік құрамы мен индикатор-сапробты түрлеріне зерттеу жүргізе отырып көл суына ... баға ... ... ...
* ... ... экологиялық жағдайын альгофлораның түрлік құрамымен бағалау
* Индикатор - сапробты микробалдырлар көмегімен Бурабай көлінің ... ... ... ... ... және ... мағыздылығы:
Қазақстан Республикасындағы су ресурстарының экологиялық жағдайы зерттеулер көрсеткендей күн ... ... ... ... ... түрлі шаруашылық кәсібін жүргізуіне байланысты пайдаланылатын судың орны қайтадан қалпына келу деңгейі төмендегендіктен, ағынды, жерасты суларының көптеген қайнар ... жер ... жер ... ... ... ... ластанып, судың тазалық, мөлдірлік сапасы төмендеп, тіпті кейбір ірі су ... ... ... өзен арналары бітеліп, көл табандары батпақтар мен тұзды ... ... [1]. ... ... табиғи тартымдылығы, географиялық орналасуы тұрғысынан алып қарағанда ерекше орны бар, нарықтық қатынас - тардың белді ... - ... ... ... дамытуға да қолайлы, әрі Астана қаласын өз аумағына қамти орналасқан ... облы - ... ... ... ... ... дамуында өзіндік үлесі бар. Әсіресе, облыс аумағында орналасқан табиғаты тамаша, демалыс-сауықтыру мақсатын жүзеге ... ... ... аймақтарының маңызы ерекше.
Бүгінгі күні адамдардың қоршаған ортаға немқұрайлы қарауы, антропогендік әсерлердің күрт ... ... ... ... мен елді мекендер маңындағы көлдердің экологиялық жағдайының күрт нашарлауы белең алуда. Сондықтан табиғаты көркем, ерекше табиғат туындыларымен ерекшеленетін табиғи рекреациялық ... көл ... ... ... көмегімен биоиндикациялау және тест организмдер көмегімен биотестілеу - ... ... ... мәселесі.
Күтілетін нәтижелер:
* Бурабай көлінің альго-бактериалды ценозы және олардың түрлік құрамын анықтау;
* Индикатор-сапробты микробалдырлар көмегімен Бурабай ... ... баға ... problems of investigation
Expected Results
Кіріспе
Бурабай көлі Шортан қаласының солтүстігінде, Шортан-Бурабай курорттық зонасы территориясындағы 2000 жылы ... ... ... ... ... МҰТС аумағында орналасқан. МҰТС-ның жалпы ауданы 83510 гектар, оның 47,6 мың ... ... ... ... ... аумағы орманды және далалы зонаға жатады. Климаты шұғыл континентальды - жазы ыстық, қысы ... ... ... келеді. Қазақстанның рекреациондық меруерті деп аталатын МҰТС аумағында Бурабай көлінен басқа Шортанды, ... ... ... ... тұщы ... орналасқан.
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес ұлттық саябақта ғылыми, мәдени, туристік, рекреациондық және шектеулі-шаруашылықтық жұмыстар атқарылады.
2003 жылы 3 ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың бұйрығымен күшіне енген еліміздің 2004-2015 жылдарға ... ... ... ... тұрақты даму үшін қоршаған ортаны қорғау бойынша жасалатын жұмыстар жоспарында да Бурабай курорттық зонасына ерекше назар аудару керектігі айтылған.
Бурабай көлі ... ... ... үлкен көлдердің бірі. Су жинау бассейні - 164 км2, жалпы көлемі 11 км2. ... көлі ... ... ... ... ... Көл ... тереңдігі де әр түрлі: солтүстік бөлігі біршама терең болса, оңтүстік-батысы мен батыс бөлігі тайыздау және осы аумақтың тайыз суында ... пен ... да ... ... ... Бурабай көлінің солтүстік бөлігі жақпар тасты, шығыс бөлігі құмдауыт, түбі құм ... әрі ... ... ... қылқан жапырақты орманмен астасып жатыр [2].
Көлдің су жинау бассейні орманды - таулы ... ... Көл ... ... (Үлкен Шабақты, Шортан т.б.) салыстырмалы биіктігі 400-800 м болып ... ... ... ... тауы 887 м) ... Су айдынының 90 пайызы қорықшаға айналдырылған орманмен (қайың, қарағайлы) көмкерілген. ... ... арал ... ... ... ...
Су айдынының беті негізінен ашық, тек батыс және ... ... ... қамыс араласқан алаңдар кездеседі. Олар жалпы алаңның 5 пайызын құрайды. Көл түбі біркелкі. Көл ... ... ... ... ... 25 пайызы балдырмен, лай-балшықпен толтырылған. Көл жағалауы құмды және тасты, ортасы тұнбалы (лайлы). Тұнбаның қалыңдығы көлдің солтүстік бөлігінде 0,5-1 м, ... - 1,6 м. ... ... ... жартас арал, Жұмбақтас бар. Жұмбақтастың биіктігі 20 м. Көлдің оңтүстік-батыс, солтүстік ... ені 2,5 м, ... ... 1,5 м ... ... орналасқан, одан әрі қарағайлы орман жалғасады [3].
Бурабай көлі - ағынды, тұщы суайдыны. Көлдің ... нәр ... ... - 12 км ... Қатаркөлден ағып шығатын Сарыбұлақ өзеншесі болатын. Қазір екі көлдің арасын жалғастырған өзенше тартылып, бұлаққа айналған. Оңтүстік шығысынан келіп құятын ... ... мен ... нәр ... бұлақтар - Бурабай көлінің қазіргі деңгейін ұстаудың басты көзі.
Сарыбұлақтан ... ... ... батысынан Иманай және аты жоқ екі бұлақ құяды. Ең ірісі - Иманай бұлағы. Бұлақтың көзі ... ... ... биік ... ... ... ... Оңтүстік жағалаудағы жартасының тұсынан суының құрамы темірге бай екінші ... ... ... Үшінші бұлақ Кенесары үңгірі мен мүйістері арасындағы шығанағына құяды. Үш бұлақ пен ... ... ... ... ... ие. ... ... бөлігінен ұзындығы 1,5 км-ді құрайтын Күркіреуік өзені ағып шығады. Ол Бурабайдың артық суларын Үлкен Шабақты көліне құяды. Осы су ... ... ... құяр ... ... ... айналып кеткен жерлері бар [4].
Батыс және солтүстік бөлігіндегі жағалауға төселген ... ... ... ... Көкшетау тауларын Ақылбай асуын, Абылай хан алаңын, Абылай ханың тақ тасын, Абылай ханға арнап қойылған зәулім белгіні, ... ... ... ... ... ... ... Бурабай кентін, Табиғат мұражайын, ҚР Қарулы күштері шипажайын, курортын көруге болады. ... ... ... ... ... ғажайып жағажайлармен қатар, мейрамханасы орналасқан.
Бурабай көлінің жағалауы жан-жақтан келіп демалушыларды өзінің ... ... ... ... ... ... ... ерекшеленетін көркімен қызықтырады. Көл айналасындағы сансыз орман соқпақтары жақын және алыс қашықтықтардағы саяхаттар мен серуендерге апаратын бағыттарға ... [5]. ... ... бері осы Бурабай көлінің табанындағы лай-балшықты, көл ... ... ... тазарту мәселелері қойылып келеді. Алайда кеңес өкіметі тұсында да, тәуелсіздік алған ... де ... ... өз шешімін таппай келеді. Бурабай көлінен шаруашылық мақсаттағы су аз алынады. Дегенмен, 1956 жылмен салыстырғанда көл суының көлемі 3-3,5 ... ... ... азайғанын байқаймыз. Бұл көлге су жиналатын аумақтың, өзендер мен бұлақтардың тартылуының салдары деп білеміз.
Бурабай көлінің экологиялық-санитарлық ... жыл ... ... түсуде. Осыдан 20-30 жыл бұрын көл суы ішуге жарамды, көл аумағы ... мен ... ... бай ... Бурабай көлінің түбіндегі қайнарлардың көзін жапқан майда балшық, шөгінді топырақ, көк жасыл балдырлардың ... жыл ... ... ... келе ... ... ... анықталып отыр [6].
* Негізгі бөлім
2.1 Ғылыми әдебиеттерге ... ... ... оның қоршаған ортаны бағалаудағы маңызы
Табиғи сулардың сапасын бағалауға арналған биологиялық әдістерді екі негізгі топқа бөледі:
* Биотестілеу
* Биоиндикация тәсілдері [7].
... ұғым ... ... және ... сипаттамаларының жиынтығы болып саналады. Қазіргі кезде химиялық көрсеткіштерге негізделген судың құрамын анықтау дәстүрлі түрде қолданылып жүр. Бұл ... су ... ... ... оның ... ... ... бұзылу механизмі мен экожүйедегі болатын өзгерістерге бақылау жасауға толық мүмкіндік бермейді. Сондықтан мұндай мәселені ... ... ... ... шешуге болады.
Тірі организмдерді белгілі бір табиғи жағдайлар көрсеткіші ретінде пайдалану мүмкіншіліктері туралы Ежелгі Рим және ... ... ... кеткен. Ресей мұрағаттарының ХV-ХVІ ғасырлардағы табиғатқа байланысты қолжазбаларында және , яғни шабындыққа жарайтын және жарамайтын ... ... ... ... ... [8].
ХІХ ғасырда өсімдіктер экологиясының дамуының нәтижесінде өсімдіктердің ... орта ... ... ... Өсімдік биоиндикациясының мүмкіншіліктері туралы ежелгі геолог А.М. Карпинский жазса, өсімдіктер қауымдастығының таралу сипатын геолог П.А. ... ... ... жасау үшін, топырақтанушы С.К.Чаянов - топырақ картасын құрастыру үшін пайдаланды. ... ... орыс ... ... ... зор үлес қосты [9].
ХХ ғасырдың басында биоиндикациялық зерттеулер қарқынды дами бастады. Бұл жылдары негізінде биоиндикация ұғымында бір немесе ... ... сол ... ... ... және антропогендік факторының) бар не жоқ екенін тіркеу туралы түсінік болды. ... ... ... ... ... ... ... ілгерілей түсті.
Биоиндикациялық зерттеулер түрлік және биоценотикалық деген екі деңгейге ... [10]. ... ... ... болу мүмкіншілігі, оның кездесу жиілігінің есебі, анатомиялық-морфологиялық және физиологиялық-биохимиялық қасиеттерін зерттеу кіреді.
Биоценотикалық мониторинг кезінде түрлер әр ... ... сол ... ... есепке алынады.
Биоиндикацияның бірнеше түрлері бар. Егер бірдей реакция әр түрлі факторлардан болса, онда ол ... емес ... деп ... ... сондай және басқа да болып жатқан өзгерістер, бір ғана ... ... ... ол ... ... ... әдістер екі түрге бөлінеді: тіркеуші биоиндикация және аккумуляция бойынша биоиндикация [11].
Тіркеуші биоиндикация түр ... ... ... жағдайы бойынша қоршаған орта факторларының әсері туралы ... ... ... ал аккумуляция бойынша биоиндикацияда бірдей немесе басқа химиялық заттарды бойына жинақтайтын ... мен ... ... ... Осы ... сай ... тіркеуші және жинақтаушы болып ажыратылады. Тіркеуші биоиндикаторлардың қоршаған ортаның жай-күйінің өзгерісі кезінде сан мөлшері, өсу жылдамдығы т.б. өзгереді және ... ... ... ... ... көмегімен өзгеріс себебін анықтау әр кез мүмкін бола бермейді. Бұл ... ... ... бірі [12]. ... ... ... ұлпаларына, нақты бір мүшелеріне және дене бөліктеріне ... ... ... Бұл ... ... химиялық анализ көмегімен қоршаған ортаның ластану дәрежесін анықтау үшін пайдаланады. ... ... ... қоспалармен ластануына бақылау жүргізуге және оны анықтауға арналған қандай да ... жаңа ... ... ... Бірақ, олардың барлық заттар жиынтығына әсер етеді де, ондағы заттардың концентрациясын анықтай алмайтын ... бар [13]. ... ... ... ... ретінде тірі организмдердің белгілі бір түрінің судың ... ... ... ... ... ... Ол үшін ... зерттеліп жатқан суқойманың суын алып, жасанды ... ... ... ... ... пайдаланып, зертханалық эксперимент жасайды. Ондай эксперименттің көмегімен өзінің арнайы биотасы болмайтын құбыр суының да ... ... ... ... ... көптеген тәсілдерінің сезгіштігі газдық хроматографияның тәсілдерінің сезгіштігімен салыстырғанда өте жоғары болады [14].
Биоиндикация тәсілдері өзінің арнайы биоталары бар ... ғана ... Олар ... бүкіл су организмдерінің қауымдастығының немесе жеке систематикалық ... ... ... ... ... ... зерттеушілер суқоймаларда индикаторлық организмдердің болуына, олардың сан мөлшері мен оларда ... ... ... ... ... ... ... суқоймалардың табиғи жағдайы мен олардың ластану түрлері алуан түрлі болады. Су организм қауымдастығының су ... ... әсер ... ... атап ... ... Олар:
* Түрлік құрамның азаюы (екіден он шақты есеге дейін).
* Су организмдерінің молшылығының өзгеруі.
Молшылық көрсеткіш қауымдастықтың ... ... ... төмендеуі де (ластанудың өте жоғары деңгейінде немесе улы ластаушылардың болған кезінде), өсуі де мүмкін. Бұл өсім суқойманың ... ... ... ... осы ластануға төзімді түрлердің болуымен түсіндіріледі. Осы жағдайларда олар өте тез ... ... [16]. ... ... ... ... ... қолданылады. Оларға түрлік құрамның әркелкілігінің индекстері мен суда тіршілік ететін организм топтарының молшылық ... ... ... ... ... басқа белгілі бір организм топтарының суқойманың қандай да бір деңгейде болмасын, тіршілік ету ... ... ... ... су ... бағалауға пайдалану
Биоиндикатор грек тілінен аударғанда -тірі, -көрсеткіш, анықтағыш ... ... ... ... ... - ... бір ... тұрақты мекендеуі, олардың сандары, құрылымы және дамуы, табиғи процестер мен тіршілік ортасы жағдайларының көрсеткіші. Ол ... ... ... және химиялық өзгерістерді сипаттап, оларға биологиялық тұрғыдан жан-жақты анықтама береді.
Қоршаған ортаның жағдайлары мен кейбір ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір факторларға біржақты бейімделушілік қасиетіне негізделген 18. ... тану ... ... ... ... ... мәселелерді ескеру керектігін ұсынды:
* Стенотоптық түрлер, (яғни белгілі бір жағдайға қатаң бейімделген түрлер), эвритопты түрлерге (кең таралған, экологиялық төзімділік ... кең ... ... өте ... ... ... ...
* Неғұрлым ірі түрлер ұсақ түрлерге қарағанда жақсы индикатор болып есептеледі. ... ұсақ ... ... ... жылдамдығы жоғары және олар зерттеу кезінде үлгі алатын ыдысқа түспей қалуы да мүмкін.
* ... ... ... ... (топтарды) бөліп алу кезінде оларға әсер ететін факторлар туралы далалық және экспериментальдық мәліметтер болу керек.
* Әр ... ... ... бір түрдің сандық мөлшеріне қарағанда неғұрлым нақты және сенімді индикатор болып табылады [19].
Сапробтылыққа нақты түсiнiктi Ресейдегi санитарлы-гидробиологияның негiзiн ... ... ... мен Г.И.Долгов бердi. .
Г.И.Долгов индикаторлы түрлердiң тiзiмiн қарастыруда организмдердiң ластану аймағына сәйкестiлiгiн iлеспелi формаларға тәуелдiлiгiмен анықтау қажеттiлiгiне ... Ол ... ... ... ... ... жеке ... түрлерге емес, олардың бiрлестiгiне аударды. Бұл оған индикаторлы-организмдердің тiзiмiн 103 түрге дейiн қысқартуға мүмкiндiк бердi.
сезiмталдығын жоғарылату үшiн чех ... ... ... ... жасады. Ол сапробты организмдер жүйесiн төрт топқа бөлдi: катаробты (ауыз сулары), лимносапробты ... пен ... ... ... ... ... бұзылуларға ұшырайтын тұрмыстық және өндiрiстiк қалдық сулар) және транссапробты (ластанулары бактериялық ластануларға әкелмейтiн қалдық сулар) [20].
Бұдан өзге, индикаторлы организмдердiң сезiмталдығын, ... ... ... ... жоймастан алдын-ала физиологиялық өзгерiстерiн бақылай отырып жоғарылатуға болады.
Сонымен көптеген зерттеулер нәтижесiнде қазiргi кезде судың тазалығының деңгейiн ... ... ... мөлшерінің көлеміне қарай суқоймалар мынадай зоналарға бөлінеді: ... ... ... өте ... 1 ... су), ... ... 2 класс) бета - мезосапробты (әлсіз немесе орташа ластанған, 3 ... ... - ... (ластанған, 4 класс) және полисапробты (өте ластанған, 5 ... су) ... 1). ... 1 - ... ... ... ... жіктеу
Сапробтық зоналары
Суқойма жағдайы
Су сапасының класы
Ксеносапробты
Өте таза
1
Олигосапробты
Таза
2
β-мезосапробты
Орташа ластанған
3
α-мезосапробты
Ластанған
4
Полисапробты
Өте ластанған
5
аталған, ... ... ... мен ... бей-берекет пайдалануының салдарынан суы ластана бастаған Бурабай ... ... ... ... ... ...
* ... Көлдің Бурабай кенті және санаторийлер орналасқан, ластану мүмкіншілігі жоғары солтүстік шығыс ... ... ... ... ... ... ... батыс бөлігі;
* 3-нүкте. Көлдің қамыс-қоға басқан, ашық ... ... ... Көл ... [21].
+ ... нысаналары және әдістері
2.2.1 Зерттеу нысаналары
Зертттеу нысаналары: Бурабай көлі, жасыл микробалдырлар.
o Су ... алу және ... ... құрамын анықтау
Суайдындағы микробалдырлардың түрлік құрамын анықтауда сынамалар 2005-2009 жылдары жаз, күз және көктем айларында Сиренконың ... ... ... ... ... ... ыдыстарға жинадық.
Балдырларды зерттеуде перипитонды және планктонды организмдер алынып, МБИ 15-42У микроскопын пайдаландық. Балдырлардың ... ... ... , том 1-2; , том 1-14, 1951; , 1-3 том, 1987; , том 1-2, 1988; , 1987; , 1951; , 1976; . ... 1990; ... т.б. ... ... тiрi жағдайда анықтау жүргiзiлдi. Жұмыс барысында фиксаторлар ретiнде 2-4% -тi ... ... ... ... анықтауда 0,01% нейтральды қызыл және метилен көк, сафранин бояғыштары қолданылды. Талшықты микробалдырлард0ың ... ... үшiн йод ... ...
o ... клеткалар санын есептеу
Клеткалардың саны есептеу камералары арқылы анықталады. Клеткалардың санын ... ... ... үшін ... ... ... ... және т.б.) немесе планктонның (Нажотт камерасы) түрлік элементтерін анықтайтын кез-келген камералар қолданылады ... ... ... саны Горяев камерасының көмегiмен анықталды.
Камера пластинкалы шыны, оның ортасын көлденең науа бөлiп тұрады. Орта бөлiгiнiң ... 0,1мм ... Оның ... көлемiнен бұлай төмен болуы, жабын шыны жапқанда пластинка ортасында камера пайда болады. Пластинканың орта бөлiгiнiң беткi жағында шаршылы тор ... ... Сол тор ... ... тамызып, үстiн жабын шынымен жабады. Жабын шыны айналасында артық сұйық зат ... ... ... ... 16 төрт ... немесе камераның бүкiл өрiсi балдырлардың саны аз болған жағдайда қарастырылады. 1мл сұйықтықтағы балдырлардың клетка саны (М) ... (1) ... ... m- саналған клеткалар саны;
n-камераның кiшi төрт бұрышының есептелген саны;
V-кiшi төрт бұрыштың ауданы бар камера бөлiгiнiң көлемi.
Клеткалардың санына есеп ... көп ... ... 50, 100, 250 және т.б. есе ... қажет болады, өйткені камерада есептеу клетканың 1,0-2,0·106/см3 тығыздығы кезінде жүргізіледі. Тығыз сұйықтықта ... ... ... ... көлемін молайтады.
o Сапробтылық индексін анықтау
Су экожүйлерінің ... ... баға ... ... және ... ... ... Сладечканың тәсілдері пайдаланылды. Бұл тәсілді қолдану нәтижесінде сапробтық индекс төмендегідей формуламен (2) ... ... ... ... ... (сапброты организмдердің жоғарғы шегімен анықталады);
h - түрлердің саны немесе көзбен мөлшерлеп анықталатын түрлердің кездесу жиілігі. ... ... ... 0,01 - ге ... ... Ол ... ... - 0-0,5; бетамезосапробты аймағында - 1,51-2,5; альфамезосапробты аймағында -2,51-3,50; полисапробты аймағында - 3,5-4 ... ... ... сапробтық жіктелуі фитопланктондарға арналған нұсқау бойынша анықталады.
o Микробалдырлардың таза дақылдарын бөлiп алу және өсiру
Балдырларды бөлiп ... ... ... ... ... ... материалдарды 1:5, 1:1, қатынаста сұйылту арқылы егiп, 2000-5000лк жарық көзiнде ... ... ... таза ... бөлiп алу үшiн өсiрiлген сынамаларды микробиологиялық әдiстердiң көмегiмен қатты агарлы қоректiк орталарға Кох әдiсiмен өсiру жүргiзiледi. Петри табақшасында өсiп ... ... жеке ... ... ... ортаға және қиғаш агарлы қатты ортаға ілмек арқылы егiледi. Бұл әдiс ... рет ... ... таза ... бөлiп алу микроскопиялық бақылаумен жүргiзiледi. Балдырларды бактериялардан тазалауда пенициллин, левомицетин, стрептомицин антибиотиктерi қолданылады. Балдырларды белсендi ... ... ... ... ... шыны ыдыстарда залалсызданған жағдайда 2000лк жарықта ауа үрлеу арқылы жүргiзiледi.
Балдырларды өсiруде арнайы қоректiк орталар пайдаланылды. Жасыл балдырларды өсiруде Пратта, 04, ... ... ... ... ... ... ... негiзiнен Заррука қоректiк ортасы, евгланалы балдырларды өсiруде Euglena қоректiк ортасы пайдаланылды.
o Бурабай көлінің ... ... ... жасау
Көл қазаншұңқырларындағы судың тұздылығы мен химиялық құрамы табиғи және антропогендік факторлардың әсерінен қалыптасады, әрі құбылып отырады. ... ... ... рөлі ... ... аумақтарды шаруашылық мақсатында игеру барысында және техниканың араласу қызметтерінің өсуіне ... арта ... ... ... ... ... мақсат-бұл мүмкіндігінше табиғи сулардың сапасына баға беру және ластанудың тұрғындар денсаулығына әсерін қарастыру. Су гидрологиялық тізбек ... ... ... қоспалармен оңай ластанады. Оған әр түрлі өнеркәсіптік, ауылшаруашылықтық және тұрмыстық қалдықтар түседі.
Көл суының химиялық ... ... ... ... ... ... құрылымы, жер бедері, қазаншұңқырлардың морфологиясы) әсері байқалады.
Бурабай көлінің орташа су температурасы жазда 20,10С, ... 14,70С, ... 3,3 0С. Көл суын ... ... да көл ... жалпы алғанда орташа ластанған суға жататындығы анықталынды (кесте 2). Судың мөлдірлігі тұрғысынан суқойма суы ластанған суға жатады. Судың түсі көктем, жаз ... ... ашық ... ... ... енеді. Бұл суға басқа жақтан түсетін заттар ... ... ... 2 - ... көлі суқоймасының физикалық және органолептикалық қасиеттерінің көрсеткіштері
Көрсеткіштер мен су сапасының дәрежесі
Су бетіндегі ... ... ... ... сапасының дәрежесі
Орташа ластанған
Өте таза
Әлсіз лайлы
Әлсіз сілтілі
Судың иісі қалыпты ... ... ... ... ... ... ... жазда 5,9+-0,02 мг/дм3, ал қыста 9,2+-0,022 мг/дм3. Жазда және ... ... ... ... 70 ... Бурабай көлінің суы оттегіне негізінен атмосфералық жанасуы арқылы толығып отырады, яғни су бетінің ауданына, судың ... ... ... ... және су ... ... байланысты. Көл суының О2-мен қанығуы орташа деңгейде. Оттегіні ... ... ... ... 5 ... биологиялық пайдалануы (ОБП5) - 2,56+-0,02 мгО2/дм3. ... ... ... ... дәрежесін көрсетеді: суда неғұрлым оттегінің мөлшері аз болса, ол соғұрлым органикалық ... ... Өзен және көл ... ... ... судың өздігінен тазалануында шешуші рөл атқарады.
Судың минералдануы орташа 105+-0,035 ... ... ... ... Көл суы ... ... суға жатады.
Судың ластануының көрсеткішіне, судағы құрамында азот бар органикалық заттардың және уландыру ... ауыр ... ... де ... Бұл ... көп ... ... суларда балдырлардың өсіп кетуіне немесе судағы организмдердің қырылып қалуына әкеліп соғады. Бурабай көлін тек ... ауыл ... ... ... легі ластамаса, оған өндіріс, зауыттардың қалдық сулары құйылмайды. ... ... ... көл суынан кадмий, қорғасын, сынап, кобальт, хром және мышьяк сияқты тірі организмдерге зиянды әсер ететін улы заттар табылған жоқ. ... көл ... ... ... гидрокарбонатты - натрийлі. Бурабай көлі суқоймасының зерттеулер бойынша анықталған химиялық көрсеткіштері 3-кестеде көрсетілген.
Кесте 3 - ... көлі ... ... ... арту ... ... - ... бастаған су
Еріген оттегі
7,52+-0,032
1,51+-0,032
СББЗ
0,23+-0,01
2,3+-0,01
Магний
11,8+-0,11
0,3+-0,11
Фторидтер
3,3+-0,02
4,4+-0,02
Сульфаттар
78,6+-0,22
0,786+-0,22
Хлоридтер
8,8+-0,05
0,03+-0,05
Жалпы темір
0,3+-0,01
3,4+-0,01
Нитраттар
19,5+-0,02
2,1+-0,02
Фосфаттар
0,21+-0,02
3,2+-0,02
Мұнай және мұнай өнімдері
0,005+-0,01
0,1+-0,01
Негізгі иондар мөлшері қалыптағыдай, тек сульфат ионы 1 есеге артады. Гидрокарбонаттар концентрациясы - 54+-0,04 ... ... 7,8 +-0,1 ... және ... ... - 55,3+-0,15 мг/дм3. Азотты қосылыстар, фосфаттар концентрациясы шекті мөлшерден 2-3 есеге артады. Барлық ластаушы ... ... ... ... ... ... ауытқымайды. Су организмдеріне зиян келтіретін ауыр металдар ионы табылған жоқ. ... ... ... 1,73+-0,02. Бұл су сапасының көрсеткіштік мәліметтері бойынша 3-класты су ... тән. ... ... ... бұл су айдыны мәдени - тұрмыстық қолдануға жарамды және балық шаруашылығының гидрохимиялық параметрлі нормативтеріне сай ... ...
+ ... ... мен талқылаулар
2.3.1 Бурабай көлінің альго-бактериалды ценозы және олардың түрлік құрамы
Судың экожүйесi биологиялық тепе-теңдiгiн көптеген организмдердiң арасындағы және қоршаған орта ... ... ... ... ... Зиянды әсерлердiң негiзiнде бұл тепе-теңдiк бұзылып, биоценоздың түрлiк құрамына әсер етедi. Ал, биоценоздың түрлiк және сандық құрамының дамуы су ... ... ... ... табылады. Биоценоздың түрлiк құрамының өзгеруi сутоғандарының әлсiз ластануынан басталады. Сондықтан су биоценозының ерекшелiктерi судың сапасын көрсетедi және судың индикациясы ретiнде ... ете ... Егер ... басқа организмдермен салыстырғанда ластанудың кейбiр түрлерiне төзiмдi организмдердiң сандық мөлшерi жоғарыласа, онда ластанудың сол түрiнiң пайда ... ... ... ... биоценоздың тiршiлiк ресурстарымен қамтамасыз етуде терең әсер етедi.
Альгологиялық зерттеу нәтижесінде Бурабай көлінен алынған су үлгілерінен барлығы ... 93 түрі ... ... түрлердің көкжасыл балдырлар бөлімінің Merismopediaceae тұқымдасына Merismopedia glauca (Ehr) Nag, M.major (Smith) Geitl, M.tennissima lemm., M.glauca (Ehrb) Kutz, ... ... ... cohaerens (Breb) Hollerb, G.montana Kutz., Microcystidaceae тұқымдасына Microcystis aerouginosa., Oscillatorіaceae тұқымдасына Oscillatoria ... Wolosz, ... (Mert) Com, ... ... (Kutz), O.brevis (Kuetz) Com, ... West, ... ... Gom, Spirulina minima, S.major Kutz, Phormidium angustissimum f. Majus, Ph.viride Lemm., Ph.tenue Anagn et.Kom, Ph.ambiguum var, Anabaenaceae ... Anabaena affinis Lemm., ... Born et. Flat, ... тұқымдасына Pseudanabaena constricta түрлері жатады.
Жасыл балдырлардың ... ... ... ... Korsch, A.angustus (Bernard) Korsch, A.longissimus var acicularis, ... Korsch, ... ... ... Beijer, ... Chl.luteoviridis, Chl.sp., Chl.vulgaris var vulgaris Beijerinck, Hydrodityacaea тұқымдасына Pediastrum angulosum var. Leavigosum, P.var simplex Gom, P.boryanum Meyen, ... ... ... Scenedesmiaceae тұқымдасына Scenedesmus nanus, S.falcatus Chod, S.arcuatus var platydiscus, S.quadricauda var.quadricauda, S.acuminatus var. ... ... ... ... fracta Gom, ... Kutz, ... тұқымдасына Oocustis lacustris, Chlamydomonadaceae тұқымдасына Chlamydomonas philotes Lewin, Ch.aggregata, Ch.inepta Etti, Ch.reinhardtii var reinhardtii Dang, ... Stein, ... ... Ulothrix zonata var. zonata, U.minuta Mattox, ... ... ... ... Blum, S.laxa Kutz, S.sp., Zygnemaceae тұқымдасына Zygnema numidicum, Z.pectinatum (Ag), Z.extenue Jao, Cosmariaceae ... ... ... ... Breb түрлері жататындығы анықталды.
Евгленалы балдырлар бөлімінен Euglenaceae тұқымдасына жататын Euglena splendens, E.viridis Ehr., E.hemichromata Skuja, E.velata Klebs, E.satelles Ehr. ... ... ... ... ... ... Navicula radiosa var parva, N.spicula, Amphiprora paludosa, N.cruptocephala var subsalina Kutz, N.subocculta Hust, N.mutica var stigma, ... f ... ... Ehr., N.hasta Pant., ... var Skw, ... var ... ... Zabelina, Gomphonemaceae тұқымдасына Gomphonema augur var. turris, G.capitatum Ehrb., Hantzschiaceae тұқымдасына Hantzschia amphioxys var amphioxys (Her), ... ... ... paleacea grun, N.punctata Grun, Achnantesceae тұқымдасына Achnantes gibberula Grun, Anomoeoneisceae тұқымдасына Anomoeoneis sphaerophora f sculpta, Fragilariaceae тұқымдасына Fragilaria virescens capitata, ... ... var. (Kutz), ... ... ... тұқымдасына Cyclotella Meneghiniana Kutz, C.distinguenda Hust түрлері анықталды.
Бурабай көлінен анықталынған микробалдырлар бөлім, класс, қатар, тұқымдас, түрге топтастырылды. ... ... ... бірінші орынды жасыл балдырлар иеленсе, екінші орынды ... ... одан ... ... ... ... мен эвгленалы балдырлар алады (кесте 4).
Кесте 4 - ... ... ... ... ... ... 37-сі (40) - ... балдырлар 26-сы (28) көкжасыл балдырлар, 25-і (27) - диатомды балдырлар және 5-і (5)- эвгленалы балдырлар.
Балдырларды үлес ... ... ... қарайтын болсақ, - жасыл балдырлар 39,8 пайызды иеленіп ... ... ... ... 28 пайызды иеленіп екінші орынды иеленді. Келесі ... ... ... ... 26,9 ... және эвгленалы балдырлар 5,3 пайыз болды.
Бурабай көлінен ... ... ... ... ... ... minutissimus Korsch, Chlorella ellipsoidea, Chl.sp., Chl.vulgaris var vulgaris Beijerinck, Ankistrodesmus obtusus Korsch, Pediastrum angulosum var. ... ... Meyen, ... falcatus Chod, ... ... ... ... Kutz, Chlamydomonas reinhardtii var reinhardtii Dang, Ulothrix zonata var. Zonata, Spirogyra sp. көкжасыл балдырлардан Merismopedia major (Smith) Geitl, ... ... ... ... Wolosz, ... (Mert) Com, O.brevis (Kuetz) Com, ... West, Spirulina major Kutz, Anabaena flos-aquae Born et. Flat, Phormidium angustissimum f. majus ... ... Euglena viridis Ehr., E.velata Klebs және ... ... Navicula radiosa var parva, Nitzschia paleacea grun, Fragilaria virescens ... ... ... Kutz, ... punctata Grun, Navicula spicula, N.hasta Pant., ... Ehr., доминанттылық көрсетті.
Oscillatoria туысына жататын көкжасыл балдырлар, Chlamydomonas туысына жататын жасыл балдырлар және Navicula туысына жататын ... ... ... ... ... құрамы жағынан бірінші орынды жасыл балдырлар, одан кейінгі орынды диатомды балдырлар иеленеді. ... ... ... ... ... ... ... экологиялық тепе-теңдiктi өзгертетiн ластанудың ұзақ түсуiнен микрофлораның ... ... ... ... ... ... микрофлораны қатаң автотрофтылар, миксотрофтылар және гетеротрофтылар деп үш топқа бөледi. Автотрофтыларға көмiрсу және көмiрқышқылын өздерiнiң энергетикалық қажеттiлiктерiне ... ... ... ... ... ... заттарды өзiнiң энергетикалық қажеттiлiгiне пайдаланады. Ал миксотрофтылар дегеніміз ... ... ... ... ... ... ... көзқараспен микроорганизмдердiң аллохтонды топтары маңызды орынды алады. Олар су экожүйелерiнде ... ... болу ... ... ... ... қауiп тудыруы мүмкiн. Сонымен қатар аллохтонды сапрофиттi микрофлора су тоғандарындағы органикалық заттардың минерализациялануын жүргiзетiн бактериялардың әр түрлi физиологиялық топтарының жиынтығынан ... ... ... ... ... ... ... сандық мөлшерi жоғарылайды.
Бурабай көлінің су экожүйесiнде ... ... ... әр бөлігінде әр түрлi қалыптасқан.
Бурабай көлінен су сынамаларын ... ... және ... ... ... ... жоғары солтүстік шығыс бөлігінен алып тексергенімізде жалпы микроб саны 2,2·105 кл/мл, коли-титр көрсеткіші 0,1 болды және микробалдырлардың көптеп таралғаны (68 түр) ... ... ... ... ... ... ... микроорганизмдердің көптеп кездесуі сол жағалауда Бурабай кенішінің және демалыс орындарының болуымен, яғни көл ... ... ... ... ... ... және ластанған сулар сапрофиттік бактериялардың қоректенуіне қажетті органикалық қосылыстарға бай болады.
2-нүктеде ... ... ... ... ... батыс бөлігінде жалпы микроб саны 2·105 кл/мл-ді, ал микробалдырлар 75 түрді құрады. Коли-титр көрсеткіші 0,1 ... ... ... ... аз ... бұл екі ... ластану деңгейі шамалас екендігін көрсетеді (1 сурет).
Бұл мәліметтер көл суының осы бөліктерінде санитарлық, тазалық ... ... ... ...
2
1
Cурет 1 - Бурабай көлінің солтүстік-шығыс бөлігі (1-нүкте) мен
батыс бөлігі (2-нүкте)
Көлдің қамыс-қоға ... ашық ... ... ... ... саны 1,9·105 ... коли-титр көрсеткіші 1-ге тең болып, микробалдырлардың түрлік құрамы 93 түр болды. Көлден ... ... ... түрі осы ... кездесті. Жеке балдырлардың жаппай өсуі байқалған жоқ.
Бурабай көлінің ортасында жалпы микроб саны 1,5·105 кл/мл, ... ... 1,11 ... ... саны 57 ... ... Көл ... бактериялар саны да, микробалдырлар саны да басқа бөліктерге қарағанда аз болуы, антропогендік және абиотикалық факторларға байланысты (2 сурет ). ... ... ... ... аз ... ... ... қарағанда біршама таза болып келетіндігі байқалды.
4
3
Cурет 2 - Бурабай ... ... ... ... мен көл ... ... ... бактериопланктонның сандық мөлшерiнiң өзгеруi, көлдің таза бөліктеріне қарай ... ... мен ... ... құрамының көбеюiмен қатар жүретiнi анықталды.
Жалпы микроорганизмдер көрсеткiштерi көлдің тұрғын үй, яғни ... ... өте ... екенiн көруге болады. Жалпы микроорганиздердiң көлдің ластану мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... ... нәтижесi деп түсiнуге болады.
2.3.2 Индикатор-сапробты микробалдырлар көмегімен Бурабай көлінің ... баға ... ... ... ... ... ... ғана емес, индикатор-сапробты микробалдырлардың рөлін көптеп пайдаланады.
Бурабай көлінде тіршілік ететін микробалдырлардың түрлік құрамын анықтағаннан кейін, басты назарды ... ... ... ... ... аудардық. Индикатор түрлердің көмегімен барлық ластаушы, зиянды заттардың спектрін анықтау мүмкін емес. Бірақ ол ортаның ластану фактісін жылдам анықтауға ... ... ... ... ... Бурабай көлі суайдынынан табылған микробалдырлардың 93 түрінің 34-индикатор-сапробты ... ... ... ... ... бойынша сапробтылық индексінің 2,4-ке тең болуы Бурабай көлінің β-мезосапробты зонаға жататындығын дәлелдейді.
Егер микробалдырларды сапробтылығы бойынша тарататын ... ... ... ... 34 индикатор-сапробты түрлердің 1-ксено-альфа-сапробты, 3-олиго-бета-сапробты, 16-бета-мезосапробты, 4-бета-альфа-сапробты, 1-олиго-альфа-сапробты, 5-альфа - мезосапробты, ... ... ... ... бета - ... ... тән микробалдырлар барлық балдырлардың 47 пайызын иеленді. Олардың ішінде Anabaena flos-aquae Born et. Flat, Oscillatoria Limosa Gom, ... glauca (Ehrb ) Kutz, ... ... Korsch, ... monadina Stein, Oocustis ... ... ... var.quadricauda, Navicula gracillis Ehr., Nitzschia paleacea grun сияқты түрлер жаппай дамып, доминанттық көрсетті.
Бета-мезосапробты микробалдырлардың ... ... ... ... тән ... tenuis Ag., ... chalybea (Mert.)Com, Oscillatoria brevis (Kuetz.) Com, Chlamydomonas reinhardtii var reinhardtii Dang сияқты түрлердің ... ... ... ... ... лас ... тән организмдерден Pseudanabaena constricta, Chlamydomonas sp., Chlorella vulgaris var vulgaris ... Euglena viridis Ehr. ... ... ... ... дамуы байқалған жоқ. Бірақ лас сулардың мекендеушілері болып табылатын мұндай балдырлардың Бурабай көлінен уақытша болса да ... ... су ... осы ... тіршілік етуіне қолайлы жағдайдың барлығын айқындайды. Сондықтан Бурабай көлін ластаушы заттарға үнемі көңіл бөліп отыру ...
o ... sp-3K ... ... Көкшетау өңірі көлінің су экожүйесін биотестілеу
Табиғи суларды тазалаудың бірнеше әдістері бар, олар - ... ... және ... ... ... ... ең тиімдісі биологиялық әдіс болып есептеледі. Бірақта биологиялық әдіс қазіргі уақытқа дейін бактериялар негізінде ... ... ... ... ... ... жоғары сатыдағы өсімдіктердің ролі зор. Соның ішінде балдырлармен ... ... ... алынып жатыр. Олар автотрофты организмдер ретінде фотосинтез кезінде су ортасындағы ... ... ... ... ... мен су макрофиттері тек қана минералдық заттармен ғана ... ... ... жай ... ... де ... Олар ... түрде азот ионын, фосфор мен басқа да биогенді заттарды сіңіреді. Құрамында 40-50мг/л азоты бар қоректік ерітіндідегі хлорелла мен сценедесмус 5-7 ... ... ... ... толығымен жояды екен. Протококты балдырлармен көптеген жоғары сатыдағы өсімдіктердің бактериоциттік қасиеті бар. Оларды ағын суға ... ... ... жойылады. Ал хлорелла мен сценедесмустың антибактериялық қасиеті жоғары, олар холера, оба, туберкулез, ішек және т.б. ауру ... ... кері ... бар. ... ... ... ағын ... жер суғаруға пайдаланады. Хлорелла, сценедесмус, анкистродесмус және т.б. ... ... ауыл ... ... ... ... болып табылады. Олар жерді витаминдермен, амин қышқылдарымен байытады және ... да ... ... ... газ ... органикалық заттардың құрамын жоғарылатады. Хлорелла мен сценедесмус және т.б. балдырлардың суспензиясын ретімен жер суаруға пайдаланып отырса, күріш, жуа және ... ... ... және т.б. ауыл ... ... ... ...
Табиғи және жасанды суайдындарына улы заттардың түсуінен ... ... ... ... Экотоксиканттар немесе улы заттарға ауыр металл қосылыстары (сынап, қалайы, мыс, ... ... және хром ... ... ... ... ... пестицидтер, мұнай және мұнай өнімдері, синтездік белсенді заттар, қышқылдар, фенолдар және т.б. қосылыстар жатады.
Қазіргі кезде суайдындарының улылығын жедел ... ... ... ... ... яғни улы ... зияндылық дәрежесін көрсететін биологиялық тест-организмдер қолданылады.
Зертханалық тәжірибе жағдайындағы судың ... ... тест - ... ... ... ... ... процестерінің қарқындылығы (тыныс алу, асқорыту, фотосинтез) қимыл әрекеттік реакциялары сияқты көрсеткіштер есепке алынады. Бұл тәжірибелер ... ... тез әсер ... ... ... ... ...
Тест-организмдерді таңдауда бірнеше шарттар орындалуы тиіс. Олардың көлемі өте ірі ... өсуі ... ... ... ... ... және улы заттарға сезімталдығы жоғары және орташа деңгейде болуы қажет.
Chlorella sp-3K штамының әр түрлі су ... ... ... жоғары нәтиже беретіндігі басқа да зерттеулер мен әдебиеттерде келтірілген. Chlorella vulgaris лабораториялық жағдайда 200-350С температурада оңай өседі. Негiзгi қоректiк ортасы ... 04 ... ... ... жыныстық жолмен көбеймейтіндіктен оны лас суларды биологиялық жолмен тазартуға жиі қолданады (сурет 3).
Сурет 3 - ... vulgaris var vulgaris ... sp-3K. ... ... ... ... ... Жүйелiк қатынасы бойынша Chlorophyta бөлiмiнiң Protococcophyceae класының Chlorococcales ... ... ... ... ... ...
Клеткалары пиреноидты, бірақ байқалмайды. Chlorella vulgaris-ке қарағанда клеткалары кішірек, диаметрi 2-3,5 мк. Клеткалары көбейер ... ... ... ... Негiзгi қоректiк ортасы стандартты 04 қоректiк ортасы (сурет 4).
Сурет 4 - Chlorella sp-3K.
Біздің Chlorella sp-3K ... ... ... ... мақсатымыз Бурабай көлінен алынған су үлгілеріне осы штамм көмегімен биотестілеу жүргізу болып табылады. Зерттеу ... тест ... ... улы ... ... микробалдырлардың көбею қарқындылығының өзгерісін бақылауымен салыстыра отырып есепке алатын биотестілеу әдісі қолданылды. Бұл бiр ... ... ... ... негiзгi артықшылығы оның лабораториялық жағдайда көптеген ұрпақтар бойы клетка популяциясын бақылауға мүмкiндiк беретiн жоғарғы көбею жылдамдығы болып саналады.
2.3.4 ... ... ... су ... Chlorella sp-3K штамын өсіру арқылы биотестілеу
Бурабай көліндегі ластаушы, улы ... ... білу ... ... ... ... ... Бурабай көлінде магний қалыпты шамадан 0,2 есеге, фторидтер 2,8 ... ... 0,786 ... ... ... 1,7 ... артатыны байқалған. Зерттеулер нәтижесінде судағы организмдерге зиянды әсер ететін ауыр ... ... ... жоқ. ... ... ... және бром ... санитарлық - токсикологиялық топтардың деңгейі қалыпты деңгейден ауытқымай, бір қалыпта сақталған. Бірақ ... ... ... ... улы ... суда өте аз да ... ... беруі су организмдері үшін зиянды болып табылады. Судағы кейбір организмдер бұл заттарға төзімді болса, кейбірі өте ... ... ... ... ... sp-3K ... ... қатарына жататындықтан, олар Бурабай көлінен алынған су сынамасына қандай әсер ... ... үшін ... ... ... көлі суының ластану дәрежесіне био-тест жүргізгенде де Қопа көліндегідей нұсқалар алынды. 1-нұсқаға 2 есе ... ... көл ... ал ... ... ... көл суы ... өзгертiлмей алынды.
Енгізілген хлорелла клеткасының саны барлық нұсқаларда бірдей 1 мл-де 5х106+-0,3 мл. I, II ... ... sp-3K ... ... саны ... ... 1 мл-де 18,2 х106+-0,46 және 14,5 х106+-0,52дейiн өсті де, келесi тәулiктерде өсуi байқалмады. Ал бақылаудағы ... sp-3K ... ... саны 4 ... 1 ... 23,6 ... өскенi анықталды.
Зерттеу барысындағы гидрохимиялық мәліметтер бойынша Бурабай көлінің ластану дәрежесі орташа ... ... ... sp-3K ... да ... нәтижелері бойынша Бурабай көлінің ластануына орташа дәрежеде сезімталық қасиет ...
* ... ... ... мынадай қорытындылар шығарылды:
* Бурабай көлінен анықталған микробалдырлар 4 бөлім, 10 класс, 13 қатар, 26 тұқымдас, 93 ... ... және ... ... 34 түрі ... ... жатады. Бурабай көлінің сапробтылық индексінің мәні 2,4-ке тең болуы көл суының β - ... ... ... ...
* ... ... бойынша Бурабай көлінде жалпы микроб саны 1,9·105 кл/мл, коли-титр көрсеткіші 0,578 ... және ... ... ... ... басым болған жағдайда ондағы микрофлораның дамуына да қолайлы жағдай туатыны анықталды.
* Бурабай көлдеріне жүргізілген альгоценоз құрамы және ... ... ... мен ... ... нәтижелері негізінде экологиялық баға берілді. Мұнда: Бурабай көлі ... ... ... 3 ... суларға жататыны анықталды.
* Бурабай көлінің су экожүйелерінен бөлініп алынған микробалдырлардың дақылдарынан, табиғи ... тез ... және ... ... тазалау қабілеті жоғары Chlorella sp-3K штамы сұрыптап алынып, зерттеуге алынған көл суларына биотестілеу жүргізілді. Бурабай көлінің су ... ... sp-3K ... ... ... 14,5 және 16,8 ... дейін өсуі бұл көлдердің суының орташа дәрежеде улы ... ... ... ... ... С. ... пайдалану және қоршаған ортаны қорғау. - Алматы: Ғылым, 2004. - 251 ... ... А.А. ... ... ... ... // Экологиялық жаршы. - 2005. - № 2. - Б. 6.
* ... М.Ж. ... ... - ... ... 2003. - 122 с.
* ... А.К. ... - ... Кокше-Полиграфия, 2007. - 287 с.
* Арыстанов Е.А. Бурабай көлінің балық паразитофаунасына жерсіндірудің әсері. // Материалы научно-практической конференции: Валихановская ... - ... 2000. - Б. ... ... А.В. ... и ... ... области. - Кокшетау, 1994. - 87 ... ... А.Н. ... в охране вод от загрязнения // Методы биотестирования вод. - ... 1988. - С. ... ... Д.В., ... Н.А. ... ... ... биофильтров и их роль в процессах самоочищения // Гидробиологический журнал. - 1971. - №6. - С.54 - 59.
* Watanabe T., Asai K., Houki A., Tanaka Sh., Hizuka T. ... and ... Diatom Taxa to Organic Water ... and Diatom ... Index (DAIpo) // Diatom. - 1986. - P. 23-73.
* Ашихмина Т.Я., Экологический мониторинг. - М., 2005. - 415 ... ... А.В. ... анализ качества вод. - Л., 1974. - 202 с.
* ... А.С., ... Ж.Б., ... Н.З. ... - ... ... 2001. - 283 б.
* Gaur A.G. Algal culture іn organіc wasters // Proc. Nat. Acad. Scі. - Іndіa, 1965. - Vol.35, №3. - P. ... ... D., ... G. S., Flyer С. ... of heavy metals іn ... algae // ... and Bіoeng. - 1982. - Vol. 24. - Р. ...
* Vonshac A, Rіchmond A. Mass productіon of blue-green Algal Spіrulіna: An Overvіew // Bіomass. - 1988. - Vol.15. - P. ... ... Б.К., Су ... биологиялык тест жургiзуге жасыл балдыр Chlorella sp-1 табиги турiн пайдаланудын манызы // Вестник КазГУ, Серия экологии. - 2001. - №2. - Б. 25-29.
* ... А.К., ... З.С. ... - Алматы: Агроуниверситет, 1999. - 224 ... ... В.А. ... по ... ... ... ... - Санкт-Петербург, 1992. - 318 с.
* Баешов А. Экология және таза су ... - ... ... 2003. - 224 б.
* Унифицированные методы исследования качества вод // ... ... ... ... ... І. ... ... - М.: СЭВ, 1977. - С. 11-42.
* Баринова С.С., Медведева Л.А. Атлас водорослей - ... ... ... ... ... - Владивосток: Дальнаука, 1996. - 364 с.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
Ғылыми жобаның жоспары
Дарынды қыздарға ... ... ... - ... 11 Б ... ... Аманжол Құндызайдың атты ғылыми жұмысына дайындығы.

Жұмыс жоспары
Уақыты
1.
Жетекшімен сөйлесіп, ғылыми жұмыс тақырыбымен танысу.
2.
жұмысының мағынасымен ... ... мен ... талқылау.
4.
-ды зерттеу.
5.
Жалпы жобаны зерттеу.
6.
Зерттеу нәтижелеріне сүйене отырып, жұмысты қорытындылау.
7.
Алынған мәліметтерді жүйелеп, бір ретке ... ... ... ... ... енгізу.
9.
Өз жобаңды қорғау.
Жетекшісі:
Дайындаушы:
Пікір
Айша бибі атындағы қазақ-түрік мектеп-интернатының 11 Б класс оқушысы Аманжол Құндызайдың атты ... ... бибі ... ... ... 11 Б ... оқушысы Аманжол Құндызайдың орындаған атты ғылыми ... жоба ... ... ... ... ... көмегімен бағалап, қоршаған ортаны қорғау жұмыстарына бағытталған. Жасалынған жұмыс өте кең ауқымды, теориялық және практикалық бөлімдерден ...
атты ... ... ... ... өзінің шынайы қызығушылығын, білімге деген құштарлығын көрсете білді.
Жасалынған жұмыс ғылыми жобаларға қойылатын талаптардың барлығына сәйкес келеді. Жұмыс жоғары бағалауға ... ... ... Қазақ Ұлттық Университеті,
биология және биотехнология факультеті,
биотехнология кафедрасының меңгерушісі ,
б.ғ.д., профессор ... Б.Қ.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Топырақ9 бет
"Балқаш көлінің физика-географиялық сипаттамасы."16 бет
3D studio MAX көмегімен объектілерді модельдеу21 бет
DreamWeaver, MySQL бағдарламаларының көмегімен Евросеть деректер қорының бағдарламасын құру18 бет
HTML тілі көмегімен Web-парақтарды жасау технологиялары21 бет
HTML-тілінің көмегімен Web-бетті қалыптастыру12 бет
Microsoft Word мәтіндік процессорының көмегімен мәтіндік құжаттарды даярлау5 бет
Uster приборының көмегімен иіру процесін ұйымдастыру7 бет
Web-технологиялар көмегімен html пәні бойынша электронды оқулық68 бет
Алакөл көлінің экологиялық жағдайы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь