Табиғи сұрапыл апаттар

І.Кіріспе
а) Табиғи сұрапыл апаттар
ә)Жалпы мәліметтер
ІІ.Негізгі бөлім
А) Жер сілкінісі, жалпы кеңестер, жер сілкінісі кезінде не істеу керек, жер сілкінісінен кейін
Ә) Су тасқыны, су тасқыны кезінде, су тасқынынан кейін
Б) Сел, селге қалай дайындалуға болады, селдің алдын алу шаралары, сел кезіндегі әрекет, селден кейінгі әрекет
В) Қар көшкіні, көшкіннің болу белгілері , көшкіннің жақындау қаупі және белгілері, қар көшкінінің қауіпті белгілері, қар көшкінінің екпіні ұрса, қар көшкіні болған жағдайда
Г) Опырылу, опырылып құлаудың қауіпті белгілері, опырылу аймақтарындағы табиғи қауіпсіздік шаралары, тау баурайындағы дачада жұмыс істейтіндерге кеңес
Д) Дауыл, құйын
Е) Көк тайғақ
ІІІ. Қорытынды
Табиғи сұрапыл апаттар (ТСА) дегеніміз – геофизикалық, геологиялық, гидрологиялық, атмосферлік, немесе басқада шығу тегі бар кең көлемді қауіпті табиғи құбылыс, не процесс, нәтижесінде адамдардың тіршілігінің күрт бұзылуы, материалдық құндылықтардың бүлінуі және жойылуы.
ТСА ерекшелігі – баскаруы, бақылауы қиын.
Мысалы: Жер сілкінісі, жанартау атқылауы, сел,су тасқыны, қар көшкіні, боран т.б.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Механика-математика факультеті
СӨЖ
Тақырыбы:Табиғи сұрапыл апаттар
Қабылдаған:Исанбекова Алмагүл Тұрсынбаевна
Орындаған:Орынбек Гаухар Бахытқызы
ИС-105-Б
Алматы, 2011
Жоспар
І.Кіріспе
а) Табиғи сұрапыл апаттар
ә)Жалпы мәліметтер
ІІ.Негізгі бөлім
А) Жер ... ... ... жер ... кезінде не істеу керек, жер сілкінісінен кейін
Ә) Су тасқыны, су тасқыны кезінде, су ... ... Сел, ... ... ... ... селдің алдын алу шаралары, сел кезіндегі әрекет, селден кейінгі әрекет
В) Қар көшкіні, көшкіннің болу белгілері , көшкіннің жақындау ... және ... қар ... қауіпті белгілері, қар көшкінінің екпіні ұрса, қар көшкіні болған жағдайда
Г) Опырылу, ... ... ... ... ... аймақтарындағы табиғи қауіпсіздік шаралары, тау баурайындағы дачада жұмыс істейтіндерге кеңес
Д) Дауыл, құйын
Е) Көк ... ... ... ... (ТСА) ... - ... геологиялық, гидрологиялық, атмосферлік, немесе басқада шығу тегі бар кең көлемді қауіпті табиғи құбылыс, не ... ... ... тіршілігінің күрт бұзылуы, материалдық құндылықтардың бүлінуі және жойылуы.
ТСА ерекшелігі - баскаруы, бақылауы қиын.
Мысалы: Жер ... ... ... ... тасқыны, қар көшкіні, боран т.б.
Жалпы мәліметтер
* Жер ... ... ... ... және жарылуы нәтижесінде серпінді тербеліс түрінде пайда болатын, алыс қашықтыққа таралатын жер асты дүмпулері мен жер ... ...
* Жер ... тектоникалық плиталар деп аталатын кесек бөліктерден тұрады. Үнемі қозғалыстағы плиталар оқтын-оқтын бір-бірімен жақындап жабысады.Осы ... ... ... де ... ... ... жерде жер сілкінісі болады.Жер сілкінісінің 95%тектоникалық д.а.
* Сел-тау өзенінің арналарында кенеттен су деңгейінің күрт көтерілуі және су мен тау ... ... ... ... ... ... Жылдамдығы 10-15 м/с, үздіксіз толқындар түрінде қозғалады. Биіктігі 10-20 м кейде 40-50 м-ге ... ... болу ... ... ұзақ ... мұз бен ... ... еруі, моренді, мұзды өзендердің бұзылуы, жер сілкінісі, ... ... ... ... ... болады.
* Су басу (наводнение) өзен, көл, ... ... ... ... ... құрғақ жердің белгілі бір бөлігінің су астында қалуы.
Су басу себептері: нөсер жаңбыр, қардың жаууы, мұздықтардың уздіксіз ... қума ... ... ... ...
* ... ... дегеніміз - ауырлық күшінің әсерінен ылғалды топырақ массасының биіктіктен төмен қарай сырғуы. Опырылмалар Қазақстаннын барлық таулы аудандарында болып турады.
Опырылма ... ... жер үсті және жер асты ... ... ... жер ... ... шаруашылық қызметі.
* Қар көшкіні (лавины) дегеніміз - қар ... тау ... ... ... қарай жылдам ығысуы. Көшкіндер 20-60° С аралығында құлама тау ... ... ... ... ... болу ... күннің күрт жылынуы, қар жаууы, жауын шашын болуы, жер ... ... ... ... ... ... бетінің кенеттен қозғалуы нәтижесінде және тығыз тербеліс түрінде үлкен қашықтыққа берілетін жер асты дүмпулері мен жер бетінің тербелісі. Жер қыртысындағы ... ... ... нүктені жер сілкінісінің ішкі кіндігі деп атайды. Жер сілкіну ішкі кіндігінің ең қысқа ... жер ... ... жер ... ... деп ... Жер ... қарқындылығын 12 баллдық сейсмикалық шкала бойынша (MSK-86) бағалайды, ал жер сілкінудің энергетикалық санаты үшін магнитуданы пайдаланады. Жер сілкіну шартты түрде ... (1-4 ... ... (5-6 ... және ... (8 және одан да көп) деп бөлінеді. Жер сілкінісі кезінде шынылар сынады және ұшады, сөреде ... ... ... ... ... мен аспа шамдар шайқалады, төбенің балшығы құлайды, қабырғалар мен төбелерде сызаттар ... ... ... барлығы қатты шуылмен бірге болады. 10-20 секунд сілкілегеннен кейін жер асты дүмпулері күшейе түседі, нәтижесінде ғимараттар мен құрылыстар қирай бастайды. ... он ... ... ... ... ғимаратты қиратады. Жер сілкінісі орта есеппен 5-20 секундқа созылады. Сілкініс ұзаққа созылған сайын зардаптар ауырлау ... ... ... ... ... жер ... ... (1995 ж) қираған қала үйінділерінің астында 2000 адам мерт ... ... ... ... ... ... ғимарат ішіндегі кез-келген адам тірі қалу мүмкіндігін арттыру, жарақаттан сақтану үшін жер ... ... ... бас сауғалайтын жерді, қауіпсіз орынды алдын ала білуге тиіс, ал дүмпу аяқталғаннан кейін ғимараттан тез ... кету ... ... ... қауіпсіз орын - негізгі ішкі қабырғалардың ішіндегі бұрыштары, негізгі ішкі қабырғалардағы жерлер, коллоннадағы және ... ... ... ... ... ... асты, берік үстелдер және т.б. екендігі дәлелденген. Спитак жер сілкінісі кезінде (07.12.1988 ж.) ваннада болған 6 адам тірі ... Жер ... ... ... ... қатарына ішкі және сыртқы қабырғалардың әйнектелген терезелері, шеткі бөлмелер, әсіресе ... ... ... баспалдақтар алаңы мен балкондар жатады. Үйде, жұмыста көшеде және өзге ... жер ... ... ... ... ... ететініңізді алдын ала ойластыруға тырысыңыз. Әсіресе жан-жақты, егжей-тегжейлі жоспар үйде де, жұмыста да болуға тиіс. Ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... төзімділік дәрежесін ескеру қажет. Өз ғимаратыңыздың, ғимарат шегінде өзіңіз тұрған жердің беріктігін және қатты жер сілкінісі ... ... ... ... 15-20 ... ... назарға ала отыра сіз өзіңіз үшін ыңғайлы орынды алдын ала ... ... не ... ғимараттан тезірек шығып кетуге тырысуға, не оның ішіндегі салыстырмалы қауіпсіз орынға баруға әрекеттенесіз. Алдын ала ойластырылған жоспар сізге жылдам және ... ... ... ... ... ... ... оны жылдам өзгертуге дайын болыңыз. Дүмпулерден және өзіңіз тұрған ғимарат қатты теңселгеннен кейін ол бұзыла бастауы, жабынның ... ... ... ... ... ... құлауы мүмкін. Бұл жағдайда ғимаратты жер сілкінісі кезінде тастап ... ... ... ... болғаннан гөрі едәуір қауіпсіз болуы мүмкін. Есіңізде болсын қоршаулардың (тірек қабырғалары ... ... ... ... қабырға панелдерінің құлауы, ғимараттың толық қирайтындығын білдірмейді.
Жер сілкінісі кезінде не істеу керек?
Ең маңыздысы - сабырлы ... ... ... ету. ... ... ... ... Ретсіз іс қимыл жасамағаныңыз жөн, өйткені осыдан үрей туындайды. Балалар мен егде адамдардың қамын ойлаңыз (олардың кейбіреулері ... ... тап ... ... ... :
* Газ, су, және ... ... Алдын ала таңдалған орында (іргелі ішкі қабырғалардың арасы, іргелі ішкі қабырғалардың бұрыштары, колонна жанындағы және каркас ... ... ... ... ... Есік ... үрейді туғызбай, лифтіні пайдаланбаңыз.
Көшеде:
* Ғимараттардан алысырақ ашық жерге барыңыз, үзілген сымдардан абай болыңыз;
* Ғимараттарға кірмеңіз.
Көлікте:
* Мүмкіндігінше тез ... ашық ... ... ... ... көліктен шықпай, орныңыздан қозғалмаңыз;
* Автобус жүргізушісі есікті ашып қоюы тиіс.
Жер сілкінісінен кейін:
* Сабырлылықты сақтаңыз, зардап шеккендерге көмектесіңіз;
* Радиоқабылдағышты қосыңыз, жергілікті ... ... ... ... ... қадағалаңыз;
* Аса қажеттіліксіз телефонды ұстамаңыз;
* Зақымдалған ғимараттарға аса қажеттіліксіз кірмеңіз;
* Жарақаттанбау үшін ... аяқ киім ... ... және басқа шұғыл жұмыстарға қатысыңыздар.
* Жер сілкінісі кезінде қауіп-қатерді болдырмау үшін арналған жалпы ... ... ауыр ... ... ... ұйықтауға болмайды. Салмақты ауыр заттарды еденге немесе ... ... қою ... Биік ... ауыр ... қоймаңыз, өйткені олар құлап адамдарды жарақаттауы мүмкін.
* егер ... ... ... ... ... ... қою керек.
* төтенше жағдайлар туындағанда жеткілікті көлемде ішетін сумен тағам болу ... адам әр ... ... ... ету ... өзі жасау керек. Жер сілкінісі кезінде өзі және ... ... ... ету ... анық білу ... Және де жер сілкінісі кезінде сабырлылықты сақтаңыздар, лайықты іс жасап, ҮРЕЙГЕ ЖОЛ БЕРМЕҢІЗ!
Су тасқыны
Бұл қардың еруі, жауын-шашын, суды ... ... және ... ... ... көлдер мен теңіздердегі су деңгейінің көтерілуі нәтижесінде жерді айтарлықтай су басу. Өзендер арнасына суды желмен айдау арқылы болған су ... ... ... жатады. Су тасқыны көпірлер, жолдар, ғимараттар, құрылымдардың қирауына, елеулі материалдық шығынға, ал судың көп ... (4 м/с ... және су ... ... көтерілсе (2 м көп) адамдар мен жануарлардың опат болуына әкеліп соқтырады. Қираудың негізгі себептері ғимараттар мен құрылымдарға су ... ... ... ... ... ... әртүрлі сынықтар мен жүзіп жүрген заттардың, т.б гидравликалық соққысы болуы мүмкін. Су тасқыны кенеттен ... ... және ... ... 2-3 ... дейін созылуы мүмкін.
Су тасқынының негізгі үш себебі бар: жаңбырдың өте көп жаууы, қардың тез еруі мен ... ... ... ... ... ... жағаға ұруы, өзенге судың көп құйылуы. Әсіресе қар еруі ұзаққа созылғанда өте ... ... су ... ... ... ... ... жүргізі керек. Жергілікті елдің топографиясын, климаттық ерекшеліктерін және тарихын біле ... су ... ... ... ... білу қиындық туғызбайды. Кішкентай су тасқыны шамамен 10-20 жылда бір рет, үлкен су ... 20-25 ... бір рет, одан да ... бүкіл өзендерді қамтитын 50-100 жылда бір рет және 100-200 жылда бір рет, ... ... ... ... апаттар болуы мүмкін.
Гидрологиялық алдын-ала бақылаудың мынадай жүйесі бар:
* Қысқа мерзімдік (10-12 тәулік)
* Ұзақ мерзімдік (2-3 айға дейін)
* Өте ұзақ ... (3 ... ... ... ... ... жақын уақытта не болатынына қызығушылық білдіріп жүруі керек.
Жеке адамның алдан-ала ... ... ... толқынның әсерінен құлатқанда;
* барлық отбасы мүшелерін жүзуге үйрету;
* ... ... ... екі ... ... ... екіншісі-жел үрлеп толтырылған) ;
* жергілікті елді-мекендердің топографиясымен танысу;
* жақын маңда стихиялық жағдай болғанда хабарласу түрін білу.
Су тасқыны кезінде:
* ... ... ... ... ... ... ... жатқан отты өшіру;
* үйдегі бағалы заттарды үйдің төбесіне немесе жоғары қабатқа шығару;
* бірінші қабаттағы есік пен терезелерді тақтаймен немесе ... ... ... мал ... ... есіктердің ілгішін ашып тастау.
Кездейсоқ су тасқанында өзіңізбен бірге жылы киім, мүмкіндігінше су өткізбейтін киім, жамылғы, тамақ және т.б. ... ... ... рельфтің ең биік жеріне көтеріліңіз, ол жерді ... су ... Егер ол ... ... және т.б. ... ... ... кеткеннен кейін электр сымдарынан, зақымданған газ магистралдан сақ болу қажет. Үйге кірер алдында, су тасқынынан зақымданбағандығын байқау ... ... ... заттардан тамақ әзірлеуге болмайды. ... адам ... ... ... адамға жүзетін зат лақтырып, оны сергітіңіз, көмек шақырыңыз. Зардап шегушіге бару кезінде өзен ағысын ... Егер ... адам ... ... ... оның ... ... барып, шашынан ұстап алып, жағалауға сүйреңіз.
Су тасқынынан кейін қалай әрекет ету керек ... ... ... ... болмаса бір заттың құлау немесе қопарылу қаупі бар ма жоқ па тексеріңіз. Жайды желдетіңіз (жиналып қалған газдан тазарту үшін). Жайларды ... ... және ... ... ... жарамдығын тексермейінше электрді қоспаңыз, ашық отты пайдаланбаңыз және сіріңкені жақпаңыз. ... ... ... ... су және ... ... жұмысқа жарамдылығын тексеріңіз. Олардың мамандардың көмегімен тексеріп жарамдылығына көз жеткізгенбейінше ... ... ... үшін ... мен ... ашыңыз, едендегі және қабырғалардағы кірді жуып, подвалдардағы суды шығарыңыз. Сумен тікелей жанасқан тамақ өнімдерін пайдаланбаңыз. Құдықтарды тазартуды ұйымдастырып ондағы лас суды ... ... ... ... мен ... тосыннан пайда болатын уақытша су тасқыны мен тау жыныстары сынықтарының саз бөлшектерден ... ірі ... мен ... ... көп ... ... Солтүстік Кавказ, Орал, Шығыс Сібір мен Қиыр Шығыстың кейбір аудандарында болады. Сел тасқыны мол және ұзақ ... ... ... қар мен ... ... ... су ... тасуы, жер сілкінісі, вулканның атқылауынан кейін туады. Ол кенеттен пайда болып, үлкен (10 м/с дейін және одан да көп) ... ... және ... ... ... сағаттарға дейін көбінде бірнеше толқын түрінде келеді. Сел толқынының алдыңғы ірі фронтының биіктігі 15 метр және одан да биік ... ... ... келе ... сел ... сарқыры мен гүрілі алыс қашықтықтан естіледі. Апатқа ... ... ... ... жергілікті тұрғындар) тұрғын үйлер, инженерлік және жол имараттары ұшырауы мүмкін.
Сел болу себебі:
Сел ұзақ нөсер-жауын-шашын, мұз бен қардың жылдам ... ... ... ... ... жер ... адамдардың шаруашылық қызметі нәтижесінде пайда болады.
Селге қалай дайындалуға боладыӘдетте сел ... қай ... ... ... Тауға шығар алдында, әсіресе мол жауған жаңбырдан соң өзіңіздің қозғалыс бағытыңыздағы бұл ... ... ... аулақ жүріңіз. Тап болған сел тасқынынан аман қалу ... ... ... ... ... Сел ... тек ... құтылуға болады. Күні бұрын көшу кезінде, үйді қалдырар алдында электр, газ және суқұбырын өшіріңіз. Есік, терезе мен ... ... ... ... ... ... алу ... қаупі бар аудандарда селге қарсы тосқауылдар мен бөгеттер орнатылып, суасты каналдары жабдықталады, ағаштар отырғызу ... ... ... ... тау өзендерінің деңгейін төмендетеді, қадағалау жүргізіліп, құлақтандыру жүйесі ұйымдастырылады және ... ... ... ... кезінде қалай әрекет ету керекЖақындап келе жатқан сел ... ести ... ... ойпат жерден 50-100 м-ден кем емес жоғары жерге көтерілу керек. Сонымен қатар гүрілдеген тасқыннан үлкен қашықтыққа өмірге ... ауыр ... ... ұшуы ... ... есте сақтау керек.
Сел тасқынан кейінгі әрекет
Зардап шеккендерге және сел жүріп өткен жолы мен селдің негізгі ... мен ... мен ... ... көрсетіңіз Егер сіз зардап шексеңіз-өзіңізге дәрігер келгенге дейінгі көмек көрсетіңіз. ... ... ... ... ... ... ... ол жерлерге мұз (дымқыл шүберек) қойыңыз. Дәрігерге қаралыңыз
Қар көшкіні
Таулы аймақтарда болатын қардың, тастың ... және тау ... ... ... ... құлауы. Бұл құбылыс көбіне көлдерде судың толуынан, мұздардың еруінен болады. Қар мен мұз ... олар ... ... ... ... ... 10-20 ... дейін (кей жағдайларда 40-50 метрге дейін), ағу жылдамдығы 3-5 м/с. Көшкіннің астында қалғандардың тірі ... ... ... ... абай болу ... ... қауіпті 300 орын тіркеуге алынған, ол жерлерде 600-ден көп әртүрлі жағдайлар болған. Қар көшкіні жағдайлары шамамен 80%, мұз ... 15% және қар еруі мен жер ... 5% ... ... қар көшкіні - Шығыс Тянь-Шань, Алтай, Іле және Жоңғар ... ... ... көп ... және геоморфологиялық топырақ-ботаникалық жағдайымен байланысты. Қар көшкіні наурыз, сәуір айларында ... және ... қар көп ... пайда болады. 50% -дан жоғары қар көшкіні халыққа және шаруашылық объектілеріне қауіп-қатерін ... Қар ... ... 1 шаршы метр жерден бірнеше жүз тоннаға дейін жетеді.
Қар көшкіні маусымы: Қазақстанда қар ... ... ... ... ... бұл ... көп жауған қарға байланысты. қар көшкіні маусымы - сәуір, ал таулы аудандарда қазан-мамыр айларында болады.
.
Қазақстанның ең ... ... ... ... ... ... Іле ... сондай-ақ Қаратау, Кетмен, Тарбағатай таулары саналады.
Көшкін қаупі бар кезең - ... ... ... күн ... кезде болады (тамыз-қыркүйек айлары).
Көшкіннің болу белгілері
* Көшкін қаупі бар аймақтары жаңбырдың үздіксіз ...
* ... ... бар ... ... ...
* ... деңгейінің күрт төмендеуі немесе жоңғар жағында шұңқыр пайда болуы;
* Жер сілкінісі.
Көшкіннің жақындау ... және ...
* ... қауіпті арналарда судың тоқтап не болмаса күрт азайып кетуі;
* Көшкінге қаупі арналардың жоғары жағында қатты ... ... ...
* ... алып ... тастардың соққысынан болған қозғалыстар;
* Көшкін соққысынан болған шаңды бұлттардың пайда болуы;
* ... ... ... болған көшкін алдындағы себептер.
Қар көшкінінің қауіпті белгілері:
* Қыста қар қалың түсіп, жер ... қар 20-30 см ...
* Қыс ... ... күн ... немесе жылып кеткенде;
* Қардың үстінен жаңбыр жауғанда;
* Қатты жел тұрып, қар құрылғанда;
* тау ... ... ... 30-60 см ...
* ... ... мен күп болып көтерілуі тау беттерінде домалақ қар іздерінің болуы;
* Сейсмикалық ауытқушылық.
* таулы аймақтардағы жағдайларды бұқаралық ақпараттық құралдаынан ... ... ... ... ... ... ол жерден тез арада кетуге тырысыңыз;
* Келе жатқан көшкін ағынына 50-60 м жақындамаңыз;
* Тау шеттеріне және ... ... ... ... Қауіпті жерлерде адамдар арасындағы қашықтық 20-30 м болсын;
* Қаупі бар аймақтарға тынығуға бармаңыз, көлдің ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, тауға шығып, неғұрлым алысырақ кетуге тырысыңыз;
* Көшкін өткеннен кейін ол жерге түспеңіз, себебі ол жерде тағы да ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік шараларын сақтаңыз;
* Теңіздің мұз жағында болу, қауіп төнген жағдайда ... ... ... ауа температурасының жағымсыз жағында болу;
* Көлдің бөгет бойымен, жылжып жүрген үлкен ... ... қар ... үстімен жүрмеңіз;
Қар көшкінінің екпіні ұрса
* Тауға шығарда қауіпті қар ... ... ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарын үнемі тыңдап, таудағы жағдайларды тыңдап отыру керек;
* Тауда қар жауғаннан кейін 2-3 күн тауға шықпай тұру ... не қар ... ... кетсін немесе қар отыруы керек. Қар көшкіні туралы ... ... ... ... ... ... Бұл уақытта егер сіз тауда болсаңыз, бірден тік құздарға шықпаңыз, бұталар мен ағаштар жоқ жерге бармаңыз, тек қана жолдармен ... ... аяқ ... жүру керек;
* Көктем айларының екінші жартысында әсіресе қар болғанда және тау баурайынан ... ... ... сақ болған жөн;
* Көзіңіз көріп тұрған жерге дейін қозғау ... ... ... қар ... ... ... сөз;
* Қардың еруі мен жылымық кезде (наурыз ... соңы мен ... ... ... басына шығуға немесе ескертілген қар көшкіні болады-ау деген жерге бармау керек;
* Қар ... ... ... Қар ... ... ... астында қар отырса, шықырлаған дыбыс шықса қайтыңыз;
* Егер қар ... ... ... беріктілігін тексеру керек, сақтық үшін қардың шеткі ұшын басып көру керек.
* Таудың басына, ... ... қою ... ... ... рюкзактың бауларын ағыту;
* Тау баурайын ізбе-із кесіп өту
* Тауға барып түнегенде екі жақтан қар көшкінін ... ... Қар ... ... ... ... (тау ... қар қалың жатқан жерде) тоқтамау керек
Қар көшкіні болған жағдайда:
* Егер сіз қар көшкікіне тап ... тез ... ... ... ... ол сіздің қимылдауыңызға жеңілдік береді
* Қар көшкіні кезде бар күшпен көшкіннің шет ... ... ... ... ... көшкіннің үстінде қалуға болмаса ағаш, бұтақтардан ұстауғы тырысу керек
* Қар көшкініне шығуға мүмкіндік болмаса ауыз бен ... шарф пен ... ... алу керек. Тізені бүгіп алу керек.
* Қар көшкіні тоқтасымен көшкіннен шығуға тырысу керек , ... тез ... алу үшін ... шығарыңыз.
* Қардың астында қалып айқайлаудың пайдасы жооқ, себебі ... ... ... өте жай ... ... жүрісін естісімен дабыл беріңіз.
* Қажет болса, ... ... ... ... ... ... ... жасау (массаж), коореин салдыру керек.
Опырылу
Опырылу (опырылып құлау) - тау жынастарының ... ... мен ... ... үйінді болуы. Опырылу Қазақстанның барлық таулы аймақтарында кездеседі. Оның анақтау факторы мен жиналуы ... сулы ... және ... ... жер ... ... ... адамдардың шаруашылық қызметі әсер етеді.Ондай жерлерге шығыс Алатауындағы Көлсай ... ... Іле ... ... ... және ... ... жылдары Қазақстан тауларында техногендік ауыр салмаққа байланысты опырылып құлау көбеюде, ... ... ... ... құлаудың қауіпті белгілері:
* Жаңбырдың көп жаууына байланысты, қардың интенсивті түрде жедел еруіне байланысты, ... көп ... ... ... соқтырады.
* Тау беткейлеріндегі бос әрі беті сызық және ... ... ... іздер бар.
Тік жарға шығатын жерлердегі сызықтары, ... ... тау ... аймақтарындағы табиғи қауіпсіздік шаралары:
* Бұқаралық ақпарат құралдары хабарларының таудағы жағдайды үнемі бақылауда ұстау
* Тік ... ... ... ... бар құлайды-ау деген жерлерге тоқтамаңыз
* Опырылған тік жардың қасына жоламау
* Қауіпті жерларден бір-бірлеп тез, әрі ... ... өту
* Тік ... тас ... қабырғаға жабысып тұру немесе басты рюкзакпен жабу керек.
Тау баурайындағы дачада жұмыс істейтіндерге кеңес:
* Үй құрылысын, сарай салғанда биік ... яғни тау ... ... ...
* Су ... жоғарыдан бастап жүргізу
* Үйдің айналасын таспен толтыру, суда жақсы көретін ағаштар, бұта, өсімдіктер отырғызу
Есіңізде ... Дача ... көп ... жер қыртыстарының опырылуына әкеліп соқтырады
Әр адамның негізгі парызы
Сел жүргенде, ... ... ... теледидар мен радиодан берілген ақпараттарға құлақ түре жүріңіз ... ... ... - Жел күші 12 балл ... ... ... ... оның жыдамдығы 35 м/с -тан көп болса даул пайда болды деп есептеленеді. Атлантака мемлекеттерде осы желді - ... ... деп ... Тынық мұхиттының аймағында - тайфундар, Австралияда - циклондар, Америкада - ... деп ... ... ... ... жасаған зақымдары бірдей болады (тоқтамайтын ұзақ жауындар, өз жолында бәрін қирататын биік толқындар) және ең көп ... ... ... ... ... бұл жел, мұзда, теңізде, тауда өте қауіпті. Кез ... ... жел ... ... жазда шаңды, құмды дауылымен байқалады.
Егер ашық жерде жел қатты тұрса, тез арада тығылу қажет.
Жазық немесе құрлық далада - ... ... ... ... ... ұстап алу қажет. Киімнің алдың жауып, тыныс алу ... шаң мен ... ... ... орап алу қажет. Өзімен бірге фляга су алып алу қажет.
Тауда - болған ... шың ... ... ... ... ... ... орындарда тығылу - ну орманда, үлкен қорғандардың артына жасырыну қажет. Сонымен қатар, тасты және ... ... алыс жүру ... ... - өте ... ... жылдмдығы 100 м/с дейін жетеді, ең тез жылдамдығы 30-40 ... ... ... ... ұшқан шыбықтар, майда тастар және т.б. нәрселердің ұшуы адамдарға қаупті тудырады.
Құйынның дауылдан айырмашылығы, ол кіші болып келеді, ... оған кез ... ... бар. Тек қана ... бағытын және жылдамдығын анықтап, қарсы бағытта жүру қажет. Құйынға кезіккен жағдайда кез ... ... ... ... ... бетті, әсіресе, көзді қолмен не болмаса матамен жабу қажет. Егер құйын, ... ... ... ... ... ... ауласындағы барлық заттарды жерге қағып, қатайтып қою қажет. Әсіресе, бұл салмағы аз үй соғуға қажетті заттарға: татқтайша, фанерлерді, ... ... алып ... етіп ... ... Бұл ... ... байлап, жерге нықтап қою қажет. Оларды сарайларға тығып, ұшып кетпейтіндей орында орналастру қажет. Жел тұратын бетке ... ... ... ... немесе тақтайшалармен жапқан абзал.
Алдын ала электр құралдарын сөндіріңіз, керосин ... ... ... ... ... таменқ ішпес үшін, артық балонмен газ плитасын алыңыз.
Сондай-ақ, үйіңізге артығымен тамақ, су, ал қас ... ... отын ... ...
Дауыл, құйын құйын жақындап келе жатқаннан, үйіңіздің жағдайы нашар, дауылға төзбейд деген жағдайда, погребті паналаңыз (төсенгеш, жылы киім, су, тамақ, ... ... ... ... пен ... ... ... тайғақ
Көкмұз - бұл қалың мұздың беті, көкмұз жерде, тротуарларда ... ... - ауа ... ... - 3 С ... ... ... қалыңдығы бірнеше см. жетеді.
* Мұздақ - жер үстінде пайда болатытн ... жұқа ... күн ... ... не жаңбырдан кейін пайда болады.
* Мұздақ үстінде жүргенде табанды нық басып, асықпай, тізені бос ... ... жүру ...
* ... - ... ... құлауға әкеліп соқтырады.
Қарттарға бірнеше кеңес:
* Үйден шығара қолыңызға сүйеніп жүретін арнайы ағаш алып ...
* ... ... ... 60 жастан асқан адамдардың көбісі жарақатқа құлағанда ұшырайды.
* керек:
* Егер сіз тайсаңыз, ... ... ... бара ... ... ... ... тигенде домалау қажет.
Қорытынды
Түрлі күштегі табиғи апаттар Қазақстан аумағында да ... ... ... ... екі ... алатын болсақ Оңт Қаз обл Сарыағаш ауданында болған су тасқыны қаншама адамдардың өзін, мал мүлкін алып ... Одан ... ... обл ... елді ... ... ... да сондай зардаптарын тигізді. Абырой болғанда әйтеуір ел басымыздың бастамасымен кейін көмек көрсетілді. Және өткен жылдағы ауа райының күрт өзгеруіне ... Шығ Қаз ... ... қардың зардабы едәуір өз зиянын тигізді.Ал Алматы қаласында таулар көп болғандықтан жер сілкіністері көп ... ... ... ... ғана 3 ... жер ... болды. Қорыта айтқанда мұндай табиғи апаттарға Әрине Құдай бетін аулақ қылсын, бірақ ... да ... ... ... ... табиғи апат ол тілсіз жау. Ошақтары кенеттен пайда болуы мүмкін немесе әйтеуір бір экологиялық ... әсер ... Енді бұл ... біздін басты іс әрекетіміз - сабырлы болып, үрейсіз әрекет ету. ... ... ... ... Ретсіз іс қимыл жасамағаныңыз жөн, өйткені осыдан үрей туындайды. Балалар мен егде адамдардың қамын ойлаңыз және де мүмкіндігі ... ... ... да ... тырысыңыз.Табиғат апаттары үнемі кенеттен келеді. Сондықтан кез келген уақытқа өз керек жарақтарыңызды дайындап ... жөн. ... ... ... және ... ... ... өз жоспарыңызға сәйкес әрекет жасаңыз.Егер сіз сондай бір ... ... ... деп ... ... жетсе , ол жерден кетуге тырысыңыз. Ол қолыңыздан ... онда ... ... ... ... басылған соң жөндеу жіне қалпына келтіру жұмыстарына қатысыңыз.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Табиғат тағдыры – адамзат тағдыры. Тәрбие сағаты4 бет
Бейбіт уақыттағы төтенше жағдай13 бет
Жер асты бұрғылау жабдықтары3 бет
Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар11 бет
Техногенді сипаттағы апаттар.14 бет
Техногенді сипатты төтенше жағдайлар3 бет
Техногенді сипатты төтенше жағдайлар, олардың түрлері. Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардың классификациясы7 бет
Төтенше жағдай кезіндегі білікті медициналық көмек ұйымдастыру5 бет
Төтенше жағдайдың психологиялық аспектілері5 бет
ҚР негізгі заңдары, тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау облысындағы нормативтік заңдар Табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ саласындағы қорғану шаралары16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь