Ішкі туризм туралы ақпарат

КІРІСПЕ
1 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ІШІКІ ТУРИЗМНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ
1.1 Туризм туралы түсінік
1.2 Қазақстандағы ішкітуризмнің қазіргі жағдайы
1.3 Қазақстанның қазіргі экономикасында ішкі туризмнің рөлі
1.4 Қазақстанда қазіргі таңда кездесетін туристік аймақтар
2 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ТУРИЗМ ИНДУСТИЯСЫНЫҢ ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1 Ішкі туризм индустриясының даму мәселелеріне теориялық негіздеме
2.2 Қазақстан туризм индусриясының құрылымы
2.3 Туризм дамуының ғаламдану концепциясын құрастыру
3 ІШКІ ТУРИЗМ ДАМУЫНЫҢ МҮМКІНШІЛІКТЕРІ
3.1 Қазақстандағы ішкі туризм саласының даму мүмкіндіктері
3.2 Халықаралық маңызы бар белседі жобаларды іске асыру
4 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ІШКІ ТУРИЗМНІҢ БОЛАШАҒЫ
4.1 Туризмды дамытудың негізгі бағыттары
4.2 Ішкі туризм . қазына байлығымыз
4.3 Облыстар тұрғысынан туризм дамуының жай.күйi
4.3.1 Шығыс Қазақстан облысындағы ішкі туризмнің жай.күйіне баға беру
4.3.2 Туризм саласын дамыту жолында Шығыс Қазақстан облысында туризмді дамытудың 2009.2011 жылдарға өңірлік бағдарламасы
4.4 Облыстың туристік мүмкіншіліктері және ішкі туризм көлемдерінің өсу қарқыны
4.5 Балалар мен жасөспiрiмдер туризмi . iшкi туризмдi дамытудың және туристiк мәдениеттi тәрбиелеудiң негiзiн қалаушы факторлардың бiрi
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Ішкі туризм - мемлекет жарнамасы сонымен қатар ішкі туризм - қазына байлығымыз. Қазіргі таңда дүниежүзлік мәнге ие болып отырған бұл сала тек көркем табиғатымен ғана шектелмей, тарих пен археологиялық қазбалардың, мәдениет пен өркениеттің, ел мен жердің, сәулет пен ескерткіштердің тартымдылығы мен ерекшеленіп отыр. Осы тұста еліміздің туристік шаңыраққа айналуына әбден мүмкін деген болжаумен келісуге болады. Себебі, әр аймақтың өзіне тән тарихы, археологиялық қазбалары, табиғаты, елі және салт – дәстүрі бар. Дәл осы тәрізді біздің көркем де, әсем жеріміздің түпкір – түпкірінде өзіне ғана тән гаухарларын табуға болады. Мәселен, Жамбылдаң Мыңбұлағы, Көкшетаудың Оқжетпесі, Алматының шөлейт аймақтарында орналасқан Тамғалы және басқа да аты аңызға айналған жерлерді айтуымызға болады.
1. Гуляев В.Г. Новые информационные технологии в туризме. – М.: Приор, 1998 – 123 б.
2. Квартальнов В.А. Туризм. - М., 2001 ж. – 88 бет.
3. Сенин В.С. Введение в туризм. - М., 1993 ж. – 80 бет.
4. Квартальнов В.А. Туризм. - М.: Финансы и статистика, 2002 ж. – 145 бет
5. Ердавлетов С.Р. География туризма Казахстана. – Алматы: Ғалым, 1992. –115 б.
6. Ердавлетов С.Р. Казахстан туристский. – Алматы, 1989 жыл – 134 б.
7. Қазақстан Республикасының Туристік қызмет туралы заңы. – Алматы, 2001. – 36 б.
8. Қазақстан Республикасында туризмдi дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы. Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2006 ж., N 47, 499-құжат; "Егемен Қазақстан" 2007 жылғы 1 қаңтар N 1
9. Жолдасбеков А.А. Пыхарев А.Н. Мамадиаров М.Д. Организационно - правовые основы туристской деятельности в РК. // Учеб. метод. пособие – Алматы: Ғылым, 1998 ж. – 87 б.
10. Карпова Г. А. Экономика современного туризма. – М.: 1998 ж. – 146 б.
11. Маринин М. М. Туристские формальности и безопасность в туризме. - М.: Финансы и статистика, 2004 ж. – 67 бет.
        
        КІРІСПЕ
Ішкі туризм - мемлекет жарнамасы сонымен қатар ішкі туризм - қазына байлығымыз. Қазіргі таңда дүниежүзлік мәнге ие болып отырған бұл сала тек ... ... ғана ... ... пен ... ... ... пен өркениеттің, ел мен жердің, сәулет пен ескерткіштердің тартымдылығы мен ерекшеленіп отыр. Осы тұста еліміздің туристік шаңыраққа айналуына әбден мүмкін ... ... ... ... ... әр ... өзіне тән тарихы, археологиялық қазбалары, табиғаты, елі және салт - ... бар. Дәл осы ... ... ... де, әсем ... ... - ... өзіне ғана тән гаухарларын табуға болады. Мәселен, Жамбылдаң Мыңбұлағы, Көкшетаудың Оқжетпесі, Алматының шөлейт аймақтарында орналасқан Тамғалы және ... да аты ... ... ... айтуымызға болады. Өкінішке орай, туристердің көпшілігінің әуелі танысып өтетін интернет беттерінде Қазақстанның барлық туристік жерлері туралы ... ... ... ... ... Қызығушылық тудыратындай айтылмаса, жазылмаса, көрсетілмесе шетелдік емес, жергілікті азаматтардың да жеріміздің әсем жерлеріне ... қиын - ақ, және ... ішкі ... ... орай ... ... айтарлықтай дәрежеде емес. Сол себепті де Қазақстанда қазіргі таңда көтеріліп жатқан өзекті мәселелердің бірі - туризм болғандықтан, біз дәл осы ... ішкі ... ... жетістіктері мен кемшіліктерін қарастырғанды жөн санадық.
Жұмыс барысында Қазақстанның ішкі туризмін мына ... ... Ішкі ... ... даму ... ... ішкі ... қазіргі жағдайы;
- Қазақсанның ішкі туризм саласының даму мүмкіндіктері;
- Ішкі туризмінің дамуының алғы шарттары;
- Қазақстанда қазіргі кезде кездесетін туристік ... ... ... жұмыстың негізгі мақсаты мынандай бөліктерден тұрады:
- Қазақстандағы ішкі туризм дамуының мүмкіншіліктерін қарастыру;
- Қазақсанның ішкі туризмінің қазіргі ... шолу ... Ішкі ... дамуының алғы шарттарын белгілеу;
Дипломдық жұмыстың тәжірибелік маңызы. Туризмнің дамуы барлық жақтан қарап келгенде де тек оң әсерін тигізеді. Мысалға, ... ... ... ... қатты ластайды, жергілікті тіршілікке үлкен мөлшерде зиянын тигізеді. Ал, туризм саласы, керісінше табиғаттың тазаруы мен күтілімін ... ... ... ... ... ... тек жалпы экономикаға емес, сонымен қатар, қоршаған ортаға да өз пайдасын тигізеді.
Осы дипломдық жұмыстың ... ... ... ... қалыптастырудың және дамыту мәселелерін қарастыру, туризмнің аз тексерілген аспектілерінің мүмкіндіктерін ашу және әлемдік туристік индустрияға ену ... ... ... Қазақстан Республикасының ішкі туризм индустриясы.
Зерттеу нысаны: Қазақстандағы ішкі туризм индустриясының қазіргі жағдайы мен болашағы.
Зерттеу ...
- Ішкі ... ... ... теориялық негіздеме жасау;
- Қазақстандағы ішкі туризмнің әлемдік ... жету ... ... даму ... ... беру;
* Қазақстан Республикасында ішкі туризмді дамытудың әлеуметтік - экономиканың алғы шарттарын қарастыру.
1 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ... ... ... ... Туризм туралы түсінік
Қазіргі кезде адам қызметінің әртүрлі формалары бар, олар жалпы жағдай жасауға және әлемді тануға бағытталған. ... ... ... жаңа ... ашуға адамның қажеттілігін, соның шінде саяхатқа құштарлығын арттырады. Саяхат дегеніміз - туризм.
Туризм тек орын ... ... ол ... экономикалық және әлеуметтік аспектілерді құрайды. Соңғы он жылда туризм мықты дербес индустрияға айналды. Дүниежүзілік Туристік ... ... ... туризм әлемнің өндірістік- сервистік нарық айналымының 10%-ын қамтамасыз етеді. ... ... ... ... жиынтық өнімнің 6%- ын, әлемдік инвестицияның 7%-ын, әр 16 жұмыс орны, ... ... ... ... ... салық түсімінің 5% келеді. Бұл сандар туризм индустриясының экономиаға тікелей әсерін көрсетеді.
Туризм түсінігіне ... және ... ... ... ... ... ... авторлар туризмге толық анықтама беруге тырысты. Әр пікір өзгеше болып табылады және бұл терминнің көптеген өлшемін ... ... ... әр түрлі түсіндірмесін жинақтап қорыту, белгілі бір таңдау өте ... ... жылы ... ... ... ... 1980 ... - деп жариялады. 1993 жылы БҰҰ-ның статистикалық комисииясы ... кең ... ... [1].
Халықаралық туристік Акдемия баспасында берілген анықтамада (Монте Карло): туризм - көңіл көтеру, демалу немесе ... үшін жаяу ... ... да бір ... ... жасалатын саяхат.
П.Г. Олдактың пікірінше, қазіргі ғылыммен жинақтап айтқанда: - ... ... ... ... ... қабылдаған нақты анықтамасы жоқ. Жоғарыда келтірілген анықтамалар оның тек кейбір жақтарын қамтиды. ... ... ... және экономикалық жақтары, ал екіншісінде - әлеуметтік және құқықтық ... ... ... ... ... ... шектелген уақыты) көрсетілген.
Туризмнің әлеуметтік жақтарының басым болуы бақыланып отыр, бұл адамдардың қоғамдақ - экономикалық өмірін ... ... ... ... ҚСРО кезінде тіршілк деңгейінде барлық әрекеттің әлеуметтік аспектісі алдыңғы орында болды. Туризмде бұл мағына айтпаса да түсінікті. Профсоюз жолдаманың өзі ... ... ... ... және ... ... ... ұсынып отырды.
Қазір терминін кең және терең түрде ... ... ... ... ... анықтамасы екі бағытта беріледі:географиялық және экономикалық. Туризм географиялық ... ... және ... ... - ... ... негізін білдіреді. Экономикалық тұрғыдан туризм сұраныс және ұсыныстың тұтынушылық шаруашылық негізі.
Туризмге экономикалық тұрғыдан бірнеше анықтама берілген:
Г.А. Папирян,туризм ол ... ... ... ... ғана ... ... және ол өндірістік өнім сияқты жүйелі түрде ұдайы өндірілмейді.
П.В. Шульгиннің ... ... ... ... 2 ... ... Оның бірі туризм индустриясы - халық шаруашылығы құрылымында ерекше саланың қалыптасуы. Ол барлық келушілерге сұраныстарын қанағаттандыру үшін маманданған ... ... ... мен ... ... ... жиынтығы. Екіншісі, туризмді дербес салаға бөлу. Егер туристік мекемелерге қатысты туризмнің ... тән ... ... ортасы болса, онда бұл қызмет туризмді дамыту және ұйымдастыру ерешеліктеріне байланысты болады. Біздің ойымызша, туризмнің экономикалық мәнініе нақты ... ... ... . Сұранысқа ішкі және халықаралық туристік нарық жатады, ал ұсынысқа транспорт, туристік көрікті ... және бос ... ... ... ... ... ... жүйесі және инфрақұрылымы, сондай- ақ жарнамалық анықтамалық ... ... ... ... ... - рекреация, емдік, танып білу және әр түрлі қызметпен айналысу мақсатында келген елінде тұрғылықты жерін ауыстыру немесе ... ... ... емес ... ... және ... қозғалысы. Бұл анықтама географиялық мәнге ие [2].
Туризмнің ... ... ... ... оның дамуына себепші боатын және әсер ететін ... ... ... ... олар ... ... ... сурет. Туризмнің негізгі түсініктерін анықтай отырып оның дамуына әсер ететін факторлар [2]
Аталған факторлар біздің мемлекетке тән және Қазақстанның ... ... ... ... ... дамуына әсер ететін негізгі фактолар статистикалық және динамикалық болып бөлінеді. Статистикалық факторларға табиғи - географиялық факторлар ... ... ... ... және ... ... мағынасы бар. Динамикалық факторларға демографиялық, әлеуметтк - ... ... - ... және ... ... ... Олар уақытта және кеңістікте өзгеретін әртүрлі бағасы, мағынасы болады [3-4].
Бұл факторлар жалпыланып ... және ... ... ... көрсетпейді. Туризмге әсер ететін факторлар тағы да сыртқы ... және ішкі ... ... ... ... ... ... демографиялық және әлеуметтік өзгерістер арқылы әсер етеді. Бұл факторлар тобына: тұрғындар жасы, жұмыс ... ... ... өсуі және әр ... ... ... ... және жанұяны кеш құру, тұрғындар құрамында баласыз жанұяның көбеюі, иммиграциялық шектеулердің ... ... іс - ... өсуі және жұмыс уақытының қолайлы графигі, зейнетке ерте ... ... ... өсуі ... ... тура ... жанама түрде адамның бос уақыт құрылымына әсер етеді. Бұл туризмнің дамуына объективті әлеуметтік демографиялық жағдай ... ... ... ... бағдарламасын құрғанда бос уақыт бюджетін және тұрғындарының уақыт құрылымын анықтау керек.
Экзогенді факторларға:
* экономикалық факторлар;
* қаржылық факторлар ... ... ... бұл факторлар ерекшелініп тұрады және оларды бөлек қарастыру керек, өйткені олар туризмнің дамуын көбірек анықтайтын факторлар болып ... ... ... ... ... ... құқықтық бақылаудың өзгеруі;
* технологиялық өзгерістер;
* транспорт инфрақұрылымының және сауданың дамуы;
* саяхаттың ... ... ... ... ... - бұл ... туризм сферасына тікелей әсер етеді. Ең алдымен оларға материалды техникалық факторлар жатады. Бұл ... біз ішкі ... ... ғана емес, туризм индустриясына да қатысты деп көрсеткіміз келеді. Себебі олар таза ... ... ие. ... ... ... ... тамақтану, орындары, рекреациялық сфера, жекеше сауда және т.б. өсуі.
Туризмнің дамуын тежейтін факторлар қатарына төмендегі суретте көрсетілген факторлар ... ... 2) ... ... ... ... ... дамытуға кедергі ететін негізгі экономикалық факторлар [3]
+ Қазақстандағы ішкітуризмнің қазіргі жағдайы
Туризм - ... бос ... ... ... мәдениетпен және табиғатпен тілдесумен тікелей байланысты, жеке және ұжымдық толық жетілудің жолы ретінде жоспарлануы жеке тәжірибеге негізделуі тиіс ... - ... ... басты рөлдердің бірін атқарады. ДТҰ-ның деректері бойынша ол әлемдік жалпы ұлттық өнімнің бір бөлігін, ... ... 11 ... ... ... ... әрбір 9 жұмысшының орнын қамтамасыз етеді. Қазіргі туризм ... ірі ... ... және ... деңгейде дамып жатқан халықаралық саудадағы қызмет көрсетулердің бірі. Халықаралық туризм ... ... ... 8 ... ... қызмет көрсетулердің 37 пайызын алады. Ішкі туризменен түскен табыс, табыс көлемі бойынша мұнда, мұнай өнімдерін және автомобиль экспорттаудан кейінгі үшінші ... ... ... ... ... жаңа мыңжылдақта да қала бермек. Ал туризмнінң өсуіне негізгі себеп болатын, ол туризм әлемдегі дәстүрлі ... ... жаңа ... ... ... ... ... Қазақстанда әлемдік туристік нарықтағы өзінің орнын алып қалуға зор мүмкіншілігі бар. 1993 жылы ... ... ДТҰ - ға ... мүше болып кірді [3].
Қазақстанда қазіргі заманғы инфрақұрылым саласының дамуына, соның ішінде туризмге үлкен мән ... ... ... ... ... экономикасына белсенді ықпал етеді. Туризм саласында шаруашылығын жүргізудің ... ... мен ... ... жол көлігінің, халыққа сауда, мәдени, дәрігерлік қызмет көрсетудің дамуымен тығыз байланысты.
Біздің ғасырымызға дейінгі үшінші мыңжылдықта басталған Ұлы Жібек Жолының ... мен ... ... ішкі ... ... алғы ... ... табылады.
Қазақстанның тәуелсіздік алуы ішкі туристік қызметті реттеумен халықтың тарихи және мәдени ... ... үшін ... болып қаланды. Туризмнің тез және тұрақты өсуің, оның қоршаған ортаға, экономиканың барлық саласына, және қоғамның әл-ауқатына күшті ықпалын назарға ала ... ... ... ұзақ ... даму ... туризмді басты сала деп анықтады.
Қазіргі туризм - бұл әлемдік экономиканың ... ... ... ... ... ... орташа есеппен, бір шетелдік туристің беретін табысын алу үшін шамамен 9 тонна тас көмір немесе 15 ... ... ... 2 ... ... сортты бидайды әлемдік нарыққа шығару керек. Бұл ретте, шикізат сату едлдің энергия көздері азайтады, ал ... ... ... ... ... ...
Шетелдік экономистердің есебі бойынша 100 мың турист ... ... ... екі ... болған кезде кемінде 350 мың доллар немесе адам ... бір ... 17,5 ... жұмсайды.
Сөйтіп, шикізат сату өзіндік экономикалық тығырыққа тірелу болса, ал туризмді дамыту - ұзақ мерзімді,экономикалық тиімді болашақ ... 3) ... ... ... ... ... ... экономикасына үш оң нәтиже береді [5]
Қазақстанда ішкі туризмнің дамуы үшін нормативтік - ... база ... 2001 ... ... жаңа заң ... Ол ... ... экономикасының бір саласы ретінде туристік қызметтің құқықтық, экономикалық, әлеуметтік және ұйымдастырушылық негізін айқындайды. Заңға сәйкес ... ... ... мемлекеттік реттеудің негізгі принциптері болып: туристік қызметке жәрдем беру және оның дамуына қолайлы ... ... ... қызметтің басым бағыттарын айқындау және қолдау, сонымен қатар Қазақстан ... үшін ... ел ... ... ... ... ... жылы Қазақстандағы туризм индустриясын дамытудың ұлттық бағдарламасы, 1997 ... ... ... ... ... ... 1997 жылы 2030 ... дейінгі туризмді дамыту стратегиясы жасалды.
Қазіргі уақытта 2000 - 2015 жылдарға арналған туризмді дамыту жөніндегі республикалық бағдарламаның жобасы ... Бұл ... ... ... ... ... заманға сай жоғары нәтижелі жеке бәсекеге қабілетті туристік немен құру, ... ... ... ... ... қатар ол Қазақстанның ішкі туристік бейнесін қалыптастыруға және нығайтуға бағытталған.
Мемлекет басшысының атты ... ... ... ... шикізаттық емес саладағы ел экономикасының мамандануын анықтайтын мемлекеттің ұзақ мерзімге арналған жеті кластерінің қатарында экономикалық басымдықтардың бірі ... ... ... - ... және демалыс зоналарын жетілдіру мен сақтауға, саланың ғылыми - әдістемені ... ... ... ... және ... ... ... мән бөлінетін болады [6].
Туризм елдің тұтас аудандарының экономикасына белсенді әсер етеді. ... ... ... ... ... ... және жұмыс істеуі жол көлігін, сауданы, коммуналдық, тұрмыстық, мәдени, медициналық қызмет көрсетуі дамытумен тығыз ... ... ... ... ... экономикалық секторлардың көпшілігімен салыстырғанда неғұрлым пәрменді мультипликаторлық тиімділікке ие.
Осындай көрсеткіштерге ие ... ... ... ... ... ... енді бой көтеріп келеді.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев деп бірнеше рет атап ... ... ... ... ... ... саласы қажетті әлемдік стандарттардан артта қалып отыр.
Бұл бір қатар ... ... ... олар ... 4) ... сурет. Қазақстанда туризм саласы қажетті әлемдік стандарттардан артта қалып отыру себебі [6]
Сонымен қатар туризм индустриясын нарықтық ... сай құру үшін ... ... және ... негіздің дамымағандығы, туризмнің ғылыми негізінің өңделмегендігі.
Туризм индустриясын үлкен көлемді бизнес негізінде дамытуды қалыптастыру және рекреациялық ... ... ... ... , ... және ... ... - құқықтық актілерін жүзеге асыру мақсатында бағытталған [6-8].
Қазақстан Республикасы Үкіметінің туризм саласындағы белгілеген ... ... ... бірі - ... ... ... туризм орталығына айналдыру.
Мемлекеттік бағдарламаның мақсаты сырттан келушілер туризмі және ішкі туризм ... ... ... ... жұмыспен қамтуды, мемлекет пен халық кірісінің тұрақты өсуін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... мақсаттарға сәйкес бірнеше кезектегі міндеттер қарастырған (сурет 5) [8].
5 сурет. Қойылған мақсаттарға сәйкес бірнші кезектегі міндеттер ... ... іске ... ... бағыттары мен тетігі туристік қызметті мемлекеттік реттеу және қолдау жүйесін дамытудан, қазақстандық туристік өнімінің маркетингінен және ... ... ... - ... даму факторынан, балалар мен жасөспірімдер туризмі - ішкі ... ... және ... ... ... негізін қалаушы факторларының бірінен, кадрлар дайындау, туризм қызметкерлерінің біліктілігін арттыру жүйесінен және туризм саласын ғылыми-әдістемелік қамтамасыз етуден, ... ... ... ... ... ... ... етуден, туризм саласындағы халықаралық ынтымақтастықтан және халықаралық маңызы бар туризм саласындағы "белсенді" жобаларды іске асырудан тұрады. ... ... iске ... ... нәтижелер және оның көрсеткiштерi
Мемлекеттiк бағдарламаны iске асыру барысында туристер ағынының тұрақты өсiмiн былайша қамтамасыз ету көзделедi:
бiрiншi кезеңде (2007 - 2009 ... ... ... 2007 ... 3,4 млн. туристен 2009 жылы 4,0 млн. туристке дейiн;
сырттан келушiлер туризмi бойынша 2007 жылғы 4,5 млн. ... 2009 ж 6,0 млн. ... ... ... ... ... туризм бойынша 2010 жылғы 4,1 млн. туристен 2011 жылы 4,5 млн. ... ... ... ... ... 2010 ... 7,0 млн. ... 2011 ж 9,5 млн. туристке дейiн.
Шартты түрде орта есеппен бiр шетелдiк турист ... ... ... бюджетке 63500-гe жуық теңге әкелсе, 2007 жылдан 2011 жылды қоса алғандағы дейiнгi кезеңде сырттан келушiлер туризмiнен ... ... ... 603250 млн. ... ... ... ... есебiнен сонымен қатар халықтың жұмыспен қамтылуы 2007 жылғы 447,6 мың адамнан 2011 жылы 550,0 мың ... ... ... ... [8].
Мемлекеттiк бағдарламада көрсетiлген шаралар кешенiн iске асыру туристер ағынын ел азаматтарының да, шетелден ... де ... одан әрi ... ... ... ... Ақырғы қорытындысында бұл ұлттық турөнiмнiң тартымдылығын елеулi арттыруға ... және ... ... ... ... ... ... халықаралық кәсiпкерлiк пен әскери ынтымақтастықтың маңызды саласы ретiнде әлемдiк ... ... ... ... ететiн болады. Мемлекет экономикасының шикiзаттық емес секторы iшiндегi бiршама ... ... ... мүмкiндiгi бар, дамыған бәсекеге қабiлеттi туристiк индустрия құрылатын болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... айналуына нақты жағдайлар мен мүмкiндiктер жасалады.
1.3 Қазақстанның қазіргі экономикасында ішкі туризмнің рөлі
Қазақстанда сырттан келушілер барынша кең көлемі ... ... ... ... ... және Ақтөбе облыстарында байқалады, бұл ретте іскерлік туризм басым. Көрсетілген қалаларда, сондай - ақ ... ... ... ... және ... Қазақстан облыстарында неғұрылым сыртқа шығушылар туризімі дамыған (сурет 6) [8].
6 сурет. Шығу туризмінің үлесі - 55 ... ішкі - 51 ... келу - 3 ... ... ... ... барынша дамуы Астана, Алматы қалаларында, Шығыс Қазақстан, тұтастай алғанда Қарағанды туризімінде Алматы және Ақмола облыстарында байқалады, республика бойынша ... ... ... мен ... көп ... Алматы, Астана қалаларында, Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Алматы, Атырау және Ақтөбе облыстарында ... ... ... ... сапар мақсаты негізінен іскерлік және кәсіби мақсат, бос уақыт, рекреация және демалыс, сондай - ақ шоп - ... ... ... ... 7) ... сурет. Қазақстан Республикасындағы туризм түрлері бойынша туристік ағын көлемінің өсу серпіні (мың. адам) [8]
2001 ... ... ... ... ... ... ... қажетті қаржылай қаражатты бөліп келеді, алайда, талдау көрсеткеніндей, облыстардағы ... ... ... ... ... бірі ... атқарушы органдардың экономикалық өсімді қамтамасыз ететін басымдықтардың бірі ретінде аталған салаға жеткіліксіз назар аударуы болып табылады. Айталық, ішкі туризмді ... 2003 - 2005 ... ... ... және ... бағдарламасын іске асыруға Солтүстік Қазақстан облысында жыл сайын орта есеппен 400 мың, ал 2006 жылы 329 мың теңге, Павлодар ... жыл ... бес жүз мың ... және ... облысында - 1,5 млн. теңге шегінде бөлінеді.
Қазақстан Республикасы Статистка Агентігінің деректері бойынша 2005 жылы Қазақстан Республикасының аумағында 515 ... ... ... оның ... 273 ... 7 ... 36 ... 15 санаторий - профилакторий, 12 профилакторий, 5 емдеу профилакорий орталықтары, 4 пансионат, 29 демалыс аймағы, 27 ... үй, 24 ... ... 35 сауықтыру лагері, 4 таушаңғылық базасы, 13 қонақ үй, 9 аңшылық үй ,1 балалар мен жасөспірімдер туризмнің орталығы, 7 ... ... 6 ... 2 ... 1 ... ... мемлекеттік кәсіпорын және басқалары (клубтар, қолөнершілер қалашықтары) - 5.
2005 жылғы қолданыстағы 385 қонақ үй мен басқа орналастыру орынының 340 жекеменшік ... 22 - сі ... ... және 23-і ... мемлекеттердің меншігінде болды.
Елде үш, төрт, бес жұлдызды 78 қонақ үй жұмыс істейді, қалған қонақ үйлер басқа санаттарға жатады.
Туристік қызметке ... ... ... және ... ... шекараның арғы жағынан келген туристер сапары іскерлік мақсатта болатыны және олар сапалы әрі қызмет көрсетулердің ... ... ... қонақ үйлерге тоқтағанды жөн санайтынының көрсетті. Елдің іскерлік орталықтары ірі қалалардағы ... ... ... ... ... одан әрі ... дәл осы ... туризмге байланысты болады.
Алайда, қонақ үйлерді, пансионаттарды, демалыс үйлері мен базаларын қосалғанда орналастыру ... ... ... сондай-ақ санаторйлік-курорттық мекемелер моральдық және физикалық тұрғыдан ... ... ... ... сипатталады.
Қазаіргі ішкі туризм экономикалық құбылыс ретінде индустриалды формасы бар, ұлттық экономиканың ... ... ... ... ... ... жаңа жұмыс орындарын бареді, ұлттық кірістің өсуіне әсер ететді, жергілікті инфрақұрылымның дамуын және жергілікті ... өмір сүру ... ... ... индустриясы инвестицияның жылдам өтелуі мен жоғары дәрежелі тиімділікпен айқындалады. ... ... ... ... ... ... тудырып, оның дамуына әсер етеді (кесте 1) [8].
1 кесте
Облыстар тұрғысынан туризм ... ... ... ... ... саны [8]
Облыстар
Туризм түрлері бойынша қызмет көрсетілген келушілер саны
Барлығы
Оның ішінде
Сырттан келушілер
Сыртқа шығушылар
Ішкі
Қазақстан Республикасы
1817402
304664
217961
1294777
Ақмола
58529
1377
480
56672
Ақтөбе
63733
9222
4765
49746
Алматы
152593
971
32080
119542
Атырау
91873
30963
5122
55798
Шығыс Қазақстан
168320
8434
3200
156686
Жамбыл
40101
2204
4416
33481
Батыс Қазақстан
36498
6333
7905
22260
Қарағанды
161477
14387
14164
132926
Қостанай
39148
4482
2424
32242
Қызылорда
15141
2020
746
12375
Маңғыстау
59050
8203
2487
48360
Павлодар
60353
2626
2900
54827
Солтүстік Қазақстан
53843
6237
8911
38695
Оңтүстік Қазақстан
55020
4172
1217
49631
Астана
251432
31090
31783
187749
Алматы
510281
171133
95361
243787
Ішкі туризмнің барынша ... ... ... ... ... ... ... алғанда Қарағанды туризімінде Алматы және Ақмола облыстарында байқалады, республика бойынша туризмнің барлық түрлері мен барынша көп туристке Алматы, Астана ... ... ... ... ... Атырау және Ақтөбе облыстарында қызмет көрсетілген.
Бұл өңірдегі туристердің сапар мақсаты негізінен іскерлік және кәсіби мақсат, бос ... ... және ... ... - ақ шоп- ... болып табылады.
2000 жылы Қазақстанға 100 әлем мемелекеттерінің өкілдері келді. Зерттеген уақыт барысында Қазақстанға туристерін ... ... ... 1-ші ... Германия, 2-ші орынды Ресей, содан кейін Туркия, АҚШ және Жапония елдері ... ... ... азаматтарын резидент емес туристерге қызмет көрсету басымдылығы Қазақстанда үлкен неміс диаспорасының барлығымен түсіндіріледі: Ресей, ... ... бұл ... ... және ... ... ... ескі байланыстар (сурет 8) [8].
8 сурет. Туризмнің басым түрлері ... ... ... көрсеткіші [8]
Туркия үшінші орында тұр. Бұл тарихи тамырлардың, тілдің, мәдениеттің ... ... ... ... ... ... ... ортаға қызығушылығы. АҚШ және Жапония Қазақстанға негізінен экономикалық тұрғыдан құштар.
Біз Қазақстанға туристерді жіберуші мемлекеттерді 6 категорияға бөлдік ... 9) ... ... ... ... жіберуші мемлекеттердің 6 категорияға бөлінуі [8-9]
Осы категорияға сәйкес 2005 жылы бірінші категорияда Ресей, Германия, Қытай, Түркия. Екінші категорияда жіберуші мемлекеттер ... жоқ, ... ... Ұлыбритания, АҚШ, Оңтүстік Корея, төртінші категорияда Австрия, Бельгия, Үндістан, Австралия, Нидерланд және Франця, Италия және т. б. ... ... ... ... ... ... Сингапур, Филиппин, Финляндия, Швеция жатады. Алтыншы категорияға қалған мемлекеттер яғни, Аргентина, Египет, Иордания, Жаңа Зелендия, БАЭ, Португалия, Тайланд және т. б. ... ... ... дамыта отырып, оның әсерінің нәтижесін үйрену керек. Әрине бүгінгі күнде ... ... ... Қазақстанға ешқандай әсер еткен жоқ. Сонда да жалпы қабылданған шетелдік туризмнің әсерін келтірейік. Н.Ю. Малашенко туризм дамуының ... ... ... - ... және ... әсерін бөліп көрсетеді. Біз тек экономикалық әсерін шетелдік туризмге ... ... ... ... 2) [10].
* кесте
Дамушы елдерде шетелдік туризм дамуының экономикаға әсері [10]
Пайда
Зиян
Халықаралық еңбек бөлінісіне қатысудың ұлғайуы
Нақты валютаның ағып кетуі
Жергілікті ресурстарды ... ... ... ... және ... ... ... қаупы
Жергілікті іскерлік айналымның өсуі
Маусымдылық жұмыс бастылық
Ұлттық тауар және қызмет ... ... ... ... ... ... басшылықтық узурпациясы (басымдылық )
Жеке табыстың өсуі
Халықаралық экономикалық ... ... ... ... ... ... ... кризистердің және дамудың жөнге келтірілмеуі
Шетелде мемлекеттің экономикалық имиджін жасау
Дамушы мемлекеттерде туризм дамуының бір ерекшелігі ... ... ... және осы ... ... туризм индустриясы сыртқы сұранысты қанағаттандыруғы бағытталған. Бұл Қазақстанда да өз дәрежесінде ... ... ... ойымша шетелдік туристерді тарту негізінде туризм индустриясын қалыптастыру және дамыту - жақын болашақтың жұмысы [1].
Жыл сайын ... ... ... ... ... ... өкілдіктері кеңеюде, жарнамалық - ақпараттық өнімнің ... ... ... және ... ... ... Корольдігінде Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігінде 2004 жылғы қарашада Қазақстанның бірінші туристік өкілдігі ашылды. Бүкіләлемдік туристік ... іс - ... ... ... KITF - ... ... ... алматы қаласында, халықаралық туритсік фестивалі Шығыс Қазақстан облысында жыл сайын өткізіледі. 2005 жылы KITF ... ... 23 ... ... ... компания қатысты, ал 2006 жылы оның экспоненттері 30 елден 450 ... ... ... ... ... мақсаты туристер ағымының елдің орталық және солтүстік өңіріне тарту, ел ордасы - Астананың үшінші ... ... ... ... ... болып табылатын халықаралық Қазақстандық туритсік көрме жыл сайын өткізіліп тұрады.
Бүгінде ... іс ... ... ... ... түрін ұсынып отыр. Туристк кластерді дамыту шеңберінде республикада туризмді дамытудың іскерлік, экологиялық, ... - ... ... ... ... ... ... бағыттары айқындалады.
Елде әртүрлі туристік қызмет көрсетулерде қазақстандық және шетелдік азаматтардың ... ... кең ... ... ететін қазіргі заманғы тиімділігі жоғары және бәсекеге қабілетті туристік кешеннің ... ... үшін ... ... ... ... өнімнің сапасын қамтамасыз ету үшін стандарттар әзірленіп қабылданды ... 3) [10].
* ... өнім ... мен ... ... көлемі (млн. тең) [10]
Жұмыстар мен қызмет көрсетулер
2003 жыл
2004 жыл
2005 жыл
БАРЛЫҒЫоның ... ... ... тұруға арналған қонақ үйлер және басқа да орындар, оның ішінде:
2181,4
14530,7
17737,5
мейрамханалары бар ... ... мен ... ... ... ... ... жоқ қонақ үйлер
524,4
1297,5
1533,3
жастар туристік лагерлері және таулы туристік базалар
33,5
41,4
57,7
кемпингтер
-
148,9
0,7
басқа да тұрғылықты жерлер
76,0
156,5
218,8
Қазақстан Республикасында туризмнің материалды- техникалық базасын дамытуға ... ... үшін ... ... Ішкі ... ... көлік инфрақұрылымын дамытумен тікелей байланысты. Елімізге туристер негізінен әуе көлігімен келеді. Ішкі туризм ... ... ... ... ... Жыл ... ... маңызы бар жолдар тізбесі толықтырылып, олардың құрамында ірі туристік нысандарға апаратын жолдар бар.
Сырттан келушілер туризмі мен ішкі ... ... ... ... ... ... көлік желісін дамыту және жолаушылар тасымалының барлық түрлереінің географиясын кеңейту болып табылады. Осыны ескере отырып, ұлттық тасымалдауышы- ұлттық ... ... ... мен ... ... ... саласындағы уәкілетті органның қолдауымен 2002 жылдан бастап ... - ... - ... - ... - ... Үргеніш - Бішкек - Рыбачий - ... ... ... ... поезын ұйымдастыру жөніндегі жобаның бірінші кезеңін іске асырды.
Болашақта Тегеранға дейін екінші кезеңді, Қытайдың Шынжан Ұйғыр автономия округы арқылы Пекинге дейін ... ... ... ... ... ... ... 2005 жылды қоса алғандағы кезеңде Қазақстан Республикасының шетелдермен туризм саласындағы халықаралық ынтымақтастығының нормативті - құқықытық базасы ... ... ... ... ... 26 ... ... Жапония, Грекиямен, Франциямен, Катармен, Сауыд Арабиясымен, Словениямен, Польшамен, Монғолиямен, Малазиямен туризм саласында ынтымақтастық туралы келісім жобалары ... ... үшін ... ... ... БҰҰ ... ... болып табылатын ДТҰ - мен ДТҰ - ға мүше елдердің туристік әкімшіліктерімен ынтымақтастық ... ... ел ... ... ... ағынының тұрақты артуы есебінен елдің төлем теңгерімі жақсарып отырғанын айта кету керек, туризм саласын қаржыландыру мәселесі шешілуде. 2001 жылдан ... 26 млн. 111 мың ... ... ... ... ... ... қатасумке республикада халықаралық туристік жәрмеңкелер өткізілуді қосалғанда, туристік қызмет жөнінде іс- шаралар ... ... ... ... ... іс - шаараларды қаржыландыру көлемі бағдарламаны қабылдауға байланысты 32 млн. теңгеге, 2004 жылы 34 млн. теңгеге артты және 2005 жылы ... ... ... ... 39,5 млн. ... құрады [15].
1.4 Қазақстанда қазіргі таңда кездесетін туристік аймақтар
Қазақстандағы туризмдік аймақтар туралы сөз қозғағанда ойымызға ... ... ... ... - ... ... Тау Түрген шатқалы. Алматыдан Шығысқа қарай тау бөктерлеп 90 километр жол жүрсеңіз, жаң - жағыңызды ылғи да бау - ... мен ... ... ... ... ... ... жапырағы орап отырады да шыңдары көкке қол созған асқақ таулардың қойнауына кіріп ... ... ... ... ... - ... ... қоршап алады. Қожыр - қожыр қойтастар арасынан бой көтерген шыршаның түбіне назар салсаңыз. деп таң ... 44 ... ... бұл ... көкорай шалғын майданды, мөлдірдеген көлдер мен көлшіктерді, тасты тесе, құмды қопара тесіп шыққан тау бұлақтарын көресіз. Ол - ол ма, сіз бұл ... ... ... ... тау сарқырамаларын тамашалау бақытына ие боласыз. Сол сарқырамалардың ішінде биіктігі 30 метрден асатын тік жартастар мен құлама құздары, шыршалар мен ... ... өтіп ... ... Аюлы сарқырамасы сіздің есіңізде мәңгі қалуы сөзсіз. Тасты тіліп, тауды үңгіп жатқан Бозкөл сарқырамасы да сіздің ... ... ... Толқындары тастан тасқа секіріп барып омақаса құлап, қайта көкке шапши аққан Асы өзенін бойлай өрлесеңіз ежелгі қорғандарды, тақтатастардағы ... ... ... де ... ақбалығын аулап, дәмін татып қайтпасаңыз, дегеніңіз бекер.
Алматыға қайтар жолда Есік қорғанына тоқтайтыныңыз сөзсіз.Өйткені мұнда дүние жүзін аралап шыққан ... ... бар. ол ... ... тігілген сауатымен жерленген сақ көсемінің мәйеті. қорғаны біздің дәуірімізге дейінгі 5-4 ... ... ... ... ... ... ... салыстыруға әбден лайық Шарын каньонын көру бір ғанибет.(Қосымша А).
Шарын каньонын көру бір ғанибет болса, ... ... ... Іле ... ... да сондай бір тамаша құбылыс.
Шарынға жетпей онға ... ... жол ... ... ... ... апарады.(Қосымша Б).
Ал Шарыннан өтіп, Қулық тауын ары ассаңыз, алдыңыздан менмұндалап атақты Қарқара жайлауы қол бұлғайды. Бұл жайлаудан ... ... ... ... ... ... ... шақырады. Одан әрі Хан - Тәңірін бір көрмей қайтпайсыз.
Сонымен қатар еліміздің әйгілі мақтаныштарының ... ... ... мен ... ... арасында Бұрабай алабы бар. Міне осы Бұрабай аймағы әрқашан өзектіжәне туризмнің ... ... ... тың ... бірі ... табылады. Көкшетау Бұрабай аймағы- Солтүстік Қазақстан аймағының ең әдемі жері, демалыс орындарының, шипа ... ... - ... ... ... ... ... бірегейлігімен Қазақстан, Ресей және ТМД елдерінің түкпір - түкпір ... он ... ... ... ... ... қымыз, балшық емдеулермен және арасан су тоғандарымен әйгілі. ... ... бір ... оның таза ... ... және ... ... қанық жұпар иісінде.
Бұрабай - халықаралық мәннің дауалы жері. Біртұтас дәрәгерлер мен демалушылардың айтуы ... ... ... ... - ... Оның негізгі бар: орман, су, тау, ауа және күн.
Өсімдік және жануарлар әлемінің киелі орны, әсемдік пен көл молдығы ... ... ... тағы бір әсем аты - ол ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан өңірінің табиғи ерекшелігі мен тарихи ескеткіштері атап өтпеуге болмайды. Еліміздегі саусақпен санарлық туризм саласының ... ... ... ... ... өңір туризмді қолға алу үшін таптырмайтын орын ... Тек, ... ... ... ... ... ... болатын мұраны елеп - екшейтін жанның жоқтығы ғана. Айталық, Түлкебас ауданы мен Талас Алатауының солтүстік ... ... ... жайылып жатқан шекарасын Өгем жотасының солтүстігіне дейін жалғайтын Ақсу ... ... кез - ... ... ... ... ... анық. Аталмаш қорық өткен ғасырдың бастапқы ширегінде, атап айтсақ, 1926 ... ... ... ... Тянь - Шань ... ... қалайда сақтап қалу мақсатында қорық ретінде бекітілген бұл өңір ... ... ... ... ... ... ... Төле би, Түлкібас аудандарынаң жерінде жатқан теңіз деңгейінен 1500-5000 метр биіктікте жатқан ... ... бір сыры ... жеті ... ... ... Тянь-Шаньнан алатын Ақсу Жабағалы, Майдантал өзендерінің кесіп өтерінде жатыр [6].
Аталмыш қорықты туристер келетін орын деп ... ... ... бұл ... ЮНЕСКО - ның әлемдік таңдаулы қорықтар қатарына кірген. Жерінің аумағы сексен мың гектар көлеміндегі жер ... ... ... ... кездесетін шөптер болса, беткейінің қалың шырша мен арша екені көзге шалынады. ... ... көз ... мұз ... ... қар ... Ақсу өзені ағып өтеді. Тағы бір айта кетекерлік жайт дәрі жасау өндірісі мен алға ... ... ... ... әлемі де қызықтырады екен. Қорықтың жануарлар әлемі де таңдай қақтырарлық, мұнда жоғалып ... ... мен ... өңірге ғана тән піл болмаса да қызыл кітапқа енген көптеген жануарларды кездестіруге болады.
Сүтқоректілердің 42 түрі: арқар, таутеке, елік, марал, барыс. ... ... аюы, ... ... ... 238 түрі: гималай ұлары, кекілік, сақалтай, бүркіт, қарақ құтан, бозторғай, сары торғай, ителгі секілді;бауырмен ... ... ... алай жалаң көзі, сары бауыр кесіртке, қалқан ... қара ... ... т.б.; қос ... екі ... ... құрбақа және көлбақа; сонымен қатар өзендерінде балықтың екі түрі тіршілік етеді.
Осы тәрізді жер ... ... ... тағы бір - ... ... сіз бен біз ... деп басталатын Қазығұрт осы. Талас Алатауының оңтүстік батысындағы мекен талайларды тамсандырғаны мен өзіміз үшін әншейін санатында ... ... ... 55 шақырымға созылатын өңір діни әпсаналардың бірінде су басқа ғаламға азғындарды ... ... алып ... ... ... осы Қазығұртта тоқталған делінеді. Кей деректерде кеме Арабияның Жудды ... қай ... ... ... ... делінгенімен, түркілік танымда жер етіндегі топан судан соңғытіршілік осы ... ... ... ... деген сенім бар. Таудың құлап ағатын Қаражансау өзені тау ... ... ... қосуда.
Қазақ атаулының туристі тарта алуының бір көзі - бал қымыз екен. Осы Төле би ауданының Диханкөл ... ... үшін ... ... ... орын ... оған ... тарапынан бір миллион қаржы бөлінген. Себебі, шет елден келген ғалымдардың көбі осы өңірінің қымызының денсаулыққа тигізген ... ... ... мен ... туристердің қызығушылығын оятқан.
Сонымен қатар, қазақ жерінде тек табиғи ... ғана ... ... ... да бар. ... алқалы ғимараттардың бірі Яссауидің кесенесі. 16 ғасырдың еншісіне жататын ғимараттардың тарихының өзі ... ... ... бір ... ... ... бұл ... еш назар аударылмағанымен де, 1978 жылдан бастап ... ... ... ... ... Ал, 1989 жылы ... ... шешімімен деп аталынды (Жергілікті халық Яссауиді Әзірет Сұлтан деп атаған). Мұнан соң аз ... ... соң ... - ның қызыл кітабына еніп, ... ... ... ... ... ... толық қалпына келтірілді. Келіп кететін зиялы қауымның ... ... ... ... ... идеясын айтқанымен, оны тыңдайтын құлақ болмау салдарынан үнемі сөз жерде қалып келеді ... ... ... ... ... аты - Ақ Сүмбе. Бұл көне қаланың орны. Қаратаудың қойнына кіріп жатқан Ақ сүмбе ауылы Ақ ... ... ... орналасқан. Көлденеңі 75, ені 60 метрге созылатын қала орны ықылым замандардан сыр шертеді. Қыш ыдыстарының сынығы 10-15-ші ... қала ... ... кей ғалымдарының пікірі бұл Дешті Қыпшақтардың мұнарасы дегенге жуықтайды. Мұның қатарында Баба Түкті Шашты Әзіздің мазараты орны тепкен. Мұның ... ... үшін аса ... ... ... Дегенімен де құм басқан өңірдегі көне мекенлерге қарай бастайтын тастақ та жол жоқ. Осының ... ... жері мен су ... ... ... ... ... жанын қинап қай турист барсын?! Жалпы мұндағы жәдігерлерге қарап, туризм ... ... ... ... бар екні ... ... деректерге жүгінсек, Кеңес заманы тұсында Қазақстанның Алакөл аймағы мен айыр қалпақты ... ... ... ... мақсатында бірдей қолға алынған. Тап қазір Ыстықкөл барша қырғыздың мақтанышы. Алакөліміз болса ... ... бір ... қалып отыр. Алакөлмен жалғасын табатын Жоңғар Алатауы қойнауындағы , Жоңғар қапасы, Тазжау, Ойжайлау секілді орындарының күтіп жатқаны қаншама уақыт.
Сасықкөл, Ұялы және ... ... ... ... ... ... ... өзен Алматы облысының шекарасында.
Осылайша отанымыздың екі - үш ... ең ... де , ... ... ғана ... шолу жасау мақматымыз- таныстыру ғана емес, осыншама көркем жерлеріміз қазіргі заманымызға сай отандық экономикамызбен мәдениетімізге пайдасын тигізе ... ... ... ... іздеу. Біз бұл жерде жер асты қазба байлықтары туралы айтқалы отырған жоқпыз, біз бұл жерде жер бетінлегі табиғи сұлулықты қайткенде ел ... ... ... туралы аз кем ойымызды ортаға салмақпыз [6].
2 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ТУРИЗМ ИНДУСТИЯСЫНЫҢ ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1 Ішкі туризм индустриясының даму ... ... ... ... ... және анлиздеп болған соң туризм индустриясын зерттеуді бастау ... ... ... ... жеке саласы ретінде жоспарлы экономика жағдайында болған жоқ.
Туризм индустриясы терминінің анықтамасын берейік:
түсінігі ұқсас және бір ... ... ... ... ғалымдар бұл терминге әртүрлі анықтама береді. түсінігі өте көлемді және қиын. ҚСРО кезінде оған ... рет П.Г. ... ... ... ... ... ойынша туризм индустриясы туризмнің шаруашылық деңгейіy анықтайды. - таза экономикалық категория болып табылады. И.В. ... В.А. ... ... ... ... құрылымның дербес звеносы деп анықтады; комплексті салалар мен бөлімдерден құралған экономикалық жүйе, олардың функциялары ... пен ... ... барлық түріне қиын және әртүрлі сұранысты қанағаттандырумен шектеледі [6-12].
Біздің ойымызша, .
терминнің анықтамасы жалпы қаылдағаннан бірнеше айырмашылығы болу керек. Олардың ... ... ... ... ... ... қарау. Туризм - бұл саяхат, ал саяхат - ғасырлардан қалыптасқан түсінік, олар саяхатшы - ... ... ... ... ... туризм - бұл таза географиялық ... ... мәні бар. ... сөзі ... өнеркәсіп деген мағынаны білдіреді (л.т. - қызмет). экономикалық тұрғыдан қарау бұл саланың ... мен ... аз ... ... және ... ... тез өтелуіне байланысты.
ерешк қасиеттері:
Туритік мекемелердің ресурстарға байланысты орналасуы, өндірістің маусымдылық және циклді ... ... және ... инфрақұрылымға үлкен инвестицияның міндеттілігі жатыр.
Туризм индустриясының оң және теріс жақтары оның экономикадағы және қоғамдағы орнын анықтайтын факторлардың бір бөлігі ... ... ... ... ... ... үшін экономикалық саланың оң және теріс жақтарын бөліп көрсету керек [12].
Туризм ... оң ... ... ... схемада көрсетілген (сурет 10).
10 сурет. Туризм индустриясының оң жақтары [12]
Туризм ... оң және ... ... оның экономикадағы және қоғамдағы орнын анықтайтын факторлардың бір бөлігі ғана.
Туризм индустриясының оң және теріс жақтарын анықтаудан кейінгі анықтайтын мәселе ол ... ... ... және ... ... оны ... құрылымын анықтау қажет.
Келесі төмендегі суретте туризм индустриясының теріс ... ... ... ... 11) ... ... ... индустриясының теріс жақтары [12]
Біздің атап өткен туризм индустриясы ... оң және ... ... ... ... олар ... ұлттық экономикамыздың жаңа секторларының қалыптасуына байланысты өзгертіліп және ... ... ... ... ... ... құрылымы
Қазақстанда В.Г. Волошин туризм индустриясының құрылымын көрсетті (сурет 12). Біз Қазақстанның туризм индустриясының альтернативтік, бірыңғайландырылған құрылымын ... ... ... негізгі айырмашылығы табиғи рекреациялық потенциалды енгізу. Қазақстан үшін табиғи рекреациялық потенциал факторы оның масштабтылығы, әр түрлілігі және қайталанбайтындылығы ... тең ... ... ... экономикасының қазіргі даму этабында туризм индустриясына құйылатын қаржының жетіспеушілігі кезінде бұл факторының құрылымының басты элементі болуы керек.
Көрсетілген құрылым туризм индустриясының ... ... ... және ... ... жаңа ... ... құрылуына негіз бола алады. Демек, туризм индустриясы қиын экономикалық жүйе.
Қазақстанда туризм индустриясының дамуы мемлекеттің ... ... ... туризммен байланысты және Қазақстан экономикасының басқа саласына қатысты қиын әлеуметтік, демографиялық және басқа мәселелерді шешуге көмектеседі (сурет 12) ... ... ... туризм индустриясының құрылымы [12]
Көрсетілген құрылым туризм индустриясының қазіргі бөлімін қамтиды және Қазақстан Республикасының жаңа туристік ... ... ... бола алады.Сонымен қатар туризм индустриясы Қазақстан экономикасының басқа ... ... қиын ... ... және ... да ... мәселелерді шешуге көмектеседі (кесте 5) [15].
* кесте
Туристік индустрияның негізгі көрсеткіштері (2006 жыл) ... ... ... ... ... ... ... мың адам
Туристік қызметтен түскен кіріс, млн. теңге
Бюджетке түскен қаржы, млн. теңге
Барлығы
Оның ішінде
кіріс
шығыс
ішкі
Барлығы:
10649,0
4365,0
3004,0
3280,0
30553,4
6526,5
Оның ішінде:
Туристік ұйымдар
456,1
40,4
218,0
197,7
5902,6
554,6
Орналастыру объектілері
1361,3
264,2
1097,1
23153,5
5317,5
Санаторийлік - курорттық мекемелер
209,6
69,0
140,6
256,0
532,6
Айрықша қорғалатын ... ... ... ... ... - ... ... бұрыннан түсінген. Сондықтан да ХХ ғасырдың 80 - жылдардың аяғында туристік ұйымдардың әр түрлі эксперттері мен барлық мүмкіндіктегі ... 2000 ... және одан жа ары 2025 ... ... ... ... - деп болжам жасауға ұмтылған, себебі оның әсерлі даму ... ... ... ... Сол ... 80 - шы жылдары, туризм өзінің мәні бойынша халықаралық қызмет түрлерінің ең бір алғашқы біріші дәрежелі болады деп ... Мұны біз оны ... ... ... ... ... ... біле аламыз және де бірінші жоспарға үлкен трансұлттық қаржылық топтар ... ... ... ... үй ... ... электронды есептеуіш және ақпараттық орталықтарыменен ене бастады [14].
Әлемдік туристік нарықты 2020 жылға дейінгі аралықта маңызды сегменттер есебінде ДСҰ ... ... ... ... - ... туризм, мәдени туризм, эксклюзивті және спорттық туризм, сондай - ақ ... ... ... Ал сол ... ... 2020 жылы болжаған туризмнің келу саны 156,1 млн. адамды ... ... үшін бұл ... әлемдік туристік нарықта оқиғалы және сорттық туризм маңызды сегмент болып табылады, оған Республикада жеткілікті рекреациялық ресурстары бар.
Әлеуметтік туризм және ... ... ... халықаралық ассоциациясының президенті Ж. Фошенің ойынша, туризмді дамыту тек қаржылық табыс түсіру негізінде ғана болса және де ... ... және ... ... көрсете алмаса, мұндай жұмыс ұзаққа бармайды, адамдар мен оны қоршаған орта үшін келешегі жоқ деген.
2.3 Туризм дамуының ғаламдану концепциясын ... ... ... ... құрастыру әлемде әлеуметтік мәнге ие, егер де адам ... ұзақ ... ... ... ... онда ... дамуының максималды дәл ғаламдық концепциясы үшін адам дамуының экологиялық және демографиялық ұзақ мерзімдік болжамдарын анализдеу керек. Ал ... ... ... әр ... ... ... зерттеп отырады.
Вашингтондық институты өзінің шығарған жылдық атты баяндамасында мынадай ескертулер бар, яғни әлемдік ... ... ... ... 50 ... ... бірден көбейеді. Біздің жер шарындағы халық 60%- ға көбейеді деп болжануда. Сонда 6 миллиардқа жуық ... тағы да 3,5 ... адам ... Бұл өзімен бірге табиғи ресурстар шығынның көлемін үлкейтеді. Баяндама айтылғандай, соңғы 50 жылда әлем өзінің орман массивінің тең ... ... ... ... ... ... саласн қарыштатып дамыту үшін көп көлемде табиғи ререациялық ресурстарды қлдануға тура келеді. Бұл өз кезегінде ... ... ... ... АҚШ - та, ... Қытайда, Үндістанда, Таяу Шығыста және Африкада су қоры азаюда. ... әлем ... ... ... ортаға қажетті экологияны қарастыруға шақырады. Бұл қазақстан үшін де көкейтесті мәселенің бірі.
Келесі бір адам дамуындағы маңызды, ұзақ мерзімді болжам жер ... ... ... ... ... 2001 жылы БҰҰ ... ... халықтың саны ұдайы өсіп отырады деп болжаған, яғни 2050 жылы 9,3 млрд - қа және де 2150 жылы 10 ... ... ... ... ... та кейінгі кездері демографтар жиі - жиі мүлдем басқа болжамдар жасап отыр. Әрине бұл демографиялық факторлар туризм индустриясының қарыштап ... ... әсер етуі ... ... ... ... бір адам ... ұзақ мерзімдік маңызды болжам планетамыздағы ғаламдық тұрақтану. Бұл өз кезегінде туризм дамуының концепциясын нақтылай түсінуге елеулі әсер ... - ның 2002 жылы 21- ... ... ... ... ... ... атап өту кезінде, егер де дәл қазіргідей сол ... әлем суды ... ... болса, 2025 жылы 2,7 млрд. адам су тапшылығына кезігеді ... Тағы 2,5 ... ... тұщы суға ... шектелген болады [16].
Ең бір су жетіспеушілік салдарынан дау - жанжал туындайтын әлемдегі аумақтардың бірі Орта ... ... да ... ... суын осы аумақтарға бұру мәселесі өте актуалды ... ... Бұл ... Кеңестік заманда да талқылып, белгісіз себептермен кейінге ысырылып қойды. Қазіргі кезде бұл жобасы Қазақстан мен Орта ... ... ... ... Егер де бұл жоба іске ... болса, онда аумақта тек қана туризм индусриясын дамытып қана қоймай, бірқатар өзекті мәселелердің шешім табары сөзсіз. Халықаралық туризмді ... ... ... мен тауарлардың халықаралық саудысының бөлігі ретінде қарастырады. Ол кезегінде халықаралық сауды - ... ... ... ... теориясын; салыстырмалы басымдылық; факторлардың қарым - қатынасын қатыстырады.
Абсолюттык басымдылық халықаралық туризмде маңызды рөль атқарады. Керемет табиғи және ... - ... ... шығу ... ... елдердің алдында абсолютты басымдылықты байқатады. Абсолюттык басымдылықты табиғи ескерткіштер бойынша мына топтар иемденеді: ... ... ... ... әлемдегі ең биік шыңдар 8 мың метрден жоғары, оның ішінде Эверест те бар), АҚШ (Гранд- Каньон); Венесуэла (әлемдегі ең биік ... және ... ... тарихи - мәдени ескерткіштер бойынша мына ... ... ... (Гиза - Дахшур ауданындағы пирамидалар, ежелгі Фивтер); Греция (Афинадағы ... ... ... Эникурийдің храмы); Франция (Версальдағы саябақтар мен сарайлар және Фонтенбло); Ресей (Санкт-Петербург, Мәскеудегі - Қызыл алаң және Кремль); ... ... ұлы ... және ... ... ... елдер өздерінің абсолютты басылымдылықтарын халықаралық туристік нарықта керемет ... өнім ... ... өз ... ... ... орналасқан бірқатар табиғи ескерткіштер кейбір абсолютті басымдылықты иемденеді. Мысалы, әлемдегі ең солтүстіктегі ... шың Хан - ... ... ... ... жеті мың ... ... әрі Алматы сияқты мегаполистің қасында орналасқан. Жақын маңда аэродром болғандықтан Алматыдық турфирмалардың қызметкерлері Алматыдан альпинистерді верталетпен 3,5-4,5 сағатта Хан-Тәңірінің ... ... ... ... Бұл ... жеті мың ... шыңдары бар елдердің алдыңдағы айқын басымдылық.
ХХ ғасырдың соңғы он жылында ТМД елдерінде туризм индустриясына ... ... ... ... үлкен емес. Сондықтан да мамандардың айтуынша мұндай инвестициялардың нәтижесін әзірге Батыс елдері пайдалануда. Басқаларына қарағанда инвестицияның кең тараған түрі ... ... ... біге ... басқаруға келісім-шарт жасау.
Қазақстан Республикасы шетелдік инвесторларға тартымдылығы келесідей басты 3 негіздермен анықталады (сурет 13) ... ... ... ... ... инвесторларға тартымдылығының басты 3 ненегізі [17]
2000-2005 жылдар аралығында Қазақстан Республикасының өкілетті ұымдар мен 171 инвестициялық келсім- шарт 1240 млн. ... ... ... Оның ... туризм саласына 12,21 млн. доллар тартылған [16-17].
Туризм саласына мұндай аз көлемдегі инвестицияның негізгі себептері бар (сурет 14).
14 сурет. Туризм саласына аз ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндеті - Қазақстандағы өрт кезенінің жағдайында инвестициялаудың қазіргі моделін нақты жағдайларға адаптациялау. Олардың бірі- инвестициялық қаржыландыру ... емес ... ... ... ... ... мемелекеттерде капиталды салымдардың және ұлттық шаруашылықтың негізгі бөлігін қамтамасыз етеді ... ІШКІ ... ... ... ... ішкі ... саласының даму мүмкіндіктері
Халықаралық мамандар қазіргі туризмді құлдырауды білмейтін әдемдік экономика саласына ... ... ... ол тек ... ... ... мен ... ғана жол береді. Шикізат сату елдің энерго тасымалдаушыларын шығынға ... ... ... келе ... ... ... ... келіп туризмді дамыту шикізат сатудан тиімдірек пе ... ойға ... ... ... Қазақстанның ішкі туризмі - мемлекетіміздің жарнамасы болып табылады. Алайда соңғы жлдары ... және ішкі ... ... ... ... ... талдаушылар мен мамандардың ойынша туризм де Қазақстанның өсуі мен ... зор ... ... Осы ... ... ... ... еліміздегі ең дамыған инфрақұрылым болып отыр. Қаламыздың туристік қызметтері даму үстінде: 600 астам туристік агенттіктер бар, 80 - нен астам ... ... ... ... Өткен жылғы көші қон қызметінің көрсеткіші бойынша қаламыхға көпшілігі ... ... алыс жәен ... шет елден 76000 қонақ келген. Туристік агенттіктер туристерге қызмет ... ... ... ... ... ұлғайтып отрғандығын байқатуда. Туристтік агенттіктері арқылы турстік қызмет көрген туристердің саны күні ... өсіп ... Ішкі ... ... 3,3 есе ... әкімшілігі туризм дамуына ерекше көңіл бөліп отыр. Алматының туристік индустрия орталығына айналуы қазіргі таңдағы ең ... ... ... біз ... ... келген туристерге көрсетіп, оларды қонақ - жайлалақпен қарсалып, олардың көңілдеріне ... әсер ... ... ... өз ... ... қайтадан келулеріне ықпал етуіміз қажет.
Еуропа мен Азияда Қазақстандық нарықтың жаңа мүмкіншілігі мен Алматы қаласының туризмнің алға жылжуы үшін ... ... ... өңделіп жатыр. Демалыс орындары салынып парктермен фонтандар, ескертіштер қалпына келтірілген.
Көк - Төбені өз қалпына келтіріп, ... ... ... демалыс орнына айналды. Қаланың инфрақұрылысының өркендеуімен тыныштығы Оңтүстік астанаға туристердің көбеюіне бағытталып отыр. қайта қалпына келтірумен туристік кешен құрылысын салу ... ... ... Асыл ... ... ... ... мақсатында бірнеші шаралар ұйымдастырылып отыр [6-18].
Түргендегі үлкен шаңғы курортының құрылысы басталды. Іле Алатауының солтүстігін ... жаңа ... ... отыр. Оңтүстік астанаға туристің көбеюі мен Алматының көптеген қонақтарды кұтуі өте тығыз ... ... ... да ... ... ... ... Үстіміздегі жылы Алматыға 1,5 есе іскер туристердің келуі жоспарлануда. Сол себептен бес жұлдызды ... ... мен ... ... ... ... жобалар жасалынуда. Инфрақұрылыстың болашақта дамуына жетінші қысқы Азия ойындармен 2014 жылы Қысқы Олимпиаданың Алматыды өту үшін кандидатурасын ... ... 42 ... ... ... ... осындай форумнан соң туризмнің жаңа импульсі, өркендеу, әлемдік туризм қоғамымен тығыз байланыста болып, қаланың имиджін нығайтып, туристік әлеуетті ... ... бәрі біз үшін көп ... жол ... ... іс - шара аясында 27 - 29 - шы сәуір аралығында өткен KITFF - 2006 ... ... ... ... ... [19].
Сонымен бірге Алматы Халықаралық Әуежайда туристік анықтаманың қызметін құру бойынша жұмыстар жүргізіліп ... ... ... ... ... ... ... интернет порталын құру жоспарлануда.
Әрине Алматы қаласы үшін экологиялық іскери және мәдени танымдық туризм түрлерін дамыту жолдары дамып келеді. Алматының ... ... ... отырып, отандық және шетел туристері үшін жаңа туристік бағдарлар жасалып ... ... ... , атты ... халықтың өнерін дамыту, этнографиялық орталығын ашу жоспарланып отыр.
Қысқаша айтсам, Алматы еліміздің туристік индустриясының орталығына айналып, дүниенің түкпір - ... ... ... ... ... қонақ жайлылықпен қарсы алатын бейбіт және қауіпсіз ... ... ... ... ... үлес ... ... үмітеміз. Туризм басқа экономикалық сектормен салыстырғанда мультипликаторлықтың аса үлкен пәрменділігіне ие. Ол тікелей және жанама түрде экономиканың 32 ... әсер ... (бұл ... ... ... ... қонақ үй кешендері, тамақтандыру жүйесі, демалыс үйлері, санаторийлер, ұлттық кәсіптер, парктер және тағы басқалары). Онымен қоса бұл әлемдік ... ... ... ... ... экономистердің санағы бойынша, 100 мың турист, қалада 2 сағат болғанда 350 мың доллар ... (17.5 ... 1 ... бір ... ... ... ... қарағанда біздің әрбір шетелдік турист орташа алғанда 700 доллар жұмсайды. Дүниежүзілік Туристік ... ... ... ... ... ... саны 1997 жылы 613 ... 2020 жылы 1,6 миллиардқа жетеді. Халақаралық туризмнен түскен пайда 1997 жылы 443 ... ... 2020 жылы 2 ... ... ... ... жайлы армандамай- ақ қояйық. Қазақстанға дамыған туристік державаларға кірсе де, соңғы ... ... ... ... ... ... туристік нарықтың субъектісі ретінде қарастырмаған болатын. Халықаралық сарапшылардың деген көзқарасы көпке дейін сақталды (бірақ оның мүмкіндіктері аз емес еді) ... ... ... жай ... мен ... ... ... квалификациясын көтеруге келген Карл Дуйсенбергтің Қауымдастығының мамандары айтқан болатын. Соңғы 4-5 жылдар ішінде Қазақстан мемлекеттік ... ірі ... ... мен ... ... еді (бұл ... 2001 жылы ... өзгерді).
Дүние жүзілік Туристік Ұйымға көп қаржы қарыз ... ... біз бұл ... ... ... ... айырылып қалдық. Сәкесінше, 1998 жылы Қазақстанның жалпы ішкі өнімнің 0,09 %-ын ... ... ... және Спорт агенттігінің экономикалық сараптамасы Қазақстанның төлем ақы балансында тоғыз жыл бойы саласына байланыты дұрыс ... ... ... ... ... статистика агентігінің мәліметтері бойынша туристік шаруашылықтан алынатын салықтар үлесі бюджетке кіретін жалпы кірістің 1998 жылы 0,1% ... 1999 жылы 1,1 % ... ... ... турфирмалар мен агнеттіктердің кірген кірісі 2000 жылы не бары 9 миллион доллар құраған [19].
Біздің туритік нарық ат үсті ... ... ... елде ... ... стратегия болмады. 90-шы жылдардың бірінші жартысында нарықтың басты жағдайын айқындаушы шоп - туризм болды. Олар әлемді белсегді түрде тани ... ... ... ал олар ... әлем ... ел ... біле ... Уақыт өте бұл жағдай басылды. Екінші толқын бастау алғанда турфирмалар зиялы туризм жасай бастады, дегенмен астыртын сауданың жылдық мөлшері ... ... ... ... ... 1 ... доллар құрайды.
Турфирмалардың басым көпшілігі бұрынғысынша саяхатқа шығару туризмімен айналысады. Бұл Қазақстаннан ... ... ... соқтырды.
Қазақстан Республикасының Туризм және Спорт Агентігінің берген мәліметтері ... 2001 ... ... ... ... елде 532 ... ұйымдар жұмыс істеген. 2000 жылы туристік ұйымдар 146,9 мың туристке қызмет көрсеткен, Қазақстанның туристік фирмаларының қызметін 23,8 мың шетел ... ... Ал ... 2008 ... ... Республикасының Туризм және Спорт Агентігінің берген мәліметтері бойынша елімізде 1163 туристік фирма тіркелген және 2008 жылы ... ... ... 66,0 ... теңгені құрады немесе 2007 жылмен салыстырғанда нақты ... 22,6 %-ға ... ... ... ... ... көрсеткен қызметтер - 15,4 млрд. теңге немесе 15,2%-ға көп, туристерді орналастыру объектілері көрсеткен ... - 50,6 ... ... ... көп. ... В).
Туристер көбінесе демалу (туристердің жалпы санының 35%) және іскерлік мақсаттарында (58,5%) саяхаттады. Туристік фирмалар мен орналастыру ... ... ... ... саны 4,2 %-ға ... (2007 жылы - 3,2 млн. адам, 2008 жылы - 3,0 млн. ... ... жылы ... ... ... ... туристік ағынның төмендеуі байқалды. Алдыңғы жылмен салыстырғанда 2008 жылдың қорытындысы бойынша шетелге шыққан қазақстандықтар саны - 8,2%, ел ... ... ... саны - 3,8%, келуші туристердің ағыны - 3,5 %-ға азайды.
Шетелдік туристерге қызмет ету бастапқыда ... ... ... еді. ... бұл ... дамыту көп қаржылай салымды талап етті. Бұл жағдайдың теріс қыры Қазақстанның туризм объектісі ретінде имиджінің қалыптасуының конципциясының жоқтығынан күшейе ... ... ... ... ... ... ... формальды істердің қиындауы (визалар, шетелдік азаматтардытіркеу, кедер процедуралары), дамымамаған инфрақұрылым, ... ... ... тұрғылықты халықтың туристерді бейбітшілікпен қабылдамауы. Тіпті интернет жүйесінде Қазақстандағы туристерге қауіпті елдердің тізіміне кіргізген мәліметтер де ... ... ... ... ... ... ... бойынша 2001 жылы Қазақстандықтардың ең көп баратын жері - ... (30,4%), ... (19,2%), ... (19,5%), БАӘ (6,8%) ... 15) [19].
15 сурет. Облыс тұрғындарының ең көп баратын мемлекеттері (пайыз бойынша) [19]
Ескерту: Түркия - 93,6%, БАӘ - 2,3%, ... - 0,9%, ... - 2,7% ... ... ... ... көбейту мақсатында туристік ұйымның шетелге шығарған туристің саны елге келетін туристік азаматтар санымен теңесуі керек ... айла ... ... іске тек қана жекемешік турбизнес өкілдері ғана емес, сонымен қатар ... де ... ... ... ... ... ... келмегендіктен, қонақ үй сеторы дамымай отыр. 1997 жылғымен салыстырғанда ... үй саны 40 % ... 6-7 жыл ... 605 ... үй ... қалды. Егер 1999 жылы 205 қонақ үй жұмыс істеп, нөмірлік қор 15 ... ғана ... ... 2000 жылы Республикалық Статистика Агентігінің санағынща 159 қонақ үй ғана бары анықталды. Қазіргі таңда қонақ үйлердегі, турбазаладағы, кемпингтердегі сыйымдылық жүктеменің 35%-ын ... ... ... қонақ үйлер үлкен сұранысқа ие (екі және үш жұлдызды немесе үлкен және орташа қонақ үйлер), ... баға ... ... олар ТМД ... сондайақ отельдерден ұтылып отыр.
Қазақстанда әуе жолдары да жақсы дамыған, бірақ авиабилет бағасының қымбаттығы Қазақстанның туритік өнімбағасын үлкейтеді, ол сәйкесінше ... ... ... төмендетеді. деген болатын қазақстандық турфирмалар.
Кадрмен қамтамасыз ету әлі нашар. Қазіргі уақытта Қазақстанда мемлекеттік, жекеменшік, ... ... ... ... менеджерін дайындайтын 28 жоғары оқу орны бар деп саналады. Қазақстанның туристік потенциалы жайлы оқытушылардың жеткілікті дәрежеде білмеуімен және туристік ... ... ... аздығы нәтижесінде болашақ мамандар шынайы рыноктан қол үзіп қалады. Мысалы, Алматыда туристік ... 5-10 ... ... ... ... ішкі ... ... басты себебі мемлекет бұл іспен экономика саласы ретінде мемлекеттік дәрежеде айналыспағанын мойындауымыз керек. Бұл салаға көз қарас ... ... ... ... елге ... кіргізуімен қызу айналыса бастады. Бұған түрткі болған ел басының бұл саланы өте пайдалы екенін айтқан мәлімдемесі еді.
3.2 Халықаралық ... бар ... ... іске ... ... және туризм индустриясын бәсекеге қабілеттілігін кластерлік дамыту арқылы арттыру кластерлік буындар құру, ... ... іс- ... ... және іс - ... республикалық шебер - жоспар түрінде ұсынылған басым жоспарын ... ... ... жылдамдатуға көмектеседі.
Түрлі Еуропалық және Азиялық нарықтардағы ахуалды зердделу нәтижесінде мынадай қорытынды жасауға болады:
Тұтастай алғанда ... ... және ... айтқанда Қазақұстанның әлі де болса жаңа халықаралық туристік бағыттар бөлігінде белгісіз болып қалып отыр;
сөзі жиі ... ... әлі де ... ... ... жоқ;
Қазақстанның халықаралық туристік нарықта табысты айқындалуы үшін аталған мемлекеттік бағдарлама шеңберінде ... ... үш ... ... ... ... Ресей, Германия, Ұлыбритания, Оңтүстік Корея, Түркия, Қытай;
* Франция, Жапония;
* АҚШ, Азия, Тынық мұхит ... ... ... ... Азия мен ... жаңа ірі тартымды туристік нысан ретінде алға ілгерлету стратегиясын әзірлеу қажет [8-14].
Экономиканың өсімен қамтамасыз етудің жаңа бағыттарын қалыптастыру мен ... ... ... кең ... ... ... ... шеңберінде маңызды мән мынанадай жобаларды іске асыруға беріледі:
* Алматы қаласын және Алматы ... ... бас ... мен ... ... құру мен дамытудың шебер - жоспарлары шеңберінде алматы қаласы мен Алматы облысында туризм мен спорт инфрақұрылымын дамыту үшін ... ... ... ... Лэнд Парк және ... ... бойынша туризм және ойын-сауық индустриясының құрылысын қамтамасыз ету үшін ... - ... ... мен ... - ... құжжаттама әзірлеу;
Ілеспелі қызмет көрсетулер саласын қалыптастыру мақсатында халықаралық шекаралық ынтымақтастық орталығы АҚ жанындағы ... ... үшін ... жасау.
* Астана қаласын және Ақмола облысын дамыту:
Шучинск - Бұрабай курорттық аймақтағы ойын - ... ... ... ... ... көрсетулер саласын дамыту үшін жағдайлар жасау. Бұрабай ... ... ... ... ... ... дамыту.
* Жібек Жолы бойында туризмді дамыту:
Тек қана мәдени құндылықтарын басымдық танытатын Өзбекстанменг салыстырғанда Қазақстанның бәсекелік ... ... ... ... ... ... ... ландшафттары мен эндемикалық флора және фаунамен және көшпелілірдің тарихи - мәдени мұрасымен, әрі көне қалалар халықтарының ... ... ... ... ... ... келуінде.
Аталған жобаны іске асыру үшін мыналар жоспарланып отыр:
халықаралық туристік поезын ұйымдастыру жөніндегі жобаның екінші кезеңің ... - ... ... бойынша жүзеге асыру жөнінде мемелекетаралық келіссөздер жүршізу және бағдарды Қытайдың Шынжан - ... ... ... арқылы 2008 жылдың аяғына қарай Пекин қаласына дейін ұзартуды қамтитын үшінші кезеңін іске асыруға дайындау;
және шекара пунктерінен оңтүстік ... ... ... ... дейін жол бойы инфрақұрылымының нысандарын көрсете отырып жол каратсын жасау;
Түркістан қаласында, оның ... БҰҰ, ДТҰ мен ... - ның ... ... ... жобасын шеңберінде қонақ үйлер мен керуен - сарайлар желісін салу және оларды дамыту.
* Каспий теңізінде ... және ... ... дамыту:
Жобаны іске асру мақсатында мыналар жоспарланып отыр:
Каспий теңізі ... ... ... ... ... және оны ... үшін жағдайлар жасау.
Қазақстан-ғаламшардың бірінші ғарыш айлағы жобаның шеңберінде Байқоныр қаласында ғарыш туризмін дамыту үшін жағдайлар жасау. ... іске ... үшін 2008 ... ... ... жаңа ... ... отырып Байқоныр қаласының маңында ойын-сауық индустриясы бар туристік кешен құрылысын салу жөніндегі мәселелерді пысықтауды көздейді [20].
* ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ІШКІ ТУРИЗМНІҢ ... ... ... негізгі бағыттары
Мақсаттарымен міндеттерге сәйкес туристік саланы дамытудың ... ... ... белгіленеді:
Туристік қызметті мемлекеттік реттеу. Туризмдегі мемлекеттік реттеу жүйесін жетілдіру туристік қызметті жүзеге асырудың өзгерген ... -- ... ... ... ... ... қағидаттарына және міндеттеріне сай жаңа көзқарастарды талап етеді. Бүгінгі таңда атқарушы билік органдарымен туризм саласында әрекет ететін ұйымдардың арасындағы өзара ... ... ... ролін арттыру қажет. Саланы орталықтандырып басқару Қазақстан Республикасының Туризм және спорт ... ... ... [25].
Туризмді кешенді дамытудың табысты іске асырылуын қамтамасыз ету саланы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта, саланы мемлекеттік реттеу мынадай шараларды жүзеге асыруға бағытталуға тиіс:
* ... және ... ... туризмді дамыту саясаты мен жоспарлауды үйлестіру;
* Туристік индустрия саласындағы қарым-қатынасты ретке келтірумен жетілдіруге бағытталған заңнамалық және нормативтік құқықтық ... ... ... ... туристік өнімнің ажырамас бөлігі ретінде туристерді қорғауды және олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
* ... және ... ... жетілдіру;
* Білім және оқу стандарттарын қоса алғанда, ... ... ... ... ... ... ... мүдделі министрліктер мен ведомстволар, сондай-ақ мемлекеттік және жеке секторлар ... ... ... ... ... ... Туризмді дамытудың нақты аудандарында жерді пайдалануды және құрылыс салу нормаларын қолдануды бақылау;
* Тарифтерді, туристік ұйымдардың, тасымалдау-шылардың қызметін ... ... ... сапасын және қызмет көрсетудің стандарттарын бақылау;
* Ел беделін қалыптастыру, қазақстандық туристік өнімнің маркетинг және ... ... ... ... ... оның ... ... көрмелерді және басқа іс-шараларды ұйымдастыру;
* Халық арасында туризм құндылықтарын және қоршаған ортаны қорғауды насихаттау;
* Халықтың түрлі әлеуметтік-демографиялық санаттарымен топтары ... ... ... ... үшін ... ... жасау;
* Визалық және кедендік рәсімдерді барынша оңайлату:
* Мемлекеттің туристік көрнекті орындарын құру және ... ... ... аса ... ... ... жасау.
Туризм инфрақұрылымын дамыту. Республикада жүзеге асырылып жатқан ... ... ... реформалау туризмді және оның инфрақұрылымын толық қамти қойған жоқ. Туризмнің материалдық базасының нашарлығынан Қазақстан жыл сайын миллиондаған долларды жоғалтуда, бұл ... ... ... ... ... ... және ... инвесторлар қаражатын тартуды қажет етеді.
Ұлттық туристік өнім ерекшелігін ескеріп, тұрақты туристер ағынын қамтамасыз етуге ... ... ... ... дамыту үшін:
* Жалпы пайдалану және туристік мүқтажды қанағаттандыру үшін жол-көлік инфрақұрылымын дамыту;
* Ілеспе инфрақұрылымды: қолданыстағы және ықтимал туристік ... ... ... ... ... және катты қалдықтарды жою жүйесін, телекоммуникацияларды дамыту;
* Туристік кешендерді, этнографиялық мүражай-ларды және демалыс аймақтарын құру;
* Тарихи-мәдени және ... ... ... ... және ... ... бойы ... ескере отырып, туристік обьектілер жобаларын, оның ішінде орташа және шағын орналастыру құралдарын ... және ... салу ... ... ... ... ... туристік өнім және оны дамытудың әлеуметіне сәйкес маркетинг стратегиясын әзірлеу қажеттілігі бар.
Маркетинг стратегиясын іске асыру мақсатында мемлекет мынадай ... ... ... Сапалы туристік қызмет көрсетуді ұсынатын туристік орталық ретінде ... ... ... ... ... ... ... пікір қалыптастыру;
* Қазақстанды ерекшелейтін сипаттамаларға және артықшылықтарға негізделген маркетингтік іс-шараларды әзірлеу және жүзеге асыру;
* Қосымша мүмкіндіктер бере ... ... ... ... ... туристерді тарту;
* Жеке сектордың маркетингтік жұмысына қолдау көрсету;
* Германия, АҚШ, ... ... ... Қытай, Жапония және тағы басқа туристер ағынының дәстүрлі нарықтарына ұлттық ... ... ... ... ... жаңа ... ... бағытталған зерттеулер жүргізу;
* Ел аумағында орналасқан көрнекті туристік ... мен ... ... ... ... ... жылжыту;
* Ғылыми негізделген өткізу элеуетін ескере отырып, республика аумақтарына туристік ағынның теңдестіре бөлінуін қамтамасыз ету;
* Жыл ішінде туристік инфрақұрылымның бірқалыпты ... ... ... ... ... және ... тэсілдерді қолдану арқылы туризмнің маусымдық жылжытылуын күшейту;
* Ұлттық, туристік ... ... жаңа ... ... ... ... тұрақты сипатын насихаттау қажет. Қазақстанның туристік бейнесін қалыптастыру жерлері Ұлы Жібек жолының учаскесінде сан алуан ... ... ... ... ... ретінде Қытай мен Еуропаны жалғастырып жатқандығына қарамастан, Қазақстан әлі де болса, ... ... ... ... ... бола қойған жоқ.
Қазақстанның тартымды туристік беделін құру тиісті кең ауқымды шаралар кешенін әзірлеуді талап етеді.
Беделді ... ... ... Қазақстанның туристік фирмаларымен агенттіктерінің халықаралық туристік көрмелерге, жәрмеңкелер мен конференцияларға, оның ішінде ДТҰ тарапынан өткізілетіндеріне ... ... ... республикасының аумағында осыған ұқсас іс-шаралар ұйымдастыру болуға тиіс. Қазақстанды Еуразияның қоғамдық және мәдени қүбылыстар орталығына ... ... ... ... ... дамытудың маңызы бар.
Туризмдегі халықаралық ынтымақтастық ЮНЕСКО және ДТҰ-ның Ұлы Жібек жолына ... ... ... іске ... ... шет ... екіжақты және көп жақты келісімдер жасасу арқылы жүзеге асырылады.
Елдің туристік беделін қалыптастыруда республика аймақтарында және шет ... ... ... ... ... да ... рөл атқарады.
Туристік ұйымдар мен Қазақстан Республикасының шет елдердегі дипломатиялық өкілдіктерінің өзара бірлескен ... ... ... ... ... ... аудару керек. Елдің туристік элеуетін жарнамалауда ұлттық авиатасымалдаушы мен ... да ... ... ... ... ... ... Қазақстан туралы сапасы жоғары полиграфиялық және аудиобейне жарнама материалдарын шығару және белсенді түрде тарату ... ... ... ... өлкетану жарияланымдары, жарнама баспа қызмет, оның ішінде туристік фирмалар мен қонақ үйлердің жарнама-баспа қызметі өз ... ... Жаңа ... ... ... оның ішінде Интернет жүйесінде Қазақстанның туристік фирмаларының WEB-сайттарын құруға айрықша мән беру ... ... ... ... ... агенттіктері мен бұқаралық ақпарат құралдары өкілдеріне арнап Қазақстан бойынша танысу саяхаттарын ұйымдастырудың тиімділігі мол болады.
Қолайлы туристік беделді ... ... ... дәрежеде әртүрлі мәдени, спорттық және туристік іс-шаралар өткізу ықпал етеді.
Қазақстанның туристік беделін қалыптастыруда есепке алудың компьютерлендірген бірыңғай ... іске қоса ... ... аумағына шетелдік азаматтардың кіруі, шығуы мен болуы тәртібін, визалық және кедендік рәсімдерді оңайлатудың зор мәні бар.
Сондай-ақ, қонақжай республика беделін ... ... жиі ... орындарға қазақша, орысша мәтіндеріне латын транскрипциясымен қосаберілген ақпараттық таблолар мен жазбалардың жасалуы мен орнатылуы өз септігін тигізеді.
Елде халықаралық туризмді одан әрі ... ... ... ... ... ... туристік рыноктағы түсау кесерін өткізу жөніндегі жұмысты күшейту ... ... ... 2000 ... 26 ... №1604 ... бекітілген Қазақстанның туристік беделін қалыптастыру жөніндегі 2000-2003 жылдарға ... ... ... іске ... ... Оған ... туристер тарту жөніндегі көпжақты қызмет және халықаралық туристік рынок жүйесіндегі елді интеграциялау кіреді.
Туристердің ... ... ету. ... туризмді дамытуға, ең алдымен келушілер ағынын көбейтуге немесе азайтуға әсер ететін басты фактор.
Туристің қауіпсіздігі мемлекет саясатына, турфирмалар қабылдайтын ... ... ... жеке ... ... тікелей байланысты.
Тұтынушыға туристік сапар барысында қорғау мен қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... беру оған ... ... да ... мен ... ... бірге қауіпсіздік пен сапа баға тұрғысынан алып қарағанда, маңызды әлемент болып саналатын және салыстыруға тұрарлық ... ... ... ... ретінде үғынуға көмектеседі.
Мемлекеттік органдардуристік ұйымдар мен халықаралық ұйымдар саяхатшылардың денсаулығы үшін қауіп тудыратын табиғи апаттар, әлеуметік тәртіпсіздіктер, террорлық әрекеттер, көлік ... ... ... ... және ... ... ... туризмге ықтимал қауіптер туралы ақпарат береді [25-26].
Кадрлар ... мен ... ... ету. ... ... ... және ... едәуір дәрежеде осы салада жұмыс істейтін кадрлардың сапасына байланысты болатын қызмет - туризмде адамдар ... ... ... ... ... ... туристік салаға сәйкес кадрлар элеуетін қалыптастыру үшін:
Жаңа буындағы мамандығы бойынша жоғары кәсіптік білімнің мемлекеттік стандартын әзірлеу;
Туристік кадрларды ... ... ... ... оқу ... ... қызметтің әртүрлі қажетілігі мен даму деңгейін ескере отырып, мамандануын анықтау;
Мамандарды оқытуда олардың отандық туристік ресурстарды игеруіне, ... ... ... жаңа ақпараттык технологияларды, білуіне тілдік дайындауға негізінен иек арту;
Орта арнаулы оқу орындарында бірінші деңгейдегі туристік ... ... ... ... ... оқу орындарында туристік сыныптар, секциялар мен үйірмелер құруға көмектесу;
Бүдан бүрын таратылған балалар мен жас өспірімдер туризмінің республикалық және ... ... ... ... келтіру;
Ұлы Жібек жолының (1700 км) қазақстандық учаскесіндегі туристік-рекреациялық қорларды қайта жаңғыртуға және тугендеуге, зерттеу жұмыстарына ерекше назар аудару қажет.
Қазіргі заманғы ... ... құру ... ... ... ... ... дамуының құрылымын, тетігі мен заңдылықтарын ғылыми тұрғыда зерделемейінше, сондай-ақ саланы дамытудың ғылыми қамтамасыз ету жүйесін құрамайынша мүмкін болмайды. Дегенмен, ... бұл ... ... ... ... үшін әлі ... игерілмеген күйінде қалып отыр.
Әлі күнге дейін ұлттық экономика теориясына туризм халық шаруашылығының ... ... және ... жағынан талданатын пән ретінде қарастырылмайды. Сол себепті республикада аталған тақырып бойынша ғылыми әдебиет аз шығарылады. Бүған қоса, ... ... ... бері деген үғым елеулі табыс түсіретін экономика саласынан гөрі спортпен және денсаулықты нығайтумен жиі байланыстырылады.
Ең ... ... ... ... ... түгендеу және олардың мониторингі жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру қажет. Экономиканың саласы ретінде туризмді ғылыми қамтамасыз ету үшін оны ... және ... ... ... ... ... ... шешудің ықтимал шешімі ретінде туризмнің ғылыми-зерттеу институтын құру ұсынылады.
Қазақстан ... ... және ... ... ... аттестациялық комитетінің (ЖАҚ) ғылыми мамандықтары тізбесіне "Туризмнің құқықтық нргіздері", , жаңа ... ... ... ... пісіп жетілді. Бұл республикада ғалымдар контингентін құруға және ... ... ... мен ... ... мәселелері мен проблемаларының бүкіл кешенін ғылыми зертеумен қамтуға мүмкіндік береді.
ЖАК-тың номенклатурасындағы және Қазақстан Республикасы Білім және ... ... ... ... ... ... қажет, бұл ғылыми зерттеулер жүргізу және осындай зерттеулер үшін ... ... ... ... ... ететін болады. Сондай-ақ, туристік мамандық пен мамандандыруды Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында туризмді дамытудың негізгі мақсаттарын, міндеттЬрін және басымдықты бағыттарын айқындайды. Алға ... ... іске ... және ... ... қол ... үшін Қазақстан Республикасында Туризмді дамытудың мемлекеттік бағдарламасын әзірлеу қажет.
4.2 Ішкі туризм - қазына байлығымыз
Қазақстанда ... ... және ... сыңды керемет орындар баршылық.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі туризм68 бет
Қазақстан Республикасы аумағындағы ішкі туризмді дамыту84 бет
Қазақстандағы ішкі туризмінің қазіргі жағдайы, перспективалары52 бет
Қостанай облысындағы ішкі туризм60 бет
Павлодар облысының туризм индустриясының даму үрдісі79 бет
Салық - әлеуметтік қамтамасыз етудің негізгі құралы22 бет
Экологиялық фактор туризм дамуына кері әсер ететін факторларының біреуі46 бет
Қазақстан Республикасында туристік қызмет индустриясын дамыту мәселелері23 бет
Қазақстан туризмінің дамуындағы көліктің маңызы83 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь