Қазіргі кезеңдегі ҚР салық жүйесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1 САЛЫҚТАР ЖӘНЕ САЛЫҚ ЖҮЙЕСІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ... ... ... ...8
1.1 Салық ұғымының әлеуметтік.экономикалық мәні және салық түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2 Салық жүйесі және салық салуды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САЛЫҚ ЖҮЙЕСІНДЕГІ РЕ.ФОРМАЛАР ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
2.1 Қазақстан Республикасының салық реформасының негізгі кезеңдері және салық реформасының қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
2.2 Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі тікелей салықтардың түсімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
2.3 Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жанама салықтардың түсімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .50

3САЛЫҚ РЕФОРМАЛАРЫ ЖӘНЕ САЛЫҚ САЛУ КЕЛЕШЕГІ ... ... ..62
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 67
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69
«Салық» ұғымы мен «салық жүйесі» ұғымы тығыз байланысты. Мемлекетте алынатын салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлем түрлерінің, оны құру мен алудың нысандары мен әдістерінің, принциптерінің, салық заңдары мен салыққа қатысты нормативті актілердің, салық қызметі органдарының жиынтығы мемлекеттің салық жүйесін құрайды.
Нарықтық экономиканың даму жолын таңдаған кез-келген мемлекеттің шынайы тәуелсіздігі мен егемендігі үшін мықты әрі тұрақты қаржылық негіздің болуы міндетті. Ал салықтар мемлекет бюджетінің кіріс бөлігінің қайнар көзі болып қана қоймай, материалдық, экономикалық және құқықтық категория ретінде қарама-қайшылығы мол, күрделі құбылыс, әрі тауар өндірісінің барысына тікелей ықпал ететін және мемлекеттің экономикалық дамуының маңызды факторы болып табылады.
1. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы. Жетісу №26, 2006 жыл 4 наурыз, 1-2 бб.
2. Ермекбаева Б.Ж., «Салықтар және салық салу»,- Алматы: «Қазақ Университеті», 2003, 5-6 бб.
3. Ілиясов Н.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы»- Алматы: 2005, 208-211 бб.
4. Шеденов Ө.Қ., Байжомартов Ө.С., Комягин Б.И. «Жалпы экономикалық теория»,- Оқулық. Алматы: 2002, 17-21 бб.
5. Ілиясов Ң.Қ., Нұрлыбаев С. «Қаржы» Алматы 2005 ж.
6. Мамыров Н.Қ., Тлеужанова М.Ә. «Макроэкономика»,- Оқулық Алматы: Экономика, 2003, 392-395 бб.
7. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер» туралы Қазақстан Республикасының Салық Кодексі,- Алматы: 2004, 13-17 бб.
8. Худяков А.И., Бродский Г.М. «Теория налогообложения»,- Издательство норма – К Алматы: 2002, 6-12 бб.
9. проф.В.Д. Камаева «Экономическая теория»,- под редакцией д-р экономических наук, Москва, ИМПЭ: 1998, 47-49 бб.
10. Алданыш Нұрымов, «Налоги и финансы рыночной экономики»,- «Елорда» Астана: 2004, 89-92 бб.
11. Әубәкіров Я, Нәрібаев К. «Экономикалық теория негіздері»,- 1998,126-131 бб.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ 
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ... ... ЖӘНЕ ... ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ
кафедрасы

Протокол № ___ > 2013ж
Кафедра меңгерушісінің м.а.
______________ Мустафина А.К.

атты тақырыбында
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
050509 - ... ... курс ... ... Сaбитова М. ... күні ... ... ... доцент ... ... ... күні )
Норма бақылаушы: ... ... ... (қолы, күні )
Алматы 2013 ... ... ... ... УНИВЕРСИТЕТІ
ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ
КАФЕДРАСЫ
мамандығы
Сырттай оқу ... 3 курс ... ... кейін)
Сабитова Мадина

атты тақырыбында диплом жұмысын орындауға арналған
ТАПСЫРМА
қаңтарда 2013 ж. №4-268бұйрығымен ... ... ... ... ... бастапқы мәліметтері: жоғарғы басқарушы органдардың заңнамалық актілері, ҚР ... ... ... әр түрлі мемлекеттік құрылымдардың ақпараттары және ақпараттық жүйелер мәліметтері, Қазақстан Республикасының статистика бойынша агенттігінің статистикалық материалдары ... және ... ... ... ... ... ... сұрақтар тізімі немесе жұмыстың қысқаша мазмұны:
a) Салық түсінігінің мәнін ашу, оның нарықтық ... ... ... Салық жүйесі және салық салу үдерісінің ұйымдастырылуына талдау жасау;
б) Жанама және тікелей салық ... ... ... ... салық жүйесіндегі реформаларды тоқталып, салық жүйесінің даму кезеңдерін талдау;
г) Қазақстанның қазіргі ... ... ... ... Салық саясатының қызмет ету механизмін баяндау;
д) Салық жүйесін жетілдіру жолдарын ұсыну.
Диплом жұмысын дайындау
кестесі
Реттік №
Бөлімдер атауы, қарастырылатын сұрақтар тізімі
Ғылыми ... ... ... таңдау, оларды зерттеу мен өңдеу. Негізгі көздер бойынша библиография жасау.
2.
Диплом ... ... ... және оны ... ... ... жазу және оны тексеруге ұсыну.
4.
Практикалық материалдарды және т.б. жинақтау, жүйелеу және талдау.
5.
Қорытынды мен ... ... ... ... ... ... жұмысын қайта өңдеу (толықтыру). Аяқталған жұмысты кафедраға ұсыну.
7.
Рецензия мен пікірлермен танысу
8.
Рецензия мен пікірлерді ескере отырып, қорғауға ... ... ... күні ...
Кафедра меңгерушісі
м.а. ... ... ... ... ... ... ... ... Д.М. ... ... студент ... ... М. ... ... мен ... ... байланысты. Мемлекетте алынатын салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлем ... оны құру мен ... ... мен ... принциптерінің, салық заңдары мен салыққа қатысты нормативті актілердің, ... ... ... ... ... ... жүйесін құрайды.
Мемлекетке түсетін салықтардың, алымдардың, баждардың және басқа төлемдердің жиынтығы және олардың құрылуының формалары мен әдістерінің ... ... ... ... жұмысы тақырыбы қазіргі таңдағы ҚР салық жүйесінің дамуы үшін өзекті ... ... ... ... ... даму ... таңдаған кез-келген мемлекеттің шынайы тәуелсіздігі мен егемендігі үшін мықты әрі тұрақты қаржылық негіздің болуы міндетті. Ал, ... ... ... ... ... ... көзі болып қана қоймай, материалдық, экономикалық және құқықтық категория ретінде қарама-қайшылығы мол, күрделі құбылыс, әрі тауар ... ... ... ... ... және мемлекеттің экономикалық дамуының маңызды факторы болып табылады.
Осы жағдайды ескере ... ... ... ... ... - ... ... салық түрлерін, салық құрылымының реформалануын және салық салудың даму келешегін қарастырып, оны жетілдіру ... ... ... көздерін әзірлеп, теориялық тұрғыдан жан-жақты ашып көрсеткен.
Дипломдық жұмыстың бірінші тарауында салық ұғымының теориялық негіздері зерттеліп, салық жүйесі мен салық ... ... ... қызметі, қағидалары, міндеттері мен мақсаты, ұйымдастырылуы мен құрылу үлгісін анықтап көрсетеді.
Дипломдық жұмыстың екінші ... ... ... ... ... ... ... негізгі реформаларға тоқталып, еліміздің салық жүйесіндегі реформалардың кемшіліктері мен артықшылықтарының айқын көрсеткен. Сонымен қатар, Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... салық салу жүйесінің даму болашағына бірқатар болжаулар ... ... ... әрі жетілдірудің негізгі бағыттары бойынша ұсыныстар әзірленген.
Қортытындыда дипломдық жұмыстың нәтижесі негізінде әзірленген тұжырымдар мен ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ұғымының әлеуметтік-экономикалық мәні және салық ... ... ... және ... салуды ұйымдастыру.....................................19
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САЛЫҚ ЖҮЙЕСІНДЕГІ РЕ-ФОРМАЛАР ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ........................................28
* Қазақстан Республикасының салық реформасының негізгі ... және ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі тікелей салықтардың түсімі.............................................................................................................33
* Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жанама салықтардың түсімі.............................................................................................................50
3 САЛЫҚ РЕФОРМАЛАРЫ ЖӘНЕ САЛЫҚ САЛУ КЕЛЕШЕГІ..........62
ҚОРЫТЫНДЫ....................................................................................................67
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... мен ... ... байланысты. Мемлекетте алынатын салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлем түрлерінің, оны құру мен алудың нысандары мен ... ... ... ... мен ... ... нормативті актілердің, салық қызметі органдарының жиынтығы мемлекеттің салық жүйесін құрайды.
Нарықтық экономиканың даму жолын таңдаған кез-келген мемлекеттің шынайы тәуелсіздігі мен егемендігі үшін ... әрі ... ... ... болуы міндетті. Ал салықтар мемлекет бюджетінің кіріс бөлігінің қайнар көзі ... қана ... ... ... және ... ... ретінде қарама-қайшылығы мол, күрделі құбылыс, әрі тауар өндірісінің барысына тікелей ... ... және ... ... ... маңызды факторы болып табылады.
Мемлекеттегі қолданылып жүрген салықтардың жиынтығы, салықтық ... ... ... және ... ... ... ... жүйесін құрайды. Салықтардың және бүтіндей салықтық жүйенің тиімділігіне қол жеткізу мемлекеттің экономикалық дамуы мен өркендеуінің сенімді арқауы болады.
Экономикалық ... ... ... ... ... және ... құрылымдардың қызметін қаржылай қамтамасыз етуге байланысты әр ... ... ... пен салық төлеуші арасындағы, әр түрлі салық төлеушілер арасындағы, сондай-ақ оған тікелей қатысушы заңды және жеке тұлғалар арасындағы күрделі өзара ... ... ... жиынтығын құрайды.
Салық жүйесіне қажетті негізгі талаптар мыналар:
* салық құрамы дәл анықталуы қажет. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... мазмұндалуы керек;
* салық жүйесі салық төлеушілер үшін салықтан жалтару тиімсіз болатындай етіп жасалуы тиіс;
* ... ... ... Бұл әсіресе, салықтың дұрыс төленуі үшін бақылауды жүзеге асыруда маңызды;
* салық жүйесі салық төлеушінің өз ... ... ... ... етуі ... ... жүйесі мемлекеттің қаржы көздерін жасақтаудың ең негізгі құралы болуымен қатар, ел экономикасын қайта құруға, өндірістің ұлғайып, дамуына және ... ... ... ... ... ... ... категориялардың ішінде маңызды орын алатын - салық. Салықтың көмегімен мемлекет нарықтық экономикаға қатыса алады. Нарықтық қатынас ... ... ... өту ... ... жүйесі ең маңызды экономикалық реттеушінің бірі болып табылады.Мемлекет ... ... ... ... ... ... кең ... қолданады. Салықтар да салық жүйесі секілді нарықтық жағдайдағы экономиканы реттеуші күшті құрал болып саналады. Халық шаруашылығының тиімді қызмет жасауы салық салу ... ... ... ... тәуелді. Елбасының Қазақстан халқына Жолдауында тиімді осы заманғы мемлекеттік қызмет пен мемлекеттік басқару ... құру ... ... ... бірі ... айқындалады.Көптеген мемлекеттердің әлеуметтік-экономикалық даму жолдары мыналармен түсіндіріледі: мемлекеттік басқарудың жетістігі ... ... қиын ... ... ... ... бұл ... барлық уақытта басты құрал болып салық саналады. Осыдан ... салу ... мен ... одан әрі ... жету ... салық қызметшісі және талдау жасаушы мамандары көңіл аударуда.
Дипломдық жұмысты орындаудағы ... ... - ... ... салық түрлері және салық жүйесінің реформасының дамуын, салық құрылымының реформалануын және салық салудың даму келешектерін қарастырып ... ... ... ... ... ... келесі тапсырмалар қойылып, олардың шешу жолдарын қарастыру:
* Салық реформасының негізгі этаптары ... ... ...
* ... ... реформалануы.
Дипломдық жұмыстың міндеттері - салық түсінігінің мәнін ашу, оның нарықтық жүйедегі рөлін қарастыру, жанама және тікелей ... ... ... ... ... ... ... реформаларға талдау жасау және оны жетілдіру жолдарын саралау. ... және ... ... ету ... ... жұмысқа Қазақстан Республикасының салық жүйесінің қызметін реттейтін заңды және нормативтік актілер, Қазақстан ... ... ... агенттігінің статистикалық материалдары қолданылады.Жұмыстың құрылымы кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 САЛЫҚТАР ЖӘНЕ ... ... ...
+ Салық ұғымының әлеуметтік-экономикалық мәні және салық ... ... ... - бұл ... ... ... заң ... белгілеген, белгілі бір мөлшерде және мерзімде бюджетке төленетін қайтарусыз және өтеусіз сипаттағы міндетті ақшалай төлемдер. ... ... мәні ... ... ... мен ... ... асыру үшін мемлекет жұмылдыратын ұлттық табыстың бір бөлігі ... ... ... ... ... категориясы болып табылады, олар мемлекетпен бірге ... ... және ... өмір ... ... ... болып саналады. Салықтар барлық елдерде, олардың ... ... мен ... ... ... ұлттық табысты қайта бөлудің басты қаржылық кұралы, мемлекеттің кірістерін және бюджеттің кірістерін қалыптастырудың шешуші көзі болып ... ... ... экономикалық мазмұны нақты түрде көрінеді, ал салықтардың әлеуметтік-экономикалық ... ... ... мен рөлі ... экономикалық кұрылысымен, мемлекеттің табиғатымен және функцияларымен айқындалады. Адамзат дамуының ... ... ... ... ... мен ... ... жетілдірілді, мемлекеттің кажеттіліктері мен сұрау салуына бейімделді. Салықтар тауар-ақшалай қатынастардың ахуалына әсер ете ... ... ... ... ... ... Бұл ... Маркске сол кездегі капиталистік қоғам салықтарының мәнін былайша білдіруге негіздеме берді: ; одан ары: . Мемлекет ... ... ... ... ... жүйесінің қайта құрылуымен, жаңаруымен қабаттаса жүреді. Салықтар ... ... ... ... заңи және жеке ... ... міндеттілігін білдіреді. Белгілі философ Фрэнсис Бэкон салықтарды төлеу - әрбір азаматтың қасиетті борышы деген еді. Қазақстан Республикасы Конституциясының 35-інші ... ... ... белгіленген салықтарды, алымдарды және өзге міндетті төлемдерді төлеу әркімнің борышы, әрі ... ... ... - деп жазылған. Қайта бөлудің тетігі бола отырып, салықтар бөлу ... ... ... ... және экономикалық субъектілер қызметін ынталандыруды немесе тежеуді талап етеді.Мемлекет қаншама ғасыр өмір сүрсе, салықтар ... ... өмір ... және ... ... ... ... салудың кағидаттары мен әдістерін, яғни салық төлеушілер салық төлеу үшін, ал казына көптен-көп кіріс алу үшін салық ... ... ... ... ... ... ... жүктемесін (салық ауыртпалығын) ... екі ... ... ... ... ... (төлем қабілеттілігі) қағидасы. ... ... ... ... ... ... алатын пайдаларға үйлесімді түрде төлеуі тиіс, яғни кімде-кім едәуір пайда алған болса, осы пайданы жасауды қаржыландыруға қажетті ... ... тиіс деп ... ... кім ... жолдарды пайдаланғысы келсе, ол бұл жолдарды қолдап, ұстауға жұмсалынған шығындарды төлеуі тиіс.Сонымен бірге бұл ... ... ... белгілі бір киыншылықтармен байланысты: мемлекеттің ұлттық қорғанысқа, ақысыз денсаулыққа, білім беруге және т.б. жұмсаған шығындарынан ... ... ... іс ... ... жеке ... және ... мөлшерде алатынын дәл анықтау мүмкін емес. Оның ... бұл ... ... онда тұрмысы төмендерге, жұмыссыздарға олардың жәрдемақыларын төлеуді қаржыландыру үшін салық салу қажет болар еді, ... ... ... болмайды. ... ... ... ... үшін ... ... етіп ... салық салынуы тиіс, яғни салық ауыртпалығы нақты табыс пен әл-ауқатка ... ... ... Бұл ... ... ... ... табыстары бар жекелеген адамдар, кәсіпкерлер және кәсіпорындар табыстары аздарға қарағанда ... ... ... ... ... ... ... төлейді. Сөйтіп, салықтарға ұшырататын табыстар алу кезіндегі нұқсанды теңгеру үшін алынатын табыстардың ... ... ... бөліну мүмкіндігі қарастырылады, яғни бұл тұжырымдамаға сәйкес заңи және жеке ... ... ... тура ... ... салықтар төлеулері тиіс. Сән-салтанат заттарына жұмсалатын қажетті шығыстардан төленетін ... пен ең ... ... ... болжамды шығыстардан ұсталатын салықтың арасында айырма болатындықтан, әрине, бұл тұжырымдама үлкен ұтымдылығымен және ... ... бұл ... да енгізгенде іс жүзінде ең алдымен тұлғаның салықтарды төлеу мүмкіндігін өлшеуге катаң ғылыми ... ... ... белгілі бір проблемалар пайда болады. Тек орташа ... ғана ... ... ... ететіндігі анық, яғни бірінші кезекте өзінің табыстарын ең қажетті тауарлар мен қызметтерге, тек сонан кейін онша маңызды емес ... ... ... ... ... жоғары мөлшерлемесі кезінде (50%-дан жоғары) жалпы фирмалар мен халықтың іскерлік белсенділігі шұғыл төмендейтіндігі белгілі. Мұны профессор А. Лаффер бас ... ... ... ... ... ... тырысып бақты. А. Лаффер бюджетке түсетін салықтар сомасының ... ... ... ... ... ( деп ... ... және төлем қабілеттілігіне салық салудың кағидаттарын пайдалану салық мөлшерлемелерін белгілеуге және ... ... ... ... өзгеруіне саяды. ... ... және ... ... ... ... ... қажет салық салудың төрт негіз қалаушы (классикалық болған) кағидаттарын тұжырымдаған еді, олар мыналар:1) салық салу төлеушінің әрқайсысының ... ... ... тиіс ... қағидаты);2) салықтың мөлшері мен оны төлеу мерзімі алдын ала және дәл ... ... ... кағидаты);3) әрбір салық салық төлеуші үшін неғұрлым қолайлы уақытта және әдіспен алынуы тиіс ... ... ... алудың шығындары өте аз болуы тиіс (үнем кағидаты). ... ... ... төлеудің тәсілі салық төлеушінің ұғуы үшін түсінікті болуы тиіс, ал салық объектінің қос салық салудан корғанышы ... ... Бұл ... ... салық салудағы зорлық-зомбылықты жоқ етті, бұл үдеріске регламенттеуді енгізді және А.Смитке деп қорытынды жасауға мүмкіндік берді. Салық ... ... даму ... ... тұжырымдамалары нақтыланды, толықтырылды. Салық бюджетке төленетін міндетті төлем болып саналатын ... ал ... салу ... ... ... ... бекіту, есептеу және төлеу тәртібіндегі мемлекеттің жалпы ережесін қарастырады. Мемлекеттің тиімді салық салу процесін жүзеге ... үшін ... ... бар. ... ... ... - бұл принциптің мәні мынада, яғни мемлекет өзінің күнделікті сұранысына байланысты салық ставкасын ... ... ... ... ... ... ... кодексімен басқару принципі былайша өрнектеледі, яғни салық төлеу бойынша міндетті осы салықтар салық кодексімен қарастырылған ... ғана ... ... Салық салудың шындық принципі болып салық салудың экономикалық принципі табылады. Салық ... ... ... ... ... адам өз табысына сай мемлекетті қолдауға қатысуы қажет. ... ... ... принципіне сәйкес, салық жинау ең ... ... ... ... ... ... ... ережелері салықкодексінде белгіленген салық салу принцтеріне қайшы ... ... ... ... ... ... салық салудың бірнеше қағидаларына негізделеді, атап айтқанда.
* бірінші, салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеудің ... ... ... ... айқындылығы,
* үшінші, салық салудың әділдігі,
* төртінші, салық жүйесінің біртұтастығы,
* бесінші, салық заңдарының жариялылығы принциптері.
* Салық салудың міндеттілік ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін толық көлемде және белгіленген мерзімдерде орындауға міндетті болуы тиіс. Бұл әрбір Қазақстандық азаматтардың негізі борышы, парызы ... ... ... салушылардың айқындық принципі. Қазақстан Республикасының салықтары және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдері. Әрбір салық төлеуші үшін ... ... ... салу ... ... ... ... міндеттемелерін туындауының, орындалуының және тоқтатылуының барлық негіздері мен тәртібі салық заңдарында ... ... ... әділдік принципі. Қазақстан Республикасының салық салу жалпыға бірдей және міндетті болып табылады. Кез келген салық төлеуші үшін салық салу ... ... ... ... қажет. Жеке сипаттағы салық жеңілдіктерін беруге тыйым салынады.
* Салық жүйесінің біртұтастық принципі. Қазақстан ... ... ... ... ... ... аумағында барлық салық төлеушілерге қатысты біртұтас болып табылады.
* Салық заңдарының жариялылық принципі. Салық салу мәселелерін ... ... ... ... ресми басылымдарда міндетті түрде жариялануға тиіс. Салық және бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдер айқын болуға ... ... ... ... салық төлеушінің салықтық міндеттемесі туындауының, орындалуының және тоқтатылуының барлық негіздері мен ... ... ... ... ... ... және ... бойынша міндетін салық заңнамасында белгілеуді білдіреді.
Қазақстанның салық жүйесі оның бүкіл аумағында барлық салық ... ... ... қатысты бірыңғай болып табылады. Салық салу мәселелерін реттейтін нормативтік құқықтық актілер ресми ... ... ... ... ... Мемлекетке түсетін салықтық түсімдердің сипатты ерекшелігі олардың сан алуан қоғамдық қажеттерге кейін иесіз пайдаланылуы болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... белгілейтін түрлі міндетті мақсатты жарналардан, төлем аударымдарынан айырмашылығы болады; ... ... ... ... ... ... аударымдар, арнаулы қорларға төленетін жарналар мен аударымдар, соның ішінде өнімнің, жұмыстардың және қызметтердің өзіндік құнынан, ... ... ... ақы ... ... амортизациядан және басқа көздерден есептелетін бюджеттен тыс қорлар жатады. ... мәні ... ... ... ... ... ... тұрғысынан салық қосалқы категория болып табылады, сондықтан қаржыларға қатысты салықтардың функцияларын қаржылардың ... ... ... ... ... ретінде қарастыруды ескерген жөн. Осыларға сәйкес қазіргі кезде салықтар фискалдық, реттеуші және қайта бөлу сияқты негізгі үш ... ... ... ... осы ... ... ішкі белгілері мен өзіндік ерекшеліктерін білдіреді. ... ... - ... ... тән ... және ... функция. Оның көмегімен бюджеттік қор қалыптасады, мұның өзі салықтардың қоғамдық міндеттерін арттыра түседі. Өйткені салықтар мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... әлеуметтік-мәдени шараларды жүзеге асыруды камтамасыз етеді. Тауар-ақшалай қатынастардың, өндірістің дамуына карай бұл функция мемлекетке ақшалай табыстардың әрдайым көбейіп ... ... ... ... ... функциясы мемлекеттің экономикалық кызметінің ұлғаюымен байланысты пайда болады. Ол ұлттық шаруашылықтың дамуына қабылданатын бағдарламаларға сәйкес ықпал ... Бұл ... ... ... таңдау, олардың мөлшерлемелерінің, алу әдістерінің өзгеруі, жеңілдіктер мен шегерімдер пайдаланылады. Бұл ... ... ... ... ... мен үйлесіміне, қорлану мен тұтыну көлеміне ықпал етеді. Сөйтіп, соңғы жылдары Қазақстан үшін салықтық және ... ... ... ... үлес ... ... ... отыр, бұл олардың жеткіліксіз жиналымдығымен - салық ... ... ... Қайта бөлгіштік функция арқылы түрлі субъектілер табысының бір ... ... ... ... Бұл ... ... ауқымы жалпы ұлттық өнімде салықтардың алатын үлесі арқылы анықталады; ол ұлттық табыстың ... ... ... бұл үлес 2011 жылы - 16,6%- дан, 2О12 жылы ... ... ... қаржыларға сияқты салықтарға да бақылау функциясы тән, ол қаржылық көрсеткіштерді сандық ... ... ... ... ... салықтық төлемдерді төлеудің дұрыстығы мен уақыттылығын тексеруді қамтамасыз етуге жағдай жасайды. Салықтардың аталған функциялары олардың әлеуметтік-экономикалық мәні мен ... ... аша ... ... қаржылық категория тұрғысынан салықтар қосалқы категория болып табылатындығын есте ұстаған жөн, ... ... ... ... ... қаржының бөлгіштік функциясының құрамдас қосалқы функциясы ретінде қарастырған жөн. Мемлекет салықтық саясатты - салық саласындағы ... ... ... онын ... ... ... және басқа мақсаттар мен міндеттеріне қарай әзірленген экономикалық саясатқа сәйкес жүргізеді. 2007 жылдан бастап салықтық ... ... ... секторларының әлуетін іске асыруға және жекеше кәсіпкерліктің еркін дамуына кедергі келтіретін әкімшілік рәсімдеуді оңайлатуға бағытталған. Сонымен ... ... құн ... ... ... 2008 жылы 13%-ға, 2009 жылы 12%-ға дейін төмендетілді; ең аз жалақыны шегерімге жатқыза отырып ... жеке ... үшін 10% ... жеке ... салығының тіркелген мөлшерлемесі енгізілді; шағын бизнес субъектілері үшін патент негізінде 2%-ға дейін арнаулы салық режимінде салық мөлшерлемесі төмендетілді, ... ... ... ... ... ... енгізілді. Бұдан басқа дивидендтерге, жинақтаушы сақтандыру саласында қызметін ... ... ... ... ... кірістеріне қос салық салу жойылды, корпоративтік табыс салығы бойынша аванстық төлемдерді есептеу механизмі жетілдірілді. Рыноктық қатынастардың калыптасуы жағдайларында салықтық ... ... ... ... орталықтандырылған қоғамдық қорлары арқылы халықтың нақты табыстарының едәуір бөлігін ... өзін ... ... ... болып табылады. Бұл еңбек белсенділігін күшейтуде экономикалық мүдделіліктің уәждемелік механизмі арқылы халықтың ... ... ... ... ... ... көбейтуге мүмкіндік жасайды. Салық жүйесі арқылы қоғамның еңбекке жарамсыз мүшелерін неғұрлым тиімді әрі сенімді қорғау қамтамасыз ... ... ... ... ... белгілері бойынша топтастырамыз немесе жіктейміз:
1) салық салу объектісіне байланысты;
2) қолданылуына қарай;
3) салық салу ... ... ... ... ... ... салу объектісін бағалау дәрежесіне қарай.
Салық салу объектісіне қарай салықтар тікелей және жанама салықтар болып ... ... ... ... ... ... немесе мүлікке салынады.
Тікелей салықтарға мына салықтар жатады:
* заңды және жеке тұлғалардың табысына салынатын салық;
* мүлік салығы;
* жер салығы;
* бағалы ... ... ... ... ... тура салықтар-бұл жеке адамдар мен заңды ұйымдардың табыстары мен мүлкіне ... ... ... салықтардың айырмашылығы-жеке салық салу әрбір салық төлеушінің жеке табысы мен мүлкін де, оның қаржы жағдайын да ескереді.
Жанама салықтар-баға немесе тарифке ... ... ... ... ... ... мен мүлкіне тікелей байланысты емес салықтар. Жанама салықтарға қосылған құнға ... ... ... ... ... ... сондай-ақ сыртқы экономикалық қызметтен түсетін түсімдер де (кеден баждары түріндегі, экспортқа және импортқа салынатын салық түріндегі кеден кірістері, ішкі рынокте ... ... ... мен ... фактуралық құнының айырмасы) жатады.
Жанама салықтар мемлекеттің фискалдық мүдделерін білдіреді. Оларды саналы қолдану баға белгілеудің процесіне жағымды ықпал жасауы және ... ... әсер етуі ... ... ... мәні салықтың тауар бағасына (немесе қызметтің тарифіне)қосылатындығында, кіріктілетіндігінде. Бұл жағдайда салықты тауардың (қызметтің) нақты тұтынушысы төлейді, ... ... мен ... ... тікелей байланыс болмайды.
Салықты алатын және оған билік жасайтын органға қарай орталық (жалпымемлекеттік) және жергілікті салықтарды ажыратады.
Пайдалану тәртібіне қарай ... ... ... және ... ... ... ... тиісті деңгейлердегі бюджеттерде шоғырландырылады және жалпымемлекеттік қажеттіліктерді қаржыландыруға пайдаланылады. Мақсатты (арнаулы)салықтардың ... ... ... және ... ... ... ... қаржы базасын құруға арналады.
Объектінің экономикалық белгілері бойынша табысқа салынатын ... және ... ... салықтар болып ажыратылады. Табысқа салынатын салықтар төлеушінің салық салынатын кез келген объектіден алған табыстарынан алынады. Тұтынуға салынатын салықтар-бұл тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... салықтар.
Бірінші жағдайда салықты есептеу мен оны алу, салық салу объектілерінің нақты табыстылығын ... ... ... (жер ... ... ... ... отырып, олардың тізімдемесі негізінде жүзеге асырылады.
Мағлұмдамада салық төлеушілер табыстың көлемін, қажетті жеңілдіктерді, шегерімдерді ... және ... ... ... ... Олар ... ... бойынша салық мағлұмдамасын есепті салық кезеңіне сәйкес тапсырып ... ... ... ... ... жеке ... ... көлік құралдарына салынатын салықты және жер салығын төлеушілер (арнаулы салық режімін қолданатын заңды ... ... ... ... олар ... ... ... салық кезеңінен кейінгі жылдың 31-інші наурызына дейін береді.
Жеке табыс салығы бойынша ... ... ... ... ... көзінен салық салынбайтын табыстары барлар;
* Тұрғын үй салу мен осындай құрылыс үшін құрылыс материялдарын сатып алуды қоспағанда ... ... 2000 ... есептік көрсеткіштен жоғары сомаға біржолғы ірі сатып алуды іске ... ... ... ... тыс ... ... ... жеке тұлғалар;
* Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерлердегі шетел ... ... ... бар жеке ... ... Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы заңнамалық актілеріне сәйкес мағлұмдама беру жөнінде міндеттеме жүктелген адамдар;
* Қазақстан Республикасы Парламентінің ... ... ... ... ... салық мағлұмдамасын табыс етудің белгіленген мерзіміне дейін жазбаша өтініш алған жағдайда ... ... ... ... мағлұмдамасын табыс ету мерзімін екі айдан аспайтын мерзімге ұзартуға хұқылы. Бірақ ... ... ... ... ұзарту салық төлеу мерзімін өзгертпейді.
Үшінші әдіс бойынша салық төлеуші жұмыс істейтін ұйымның, мекеменің ... одан ... ... алынған жерде есептеп, ұстайды (төлейді).
Төртінші әдіспен салық кәсіпкерлік қызметтің сан ... ... ... ... ... төленеді. Патент-арнаулы салық режимін қолдану құқығын куәландыратын және салық соммасының бюджетке төленгендігін растайтын құжат.
Салық есебінің екі ... ... ... ... ... ... ... табыстар мен шегерімдер жұмысты орындау, қызмет көрсету, мүлікті жөнелту мен кірістеу және ол ... ... ақы ... ... бастап есепке алынады.
Есептеу әдісі бойынша табыстар мен шегерімдер ақы төлеудің уақытына қарамастан жұмысты орындау, қызмет көрсету, тауарларды ... және ... алу ... тиеп ... ... бастап есепке алынады. Бұл әдіс салық службалары үшін қолайлырақ және оның Қазақстанның барлық төлеушілері ... ... ... үшін оның ... - ... ... ... тіпті уақытында төленбеген жағдайда да аударылуы тиіс, бұл айналым қаражаттарын оқшауландыруға ұрындырады.
Қазақстан Республикасының салық жүйесі салықтардың және ... ... ... қатынастарын реттейтін құқықтық нормаларды және салық службасының органдарын қамтиды.
Салықтың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің ... ... ... ... салықтар:
* корпоративтік табыс салығы;
* жеке табыс салығы;
* қосылған құн салығы;
* акциздер;
* экспортқа рента ... жер ... ... ... ... мен ...
* әлеуметтік салық;
* көлік құралы салығы;
* жер ...
* ... ...
* ойын ... ...
* ... салық;
* бірыңғай жер салығы;
2) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер:
* мемлекеттік баж;
* ...
* ... ...
* ... құралының Қазақстан Республикасы аумағымен жүргені үшін алым;
* аукционнан алынатын алым;
* жекелеген қызмет түрлерімен айналысу құқығы үшін ... ...
* ... және радио тарату ұйымдарына радиожиілік спектрін пайдалануға рұқсат беру үшін алым;
мыналар:
* жер учаскесін пайдаланғаны үшін;
* үстіңгі көздерден су ... ... ...
* ... ... эмиссия үшін;
* жануарлар әлемін пайдаланғаны үшін;
* орманды пайдаланғаны үшін;
* ... ... ... ... ... ... ... спектрін пайдаланғаны үшін;
* қалааралық және (немесе) халықаралық телефон байланысын, сондай-ақ ұялы ... ... ... кеме ... су ... пайдаланғаны үшін;
* сыртқы (көрінетін) жарнаманы орналастырғаны үшін төлемақылар қолданылады.
2009.16.11. № 200-ІV ҚР ... ... ... (2009 ж. 1 ... ... қолданысқа енгiзiлді)
Халықаралық шарттарды қолдану мақсаттары үшiн қосылған құн салығы, акциздер - жанама салықтар деп ... ... ... ... да міндетті төлемдердің сомасы Қазақстан Республикасының Бюджет кодексінде және республикалық бюджет туралы заңда айқындалған ... ... ... ... түседі.
Салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің ... Заң мен ... ... ... ... ... туралы заңда белгіленген тиісті бюджеттердің кірісіне түседі.
Салық жүйесі өзінің құрамына мемлекеттік салық службасының - Қаржы министрлігін, облыстардағы, ... ... және ... ... салық комиттеттерін қамтиды. Салық службасы органдары салық және ... ... ... да ... ... ... түсуін, міндетті зейнетақы жарналарының толық және дер кезінде аударылуын қамтамасыз ету жөніндегі, сондай-ақ салық төлеушілердің салықтық міндеттемелерін ... ... ... ... ... және ұғымдарын ажырата білген жөн: бірінші жағдайда-бұл экономикалық және қаржы категориясы, екіншісінде-экономикалық-құқықтық механизмді ... ... ... ... ... алу ... және алу) процесі.
Жанама салықтар - жоғарыда атап өткендей, баға ... ... ... ... ... ... олар салық төлеушінің табыстарына немесе мүлкіне тікелей байланысты ... ... ... ... ... мүдделерін білдіреді. Оларды саналы пайдалану баға белгілеу процесіне ... ... ... және тұтыну құрылымына әсер етуі мүмкін. Бұдан басқа, салық төлеушілер үшін табыстарға тура ... ... ... гөрі ... ... ... салудың өсуі жақсырақ. Сонымен бірге тұтынуға салынатын салықтар болып ... ... ... алынатын салықты, қосылған құнға салынатын салықты пайдаланудың көбірек артықшылығы болады, өйткені: олардан жалтарыну қиынырақ; олармен экономикалық ... аз ... олар ... деген ынталандырмаларды аз қысқартады; тапшылықтың жоқтығы жағдайында, ауыстырушы тауарға да тапшылықтың жоқтығын қоса олар ... ... ... ... ... ... жасырымдылығын қамтамасыз етеді және т.с.с.
Алайда тұтынуға салынатын салық өсуінің кемшіліктері де бар, бұл кемшіліктерге олардың инфляциялық және регресифтік ... ... ... Бірақ бұл салықтардың оң нәтижесі олардың теріс әсерін ... ... Егер баға ... ... ... бірге бюджет шығыстары да өсетін болса, онда бұл ... ... ... ... ... ... болады. Бұл әлеуметтік бағдарламаларды іске асыруға қаражаттар алуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... механизм кіріктірілетін болды.
Салық салу жүйесінде ортақ заңдылықтың болатының есте ... ... ... ... жағдайында,тұралаушылықты - өндірістегі, саудадағы және экономиканың басқа ... ... - ... ... тұтынысқа объективті қайта бағдарлау болады. Осы кезде мемлекеттің шығыстары мұндай жағдайда қысқармайды, тіпті кейде халықтың жұмыспен қамтылуының төмендеуінің нәтижесінде оны ... ... ... ... ... ... ... оның тіршілікті қамтамасыз ететін салаларын қолдауға жұмсалатын шығыстарды және басқа кезек күттірмейтін шығыстарды арттыру қажеттілігінен көбейеді. Сондықтан салық ауыртпалығын көп ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір теңестіруге жанама салықтардың өзіндік әлеуметтік бағыттылығы осында көрінеді. Дүниежүзілік тәжірибе ... ... ... ... ... ішіндегі ең маңыздысы 1992 жылы еңгізілген қосылған ... ... ... - ҚҚС ... табылады. Салық төлеуші мемлекетке оны төлеу нәтижесінде шеккен шығысының орнын бағаны көтеру жолымен толықтырады және салықты төлеуді сатып алушыға ... ... салу ... материялдық шығындарсыз өндірілген өнім (амортизациясы бар таза өнім) болып саналатын қосылған құн болып табылады: қосылған өнімге кешенді шығыстар, ... ... ... және ... бірқатар шығындар қамтылуы мүмкін. Демек, бұл салықтың ... - оның ... ... ... ... (өткізуден) түскен бүкіл түсім - ақша емес, тек салық салынатын айналым мен ... ... ... ... ... құн ... табылатындығында. ҚҚС дүние жүзінің 40-тан астам елдерінде, соның ішінде Еуропа экономикалық ... 17 ... ... Бұл ... ... ... ол жаңа құн жасалынған орын бойынша салық төлеушілдердің үлкен тобынан алынады; екіншіден, төлеушілер үшін де ... ... ... ... және ... ... ... төлеушінің қаржылық ахуалына, инфляция деңгейіне қарамастан мемлекет бюджетінің кірістерін қалыптастырудың сенімді және тұрақты базасын қамтамасыз етеді.ҚҚС қазіргі ... ... ... бюджет кірістерінің аса маңызды көздерінің бірі болып саналады.
Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Қазақстан ... ... ... ... бойынша қосылған құнға салынатын салық деп тауарларды (жұмыстарды, қызметтер көрсетуді) өндіру және олардың айналысы процесінде қосылған, оларды ... ... ... ... ... ... бір ... бюджетке аударуды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында тауарлар импорты кезіндегі аударымды ... ... ... ... ... ... төлеуге тиісті ҚҚС сатылған тауарлар (жұмыстар, қызметтер көрсету) үшін ... ҚҚС ... ... ... ... ... ... салық бойынша есепке алу механизмі көрінісін табады. Заңнамаға ... ... ... ... және ... ... импорт ҚҚС-тың салық салу объектілері болып есептеледі. ҚҚС-тың төлеушінің тауарларды (жұмыстар, қызметтер көрсетуді) өткізу ... ... ... ... салынатын айналым болып табылады, оған Салық кодексіне сәйкес қосылған құн салығынан босатылған және ... орны ... ... болып табылмайтын айналым қосылмайды. Салық салынатын айналым мөлшері, оған қосылған құн салығын қоспай, ... ... ... қолданатын бағалар мен тарифтерді негізге ала отырып, өткізілетін тауарлар (жұмыстар, қызметтер көрсету) құны негізінде анықталады. Өткізілген ... ... ... көрсетудің) құны қандай бір өзгеріске түскен жағдайда, салық салынатын айналым мөлшері тиісті ... ... ... ... кеден заңнамасына сәйкес мағлұмдамалануға тиісті,Қазақстан аумағына әкелінетін ... ... ... ... құн ... ... қоспағанда салық салынатын импорт болып табылады.Салық салынатын импорт мөлшеріне кеден ... ... ... ... ... ... ... сондай- ақ қосылған құнға салынатын салықты қоспағанда, Қазақстан Республикасына тауарлар импорты ... ... және ... ... ... да ... ... соммалары қосылады.
Жанама салықтар арасындағы фискалдық маңызы жағынан екіншісі кеден төлемдері - әкелем, әкеттілім, сондай - ақ ... ... ... мен ... ... өндіріліп алынатын баждар мен алымдар болып табылады.
Акциздер - ... ... және ... алушы төлейтін тауарларға салынатын салық. Акциздерді өзінің айрықшалықты ерекшеліктеріне қарай монополды түрде жоғары бағалары мен ... ... ... ... өндірушілер төлейді. Акциздер көрсетілетін қызметтерге де салынуы мүмкін, бұл орайда салық сомасы тарифке кіріктіріледі.
Қазіргі таңда біздің елімізде нарықтық экономикалық ... ... даму ... жергілікті бюджеттер мемлекетіміздің әлеуметтік-экономикалық саясатын іске асыруда елеулі орын алуда. Жергілікті бюджет қаражаттары есебінен халықты әлеуметтік ... ... ету ... жүзеге асырылады. Жалпы мемлекеттік ақшалай қаржыларды бюджет жүйесі буындарының арасында бөлінуі негізінде жергілікті бюджеттердің өз ... ... ... ... Осы ... ... ... бюджеттердің кірістері бекітілген және реттелетін кірістерден құралады.
Жергілікті бюджет кірісіндегі салықтық төлемдерге экономикалық талдауды қалалық ... бар ... ... ... ... деректері бойынша, жергілікті бюджетке толғымен түсетін салықтарға, оның ішінде бекітілетін салықтар бойынша түсімдер құрамында:
- жер салығы (673330,0 мың теңге ... ... ... ... ... ... (нақты 2389936 мың тг немесе орындалу пайызы -107,8%);
- көлік салығы (1030012,0 мыңтг немесе орындалу пайызы-102%-і),
- жеке табыс ... ... ... мың тг немесе орындалу пайызы -100,05%);
- әлеуметтік салық (22876505,0 мың тг немесе орындалу пайызы -105,6%);
- акциз (нақты 2146455,0 мың тг ... ... ... ... ... ... осы ... бюджетке бекітілген салықтарды әрқайсысын жеке-жеке даралап талдайтын болсақ, бірінші кезекте жергілікті салықтардың ... көзі ... ... ... ... және үш жыл ... түсімдерін қарастырайық.
Жер салығы 2012 жылдың 12 айының қорытындысы бойынша болжамдалған 739367,0 мың ... ... 673330,0 мың ... ... немесе 91,1%-ке орындалды. 2009 жылмен салыстырғанда салықтың бүл түрі ... ... 92153,0 мың ... ... ... ... және салық салуды ұйымдастыру
Салық жүйесі салықтар, салық механизмі және салық салу органдарынан тұрады. Салықтық жүйе - ... ... ... ... төлеушілері, салық салу объектілері тәртібі, шарты, төлем мерзімі, есептелу әдістемесі, ... ... ... ... заңды белгіленген тізімі. Сонымен қатар салықтар жүйесі - бірлік саясат шегінде, салықтық заңдылық ... іске ... ... ... ... ... және басқа да жан-жақты салықтық құрылым. Қазақстанда шаруашылықтың әлеуметтік және экономикалық ... ... ... ... ... жүйе мен ... саясаттың ролі артуда. Бұл объективті түрде салықтар бұрынға шаруашылық жүйеде мемлекеттік ... ... ... ... ... табылған, ал қазір басқарудың маңызды тетіктерінің бірі болып отыр. ... ... ... ... ... ... (реттеушілік) таратушы, бақылаудың және әлеуметтік қызметтерін мойындайды. Сондықтан салықтың жүйе экономикадағы әртүрлі ... ... ... ... ... ... жалпымен қабылданған икемді механизм болып табылады. Сонымен қатар бүгінгі күнде салық салу жүйесінің сапасына ұлттық экономиканың ... ... ... жүйе ... ... қағидаларды есепке ала отырып құрылуы тиіс:
1) Салықтық ставка деңгейі салық ... ... яғни ... есепке ала отырып белгіленуі тиіс. Мүмкіндіктер бірдей болмағандықтан, олар үшін ... ... ... ... ... одан ... да ойлар бар. Прогрессивті салықты көп және ... ... ... ... болмайды, яғни салықтық жүйе экономиканың дамуына және ... ... ... ... ... ... Сондықтан, бұл нәтижені шешу кезінде өндіріске прогрессивті салық салу ... ... ...
2) Салық салу бір реттік сипатта болуы тиіс. Бұл мүмкіндікті іске асыру мысалы ... ... ... ... ... ауыстырылып, жаңа құрылған құқық оны өткізуге дейін бір рет қана ... ... ... ... Қазақстанда принцип бұзылуда, себебі ҚҚС салым объектісіне жаңа құн ... ... ... баж элементтері кіргізіледі.
3) Салықтарды төлеу міндеттілігі ... жүйе ... ... ... ... туғызбауы тиіс. Сондықтан салық салу формаларын белгілеу кезінде қарапайым фермаларды таңдаған дұрыс. Сонымен қатарғ ... ... ... елде ... уақытылы төлемеу тиімсіздігі ойлары қалыптасуы қажет.
4) Салықтарды төлеу ... және ... ... ... үшін ... түсінікті және ыңғайлы, алш салық қызметкерлері үшін тиімді болуы тиіс.
5) Салық жүйесі өзгермелі экономикалық ... тез және ... ... ... тиіс.
6) Салық жүйесі құрылатын ЖІӨ-ді қайта болуды қамтамасыз етуді және мемлекеттік экономикалық саясаттың тиімді ... ... ...
7) ... ... ... болуы қажет.
8) Салық жүйесі салықтың негізгі түрлері бойынша салық ставкаларын басқа елдермен ... ... етуі ... ... ... ... қамтамасыз етуі қажет, себебі жоғарғы ставкалар кезінде инвестицияларды ... ... ... ал ... ... кезінде табыстар капиталды экспортер-елдердің бюджетіне ауысады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ие. Ол үш ... тұрады:
Бірінші бөлім. Салықтық қатынастарды реттеудің заңды және нормативті базасы. 1991-1995 ... ... ... ... 10 заңы ... ... ішінде негізгілерінің бірі ... 1995 ... 2001 ... ... салық қатынастарын заң күші бар. Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы ... 2001 ... 1 ... ... ... жаңа ... ... күшіне енді. Осыдан көрінетіндей, салық заңдылығы әмбебаптауға ұмтыла отырып заңдардың, нормативті актілер, нұсқаулар ... ... ... ... бөлім. Салықтарды және бюджетке басқа да ... ... ... ... 1995 ... ... ... алу бойынша ықзмет Қазақстан Республикасы қаржы Министрлігіне беріліп, құрамына ... ... ... ... және ... ... ... полициясының комитеті енгізілді. Кейінірек бұд қызметтер ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының салық комитеті және салық полициясы (2001 жылы Қазақстан ... ... ... деп өзгертілді).
Үшінші бөлім. Салықтардың өмір сүру әдістері мен ... ... ... және ... ... да ... төлемдер.
Өзіміздің тәжірибе болмаған жағдайда біз батыс елдер деңгейіндегі ... ... ... құру әдістерін қолданамыз.
Нарықтың экономикада салықты теңбе-тең қолдануға ұмтылу керек. Мұндай ... ... ... ұзақ уақытты курсты қарастырады немесе салық салу мәселері жиі өзгеріп тұратын болса, ол салық төлеушінің экономикалық мүдделеріне әсер етеді. ... ... ... өзгеруі салық реформасының өткізілу себебі болып табылады. Сондықтан мемлекеттің салықтық саясаты еліміздің экономикасы мен ... ... ... ... ... ... негізгі қағидасы тұрақты салықтық жүйені құру болып ... ... ... ... ... ... ... этаптарында өзгеріп отыруы мүмкін, одан нақты шешілетін мәселе жойылады.
Батыс Европалық елдердің салық жүйесі өзара әрқилы. Бірақ 80 жылдардың ... ... ... келе ... салықтық реформалар оларды жақындатады. Экономикалық бірігу қарқыны халықаралық шаруашылық байланыстардың кеңеюі бұл процеске әсер ... ... ... ... жүйесі үш деңгейлік сипатқа ие. Әрбір елдің өзіндік ерекшеліктері бар, оларды қолдануға немесе анықталған қателіктерді ... ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттарын және себептерін қарастырайық. Салық жүйесінің қазіргі үлгісінің негізгі принциптері және оны нарықты ... ... ... 70 ... ... ... Ол кездерде индустралды дамыған елдерде мемлекеттік реттеу әдістеріне өзгеріс енгізілді: экономикалық салаға ... ... және оның ... ... - мемлекеттік қаржыларға шек қойылды. Бәсекелестік қатынастарды ынталандыру және ... ... ... ... ... артықшылыққа ие болды. Бұндай өзгеріс салықтық реформалар бағдарламасына бастапқыда ... деп ... ... Салықтық реттеу саясатындағы бағыттар қателіктер және тәжірибе арқылы өңделді.
Америка Құрама Штатының салық жүйесі. Америка ... ... ... ... 200 жыл ... және ... ... дамуына ықпалын тигізеді. Ол фискальді, яғни ... ... штат ... және ... ... табыстармен қамтамасыз ету мәселесін ғана шешпейді. ... ... ... реттеу және дамыту құралы ретінде қолданылады. Америка мемлекетінің экономикалық ... ... ... ... ... және қозғалысын қамтамасыз етеді. АҚШ қаржылық ... ... ... ... өкіметтің бюджеттік механизмі құрайды. Ірі немесе тұрақты түсімдер беретін салықтар федералды бюджетке жіберіледі. Оның ... ... ... мен ... 70% ... ... ... жергілікті ұйымдары қаржылық ресурстардың меншік көздеріне ие, бірінші кезекте, жергілікті ... ... ... ... жылдары көптеген Батыс Европалық елдердегі сияқты АҚШ-та да басқарудың қаржылық жергілікті ұйымдарының ... ... ... ... сала ... іске ... ... саладағы үлес салмағының артуы байқалады. Жергілікті қаражаттарға шығындардың көп бөлігі жатқызылады. Мемлекет есебінен әлеуметтік қамтамасыз ету, ... ... ... ... жол ... ... аппаратты қамтамасыз етудің үлес салмағы 70-тен 90 % дейін, ал табиғи ресурстарды сақтау, азаматтық және ... үй ... 40% ... ... табыстарда тікелей салықтардың маңызы жоғары. Штаттар мен жергілікті билік ұйымдарының табыстары жанама ... және ... ... салу ... ... болжамдау мен жоспарлау
Салық түрлерінің жиынтығы
Салық салу қағидаттары
Салық құқығы мен заңдылығы
Салық
элементтері
Салық ... ... ... ... жүйесі
Салықтық
бақылау
Салықтардың
есеп құралдары
Салықтарды алудың әдістері
1-сурет. Салық механизмінің элементтері
Дерек көзі: Сурет Ілиясов Н.Қ., Құлпыбаев С. оқулығынан алынған
Қазақстан Республикасының ... ... ... салықтарды құру мен алудың нақтылы әдістерін анықтайды, салықтың тиісті элементтері арқылы ... ... ... ... ... ... ... мыналар жатады: салық субъектісі , салық салынушы, объектісі, салық базасы, салық салудың өлшемі, ... ... ... ... ... жеңілдіктері, салық төлеудің мерзімі мен тәртібі, салық төлеушілер мен салық органдарының міндеттіліктері мен құқықтары, салықтарды төлеуді ... ... ... ... үшін ... және басқалары.
Салық субъектісі немесе салық төлеуші. Ол - салықты және бюджетке басқа ... ... ... ... ... ... арқылы салық ауыртпалығы басқа тұлғаға - салық салынушыға аударылуы мүмкін.
Салық салынушылар - ... ... ... ... жеке ... ... ... төлеушілер, яғни мемлекет азаматтары.
Салық объектісі. Мүлік пен іс-әрекеттер салық объектілері және салық салуға байланысты объектілер ... ... ... ... байланысты салық төлеушінің салықтық міндеттемесі тувндайды.
Салық базасы. Салық базасы - салық салу объектісі мен ... ... ... ... ... ... ... өзге де сипаттамалары, олардың негізінде бюджетке төленуге тиіс ... және ... да ... ... ... ... ... негізгі базасы мыналар болып табылады:
Табысқа салынатын салық. Бұған корпорациялық табыс салығы мен жеке табыс салығы жатады.
Тауарға ... ... Олар ... ... ... салықтарды, кеден баждарын қамтиды;
Капиталға салынатын салық. Оған жер ... ... ... ... және ... ... мөлшерлемесі. Салық мөлшерлемесі - салық базасының өлшем бірлігіне салық есептеулурінің шамасын білдіреді. Ол ... ... ... бірлігіне пайызбен немесе абсолюттік сомамен белгіленеді.
Салық кезеңі. Жекелеген салықтар мен басқа да міндетті төлемдерге қатысты белгіленген уақыт кезеңі ... ... деп ... ол ... соң ... ... анықталады және бюджетке төленуге тиісті салықтар мен басқа да міндетті төлемдердің сомасы есептеледі.
Салықпұл - ... бір ... ... ... ... ... жеңілдіктері - заңнамаға сәйкес төлеушілерді салықтан толық немесе ішінара босату. Салық жеңілдіктеріне мыналар ... ... ... - ... салудан толық босатылатын салық объектісінің ең аз бөлігі;
Табыстың есептелген сомасынан ... ... ... ... ... - ... алынатын табыс салығы бойынша; күрделі қаржыларға, әлеуметтік объектілерді ұстауға, табиғат қорғаушараларына жұмсалатын шығындардың сомасынан - ... ... ... ... және ... ... ... құрамына кіріктірілмейтін сома (мысалы, босату кезіндегі ұйғарымды жәрдемақы, халықтан алынатын ... ... ... ... ... ... Салық салудың жеке субъектілері мен төлеушілердің санаттары үшін салық мөлшерлемесін төмендету.
Салық жеңілдіктеріне сонымен ... ... ... ұзарту және салық бойынша бересіні есептеп шығару да жатады.
Жеңілдік кезеңі - салықтар бойынша заңмен белгіленген жеңілдіктердің ... ... ... ... мен ... ... ... мен міндеттіліктері - билік пен басқару органдарының салық ... ... ... ... - ... ... органдарының салық заңнамасының орындалуын, жинақтаушы зейнетақы қорларына міндетті зейнетақы жарналарының толық және уақтылы аударылуын бақылауы.
Салықтық бақылау мынадай нысандарда жүзеге асырылады:
* ... ... ... ... ... салу ... мен салық салумен байланысты объектілерді есепке алу;
* Бюджетке түсетін ... ... ... ... құнға салынатын салықты төлеушілерді есепке алу;
* Салық тексерістері;
* Камералық бақылау;
* Салық төлеушілердің қаржы-шаруашылық қызметінің мониторингі;
* Фискалдық жады бар бақылау касса-машиналарын ... ... ... ... ... ... ... және сату тәртібін сақтауды тексеру;
* Уәкілетті органдарға бақылау жасау.
Кедендік бақылау агенттігі өз құзыры шегінде Қазақстан ... ... ... ... тауарлардың өтуімен байланысты төленуге тиіс салықтарды және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... алу жөніндегі салықтық бақылауды Салық кодексыне және кеден заңнамасына сәйкес жүзеге ... ... ... төлеуші және оның қаржы-шаруашылық қызметі туралы салық службасы органдары алған кез келеген мәліметтер құрайды.
Салық заңнамасын бұзған салық төлеушілерге олардың ... ... ... ... ... алу бұзу ауыртпалығына қарай үлестік немесе еселенген ... ... ... ... ... ... ... алғаны үшін өсімдер түрінде санкциялар қолданылады. Салық кодексінде объективті және субъективті факторлар да ... ... салу ... ... ... әсер етуші, ұзақ мерзімдегі мақсаттардың іске асырылуын қамасыз етеді. Салық жүйесі тұрақты экономикалық өсу шегіне жағдай жасайды, қаражатты ... ... және ... ... ... ... ... қызметінің міндеттері келесілерден тұрады:
1) Салық қызметінің ұйымдарына салықтарды және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, міндетті зейнетақылық төлемдерді уақытылы және толық ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін орындауда салықтық бақылау жүргізу бойынша міндеттер қойылады.
2) ... ... ... ... мемлекеттік ұйымнан және салық ұйымдарынан құралады.
3) ... ... ... ... ... облыстар, Алматы және Астана қалалары бойынша салық комитеттері, аудан аралық ... ... ... ... ... ... құрылған жағдайда осы аймақ ... ... ... ... ... ... ... тікелей сәйкес жоғары тұрған салық қызметі ... ... және ... ... ...
5) ... ... ұйым салық ұйымдарына басшылық жасайды.
6) Салық ұйымдарының басшылары өкілетті мемлекеттік ұйымның бірінші ... ... ... ... және ... есеп ... ... айырмашылығы

Көрсеткіштер
Бухгалтерлік есеп
Салықтық есеп
1
2
3
4
1
Негізгі заңдылық актілер
заң, Қазақстандық бухгалтерлік eсеп стандарты (БЕС)
Салық кодексі, салық органының жалпы ережелері
2
Мақсаты
Кәсіпорын мен ұйымдардың экономикалық жағдайы ... ... ... ... қажетті ақпаратт алу
3
Ақпаратты қолданушы
Кәсіпорын басшылары инвесторлар, банктер, сатып алушылар, жабдықтаушылар, басқа да ... ... ... ...
4
Операцияны көрсету тәсілі
Бас шот жоспарға сәйкес синтетикалық шоттардағы екі жақты жазу ... ... жазу ... ... ... арнайы регирсторларда толтыру
5
Есеп әдісі
Есепке алу әдісі
Есепке алу әдісі
6
Есеп беру ... ... ... чия ... ... қызмет нәтижесі туралы есеп беру, ақша қаражаттары қозғалысы туралы есеп беру
есеп айырысулар
7
Есеп беру кезеңі
Жылына бір реттен аз емес
Ай, тоқсан, жыл ... ... ... Я, ... К. ,- ... бб.
Салық қызметінің ұйымдарының құқықтары:
1. Кодекспен қарастырылған нормативтік ... ... ... және бекіту;
2.Салықтық міндеттемелердің пайда болуы, орындалуы және тоқтатылуы бойынша ... және ... ... ... ... ... ... іске асыруға;
4.Қазақстан Республикасының заңды актілерімен ... ... ... ... төлеушінің салықтық міндеттемелерді орындаумен байланысты декларациялар және ... ... есеп ... ... ... ақша ... ... бухгалтерлік кітаптарды, ақшалай құжаттардың тексерісін жүргізуге;
5. Салық төлеушінің ... және ... ... ... ... ... және ... (ұстап қалу және аудару) бойынша өкілетті мемлекеттік ұйыммен белгіленген формаларға сәйкестігін, ... ... ... мен ... басқа да міндетті төлемдерді есептеу дұрыстығын және уақытылы төлемін растайтын құжаттары ... ...
6. ... ... ... ... белгіленген тәртіпке салық тексерістерін жүргізу кезінде салық төлеушіден салықт ық құқық ... ... ... ... ...
7. ... ... байланысты салық салумен ... ... алу ... ... объектілерді зерттеуге, салық төлеушінің мүлкіне тексеріс жүргізуге;
8. Қазақстан Республикасының Үкіметімен белгіленген ... ... ... ... ... ... ... анықталған тәртіпке электронды құжаттар түрінде мағлұмат алуға;
9. Тексерілетін салық төлеуші - ... ... ... жеке ... ... ... ... мәселелер бойынша банктік шоттардың бар болуын және номерін ... ... ... ... белгіленген талаптарды сақтай отырып, осы шарттардағы ақша ... ... және ... жөніндегі мәліметтерді тексеру;
10. Кодекстің ерекше бөлімінен қарастырылған жағдайларда ... ... ... ... ін ... ... ...
11. Салықтық тексерістерге басқа мемлекеттік ұйымдардың мамандарын ... ... ... заңдылығына сәйкес сотқа шағым жасауға;
13. Сотқа заңды тұлғаны жою ... ... ... ... ... ...
* ... төлеушінің құқықтарын сақтауға;
* Мемлекет қызығушылықтарын қорғауға, яғни ... ... ... ... орындауға салықтық бақылау жасауға, сонымен қатар жиназ зейнетақы қорларын міндетті зейнетақы ... ... және ... аударуға; белгіленген тәртіпке салық төлеушілердің есебін, салық салу объектілерін және ... ... ... объектілердің есебін, салық есептелуін және төленуінің есебін енгізуге;
* Қабылданған ... есеп ... ... ... тәртібін түсіндіруге;
* Салықтық тексерістердің қатаң тәртіп бойынша ...
* ... ... ... ... ... сақтауға;
* Салық төлеушіге салықтық міндеттемені ... ... ... және ... ... ... ... жасау;
* Салық төлеушінің өтініші бойынша үш күн мерзім ішінде салық міндеттемелерін ... ... ... есеп ... ... ... оның есеп ... шотынан көшірме беруге;
* Бес жыл мерзім бойы ... және ... ... ... төлемі бойынша салықтық міндеттемелерді орындау фактын растайтын салық төлеушіге берілетін ... ... ... ... етуге;
* Мемлекет меншігіне берілген мүліктің есебін сақталуын, бағалануын және ... ... ... ... ... оны өткізуден ақшалар бюджетке уақытылы және толық түсуіне бақылау ...
* ... ... ... ... ету әдістерін қолдану және Кодекске сәйкес ... ... ... ... ... алу;
* Әкімшілік құқық бұзу туралы Қазақстан Республикасының Кодексіне сәйкес салық ... ... ... ... ... кезінде салықтардан және бюджетке ... ... ... жалтару анықталған жағдайда салық ұйымдары сәйкес құқық ... ... ... ... бар ... ... жалдап, Қазақстан Республикасының заңды актілеріне сәйкес процессуалды шешім қабылдауды талап етеді.
Салықтық қызмет ұйымдары, сонымен ... ... ... ... ... ... басқа да міндеттемелді орындайды.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САЛЫҚ ЖҮЙЕСІНДЕГІ РЕФОРМАЛАР ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУ ... ... ... ... ... ... ... және салық реформасының қажеттілігі
Салықтар - бұл ертеде пайда болған, ... ... ... төлемдер. Тарихтан бүгінгі күнде тек қана салықтың жеке түрлері жетті, яғни ертедегі мемлекеттердегі ... ... ... салық жүйесі туралы толық мағлұматты білмейміз. Салықтың ежелгі түрі - құдайы беру бес ... ... ... . ... байланысты салықтың алғашқы ставкасы табыстан 10 %-ы мешіт қызметкерлеріне берілді, кейінірек мемлекетпен алынатын салықтар ... ... ... ... ... кезеңі әскери коммунизм және азық-түлік диктатурасы саясатымен байланысты болды. Бұл саясат арнайы ... ... ... ... ... асырғы азықтары тартып алынды. Соның нәтижесінде ... ... ... ... 1921 жылғы көтеріліс болды.
20-30 жылдардағы Қазақстан тарихы - ... ... ... мал алу, ... көшуге күштеу, репрессия және аштық. Күш ... ... іске ... үшін ... салықтық қарыз ауыртпалығы Қазақстан ауылдарына түсті. Сонымен, 1927-1928 жылдары ауыл ... ... ... қожалықтарына есептелген барлық соманың 33% кулак шаруашылықтарын 4% ғана төледі.
Осы шаруашылық ... ірі мал ... 0,6% мал ... ... ... ... 25% төледі. Деревнядағы бір шаруашылық орташа мөлшерде 239 сом, ал ауылда 323 сом төлеп отырды. ... ... деп ... ауыл ... ... 4 есе көп салық енгізілді. ... салу ... ... ... ... көп ... қалаға кетті немесе табыс көздерін және қызмет түрлерін ауыстырды. Мал шаруашылығымен айналысушылар ... салу ... ... ... шет ... қашып кетіп жатты.
Қазақстанның салық жүйесі Совет өкіметінің салық жүйесі құрамында дамыды. ... ... ... ... жүйе ... жетік көңіл бөлінген жоқ. ұраны бойынша тұрғындар жоғары салықтар төледі. Ауыл шауруашылығы нашарлап, 60 ... ... ... басталды. Ашаршылық қаупін сезгеннен кейін ғана ел басшылары шаруа қожалықтарына салықтарды ... ... ... ... ... ... мемлекет болып табылды, ел алдында тиімді нарықтық экономиканы құру ... ... ... дамытудың маңызды факторларының бірі салық саясаты болып табылады. Қазақстандық қаржылық ғылым алдында ... және ... ... ... және ... ... яғни ... тиімді дамыған салықтық жүйе құру міндеті тұр.
Сексенінші жылдары аралас экономиканың бірінші элементтерінің пайда болуына байланысты, өндірістің ... ... ... ... түрлі өзгерістер болған еді, сонымен қатар салық ... ... ... ... ... ... қалыптасуы салық жүйесінің трансформациясы үш бағыт бойынша ... ... ... тура және ... ... арқылы және қосымша жинаулар арқылы әртүрлі қорларға төлемдер жасалды.
Болатын қайта бағалаулар, экономикалық қатынастар әкімшілік тұрғыдан қайта ... алып ... Бұл ... ... ... рөлі ... ... Экономикалық тұрақтылық өндірістік және комерциялық қызметтердін субъектілеріне байланысты болатын ... ... ... та, ... та болады. Базалық принциптердің болмауы елде салықтар мен алымдардың көп болуына алып келеді, заңнамалық актілер арқылы экономикаға кірісімен олар салық ... ... ... ... ... жылы 1 ... ... туралы СССР заңын негіз ете отырып, ТМД мемлекеттері сияқты Қазақстан Республикасының өзінің салық жүйесі пайда болды.
Шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... төмендеуіне алып келді, шикізат өндірісіне бағытталған өндіріс-шаруашылық қызметтері зиян ... ... ... ... тоқтауы инфляцияға алып келді. Осы приоритеттердің қызметтен алыну себептерімен республикада мақсатты ... ... ... өз ... ... салық жүйесін қалыптастырды. Қазақстан Республикасының алдында әртүрлі меншік формалары пайда болды, ... ... бөлу және ... ... ... ... ету болды. Осы және өзге де мәселелерді шешу Қазақстан Республикасының салық жүйесі шешуді қолға алды. Осы мәселелерді шешу үшін ... ... ... ... Айта келетін болсақ, олар мыналар: дербес ұлттық салық жүйесін қандай да бір өзіндік жеке тәжірибесі ... еді. ... ... сай ... және ... мамандар мен кадрлардың болмауында еді.
Осындай мәселелердің шешімі салық менеджменті стратегиясымен байланысты, мемлекеттің салық жүйесінің мақсаты мен мемлекет экономикасына қандай ... ... ... Осы ... ... ... бюджетке түсетін түсімдерді жоғарлату, оны стратегиялық мақсаттармен ... ... бөлу ... ... Бұл ... жету үшін мына ... ... қажет:
:: Құралдардың қайнар көзін анықтау;
:: Салық салу базасын ұлғайту;
:: ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды қолдану.
Осы аталған бағыттардың біріншісінде бюджетке түсетін түсімдердің құралдарының қайнар көзін анықтау және қайдан, қай ... бөлу ... мен ... ... ... керек. Екінші және үшінші бағыттарда бір бірімен тығыз байланыста. Олар өндіріс қатынастарының ... ... ... ... ... ... ... кезеңді эволюциялық даму қажеттігін сипаттайды. Салық жүйесінің қалыптасуы мен дамуы экономикалық саясаттың ... ... ... ... яғни бір ... екінші бір модельге өтуінде жатыр. Біздің пікірімізше, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... мен ... ... кезеңдерге бөлуге болады.
Бірінші кезең 1991 жылға дейін, яғни КСРО ... ... елде ... ... ... әміршіл-әкімшіл жүйесіне, бағаларға қатаң мемлекеттік реттеуге сәйкес салық жүйесі ... ... ... басты кіріс көздерінің бірі болған айналым салығы ... ... ... және көтерме сатып алу бағаларын қолдануға және мемлекеттік реттеп отыруға бағытталған болатын. Қазақстан егемендікке ие болғаннан ... ... ... ... ... ... сәйкес республикада жаңа салық жүйесі қалыптасты.
Екінші кезең 1991 жылдың 25 желтоқсанынан ... ... ... ... ... ... ... ете бастады. Ол заңға негізделді. Бұл заң салық жүйесін құрудың принциптерін, салықтар мен алымдардың түрлерін, ... ... түсу ... ... ... құжат еді. Осы заңға сәйкес Қазақстанда 1992 жылғы қаңтардың 1-нен бастап 13 жалпы мемлекеттік ... 18 ... ... мен ... 11 ... міндетті жергілікті салықтар мен алымдар енгізілді.
Дегенмен, өмірге келген әрбір жаңа құбылыста кездесетін ... ... ... де бұл ... да орын алды, яғни ҚР алғашқы салық жүйесінде бірқатар шешімін таппаған мәселелер болды. Атап айтсақ, біз салық жүйесін құрғанда ... ... ... және практикалық тәжірибе болған жоқ. Салық қызметі де, салық төлеушілер де мұндай жаңа бастамаға психологиялық жағынан дайын еместігі көрінді. Салық ... ... ... ... ... ... салу принциптері сақталмады. Сондықтан бұл салық жүйесінің нарықтық қатынастардың талабына толығымен жауап беруге мүмкіндігі болмады. Ең ... ... ... ... ... еш ықпал етпеуі, бюджет кірісін құрудағы өз ролін жете атқара ... яғни ... көзі ... не ... ... ... ... болды.
Салық санының көптігі, айналымды анықтаудың қиындығы, шектен тыс дәлелсіз берілген салық жеңілдіктері, салық ставкаларының бір салық түрі бойынша бірнеше түрлі ... ... ... салу ... тыс ... және т.б. кемшіліктер салық жүйесін одан әрі реформалаудың қажеттігін ... ... ... ҚР ... 1995 жылдың басында салық реформасының ұзақ мерзімді ... ... онда ... ... ... мен ... бірте - бірте халықаралық салық салу ... ... ... ... ... 1995 ... ... 24-нде ҚР Президентінің заң күші бар жарлығы шықты. Ендібұрынғы 42 салықтар мен алымдар едәуір ... ... саны 11 ... ... ҚР ... 1999 жылғы шілденің 16-сындағы № 440-I заңына сәйкес заң мәртебесін алды. Осы уақыт ... ... ... және ҚР ... бұл заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Осы уақыт аралығында Президент ... және ҚР ... бұл ... ... рет ... мен ... ... 2002 жылға дейін мемлекеттік бюджеттің кірістерін негізінен 17 салықтар мен ... да ... ... құрады.
Бұл заңда қамтылған барлық базалық принциптер 1995-1999 жылдар аралығында жүзеге асырылды. Бұл әлеуметтік салыққа, амортизация саясатына, айналымнан ... ... ... ҚҚС-ты халықаралық принциптерге сәйкестендіруге қатысты еді. Осы уақыт ішінде экономика, экономикалық қатынастар құрылымы, мемлекет пен салық ... ... ... ... адамдардың ділі (менталитеті) де айтарлықтай өзгеріске ұшырады. Мемлекет, бір ... ... ... ... ... мен ... ... түсінді, екінші жағынан, экономикалық қатынастардың көптеген тұстары қолданыстағы салық заңдылығында қамтылмай қалды. Осы және Қазақстан ... ... ... оң ... жаңа ... ... талап етті.
Төртінші кезең (2000 жылдан бастап бүгінге дейін). Жаңа Салық кодексін қабылдау. Ол үш бөлімнен: жалпы, ерекше және ... ... ... тұрады.
Кесте 2
Мемлекеттік бюджет табысындағы салықтық түсімдер құрылымы, мың тг
Табыс түрлері
2010 ж
2011 ж
2012 ж
I
%
I
%
I
%
Жалпы түсімдер соның ішінде:
544673
100
476612
100
821153
100
Салықтық ... ... ... ... ... ... салығы
19285
3.5
21830
3.4
25443
3.5
Жер салығы
5741
1.1
5454
0.7
5588
0.7
Көлік салығы
5701
1.2
6431
0.9
6540
0.8
Мүлік салығы
14763
2.7
20944
3.3
22514
3.3
2-кестенің жалғасы
Әлеуметтік салық
99082
18.9
124284
19.5
61058
17.9
Салықтық емес түсімдер
23671
4.4
72505
9.7
47574
7.5
Дерек көзі: Кесте Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігінің статистикалық есептілік ... ... ... ... (2010- 2012 ж.ж.)
2-ші кестеден көріп тұрғандай мемлекеттік бюджет кірісіндегі салықтық түсімдер жылдан жылға артып отырғанын көруге болады, оның ... ... ... ... ... жасауында. 2010 жылдың қортындысы бойынша мемлекеттік бюджеттің кірістерінде ең үлкен салықтық ... ... ... ... ... оның ... 26.3%, және ҚҚС 25.5% алып отыр.
-253563135930
2-cурет. Мемлекеттік бюджеттің салықтық түсімдері, 2010-2012 жж
Дерек көзі: Қазақстан ... ... ... ... есептілік мәліметтері (2010-2012 ж.ж.)
Қазіргі таңда біздің елімізде нарықтық экономикалық ... ... даму ... ... ... ... ... саясатын іске асыруда елеулі орын алуда. Жергілікті бюджет қаражаттары есебінен халықты әлеуметтік жағынан қамтамасыз ету шаралары жүзеге асырылады. ... ... ... қаржыларды бюджет жүйесі буындарының арасында бөлінуі негізінде жергілікті бюджеттердің өз алдына дербестілік принципі қалыптасады. Осы принциптерге ... ... ... ... ... және реттелетін кірістерден құралады.
Жергілікті бюджет кірісіндегі салықтық төлемдерге экономикалық талдауды қалалық маңызы бар Алматы қаласы ... ... ... ... ... бюджетке толғымен түсетін салықтарға, оның ішінде бекітілетін салықтар ... ... ... жер ... (673330,0 мың теңге немесе орындалу пайызы 91,1%-і),
- мүлік салығы (нақты 2389936 мың тг немесе орындалу пайызы -107,8%);
- көлік ... ... ... ... ... ... жеке ... салығы (нақты 15849429,0 мың тг немесе орындалу пайызы -100,05%);
- әлеуметтік салық (22876505,0 мың тг немесе орындалу пайызы ... ... ... ... мың тг ... ... ... -105,3%).
Ендігі кезекте Алматы қаласы бойынша жергілікті бюджетке бекітілген ... үш жыл ... ... ... ... ... болсақ.
Кесте 3
Жергілікті бюджетке түсетін салықтық түсімдердің 2010-2012 жылдар аралығындағы сандық ... ... ... мың ... жыл
2011 жыл
2012 жыл
атауы
Барлық салықтық
түсімдер, оның ... ... ... ... ...
765
673 ... салығы
1472
1798
2390
Көлік салығы
1028
1193
1030
Жеке ... ... ...
Әлеуметтік салық
16604
21481
22876
Акциздер
1293
1714
2146
Дерек көзі: Кесте Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігінің статистикалық есептілік мәліметтері бойынша автормен ... (2010- 2012 ... ... осы ... ... бекітілген салықтарды әрқайсысын жеке-жеке даралап талдайтын болсақ, бірінші кезекте жергілікті салықтардың түрақты көзі ретінде меншік салықтарына ... және үш жыл ... ... ... ... салығы 2012 жылдың 12 айының қорытындысы бойынша болжамдалған 739367,0 мың теңгенің орнына 673330,0 мың теңгені құрады ... ... ... 2009 жылмен салыстырғанда салықтың бүл түрі бойынша түсім 92153,0 мың теңгеге азайды.
2.2 Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі тікелей салықтардың түсімі
Салықтар барлық ... ... ... - ... ... мен ... іс ... қарамастан ұлттық мемлекет кірістерінің негізгі көзі, ұлттық табысты қайта ... ... ... ... ... кірістерін және бюджеттің кірістерін қалыптастырудың шешуші көзі болып табылады.
Салықтар мемлекеттің өмір сүруінің негізі болып саналады. Мемлекетті ұстау үшін, халықтың ақшалай ... ... ... ... түрде төлейтін жарналары қажет болады. Адамзаттың даму тарихында салықтың нысандары мен ... ... ... мен ... ... бейімделіп, өзгерістерге ұшырап отырады.
Салықтар дегеніміз - мемлекеттік бюджетке заңды және жеке ... ... бір ... ... ... ... - шаруашылық жүргізуші субъектілердің, жеке тұлғалардың мемлекет пен екі арадағы мемлекеттік ... ... ... асырылатын, қаржы қатынастарын сипаттайтын экономикалық категория.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 35-бабында: заңды түрде белгіленген салықтарды, ... және өзге де ... ... ... ... ... әрі ... болып табылады, деп жазылған.Салықтардың экономикалық мәні мынада: салықтар шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халық табысының қалыптасуындағы қаржылық қатынастардың бір ... ... ... ... ... - бұл ... белгіленген ретпен тұрғындардан, кәсіпорындар мен мекемелерден алынатын міндетті төлемдер жүйесі.
Салықтарды мынадай белгілері бойынша топтастырамыз:
* Салық салу объектісіне байланысты
* Қолданылуына ... ... салу ... ... ... салу ... бағалау дәрежесіне қарай
* Экономикалық ерекшеліктеріне байланысты.
Салық салу объектісіне қарай салықтар ... және ... ... ... ... ... ... жалғаусыз немесе тікелей табысқа немесе мүлікке салынады.
Тікелей салықтарға мына ... ... ... және жеке ... ... ... ... Мүлік салығы;
* Жер салығы;
* Бағалы қағаздармен жүргізілетін операцияларға салынатын салық;
* Көлік құралдарына салынатын салық және т.б.
Дамыған елдерде мемлекеттік ... 90%-ын ... ... Қазақстан Республикасында корпорациялық табыс салығы салықтардың ішіндегі ең күрделісі және ... ... ... ең ауқымдысы. Корпорациялық табыс салығы бюджет түсімдерінің 27,2%-ын құрайды. Мемлекет салықтарды экономиканы дамыту, тұрақтандыру барысында қуатты экономикалық тетік ретінде ... ... ... экономикалық мазмұны. Салықтар кез-келген өркениетті мемлекеттердің негізгі кіріс көзі. Қазақстан Республикасы аумағында қолданылып жүрген заңды ... ... ... ... мен ... ... ... салығының алатын орны ерекше. Әлемнің қандай мемлекеті болмасын, барлығында табысқа не пайдаға салық салынады. Бұл экономикалық категориялардың мазмұны, әсіресе олар ... салу ... ... ... атқарса, олар тұрақсыз болады. Жалпы алғанда, пайда дегеніміз шығыстарды шегергеннен кейінгі табыс, ал ... ... өз ... ... сатқаннан түскен түсім. категориясы қашанда ұғымынан кең екендігі белгілі.
Қазақстанда қабылданған салықтық есеп ережесіне сәйкес, табыс - бұл ... ... ... өсуі ... міндеттемелердің азаюы. Табыс алынған немесе алынуға тиіс өткізу құны ... ... ... құны ... ... мен сатып алушы немесе активтерді қолданушы арасындағы келісіммен анықталады.
Қазақстан Республикасы өзінің 21 жылдық қысқа тарихында салық ... ... ... ... үлгірді. Қазақ ССР-нің 1991 жылғы ақпанның 14-дегі АҚ-ның Басқарма ... ... ... ... ... микронесиелік ұйымдардың табысына салынатын корпоративтік табыс салығы бойынша шегерімдердің Жаңа ... ... ... ... Атап ... күмәнді және тұрақсыз деп танылған микронесиелер бойынша қалыптасқан провизиялар (резервтер) бойынша шығындардың шегерімге жатпауы, бәрнеше жылдар бойы өтелмеген жеке ... ... ... ... ... ... ... шегерімге жатпауы.
Сонымен, бүгін үлкен мәселе ол корпоративтік табыс ... ... ... ... преференциялары. Заңға сәйкес, инвестициялық салық преференциялары дегеніміз корпорациялық табыс салығын төлеуден босату не жаңа ... ... ... ... ... ... мен ... мақсатында инвестициялық жобаларды жүзеге асыратын салық төлеуші заңды тұлғалардың жылдық жиынтық ... ... ... ... құқық беру. Осы орайда, корпоративтік табыс салығын жетілдіруге байланысты, біз, келесідей енгізулерді ... ... және орта ... ... ... бабын келесідей өзгертуді ұсынамыз: ; заңды тұлғалардың 2008 жылы корпоративтік табыс салығының 30% ... ... ... сомасы мен Жаңа Салық кодексі бойынша корпоративтік табыс салығының 20% ставкамен төлеген салық ... ... 10% ... салық төлеуші өз өндірісіне инвестициялауы керек, бұл механизм, өз ... ... ... ... ... оларды іске қосып, өндірісті жаңғыртуға өз септігін тигізеді; дамыған елдердің тәжірибесін сүйене отырып (мысалға, АҚШ), ... ... ... корпоративтік табыс салығының дифференциалдық және регрессиялық ставкаларын ... яғни ... ... табыс өскенде, салық ставкасын төмендету. Бұл салық төлеушінің жылдық жиынтық табысын арттыруға ынталандырады, сонымен қатар, салық салу ... ... ... ... нақты жағдайдағы көлемін көрсетуге мүмкіндік береді.
Біздің пікірімізбен ұсынылған өзгерістерді енгізу барысында болатын бюджеттік жоғалтуды, алдағы ... ... салу ... кеңейту есебінен әрекет ететін шаруашылық субъектілерінің санын өсіру арқылы, бұрын жасырған кәсіпорындардың ашық алаңға шығару ... ... ... нәтижесінде қалпына келтіруге болады.
Жалпы, қазіргі жаһандану кезеңінде өз салық жүйемізді жетілдіру объективтік қажеттілік. Егер, біз, ұсынып отырған корпоративті табыс ... ... ... өз ... ... онда бұл өндірістің дамуына, ішкі инвестициялардың ұлғаюына және негізгі құрал-жабдықтарды жаңалауға қосымша қаржы көздері туындайды
2.3 Қазақстан ... ... ... ... ... ... салу объектісіне қарай салықтар тікелей және жанама салықтар болып жіктеледі.
ХХ ғасырда төлем қабілеттілігінің критерийлері қабылданып және осы кезеңге дейін өз ... ... жоқ. ... салық мүлікке салынса, жанама салықтар -- іс-әрекетке, тұтынуға салынған. Тікелей салықтар орта салық ... ... яғни оның ... ... ... ... ... жеке төлемдер, жеке актілер алынатын төлем десек, тікелей жалпы орта салық қабілеттілігіне есептелініп салынады. Егер мемлекет белгілі бір тұлғаға ... ... және оның ... ... ... ... ... салық салса, бұл тікелей салық түрі болады, ал егер ... ... ... ... ... ... белгіленіп төленсе бұл жанама салық түрі болып есептеледі.
Осының нәтижесінде жанама салыққа тек қана ҚҚС, акциз, кедендік төлемдер ғана жатпай, ... ... ... да ... ... бұл ... түрі жеке субъектілер өздерінің іс-әрекеті арқылы төленеді.
Жанама салықтар тұтынуға салынатын салыққа жатады, ал бонустар бір ... ірі ... ... ... ҚҚС, ... және ... қағаздарға салынатын салытар жалпы тұтынушыларға, бүкіл республика тұтынушыларына салынды.
Бұрыңғы Кеңес Одағы кезінде ұзақ уақыт бойы, содан кейінгі Одақ құлдыраған кезеңде де ... ... ... ... салық болған. Бұл 30-шы жылдары енгізілген салық бюджетке тұрақты түрде кіріс келіп түсуін қамтамасыз етіп және ірі салық түрі ... ... ... ... ... ... ... толық әрі үздіксіз түсуі үшін жағдай жасаған, мұнда кәсіпорындардан салық алу екі түрлі әдіспен іске асқан: ... ... ... ... айналым салығының қатаң белгіленген салық мөлшерлемесі жолымен және кәсіпорындардың табысынан аударымдар түрінде. Төлемдердің бұндай жүйесі бюджеттің және ... ... ... толық қамтамасыз еткен. Бұл жүйенің орталық маңызды мәселесі айналым салығының төлемдерін ... еді. ... ... ... емес ... ... бұл ... белгісіз сандағы мөлшерлемелерді белгілеп және тауарлардың күрделі есебін жүргізу қажеттілігі туар еді.
Қазақстан өте күрделі қиын жағдайға қалып еді, ... ... ... құру ... ... ұзақ ... және ... қаржы ресурстарын талап етеді, ал бұл іс-жүзінде ол кезде ... жоқ ... ... бар ... ... республика салық салу мәселелері бойынша өз заңдылық ... ... жоқ, ... ... ... ... елден тыс қалыптасып отырған. Мұндай жағдай жас тәуелсіз Қазақстанға қолайсыз болады, бұдан өзгеде еліміздің ... ... өту ... салық жүйесін қалыптастыруды талап еткен. Осы жағдайлар салық заңдылығы бойынша заң пакеттерін өңдеу ... және 1991 ... ... оны ... ... соның нәтижесінде Қазақстан Республикасының салық жүйесінің негізі салынған еді. Заң пакеттеріне он төрт заң ... және олар ... ... салық салу тәртібінен онша айырмасы жоқ еді. Бұл пакеттегі негізін құраушы "Қазақстан Республикасының салық ... ... Заңы ... бұл ... сәйкес 16 жалпы мемлекеттік, 10 жалпы міндетті жергілікті және 17 ... ... мен ... ... ... мемлекеттік, жергілікті жалпы міндеттемелік, жергілікті деп бөлінуі жергілікті бюджетке төлемдердің кепілдік болған, ал бұл жергілікті биліктің ... ... ... ыңғай жасаған.
Айта кетерлік бір жай, кейбір маңызды жалпы мемлекеттік салықтар, яғни ҚҚС, ... ... ... ... бюджетке түсіп отырған, ал кейбірі, яғни азаматтардың табыс салығы, заңды тұлғалардың мүлік салығы, мемлекеттік баж т.б. жергілікті бюджетке ... ... ... ... ... 1991 ... 1 ... енгізілді (% мөлшерінде белгіленген) өндірістік-техникалық бағыттары өнімдерді өткізуден, халық тұтыну тауарларын өткізуден 5% ... ... Бұл ... ... ... салығының көшірмесі сияқты болды, яғни салықты қолдану белгілі-бір қиындықтарға әкеп соқты. Өнімді сатуға салынатын салық объектісі болып ... ... ... ... ... Осы ... ... салынатын салық болғандықтан ол тауар, қызмет өндіруге инвестиция салуға мүмкіндік береді, жанар май ресурстарына экономикалық қолданылуына қолайлы жағдай ... ... де ... ... ... оның да ... ... сипаттары бар.
Өнімді сатуға және тұтынуға салынатын салықтың кемшілігі оны қолдау аймағының шектеулігінде, сондықтан да ол ... ... ... ... ... кейбір салық төлеушілер, әсіресе басқа елдерге экспорттаушы саласында салықты төлемей отырушылар бар.
Осы күндері ұсақ саудагерлер қосымша құн салығын төлеуден бас ... ... ... ... ҚҚС төлеуге есепке кіру үшін, әуелі потенциалды салық төлеушінің айналымы заңмен белгіленген сомадан асып түскенін дәлелдеуі ... Ал бұл ... ... ... ... ... істегендіктен құжаттар айналымын жүргізбейді немесе тіпті рұқсатсыз жұмыс істеп отырады.
Бұрыңғы Кеңес Одағы елдерінің жаңа ... ... ... ... мәселелерді шешудің жаңа жолдарын талап етті. Қалыптасқан қаржы жағдайындағы күрделі мәселелерді ... ... ... ... бір ... -- бұл айналым және сату салығын қосымша құн салығымен алмастыру болды, өйткені, ол нарық конъюнктурасының өзгерістеріне ... ... ... ҚҚС ... ... ... туындады. Сонымен қатар, мемлекеттің қазыналық мүддесін қорғайтын жанама салық салу жүйесін қалыптастыруды білдірген. Бұл салықты оңтайлы ... ... ... ... ... ... позитивті әсер етуге және тұтыну құрлымына әсер етуге болады. Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, салық төлеушілерге ... ... ... ... ... ... ... салықты өсіру қолайлы болып отырған.
ҚҚС салық жүйесіне енгізуде мемлекет өз ... ... ... қойған:
* Бюджеттің кіріс бөлігінің тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында салық салыну базасын ... ... ... ... ... ... сақтау;
* Тұрақсыз экономика жағдайында бюджеттің тұрақты кіріс көзін қалыптастыру;
* Төлем қабілетінен артық ... ... ... ... екі ... ... тауар тапшылығын жою және инфляцияның қарқынды өсуін төмендету.
Алғашқы мақсат ҚҚС іс жүзінде бүкіл тауарлар мен қызметтерді қамтитындықтан және нарықтық ... ... ... ... іске ... ... ... жету ҚҚС бағаның ырықтануына сәйкес келеді, баға өскен сайын, толық түсімдері де өсе түседі, ... ... ... ... қана ... ... мемлекетке заңды және жеке тұлғалардың табысының есебінен жүргізілгендіктен, тауарлар мен қызметтер есебін жүргізу жеңіл. Ал төртінші себеп, ҚҚС ... ... ... ақша -- ... жалпы эквивалент қызметін тоқтатқан, оның натуралды айырбасы (бартер) жүре бастады. Қазақстан республикасында 28% мөлшерімен ҚҚС енгізу бір ... ... ... ал ... ... бағадан сатып алу қабілеттілігінің қалып қоюына әкелді. Соның нәтижесінде көптеген кәсіпорындар, соның ішінде ауылшаруашылық өндірістері өзін өзі ... ... және жәй ғана ... ... процесін қамтамасыз ету қабілеті болмады. Бұл мемлекеттік бюджеттен қаржының көп ... ... ... ... салдарынан оның тапшылығы өсті.
Жанама салықтардың, соның ішінде ҚҚС-тің, экономикалық мәнін ашудан бұрын олардың әртүрлі әдебиеттердегі қарастырылған анықтамаларын қарастырайық.
Салықтардың ... ... ... ... ... салықтар -- бұл тауарлардан, операциялардан және көрсетпе тамашалардан алынатын салықтар. ... ... ... ... ең ... көзі болып табылады". Мысалы ретінде ҚҚС атаймыз.
Өз анықтамасын Карагусова Г.Н. былай дейді: "Жанама салықтар -- бұл бір ... ... ... ... ... тұлғаға өткізетін салық түрі".
Ең толық анықтама Қазақстан республикасының "Салықтар және ... ... ... да міндетті төлемдер" туралы Заңда берілген, мұнда "Жанама салықтар -- бұл ... және ... ... олардың бағасына үстеме ретінде қосылатын салықтарды жатқызамыз, олар салық төлеушінің кірісі мен мүлкіне тікелей байланыссыз болады".
Жанама салықтардың ... ... да ... оларға төмендегілерді жатқызуға болады:
* Жанама салықтарды дұрыс пайдалана білсе, ... ... ... ... түсіреді. Мысалы, ҚҚС қазіргі күні бюджеттік түсімдердің ең негізгі көзі болып отыр.
* Жанама салықтар салық төлеушілерге көп ... ... ... олар оны ... кіші ... ... ... Жанама салықты төлеу, олар күнделікті тұрмысқа аса қажетті зат болмаса, тек төлеушіде ақша болған кезде ғана ... Ал ... ... ... ... жағдайына қаратпай белгілі бір мерзімде төленуін талап етеді.
* Жанама ... ... ... ... одан іс ... бас тарта алмайтындығымен пайдалы.
* Жанама салықтарды жинау да тікелей салықтарды жинаумен ... ... ... салықтардың көп бөлігі көтеріп жүруші болады, ал оны, әдетте, өндіруші ... ... ... ғана ... жанама салықтардың осындай позитивті жақтары оны кеңінен қолдануға мүмкіндік береді, ал бұл өз кезегінде негативті нәтижелерді беруі де әбден ... ... да ... салықтар мен тікелей салықтар арасында тепе-теңдікті қамтамасыз ететін ұтымды шешім қабылдануы керек.
Атап айтқанда, жанама салықтармен тек тұрмысқа екінші ретте ... ... ғана ... ... ... ... салықтар тауарлардың бағасының өсуіне әкеледі, ал мемлекет халықты кедейліктен, ... ... ... үшін бірінші реттік тұрмысқа қажетті өнімдердің бағасын төмен деңгейде ... ... ... ... да бұл ... ... салынбауы керек.
Дамыған елдердегі жанама салық салу жүйесі. 1967 қабылданған заң жиынтық айналымнан алынатын салықтан (өзіндік айналым сабақтас баспалдақтар айналымы) ... ... ... ... ... тазартылған айналым салығына, яғни қосылған құн салығына өтуді білдірді.
Қосылған құн ... ... ... өндірісі, қайта өңдеу және өткізудің әрбір стадиясындағы өсімінен алынады. Қосылған құн өзімен ... ... ... материалдардың, жартылай фабрикаттардың, отынның, электр қуатының және келісім бойынша орындалған жұмыстың шегеріп тастағандағы тиеліп жөнетілген ... ... Заң ... салу ... жеңілдіктер мен жеткізулер сипатын анықтайды. Мысалы, теңіз ... мен ... ... үшін экспортқа шығарылатын тауарлар, несиелік операциялар мен бағалы қағаздармен ... ... ... ... ... ставкасы 16 пайызды құрайды. 7% жеңілдетілген ставка азық-түлік өнімдеріне (ішімдік сусындары мен кафе, мейрамхана айналымдарынан басқа) және өнер ... ... ... ... ... ... ... төлем жасауы мен қаражат аударуын күтпестен төлемдік ... ... соң ... ... құн ... сомасын аударады. Бұл тәртіп тәжірибеде 1979 жылдың 26 қарашасындағы қосылған құн салығы туралы заңмен бекітілген.
Қосылған құн салығы ... ... үш ... ... ... және ... ... ГФР-да қосылған құн салығы табысты реттеуші қайнар көзі ретінде қызмет ... Оның ... ... бюджеттерді қалыптастырғанда жерді қаржылық жағдайда тегістеу жүргізіледі. Әрбір 2-3 жыл сайын федералдық ... ... ... ... ... құн салығы болуы туралы келіссөздер жүргізеді. 1992 жылы ол былай бөлінді: 60 ... -- ... ... 35 ... -- жердің бюджетіне, 5 пайзы жергіліктіге.
Германия Федерациясының салық заңдарына сәйкес тұтынуға салынатын салықтар жекелеген ... ... мен ... ... алым ... анықталынады.
Әдетте, тауар салық салу өндірісі стадиясында немесе шетелден әкелінген кезде жүзеге асырылады. Тұтыну салығы салынатын тауарлар төрт негізгі топқа бөлінеді:
* ... ... ... ... ... (мұнай және мұнай өнімдері, қант, шай, спирт-арақ өнімдері, кофе, жарық беретін құралдар, тұз және т.б.). Федералдық бюджетке осы ... ... үлес ... ... өкіметтің барлық салықтар түсімдерінің 20 пайыздан астамын құрайды.
* Салықтық түсімдері ... ... ... ... Бұл ... ... ... салық.
* Импроттық айналым салығы салынатын тауарлар. Бұл салық елге енгізілетін тауарлардың басым көпшілігіне ... ... ... ... бір ... ... құн салығының нысаны болып табылады.
* Жергілікті органдар салығы салынатын тауарлар (кейбір ішімдікті және ... ... ... сату мен кафе ... ... төлем, иттерге салық).
Тұтынуға салықтар фискалдық қатынастардағы салық салу нысандарының ішіндегі бірден-бір тиімдісі болып табылады. ГФР-да жасалған зерттеулерге сәйкес, оларды ... ... ... осы салықтардан алынатын барлық түсімдер шамасына 0,7% құрайды. Негізінен салық салуға көрсетілген тауарларды шығаратын кәсіпорындар санының аздығы тұтыну салығының жоғары ... ... ... тауарларынан алынатын салықтық аударымдардың дұрыстығына бақылауды негізінен кедендік қызмет, ал жерлер мен жергілікті салықтардың бар болуымен ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Көптеген экономистердің айтуынша, ГФР-да тұтыну салығы салуға жатқызылатын таурлардың қатаң сыныпталуы жоқ. Бірінші әлемдік соғыс кезінде әскери-теңіз ... ... үшін ... ... ... ... уақытқа дейін салынады.
Неміс фирмалары шетелге тауар шығаратын кезде қосылған құн салығын төлеуден босатылады.
ГФР-дағы импортқа кедендік ... салу ... ... топтары бойынша ерекшелінеді. ГФР өнеркәсібі мүдделі импорттағы көптеген шикізаттық және жартылай фабрикаттар үшін, не кедендік баж белгіленбейді, не олардың мөлшері ... ... ... баж ... болса да, бірқатар ерекше айырмашылықтары бар. Әлде қайда төменгі баж әлемдік және ішкі нарықта ГФР фирмалары күшті позицияны ... ... ... салық салудың айрықша ерекшелігі болып салық жүйесіндегі қосылған құн салығы бойынша жалпы және жеңілдікті ... ... ... ... ... ... құн салығының үлесі Қазақстан республикасындағыдай 28 пайызындай құрайды.
1992 жылдан бастап Қазақстан ... ... ... бірден-бір негізгі салық болып қосылған құн салығы табылатындықтан, осы ... ... ... ... біз үшін үлкен қызығушылық тұғызады. 1949 жылы қосылған құн салығын француз экономисі П.Лоре өңдеп, 1954 жылы ... ... 30 жыл ... түсімдер сомасы бойынша жанама, оның ішінде қосылған құн салығы басым болып табылады.
Франциядағы салықтарды үш ... ... ... ... ... оны алу ... бастап алынатын табыс салығы; табыс жұмсалғанда тұтынушыға салынатын салық; ... ... яғни ... ... ... ... ... салық. Сондай-ақ, елдің салық жүйесі тұтынуға салық салуға бағытталған. Табыстар мен ... ... салу ... ... ... жүйесінің жетекші буыны болып қосылған құн салығы табылатындығын бәрімізге мәлім. Елдің аумағында тұтынылатын және қолданылатын тауарлар мен қызмет ... ... ... ... туралы сөз болмақ. Сыртқы нарықпен байланысты операциялар қосылған құн ... ... ... ... ... ... және қосылған құн салығын төлеген тұлғалар оларды қайтарып алу құқығын қолдану мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... салық салуға жатқызылады.
Қосылған құн салығын төлеу жасалатын мәміленің сипатымен анықталып, саық салушының қаржылық жағдайын есепке алмайды. ... ... ... ... қолданылатын салық ставкасы барлығына бірдей. Салық салу объектісі болып тауарлар мен қызметтердің сату бағасы табылады.
Сондай-ақ, бөлшек сауда бағасы мен ... құн ... ... да ... мен ... ... ... пен жартылай фабрикаттарды қоюшылардың төлеген салық мөлшері ... ... ... жылы ... ... құн ... ... 4 ставка әрекет етті:
* 5,5% -- бірінші қажеттілікті тауарлар мен қызмет ... ... пен ... ... ... ... дәрі-дәрмек, көлік);
* 7,0% -- мәдени қолданыстағы тауарларға қысқартылған ставка;
* 18,6% -- ... ... мен ... ... ставка;
* 33,33% -- машина, ішімдік және ... ... ... құн ... ... салыққа айналады. 1977 жылы қосылған құн салығы ставкасына сәйкес ЕЕО мүше-елдер бір-бріне жақын болу үшін қосылған құн салығына ... ... ... Францияда қосылған құн салығы бойынша ең жоғарғы ставка болғандықтан, олардың орташа ... ... ... тенденциясы байқалды. Сонымен, 1989 жылы келесідей 3 ставка әрекет етті: 5,5%, 18,6%, 54,8%. Кейін ЕЕО ... екі: 18,6% -- ... және 5,5% -- ... ставкалар әрекет етуде.
Франция заңдарында қосылған құн салығынан екі салықтық -- ... және ... ... ... құн ... ... босатуға сатып алу және сату кезінде әртүрлі ставкалар нәтижесінде экспорт пен импорт ... ... құн ... ... жатқызды.
Сондай-ақ, қызметтің 3 түрі салықтан босатылады:
* Дәрігерлік көмек;
* Бастауыш, орта, жоғары және кәсіби білім беру;
* қоғамдық және қайрымдылық ... ... ... сақтандырудың барлық түрлері, казино, лотереялар босатылады.
Қосылған құн салығынан мүмкін болатын босатулар қарастырылған ... ... де бар, яғни ... ... қосылған құн салығын немесе табыс салығын төлеу үшін таңдауға құқығы ұсыналады.
Осындай қызметтер түрлеріне ... ... ... қызметтің кез-келген түрлері үшін ғимараттарды жалға беру;
* қаржылық және банктік іс;
* ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарында қосылған құн салығы бойынша есеп айырысу жасалады. Бухгалтерлік есептік оңайтылған схемасы қолданылатын ұсақ кәсіпорындар үшін қосылған құн салығы ... ... ... ... ... айналымы 3 млн. франк немесе қызмет көрсетуі 0,9 млн. ... жыл ... ... толтыру мүмкіншілігін иеленеді. Тауар айналымы 500 мың франк ... ... 150 мың ... ұсақ ... ... ... бір рет толтырады.
Ауыл шаруашылығында қосылған құн салығы бойынша оңайтылған нысаны мен төлем схемасы қолданылады. Декларация жылына бір рет толтырылады, ... ... ... алдағы жылдағы қосылған құн салығынан 1/5 мөлшерінде тоқсан сайын ... ... ... 3 млн. жуық ... құн салығының төлеушілері бар. Әдетте декларация негізінде ай сайын қосылған құн салығы бюджетке енгізіледі. ... ... ... ... мен ... салықты төлеген чекті ұсынады. Тауар айналымының көлеміне байланысты қосылған құн салығын төлеудің тоқсандық және жылдық мерзімдері қолданылады.
Тауарлар экспорты жағдайында ... ... құн ... ... ... ай сайын жасалынады. Ал қалған түрлеріне (мысалы, фермер тракторды 18,6% ҚҚС-пен сатып алса, ауыл шаруашылығы өнімдері 5,5%-пен ... ... ... ... жүзеге асырылады. Әкімшілік жыл сайын 65 млрд. франк шамаға жуық сомаға ... ... ... ... 12% компенсация жасайды.
Қосылған құн салығын төлеуге бақылау ай сайын жүргізіледі. Егер де қандай да бір себептен қосылған құн ... ... ... ... онда ЭЕМ ... ... ... төлеу мерзімі өткендігі туралы ескерту береді.
Францияда салық қызметінің 10 мыңдай адамы қосылған құн салығын ... мен ... ... бойынша жеңілдіктер аз және негізінен ұсақ кәсіпорындарға беріледі.
Егер кәсіпорындарының тауар айналымы 300 мың ... аз ... онда ҚҚС ... ... ... ... ... кәсіпорын бюджетке тұрақты соманы төлейді. Осындай ереже қолданылады, өйткені бұл кәсіпорындар қосылған құн салығы есепетуге қажетті ... ... ... есеп жүргізбейді.
Егер ҚҚС 1350 франктан аз болса, онда кәсіпорындар оны ... ... 3 млн. ... құн ... ... ... кәсіпорындар саны 54 мың.
Қосылған құн салығығың сомасы 1350 франктан жоғары, бірақ 5400 мыңнан кем емес кәсіпорындар ... ... ... егер ... құн ... 20 мың ... кем болса, онда ұсақ өнеркәсіпшілерге де жеңілдік ұсынылады.
Инвестицияға бағытталған қосылған құн салығы сомасынан жасалатын шегерімдерге қосылған, инвестиция жасайтын ... ҚҚС ... ... ... ... салығы бағалау оң нәтижелелі және тұтыну салықтарының ішіндегі табыстысы. Жақсы қасиеттерінің бірі кәсіпорындарға қатынасының бейтараптылығы, сондай-ақ қаражаттардың бюджетке түсуінің нақтылығы мен ... ... ... ... ... жасалған.
Қазіргі ауқытта әлемнің 40-тан астам елі, оның ішінде еуропалық елдердің көпшілігінде қосылған құн салығықолданылады. ҚҚС-тық осындай дамуы оның ... ... ... мен ... ... ... ... ҚҚС жерлердің бюджетіне түсетін ГФР-нан ерекшелігі, Францияда ҚҚС орталық бюджетке толығымен түседі. Сонымен қатар, жергілікті ... ... ... ... құн ... есебінен дотация алады. қосылған құн салығының бөлігі -- 1,4% ЕЭА қажеттілігіне жұмсалады.
Францияда қосылған құн салығы, өзімен тұтыну салығын ... ... ... ... толықтырылады. Олардың кейбірі мемлекет пайдасына алынатын болса, басқалары жергілікті басқару органдары бюджетіне аударылады.
Қосымша салық салынатын тауарлар, оның ішінде бірінші ... ... ... ... бұйымдары, сіріңке, от тұтағыш, қымбат металдардан жасалған бұйымдар, қант және ... ... сыра мен ... су, ... ... ... ... аппараттар. Қосылған құн салығынан басқа, жанама салықтар электр қуатына, теледидар жарнамасына салынады. Туристік немесе табиғи ... ... ... ... аудандарда жергілікті органдар туристік алымды енгізіледі.
Тұтынуға салынатын салыққа кедендік бажды да жатқызуға болады. кедендік юаждақ негізгі мақсаты табыс алу ... ішкі ... ... ... ... пен ауыл ... қорғау. Кедендік баж мелекеттің экономикалық саясаттыңаспабы ретінде қатысады. Олар импортталатын тауарлар ішкі ... ... ... ... ... ... ... баж тауарлардың бағасынан алынады. Кейбір жағдайда, ерекше критерийлер -- ... ... ... Осындай кедендік түрлері сусындарға, темекі бұйымдарына, кинофильмдерге қолданылады. Францияның ... ... ... ... ... ... ... қосылған құн салығының үлес салмағы 41%-ті құрайды. Қосылған құн салығын төлеген кезде жасалған операцияларының сипатымен анықталып, ... ... ... ... есепке алынбайды. Салық жүйесінде тауардың түріне байланысты әрекет ететін бірнеше салық ставкаларының бар болуы, қазақстандық ... ... ... ... ... салу ... бірқатар жеңілдіктер қарастырылған.
Ұлыбританияда жанама салықтарға қосылған құн салығы, кедендік баж, акциздер, гербтік алымдар жатқызылады. ... мен ... ... ... ... ... салудың барлық жүйесі берілген (гербтік алымнан басқасы).
Жанама салықтар құрылымында қосылған құн салығы -- 39%, кедендік баж -- 35%, ... ... ... -- 13%, ... -- 6,6%. ... ... -- 5,1%, ... бизнеске салық -- 1,1%, басқа ... -- 0,2% ... ... түрі 1973 жылы 1 көкекте енгізілді. Осы жылы ЕЕО-на мүшелікке енді. Англия, Солтүстік Ирландия, Шотландия және ... Мэн ... ... ... мөлшердегі қосылған құн салығы бөлшек сауда кезінде тауарлар мен ... ... ... ... ... көрсетілгендей, тауардың әрбір кезеңінде өндіру мен өткізуде қосылған құннан алынады. Қосылған құн еңбекақыны, ... ... ... ... ... ... қуатына, жарнамаға, көлік және тағы басқа шығындарды қосады. Қосылған құн ... ... ... ... ... ... Компаниялар әрбір тоқсан сайын өздерінің тауарларын сатқанда салықтың қандай сомасын алғанын және шикізатты, жартылай фабрикатты сатып алу кезінде осы ... ... ... ... ... ... ... осы сомалардың балансы олардың пайдасына болса, онда осы шама ішкі табыстар басқармасына төленеді. Егерде баланс оларыдың пайдасына болмаса, онда ... ... алу -- сату ... жоғалтқан соманы төлейді. Еуропа елдері сыртқа тауарлар мен қызметтер экспорталған кезде салық қайтарылады.
Елеулі табыстарды мұнай өнімдеріне, ішімлік және темекіден ... ... баж, ойын ... ... -- 8%, жарыстардан алымдар (аттар бәйгесі, иттер жарысы). Акциздік алымдар 10% және 30% аралығында тербеліп тұрады.
Ұлыбританияның салық жүйесі ... ... ... ... ... негізгі табыстарын бірдей үлесте жанама салықтардың ішінде қосылған құн салығы мен кедендік баж алатындығы табылады. Шағын бизнеске салық салу ... ... ... қолданады.
1988 жылдан бастап Италияда жанама салықтар мемлекеттікбюджет табыстарын шоғырланудың басым нысаны болып табылады.
Италияда қосылған құн салығы 1 ... 1973 жылы ... ... одақтасушы-елдер өздерінің қаржылық жүйелерін жақындату бойынша қабылданған шешімін жүзеге асыру тәртібімен енгізілді, 3 жылдан кейін бұл ... да ... ... ... құн ... ... ... айналымға салық пен 20-дан астам акциздерді ауыстырып, жанама салық алуды біршама жеңілдетті. Қазіргі уақытта бұл салық ... ... ... сомасынан 67%-ті құрайды.
Қосылған құн слаығы басым көпшілігі соңғы тұтынушыға бағытталған тауарлар мен қызмет сатып алушылардан алынады. Осы ... ... ... ... ... ... оның нарықтық бағасы мен берілген салық ставкасымен анықталады. Бұйымның салықты қосқандағы жалпы ... ... ... ... ... ... ... төлейтін салығы тауардың бағасына қосылған салық, материалдар мен құрамдас бөлшектерді қойғаны үшін дайындаушылар өтеген ... ... ... ... ... өңдеудің сәйкесінше стадиясында қосылған құнға пропорционалды есептелінеді.
Қосымша құн салығының аралық төлеушілері болып өнекәсіпшілер, саудагерлер, қол өнершілер, сондай-ақ әртүрлі ұйымдар, оның ... ... ... ... ... етуі ... тауарлар мен қызметтерді ұсынатын мемлекеттік ұйымдар да табылады. Әрбір кезеңінің ... шегі ... алу -- стау ... яғни меншік иесінің өзгеруімен анықталады. Бірақ, заң осындай айырбас болмайтын мәселелерді, мысалы ренталық және лизингтік ... ... ... құн ... ... ... ұлттық табыстың өсуіне әкелмейтін, тек оларды қайта бөлуді ұсынатын операцияларға қатысты қолданылады. Оларға ... ... ... ... ... алу-сату, несие ұсыну, кәсіпорындарды қосу мәмілелері және басқалар жатқызылады. Қосымша құн салығынан тауарлар мен қызметтер ... ... ... ... салық салынады). Бірақ олар салықтың нөлдік ставкасы қолдалынатын ерекше операциялар түрі ретінде заңды тіркелген. Нәтижесінде ... ... ... өз ... ... ... ... тіркеуден босатылмайды.
Фискалдық органдардың қосылған құн салығын қайта аудару алдағы айдың қортындысы бойынша ай ... ... ... ... ... өнім ... ... салық сомасы мен шикізат, жартылай фабрикаттары қоюшының бұрын төлеген салық сомасының арасындағы айырма ретінде анықталады. ... ... ... ... ... келесі айда өтеуге мүмкіндігі бар. Осындай күрделі процедурадан мемлекетпен жылына немесе жарты жылда ет есеп ... ... ... ұсақ ... ... ұсақ кәсіпорындардан (жылдық айналымы 780 млн. лирадан кем) қосылған құн салығын алу процедурасын жеңілдету үшін 1985 жылы ұсақ кәсіпорындарда және ... ... ... ... ... ... анықтаудың жаңа принципі енгізілді. Қосымша құн сомасының есебі ... ... мен ... ... ... ... бухгалтерлік кітап негізінде жүргізілмейді (себебі ол ірі кәсіпорындарда жасалатындықтан). Жаңа заң бойынша қосымша құн салығын алу үшін ұсақ есеп ... ... ... ... құн ... және ... көрсету аясындағы қызметтердің алуан түрлері үшін жеке бекітілген (40 -- 97,5%) арнайы ... (%) ... ... ... ... жолымен анықталады. Ең жоғары коэффициент (97%) бензинді сататын әртүрлі саудагарлерге белгіленген. ... құн ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта олардың саны бесеу: жеңілдетілген -- 0% және 4%, негізгі -- 9%, екі ... -- 19% және ... ... ... ... ... мен қызмет көрсетулер экспортында қолдалынады. 4%-тік жеңілдікті ставка бірінші қажетті заттарға (нанға, сүтке, тағамның басқа да түрлеріне, газет, ... ... ... ... ставка өнеркәсіптік, оның ішінде тоқыма бұйымдарына қолданылады. Мейрамханалар арқылы ... ... және ... ... ... ... мен мұнай өнімдеріне 19% ставкамен салық алынады. Ең жоғары ставка -- 39% тері, зергерлік ... ... ... ... ... ... ... арасында шамасы жағынан екінші фискалдык мәнді иеленеді. Олар Италияда тауарлар мен қызметтердің кейбір түрлеріне ... ... ... ... сусындарына) қолдалынады. Әлде қайда елеулі түсімді мұнай мен мұнай өнімдеріне ... ... ... ... ... ... басқа да табысты объектісі болып темекі өнімдері табылады.
Италиядағы жанама салық салудың айырмашылықты сипаты, ол қосымша құн салығы бойынша бірнеше ... ... ... мен ... ... ... жүйесінде қолданылып. Сонымен бірге қосымша құн салығы жанама салығы жанама салықтардың ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан мен салыстарғанда бюджетке елеулі табыстар әкеледі, біздің елімізде олар азаюда. Сонымен дамыған елдердің ... ... ... ... ... ... және ... шарттардың әсерінен қалыптасқан. Салықты іріктеу оның құрылымын алу ставкалары биліктің әр түрлі деңгейдегі фискалдық өкілеттік, салық базасы, салықтық ... ... ... ... ... ... ... экономикасының салыстырмалы тәуекелділігі біркелкі емес және тербелмелі. 1975 жылға дейін экономикалық ынтымақтастық даму ұйымының (ОЭСР) көптеген елдерінде тұтынуға ... ... ... ... 70 ... екінші жартысында тұтынушыларға салық үлесінің өсу тенденциясы байқала бастады. Көптеген елдерде тұтынушыға салықтың үлесі, акциз үлесі, кедендік баж бірдей. Біріншісінің ролі мен ... ... ... 80 ... ... ... ... (компанияның табыс салығы) жанама (тұтынушы табысына салық, акциз, кедендік баж) салықтардың жалпы көрінісі осындай.
Тікелей салықтар Германияда, ... ... ... салықтар Франция мен Италияда басым болса, тең салмақтандырылған құрылымды Ұлыбритания иеленеді. Германия мен АҚШ-та ... ... рөлі ... Жапония мен Италияда -- жанама салықтардың рөлі артқан.
Осы елдердің салықтар құрылымы өзгерістер салық салудың одан әрі дамуынан экономикалық өсуі мен ... ... ... ... ... емес, тікелей салықтардан алынатын табыстарға әлдеқайда әсер ететіндігіне негізделген.
3 ... ... ЖӘНЕ ... САЛУ ... ... да ... мемлекеттің салық жүйесі негізінен екі қызметті атқарады. Біріншісі фискалды қызмет болса, ... ... ... ... ... ... де ... қоймайды, себебі кез келген мемлекеттің өмір сүруі үшін қаражаттың қажеттілігі өте маңызды нәрсе. Реттеуші ... ... ... ... ... кәсіпкерлердің болсын, аса қызықтыратын мәселесі болып табылады.
Қазақстандағы салықтардың атқаратын реттеуші қызметіне кеңінен тоқталсақ, оның ... өз ... ... келе ... ... ... ... Салықтардың реттеуші ролі негізінен мынадай шараларға жауап беруі ... ... ... ... ... ... ... бір деңгейін ұстап отыру және кәсіпорындар мен жеке тұлғаларға салынатын салықтардың ауыртпалығын реттестіру.
Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму ... ... ... ... байлық көзі шикізатты, соның ішінде ең біріншіден мұнайды экспорттау болып табылады. Осыған сәйкес, ... ... ... ... маңызды мәселелердің бірі шикізатты экспорттаушыларға салынатын салықтардың ... ... ... ... ... ... хабарлағанындай, 1999 жылдың қорытындысы бойынша, мұнайды экспорттаудан тек салық түрінде ғана мемлекеттік ... 500 ... АҚШ ... ... ... ... ... Мұндай көлемдегі қаржы республикалық бюджетіміздің төрттен бір бөлігіндей ... ... Егер бұл ... тек қана ... ... орын ... ... онда еліміздің бүкіл шикізатын экспорттаудан түспей қалған қаражаттың мөлшері қандай болар еді?
Осындай көлеңкелі ... ... ... ... ... ... ... аса зәру болып отырған тұрғындардың бөлігі көп зардаптар шегуде. Екінші жағынан, салық салынатын базаның кемуінен, экспорттаушы емес ... ... ... қызмет атқарып отырған кәсіпорындарға жүктелетін салық ауыртпалығы арта түсуде.
Аталған кемшіліктерді жою үшін, ең алдымен салық заңына жаңадан ... ... аса ... ... ... атап өткеніндей, жаңадан қабылданған салық кодексінде айтарлықтай өзгерістер енгізілмеген, демек, жіберілген кемшіліктер алдағы уақытта да жіберілуі ... ... ... ... ... саралануы және салық жылының басынан бастап іске асуы қажет. Салық төлеушілер үшін салық ... ең ... ... ... ... тұрақты болып қалуы аса маңызды шарт болып табылады. Тұрақсыз экономика жағдайында бұлай болу әрине мүмкін емес, әсіресе жалпы ішкі ... ... ... ... ... ... бұл өте ... соғады.
Жер қойнауындағы табиғи байлықтарды өндірушілердің табыстары әлемдік бағаға байланысты екенін ескере отырып, оларға салынатын табыс салығына прогрессивті ставканы енгізген дұрыс ... еді. Егер ... ... ... ... ... жоғары болып қалыптасса, онда осындай шикізатты экспорттаушы кәсіпкерлер бағаның ... ... ... ... табыс табады. Бұл артық табыс мөлшері қазіргі салық заңында кәсіпорындардың ішкі пайда нормаларына сәйкес ... ... ... арқылы алынып отыр. Бұл аталған салықтың кемшілігі мынада: ішкі пайда нормасын анықтау кезінде оның мөлшеріне әр ... ... мен ... ... әсер етуі мүмкін және пайда нормасын қайта-қайта қарастырып отыру қажет, өйткені шикізаттың әлемдік бағасы күн сайын өзгерістерге ұшырауы ... ... жою үшін ... ... ... ... салығының базасын кәсіпорынның ішкі пайда нормасынан шикізаттың сатылу уақытындағы қалыптасқан әлемдік бағасы мен ... ... мен ... ... ... ... ауыстыру керек. Бұл арада неліктен шикізаттың сатылу бағасы емес, сатылған уақыттағы қалыптасқан әлемдік баға алынып отыр? Оған себеп, кез ... ... ... ... ... болсын экспорттаушы кәсіпорындар сатылу бағасын жасалған келісім шарттарда төмендетіп жазып, сөйтіп ... ... ... ... әбден мүмкін, ал белгілі бір уақытта қалыптасқан шикізат бағасын кемітіп көрсету ... емес және оның ... ... онша ... ... ... ... шикізаттың өзіндік құны мен тасымал шығынын анықтау көп жағдайда тұрақты болып қалады. Бұл арада экспорттаушы кәсіпорындардың ... ... орын алуы ... ... ... ... сапасының төмендігі. Шын мәнінде туындайтын қайшылықтарды реттестіру қиын емес.
Егер экспортталатын шикізаттың ... ... күрт ... онда ... қалай шешілмек деген сұрақтың қойылуы сөзсіз. Оған жауап беру ... ... ... еліміз үшін маңыздылығын сарапқа салуымыз қажет. Егер әлемдік бағаның төмендеуіне ... ... ... үшін маңызды болып қала берсе, онда өндіруші кәсіпорындарға мемлекет ... ... ... аса ... ... салу ... шмкізатты экспорттаушылар үшін көмекті табыс салығы ставкасын да азайту қажет. Мұндай әрекет шикізатты өндірушілер мен экспорттаушылар үшін ... ... ... еді.
Сонымен, шикізатты экспорттаушыларға қолданылып келген үстеме пайдаға салынатын салықты алып тастап, бір ғана прогрессивті табыс салығын қолданған дұрыс болар ... бір ... ... ... бірі - жеке тұлғалардың табысына салынатын салықтардың мөлшері. Қазіргі таңда кәсіпорындарда қызмет атқаратын жеке тұлғалардың жалақыларына екі ... ... ... және ... ... салынады. Сонымен қатар жалақының он пайызы зейнетақы қорына аударылады. Мәселенің жайын ... ... ... ... ... қарайтын болсақ, онда жалақы үлестіру барысында кәсіпорындардың қосымша қаржыға шықындалуын байқаймыз. Бұл қызметкерлердің еңбек ақысын көтеруге кәсіпорындар ... емес ... сөз. ... ... ... күннің өзінде кәсіпорындар әр түрлі жолдармен нақты жалақы мөлшерін азайтып ... ... ... ... ... жүйесінің алдында қалайша еліміздің азаматтарының орташа жалақы мөлшерін көтеруге болады және кәсіпорындарды қандай ... ... ... ... ... деген мәселелер тұр.
Республикамызда өмір сүріп отырған ... ... ... үшін ... заңнамасында жеңілдіктер қарастырылмаған деуге болады. Мысалы, салық заңында жеке тұлғалардың табыстарына ... ... ... барлық жеке тұлғалар үшін бірдей - бірайлық есептеу көрсеткіші деңгейінде және ... бір ... ... ... ... ... ... немесе мүлдем табысы жоқ әрбір жанұя мүшесі үшін бір ... ... ... ... шегерім жасауға рұқсат етіледі. Яғни жалақы мөлшері 45000 тенге болатын және ... 4500 ... ... жеке ... ... қолданылатын шегерімдердің шамасы бірдей. Бұл әрине әділдікке жатпайды, алсалықтардың классикалық үлгісі бойынша әділдік принцмпі алдыңғы орынға ие болуы қажет.
Осындай объективті және ... ... ... ... ... ... қозғауға болады. Біріншісі жеке тұлғаларға қолданылатын шегерімнің ... ... және оны тек ... ... ғана ... екіншісі, табыс салығынан ең төменгі жалақы алушыларды босату.
Сонымен, егер республикамыздың салық жүйесіндегі жеке тұлғаларға салынатын ... ... ... ... ... болса, табысы өте төмен дәрежедегі азаматтарыға едәуір көмек ... еді. ... ... ... ... ... жүзеге асыру қиынға соқпайды, ал олардан түсетіе экономикалық тиімділік айтарлықтай болары анық. ... ... ... жүйесінің қазіргі кезеңдегі дамуына талдау жасау арқылы мынадай қорытындыға ... ... ... ... ... ... болды және мемлекеттің өмір сүруі мен дамуының негізгі қаржылық көзі ... ... ... ... өзгеруі, өркендеуі қашан да болса салық жүйесінің қайта құрылуымен, жаңаруымен бірге қалыптасады. Әрбір мемлекетте ... ішкі және ... ... жүргізу үшін белгілі бір мөлшерде қаржы көздері қажет. Мемлекет салықтарды экономиканы дамыту, тұрақтандыру барысында қуатты экономикалық тетік ретін ... ... ... ... ... ... экономикалық дамудың нарықтық жолын таңдаған Қазақстан Республикасы үшін өзіндік салық жүйесін ... аса ... ... ... ... ... мемлекеттегі қолданылып жүрген салықтардың жиынтығы, салықтық қызмет органдарының жүйесі және салықтық заңнама мемлекеттің салықтық жүйесін құрайды.
Қазақстанның салық жүйесінің ... ... ... ... қосылған құн салығы, әлеуметтік салық және жеке табыс ... ... Осы ... ... және ... ... төмендетуіне байланысты Жаңа Салық Кодексі экономикамызды жаңғырту мен әртараптандыруға, еліміз үшін тиімді ... ... ... түрлі топтарының арасындағы табыс айырмашылығын азайтуға, қазба байлықтарын игеретін компонияларға жер мен ел мүддесіне бетбұрыс жасатуға ... ... Ең ... , ... ... әлеуметтік әділеттілікті орнықтыруы тиіс.
Қазақстанның салық жүйесіндегі проблемеларға келетін болсақ,
ҚҚС (әсіресе бюджеттен ҚҚС орнын ... ... ... әр ... қиын және ... ... ... және тағы бір мәселе - ҚҚС экспортерлерге уақытында өтеу, корпоративті жеке табыс салығының қолданыстағы жүйесі ... ... ... оның дағдарыстық 1993 ж. өзгертілмеген 30 ставкасы қарастырылған. Сондай-ақ алдыңғы ... шет ... ... ... ... және жеке тұлғалардың мүлігіне салық салудың қолданыстағы жүйесінде жетілдіру мәселесі, жер қойнауын пайдалану жөніндегі салық салу ... ... ... ... трансфертті баға түзу мәселесі мен ел басының және Қазақстан халқының басты назарында сыбайлас ... ... ... ... ... қарастырылған.
Сонымен, салықтарды жетілдіру үшін мына бағыттарды ұсынамыз:
Біріншіден, қосылған құн салығы бойынша есептен шығарылған ... ... ... ... яғни оларды қатаң бақылауға алу қажет;
Екіншіден, жалған кәсіпорындарды анықтау және қосылған құн салығы бойынша табыстың көлемін жоғарлату үшін белгілі бір іс ... ... ... ... әр бір ... жеке ... кейін тексерулер жүргізілуі тиіс. Тексеру іс шараларын қатаңдатып олардың санын, уақытын ... ... ... ... ... заңсыз айналымымен тиімді күресуді жоғарылату мақсатында, акциз таңбаларының жиынын ... ... ... және ... ... отыру қажет. Алкогольді және темекі өнімдеріне акциз ... жаңа ... ... ... ... өнімдердің заңсыз айналымын шығаруға және шаралардың тиімділігін жоғарылатуға мүмкіндік береді. Этил спиртінің ... ... ... ... өнімдерге акциз ставкаларын орнату. Сонымен, әлсіз алкогольді өнімдерді отандық өндірушілерді қолдау мақсатын да, ... ... ... қажет;
Төртішіден, салық қызметімен ескерілмеген алкогольді өнімнің көлемін қысқарту арқылы салық жиналымын көбейтуге болады. ... емес ... ... қайта өндіріс мәселесін шешу қажет. Салық жиналымын жоғарлатуға бағытталған іс шаралардан басқа құқықтық сипаттағы іс шараларды ... ... ... ... ауыртпаларын біршама күшейту немесе бәсеңдету нақты емес. Салық ... өсуі ... тек қана ... ... оның ... экономикаға кетуі, яғни салықтардың түсуін төмендеуіне әкелуі ықтимал. Жоғарыда ұсынылған ұсыныстар салықтардың дамуына неғұрлым ... ... ... бюджетке келіп түсетін салықтық түсімдерді арттырады, салық бұзушылықтардың санын азайтады, республикамыздағы көлеңкелі бизнестің дамымауына жол ... ... ... ... іске ... ... ... жағдайы да тұрақтандырылады.
Қорыта келгенде жалпы жоғарыда айтылғандардың барлығы, яғни ... ... ... ... еліміздің бюджет жүйесінің тұрақтылығына және орнықтылығына оңды ... ... ... ... ... ... ... Жолдауы. Жетісу №26, 2006 жыл 4 наурыз, 1-2 ... ... Б.Ж., ,- ... , 2003, 5-6 ... ... Н.Қ., Құлпыбаев С. - Алматы: 2005, 208-211 бб.
* Шеденов Ө.Қ., ... Ө.С., ... Б.И. ,- ... Алматы: 2002, 17-21 бб.
* Ілиясов Ң.Қ., Нұрлыбаев С. ... 2005 ... ... Н.Қ., ... М.Ә. ,- ... ... ... 2003, 392-395 бб.
* туралы Қазақстан Республикасының ... ... ... 2004, 13-17 бб.
* ... А.И., ... Г.М. ,- Издательство норма - К Алматы: 2002, 6-12 бб.
* проф.В.Д. ... ,- под ... д-р ... ... Москва, ИМПЭ: 1998, 47-49 бб.
* Алданыш Нұрымов, ,- Астана: 2004, 89-92 бб.
* Әубәкіров Я, ... К. ,- ... ... ... Б.Ж. ,- ... 2004, 121-125 ... Найманбаев С.М. , - Алматы: 2005, 198-230 бб.
* туралы ҚР-ң Салық Кодексі,- Алматы: 2005, 14-16 ... ... Г.С. ,- ... ... 2005, 61-63 ... ... ҚР-ң ... Кодексі,- Алматы: 2006, 11-13 бб.
* экономикалық журналы 5/2001 , 28-29 бб.
* Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., ... Б.Ж. ,- ... ... 1995, 132-134 ... ... З.Д. ,- ... Серия экономика. Алматы: №3(43) 2004, 4-9 бб.
* ,- Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Алматы: 2002, 248-303 бб.
* ... ... 12/99 , 3-8 ... ... Г. ,- Алматы: 200,22-23 бб.
* Сейдахметов Ф.С. , - ... 2002, 115-119 ... ... С.Ж. - ... ... 8/2003, 16-20 ... ... Е. ,- // Бухгалтер и налоги №6-2004, 31-33 бб.
* Алибеков М.О. >,- // Аль-Пари, №9, 2000, 52-56 бб.
* ... С.С., ... А.С. ,- ... 2004, 7-13 бб.
* ... ... ... - Статистический ежегодник, Астана, 2012г.
* www.afn.kz ресми сайты
* www.salyk.kz - Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Қазақша Википедия Ашық инпиклoдепиясы

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 80 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық механизмі және оның қазіргі кезеңдегі атқаратын қызметтері60 бет
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының салық саясаты70 бет
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының салық саясаты жайлы84 бет
Қазіргі кезеңдегі ҚР-ның салық саясаты5 бет
Диплом алдындағы өндірістік практика бағдарламасының орындалуы туралы32 бет
Жанама салықтарының шет елдердегi тәжірибесi4 бет
Корпорациялық табыс салығы34 бет
Кәсіпкерлермен арнаулы салық режимдерінің қолданылуы3 бет
Мемлекеттік салық жүйесі8 бет
Мемлекеттік салық жүйесі туралы25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь