Компанияның қаржы активтері

1 КОМПАНИЯНЫҢ ҚАРЖЫ АКТИВТЕРІНІҢ ТАБЫСТЫЛЫҒЫН БАҒАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Компанияның қаржы активтерінің мазмұны, ерекшеліктері және оның құрылымы
1.2 Компанияның қаржы активтерінің табыстылығының көрсеткіштері
1.3 Компанияның қаржы активтерінің ұлттық экономикада дамуының рөлі
Нарықтық экономика жағдайларында кез-келген кәсіпорынның қаржылық жағдайы, төлем және несие қабілеттілігі оның қажетті өндірістік активтермен қамтамасыз етілуімен тікелей байланысты. Өндірістік активтер активтерді басқару бірқатар факторлармен анықталады: ағымды активтердің құрамы мен көлемі, олардың өтімділігі, ағымды активтерді қалыптастырудың меншікті және қарыз көздері, тұрақты және айнымалы активтердің қатынасы және басқа өзара байланысты факторлар [1].
        
        * КОМПАНИЯНЫҢ ҚАРЖЫ АКТИВТЕРІНІҢ ТАБЫСТЫЛЫҒЫН БАҒАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
+ Компанияның ... ... ... ... және оның құрылымы
Нарықтық экономика жағдайларында кез-келген кәсіпорынның қаржылық жағдайы, төлем және несие қабілеттілігі оның қажетті өндірістік ... ... ... тікелей байланысты. Өндірістік активтер активтерді басқару бірқатар факторлармен ... ... ... ... мен көлемі, олардың өтімділігі, ағымды активтерді қалыптастырудың меншікті және қарыз көздері, тұрақты және айнымалы ... ... және ... ... ... ... ... нарықтық экономикада шаруашылық субъектілер арасынан корпорациялар маңызды орынға ие ... ... ... ... ... қазіргі заман бизнесінің экономикалық теориясы мен тәжірибесіне кең түрде ... ... ... ... ... ... корпорациялар алады. Мысалға, АҚШ-та компания нарығының 1/5 бөлігін ... ... ... сату ... 80%-на ие.
(латын сөзінен алынған) - тап немесе маманданған мүдделерімен біріккен қоғамдасты, қоғам, одақ, тұлғалар тобын ... Ол ... ... ... ... акционерлік қоғам формасы, қазіргі кезеңде монополиялық бірлестіктердің негізгі түрлеріне айналып отыр.
Ван Хорн корпорацияға келесідей анықтама береді: . [2].
Көптеген ... ... ... ... ... ұйымдастырылып, өздерін шаруашылық субъектілердің өзіндік және ерекше түрі ретінде көрсетеді. Корпорациялар акционерлік қоғам ретінде келесідей ... ... ... компания иелерінің қолында бар, бөлінген акциялар нысанындағы капиталдары бар ірі компаниялардың акциялары қор нарығында сатылады және ... ... ... ... ... ... олардың өздерін өз бастамашылығымен қызмет атқаратын заңды тұлға ретінде көрсетуінде.
Үшіншіден, акционерлік қоғамдар өндірістік және коммерциялық қызмет ... ... ... ... ... қоғамдары өздерін бизнесті ұйымдастырудың тиімді нысаны ретінде көрсетеді.
Олар едәуір қосылған құн ... ірі ... ... ... ... жоғарғы деңгейін болдырмауға тырысады, үлкен табысқа ие және ... ... ... ... ... ... экономиканың корпоративті секторын құрайды. Олар нарықтық жағдайда бизнесті ұйымдастырудың ... және ... ... ... сай технологияларын қолданады.
Сонымен қатар ірі акционерлік қоғамдардың қаржыларының жиынтығы түріндегі корпоративті қаржылар компания мен экономиканың басқа да ... ... ... ... ... ішкі және ... қарым-қатынастарын білдіреді. Олар компанияның табыстарын құру, бөлу және ... ... ... ... Корпоративті қаржылар ақша қатынастарының ауқымдылығымен және әртүрлілігімен ерекшеленеді.
С.Росс бұл ұғымға келесідей түсініктеме береді: . [2].
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ғалымдар айтарлықтай бар. Соның бірі ретінде С.Россты айтып кетуге болады. Ол өз еңбегінде корпарация яғни бұл белгілі бір ... ... ... керекті ұғым екенін ашып айтады. Сонымен қатар қаржылық активтердің корпорация негізінде үлкен рөл ойнатынында басып айтқан болатын. Басқа бизнес ұйымдарымен ... ... ... ... - олар ... ... ... қызмет етеді, сонымен қатар жауапкершілігі шектеулі серіктестікпен немесе жеке кәсіпкерлікпен салыстырғанда маңызды артықшылықтары бар. Корпорация ... ... ... емес ... өз ... ақшалай нысанда капитал тарту құқығына ие. Сондай-ақ ... ... ... ... үшін ... жеке ... ... мүмкін емес. Корпорация меншігінің бір бөлігіне құқығы акционерлік капиталдағы үлесімен расталады, мұндағы әр акция иеленушіге акцияның жалпы мөлшеріне сәйкес ... ... ... Канада, Жапония және тағы басқа индустриалды дамыған елдерде кәсіпкерлік қызметтің корпоративтік ұйымдастырылу нысаны шешуші болып табылады.
Кәсіпорынның бухгалтерлік балансы екі ... ... Яғни ... және ... ... ... тоқталар болсақ, оның құрамына қысқа мерзімді активтер және ұзақ мерзімді активтер ... ... ... ... құрамына: ақша қаражаттары және оның баламалары, тауарлы-материалдық қорлар, ... ... ... берілген аванстар, банктік салымдар, сауда және басқадай дебиторлық борыштар, алынған салықтық активтер жатады. Ал ұзақ мерзімді активтер құрамына ұзақ ... ... ... ұзақ ... ... борыш, негізгі қаражаттардың
қалдық құны, материалдық емес активтер, басқадай ұзақ мерзімді активтер жатады.
Активтер - дара ... ... ұйым ... ... ... ... ... болашақта экономикалық пайда алу күтілетін ресурстар.
Актив - бұл құндық бағасы бар ... ... мен жеке ... және ... емес ... ... ... жүзеге асатын экономикалық олжа ретінде көрсетіледі.Ол өткен мәміленің немесе басқа оқиғаның нәтижесі болып табылады, бірақ ол өздігінен активтің пайда ... ... ... өнімді (жұмысты, қызметті) өндіру үшін, сондай-ақ өндірісті басқару және басқа мақсаттар үшін пайдаланылады. ... ... олжа ... жүзеге асатын активтер өндірісте және күрделі құрылыста ... ... ... активтерге айырбасталуы, кәсіпорынның міндеттемесін өтеу үшін қолданылуы, меншік иелері арасында бөлінуі мүмкін [2].
Активтердің физикалық нысаны да бар болуы ... ... ... ... т.б.) және ... нысаны болмауы да мүмкін (лицензия, ноу-хоу, гудвилл т.б.) сондай-ақ активтер дебиторлық қарыз ретінде болып келуі мүмкін.
ШЖС ... ... ... болуы да болмауы да мүмкін, бірақ сол активтер кәсіпорынның өз меншігіне ... да, ... ... ... ... және оларды пайдаланудан алатын олжаны бақылай алады. Жаңа активтерді жасау мен оларға ... ... ... ... байланыс болады, бірақ олар уақыт кеңістігінде әр уақытта бір-бірімен тура келе бермейді. Бұл жағдайда шығын тек болашақ олжаны іздестіру үшін ... ... ... бұл ... ... өз ... ... көрсетпейді.
Бухгалтерлік есепте материалдық емес активтердің анықтамасы негізгі ... ... ... келеді, яғни жай қызметтер үрдісінде сатуға арналмаған және үзақ мерзімге пайдалану мақсатымен сатып алынады. Егер ... ... ... ... ... деген ықтималдылық болса және егер оларды сенімді бағалауға ... ... ғана олар ... ... ... ... процесіне тікелей қатысып, нәтижесінде өндірілген өнімнің нақты өзіндік құнын анықтайтын ... ... ... ... Сол ... ... өндірілген өнімінің және жалпы кәсіпкерлік қызметінің рентабельділігі ағымды активтерді басқару жүйесін тиімді ұйымдастыруды талап етеді. Қаржы менеджерлері үшін ағымды ... ... мен ... ... ... ... ... тиімділігі негізгі талдау және жоспарлау объектісі болып табылады. Ағымды ... ... ... ... көздерімен қамтамасыз ете білу де маңызды болып табылады, түптеп келгенде ағымды активтерді несиелеудің ұйымдастырылу деңгейі олардың ... ... ... факторы болып табылады.
Жоғарыда айтылғандардың барлығы ағымды активтердің кәсіпорын өмірінде аса маңызды роль ойнайтынының айғағы болып табылады.
Баланста ... ақша ... және ... ... ... ... ... және қолма-қол ақша қаражатынан, сондай-ақ, бастапқы өтеу мерзімі үш айдан ... ... ... ... ... ... қозғалысы туралы біріктірілген есептің мақсаты үшін ақша қаражаты және ... ... ... ... ... ... беретін ақша қаражатынан және олардың баламаларынан тұрады және өтелмеген банктік овердрафты қоспайды.
Тауар-материалдық қорлар екі шаманың ең ... ... ... ... құны және таза сату ... ... межелі орынға жеткізу кезінде келтірілген шығындар және оларды тиісті жағдайға келтіру шығыстарынан тұрады. Таза сату құны -- бұл ... ... ... ... ... шығындарды және сатып алудың болжанатын шығындарын алып тастағанда, болжанып ... ... алу ... Барлық сипаты мен тағайындалуы ұқсаса тауар-материалдық құндылықтарға қатысты тек бір ғана есептеу формуласы қолданылады. ... ... ... ... ... ... бойынша бағаланады.
Негізгі құрал-жабдықтар істен шыққан кезде немесе оны пайдаланудан экономикалық пайда көрмейтін немесе осы актив ... ... ... ... ... объектісін баланстың есебінен шығару жүзеге асырылады. Активті есептен шығарумен байланысты кез келген пайда мен шығындар (істен шығарудан түскен таза ... ... және ... ... құны ... ... ретінде есептелген) актив істен шығарылған жылдың пайдалары мен шығындары туралы ... ... ... ... ... қолдану мерзімдері мен олардың тозуын есептеу тәсілдері әрбір есеп ... ... ... қажетіне қарай оларға түзету енгізіледі.
Инвестициялық жылжымайтын мүлік бастапқы кезде мәміле бойынша тозу және жинақталған құнсыздану шығындарды алып ... ... құны ... бағаланады. Баланстық құны егер ХБЕС 40 белгіленген капиталға айналдыру критериі орындалса, шығындардың ... ... ... істеп тұрған жылжымайтын мүліктің бөлігін ауыстыру құнынан тұрады және инвестициялық жылжымайтын мүлікке ағымдағы қызмет көрсету шығындарын алып ... ... ... ... ... ... ... жинақталған тозу және жинақталған құнсыздануын алып тастап, бастапқы құны бойынша есептеледі. Тозғаны 50 жылды құрайтын тиімді пайдаланудың келесі ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлік, егер олар істен шығарылса не пайдаланудан алынып тасталса және болашақта оларды пайдаланудан ешқандай экономикалық пайда болмаса, онда ... ... ... ... ... мүлікті шығарудан немесе алып тастаудан келтірілген пайда немесе ... ... ... ... есепті жылдың пайдасы мен шығыны туралы есепте ... ... ... ... ... ... ... ауыстыру пайдалану сипатының өзгеруі орын алғанда ғана жүзеге асырылады. Инвестициялық жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ауыстырған кезде келесі есепке алу құны ретінде оның оны пайдалану ... ... ... әділ құны ... Егер ... иесі бар ... ... инвестициялық жылжымайтын мүлік болған кезде Топ мұндай жылжымайтын мүлікті оның пайдалану сипаты өзгерген күнге дейінгі негізгі ... ... есеп ... сәйкес есепке алады.
Жекелей сатып алынған материалдық емес активтер бастапқы кезде сатып алу құнымен бағаланады. Компанияның бірігуі бойынша операцияның ... ... ... ... емес ... ... алу құны ... алу күніндегі әділ құнын білдіреді.
Материалдық емес активтер бастапқы ... ... ... ... мен ... ... ... шығындарды алып тастағаннан кейінгі сатып алу құнымен көрінеді. ... ... ... ... емес ... ... дайындауға жұмсалған капиталға айналдырылған шығыннан басқасы, капиталға айналдырылмайды және осы тиісті шығын ол туындаған есепті жылғы ... мен ... ... есепте белгіленеді.
Материалдық емес активтердің тиімді пайдалану мерзімдері шектеулі.
Тиімді пайдалану мерзімі шектеулі материалдық емес активтер бағаланған ... ... ... ... амортизацияланады және материалдық емес активтің құнсыздану мүмкін белгілері болған жағдайда құнсыздану мәніне талданады. Күтіліп ... ... ... ... ... ... сипаты және одан түсетін экономикалық пайданы алу өзгергенде, мерзімінің немесе амортизация тәртібінің өзгеруі тәсілімен (жағдайға байланысты) есептеледі және есептік бағасының ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтер бойынша амортизациялық аударымдар материалдық емес активтің қызметіне тиісті шығыстар құрамындағы пайда мен шығындар туралы есепте көрсетіледі.
Материалдық емес ... ... ... ... мен ... ... түскен таза түсімдер сомасы мен активтің баланстық құнының ... ... ... ... және ... қаржылық есепте тану тоқтаған кездегі пайда мен шығын туралы есепте танылады.
Материалдық емес активтер байланыс қызметін көрсету ... ... ... және ... ... ... ... Байланыс қызметін көрсету лицензиясы және тауарлық белгі оларды, лицензия үшін 20 жылды құрайтын, тауарлық белгі үшін 7-9 ... ... ... ... ... ... әдіс ... амортизацияланады. Басқа материалдық емес активтер тиімді пайдаланудың, ереже бойынша бес жылдан он жыл аралығындағы мерзімді құрайтын есепті ... ... ... әдіс бойынша амортизацияланады.
Қаржылық есеп берудің халықаралық стандартына ... (№38 ... ... емес ... ... ... ... өткізу немесе әкімшілік мақсаттар үшін өндірісте немесе тауарлар мен қызмет көрсетуде физикалық мәні жоқ сәйкестендірілетін ақшалай емес активтер больш табьіладьі] Және ... ... ... ... ... қатар материалдық емес активтер ретінде ішкі пікірді қалыптастыруға, жарияланатын атауларды, клиенттердің тізімі және ... ... ... ... ... ... ... авторлық құқықтар, франшизалар, тауар таңбалары, үйымдық және ... ... ... кең ... ... емес ... болып табылады.
Материалдық емес активтерді екі үлкен топқа бөлуге болады: айырбастауға жататын және жатпайтын.
Айырбастауға ... ... емес ... ... ... ... ... сәйкестендіріліп және бөлек сатылуы мүмкін.
Кейбір айырбастауға жататын және субъектінің іфізметінде айтарлықтай жиі кездесетін ... емес ... ... ... ... - бұл ... тіркелген және танылған ерекше қүқық. Патенттік құқық - ... ... ... ... ... ... таратылатын үрдісті немесе қызметті, бұйымдарды иесіне пайдалануға, өндіруге, сатуға және бақылауға мүмкіндік береді.
Жалға ... ... ... ... үшін ... ... ... меншіктің модификациясы жалға алынған мүліктің дебет шотына жатады. Жал меншігін жақсарту материалдық емес ... ... ... ... ... ... жетілдіру жалға алынған мерзімнің қалғанына амортизациялануы немесе осы мерзімдердің кайсысы қысқарақ болуына байланысты жақсаруы керек. Сәйкестенбейтін активтер бблек сатылуы ... ... ... ... ... ... ... келтірілген. Материалдық емес активтердің кейбіреулерінің екі арнайы сипаттамасы бар: олар үзақ ... ... ... ... ... және ... ... иеленушіге ешқандай құқық бермейді. Бұл материалдық емес активтер жеке идентификация-лануы мүмкін, бірақ айырбастауға жатпайды
Материалдық емес ... ... ... ... құн ... қолданылады. Яғни материалдық емес активтер, актив терді сатып алумен байланысты барлық шығындарды ... ... алу құны ... ... Сатып алу кұны - бүл барльщ төлемдер немесе алынған активтердің ағымдағы нарықтың құны. Материалдық емес ... ... алу ... өте маңызды сұраққа материалдық емес активтерді пайдалану мерзімін анықтау жатады.
Қызмет ету мерзімін ... ... ... ескерілу қажет:
:: қызмет ету мерзімін ең жоғары шектейтін заңды, реттеуші және ... ... ... ... мерзімін өзгертуі мүмкін жаңарту немесе ұзарту үшін шарттар;
:: қызмет ету мерзімін азайтатын тозу, ... және ... да ... ... ... ... күтілген мерзімге сәйкес келетін қызмет мерзімі;
:: материалдық емес активтің бар ... ... ... бәсекелестердің және басқа да субъектілердің күтілген ... ... емес ... ... ... басқа активтердің қызмет ету мерзімі [4].
Материалдық емес активтердің құны активтердің ... ету ... ... ... жазылу керек. Материалдық емес активтердің амортизациясы оның пайдалы қызмет ету мерзімі жүйелік негізде жүзеге ... ... ... ... ... ... ... банктерде пайдалану моделің сипаттау керекі Егер мұндаи үлгі нақты анықталған болмаса, амортизацияшя теңбе тең ... ... ... ... Материалдық емес активтердің тиімді қызмет ету мерзімің қарастыру керек. Халыкаралық стандартқа сәйкес материалдық емес активті пайдалануда оның ... ... құны ... үшін ... ... ... ... Бұндай жағдайда амортизациялық емес қүнды жазу керек және активтің бағамын азайтуды көрсететін ... ... ... Сату ... ... ... материалдық емес активтердің қандаң да басқа жолымен келуі, түсімнен пайданы сипаттай 'отырып материалдық емес активтің шотымен оның амортизациялык емес қүны ... ... емес ... құнсыздануы топ әрбір есепті күнге активтердің құнсыздануының бар-жоғын тексереді. Егер ... ... бар ... ... жыл ... ... құнсыздану мәніне тестілеу қажет болса, Топ активтің өтелген құнын бағалайды. Активтің өтелген сомасы -- бұл активтердің ... ақша ... ... ... сату және оның ... ... ... шығындарды алып тастағандағы әділ құнынан біршама көп. Бұл ... бұл сома ... ... ... ... ... ... генерациялайтынына қарамастан белгілі бір дәрежеде актив ақша құралдарының ағынын тудырмайтын жағдайларды ... ... ... үшін ... Егер ... ... құны оның ... сомасынан асқан жағдайда, ондай актив құнсызданған болып саналады және оның құны өтелген сомаға дейін есептен шығарылады. Ақша қаражатының келешекте болжанып ... ... ... құнын бағалау кезінде осы активке тән ақша және тәуекелдің уақытша құнының ағымдағы нарықтық бағасын білдіретін салық салғанға дейінгі ... ... ... ... оның ... құнына дейін дисконтталады. Активтің сатып алу бойынша шығындарын есептен шығара отырып, әділ құнын белгілеу кезінде бағалаудың тиісті үлгісі ... айта ... ... ... активтері өз ішіне бірнеше активтер құрамын біріктіреді. Оларды тізіп айта кететін болсақ, компания активтеріне материалдық ... ... емес ... ... ... ... ... депозиттері, қаржылық инвестициялар, қаржылық активтер және де қаржылық емес активтер жатады. Осылардың маңызын ашып көрсетуге тырыстым.
Үздіксіз қызметтің ... ... ... ... құрамында қайта бағалаудың нәтижесі көрсетілген бұрын қайта бағаланған мүлікті қоспағанда құнсызданған активті ... ... ... шығыстар санатының құрамындағы пайда мен шығын туралы есепте танылады. Мұндай жағдайда құнсызданудың өзі капиталдың құрамында бұрын жүргізілген қайта бағалаудың ... ... ... ... ... күнге бұрын активтің, гудвилді қоспағанда, құнсыздануынан деп танылған шығын қазір жоқ ... ... ... ... анықтайды. Егер мұндай белгілер орын алса Топ активтің өтелген сомасына бағалау жүргізеді. Бұрын ... ... ... ... ... ... ... уақыты бойынша соңында активтің өтелген құнын белгілеу үшін пайдаланылған баға ... ... ғана ... ... Аталған жағдайда активтің баланстық құны оның өтелген құнына дейін өседі. Алынған сома алдыңғы есепті кезеңдерде құнсызданудан болған шығынды тану болмағанда ... ... ... ... ... тиіс (амортизациясын алып тастағанда). Бұндай құнды қалпына келтіру актив қайта бағалану құны ... ... ... ... ... және ... туралы есепте танылады. Соңғысында құнын қалпына келтіру қайта бағалау құнының өсуі ретінде есепке алынады.
Сонымен қатар осы қарастырылған ... ... ... ... ... ... инвестиция туралы жазылған әдебиетті келтірер болсақ, ол Б.Купешованың ... ... ... Бұл ... ... актив қаржылық активтердің немесе қаржылық міндеттемелердің немесе екеуісінің де басқарылатын және өнімділігі Топтың тәуекелдері мен ... ... ... ... әділ құны негізінде бағаланатын тобының бөлігін құрайды және топтардың құрылуы туралы ақпарат іштей осы ... ... ... ... ... ... ... бағалау кезінде мынадай критерийлер пайдаланылады:
Гудвил құнсыздану мәніне, егер ... да бір ... мен ... оның баланстық құнының құнсыздануы мүмкіндігі туралы куәландырса, жыл ... ... ... ... ... құнсыздануы гудвил жататын ақша арналарын басқаратын бөлімшелердің өтелген құнын бағалау арқылы белгіленеді. Ақша ағындарын ... ... ... құны оның ... ... аз болса құнсызданудан болған шығын танылады.
Құнсызданудан болған гудвилға жататын шығын келешекте қалпына келтірілмейді. Топ жыл сайынғы 31 желтоқсандағы ... ... ... ... ... талдау жүргізеді.
Топ үлестік қатысу әдісін қолданғаннан кейін, Топ инвестициясының құнсыздануынан болған қосымша шығында тану қажеттігін белгілейді. Әрбір ... ... топ ... ... компанияға инвестицияның құнсыздануының объективті белгілерінің бар-жоғын анықтайды. Егер ... ... ... Топ ... ... ... компанияның әділ құны мен сатып алу құнының айырмасы ретінде есептейді. Бұл сома кірістер мен шығындар туралы есепте танылады.
МСФО (IAS) 39 ... ... ... ... ... жіктеледі: пайда және шығын арқылы әділ құны бойынша көрсетілген қаржылық активтер, займдар, дебиторлық берешек және өтелгенге дейін ұстаған инвестициялар, я ... ... ... ... бар ... Бастапқы кезде қаржылық активтер әділ құны бойынша бағаланады. Егер ... ... ... әділ құны ... ... мен ... арқылы жіктелмеген жағдайда, есепте көрсетілу кезінде олардың әділ құнына онымен байланысты мәміле бойынша шығындар ... ... ... ... ... ... өзінің қаржылық активтеріне тиісті санатты береді.
Қаржы активтерін сату мен сатып алу бойынша барлық ... есеп ... ... яғни активті сатып алушыға жеткізу күніне танылады. Сату мен ... алу ... ... ... ... активтерін сату мен сатып алу бойынша активтердің заңнамада немесе нарық ережелерінде белгіленген кезеңі ... ... ... ... ... ... ұсталған инвестициялар
Туынды емес тіркелген немесе белгіленген төлемі бар және тіркелген өтеу мерзімі бар қаржылық ... егер Топ ... өтеу ... ... ... қала алатын болған жағдайда ғана өтегенге дейін ұсталған санатына жіктеледі. ... ... ... ... инвестициялар бастапқы танығаннан кейін тиімді пайыздық ставка әдісін қолдана отырып, амортизациялану құны бойынша белгіленеді.
Мұндай инвестициялар бойынша пайда мен ... ... ... істен шыққан немесе құнсызданған кездегі пайда мен шығын туралы есепте көрсетіледі.
Сату үшін қолда бар қаржылық инвестициялар
Сату үшін ... бар ... ... сату үшін ... бар ... ... және ... аталған үш санаттың ешқайсысына жатпайтын туынды емес ... ... ... Сату үшін ... бар ... активтер бастапқы есепке алынғаннан кейін әділ құны бойынша бағаланады, бұл ретте пайда мен шығын инвестицияны есептен шығарған немесе ... ... ... ... құрамындағы жеке құрамдас бөлік ретінде белгіленеді. Мұндай жағдайда жинақталған бұрын капиталдың құрамында көрсетілген пайда мен ... ... ... қосылады.
Займдар мен дебиторлық берешек белсенді рынокта бағасы жоқ белгіленген немесе белгілі бір төлемдермен туынды емес ... ... ... ... ... қаржы активтері тиімді пайыз ставкасы әдісін пайдалана отырып, тозу құны бойынша есептеледі.
Кірістер мен шығыстар ... мен ... ... ... есепте займдар мен дебиторлық берешекті тануды тоқтату я болмаса ... ... ... танылады.
Қаржылық активтер мына санаттарға жіктеледі: пайдалар немесе ... () ... әділ құны ... ... ... ... ... өтеуге дейін ұсталып қалатын инвестициялар, сату үшін қолда бар қаржылық активтер () және . Жіктеу қаржы құралдарының сипаттамасы мен ... ... және ... ... ... ... ... инвестицияны сатып алу немесе сату келісім-шартқа сәйкес жүргізілген, қайсысының шарттары инвестицияны тиісті нарықпен белгіленген мерзімде ұсынуды талап ететін және ... әділ құны ... ... ... немесе залалдар арқылы әділ құны бойынша есепке алынатындай жіктелген қаржылық активтерден басқа, мәмілелерді жүргізуге тікелей қолданылатын шығындарды қоса алғанда ... әділ құны ... ... ... ... жүргізілетін күнге көрсетіледі және көрсетілуін тоқтатады.
Тиімді пайыздық мөлшерлеме әдісі - бұл қаржылық активтің өтелім құнын есептеу және ... ... ... ... ... бөлу ... Тиімді пайыздық мөлшерлеме - бұл қаржылық активтің күтілетін мерзімінен немесе, егер қолдануға болатын болса, өте қысқа мерзімінен ... ... ... ақша ... ... пайыздық мөлшерлеменің ажырамас бөлігін құрайтын, төленетін немесе алынатын барлық комиссияларды қоса алғанда) дәл дисконттайды.
Табыс FVTPL ретінде анықталған қаржылық ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлеме негізінде танылады.
FVTPL ретінде есепке алынатын қаржылық активтер
Қаржылық активтер қаржылық актив сауда үшін тағайындалған не болмаса FVTPL ретінде ... ... FVTPL ... ... ... ... үшін тағайындалған ретінде жіктеледі, егер:
* ол негізінен жуық арадағы болашақта сату мақсаты үшін сатып алынған болса; немесе
* Топ бірге ұстап ... және ... ... пайда алу тенденциясы бар қаржы құралдарының белгілі бір ... ... ... ... ... хеджирлеу құралы ретінде тиімді емес және анықталмаған туынды құрал ... ... ... үшін тағайындалған ретінде жіктелген қаржылық активтерден басқа қаржылық актив бастапқы тану ... FVTPL ... ... ... ... ... тану ... немесе танудың қарсы жағдайда пайда болуы мүмкін тиянақсыздығын болдырмайтын немесе елеулі түрде азайтатын болса; немесе
* қаржылық актив қаржылық ... ... ... ... ... екеуісінің де басқарылатын және өнімділігі Топтың тәуекелдері мен инвестицияларын басқару стратегиясына сәйкес әділ құны негізінде бағаланатын тобының ... ... және ... ... ... ақпарат іштей осы негізде ұсынылатын болса; немесе
* бір немесе одан да көп ... ... ... тұратын келісім-шарттың бөлігін құрайды және БЕХС 39 (Қаржы құралдары: тану және бағалау>> бүкіл құрамдастырылған келісім-шартты (актив немесе міндеттеме) FVTPL ... ... ... ... [3]. ... қаржылық активтері кез-келген пайдаларды немесе залалдарды пайдалар мен залалдар туралы шоғырландырылған есепте танумен әділ құны бойынша ... ... ... ... ... ... таза ... немесе залалдарға қаржылық актив бойынша алынған кез-келген дивидендтер ... ... ...
Өтеуге дейін ұстап қалынатын инвестициялар
Топтың жақсы ниеті мен өтеуге дейін ұстап тұратын қабілеті бар, тіркелген немесе анықталған төлемдері мен тіркелген өтеу күні бар ... мен ... ... ... ... ұстап қалынатын инвестиция ретінде жіктеледі. Өтеуге дейін ұстап қалынатын инвестициялар табысты нақты пайда ... ... ... ... шегеріп тастағандағы тиімді пайыздық мөлшерлеме әдісімен өтелім құны бойынша есепке алынады.
Сату үшін қолда бар ... ... () ... ... ... ... ... белгіленетін акциялар және Топ ұстап қалатын ауыстырылуы тиісті белгіленетін векселдер AFS түрінде жіктеледі және әділ құны ... ... ... Әділ ... ... болған пайдалар немесе залалдар, құнсызданудан болған залалдарды, ... ... ... ... ... ... ... тікелей пайдаларда немесе залалдарда танылатын ақша активтері бойынша бағамдық айырмашылықтан болған ... ... ... ... инвестицияларды қайта бағалау резервіндегі тікелей капиталда танылады. Инвестициялар сыртқа шыққан немесе құнсызданған ретінде анықталған уақытта инвестицияларды қайта бағалау ... ... ... жиынтық табыстар немесе залалдар кезең ішіндегі пайдаларға немесе залалдарға енгізіледі.
AFS үлестік құралдары бойынша дивидендтер ... ... ... ... ... уақытта пайдаларда немесе залалдарда танылады.
Шетел валютасында берілген AFS ақшалай активтерінің әділ құны аталған шетел валютасында анықталады және ... ... ... ... ... ауыстырылады. Бағамдық айырмашылыққа жататын, активтің өтелім құнындағы өзгерістің нәтижесінде болған әділ құнындағы өзгерістер пайдаларда немесе залалдарда танылады, басқа да өзгерістер ... ... ... ... мен ... ... ... анықталатын төлемдері бар, белсенді нарықта белгіленетін, заемдар мен дебиторлық берешек ретінде жіктелетін басқа да ... ... пен ... ... дебиторлық берешек заемдар мен дебиторлық берешек сияқты жіктеледі. Ұзақ мерзімді ... мен ұзақ ... ... берешек кез-келген құнсыздануды шегеріп тастағанда тиімді пайыздық ... ... ... ... ... құны ... ... Пайыздық табыс пайыздарды тану елеулі емес болуы мүмкін уақытта қысқа мерзімді дебиторлық берешектен басқа тиімді пайыздық мөлшерлемені қолдану жолымен ... ... мен ... ... ... және ... ... банк шоттарындағы қаражаттар, кассадағы бар ақша және кем дегенде үш ай бастапқы өтеу мерзімімен қысқа мерзімді ... ... Егер ақша ... мен ... ... пайдалануда шектелген болса, онда олар шоғырландырылған қаржылық есептеменің қосымшасында тиісті түрде ашылады.
В.В. Бочаров және .Е. ... ... ... кәсіпорын мен корпорациялардың қаржыларын ұйымдастыру қағидалары олардың қызметімен, нақты құрылтайшы құжатымен, мақсаттарымен тығыз байланысты.
Сонымен қатар, қаржылық ... ... ... ... ... активтердің құнсыздануын айтып өтпеске болмас.
Қаржылық активтердің құнсыздануы
FVTPL қаржылық активтерінен басқа қаржылық активтер теңгерім құрудың әр күнінде ... ... ... ... ... ... активті бастапқы танудан кейін орын алған бір немесе одан да көп оқиға нәтижесінде инвестиция бойынша ... ... ақша ... ... ... ... ... куә бар уақытта құнсызданады.
Өтелім құны бойынша есепке ... ... ... үшін ... ... өз алдына активтің теңгерім құны мен бастапқы тиімді пайыздық мөлшерлеме бойынша дисконтталған ықтимал ақша қозғалысының ағымдағы құны арасындағы айырмашылықты ... ... ... теңгерімдік құны тікелей барлық қаржылық активтер бойынша құнсызданудан болған залалға азаяды.
AFS ... ... ... егер ... кезеңде құнсызданудан болған залалдың сомасы азайса, азаю құнсыздануды ... ... орын ... ... ... ... байланысты болуы мүмкін, құнсызданудан болған бұрын танылған залал, егер құнсыздану танылмайтын болса, құнсыздану түзетпесінің күніне ... ... құны ... құны құрауы мүмкін сомадан аспайтын шамада пайдалар немесе ... ... ...
AFS ... ... қағаздарына қатысты бұрын пайдаларда немесе залалдарда танылған құнсызданудан болған залалдар пайдалар немесе ... ... ... ... Әділ ... кез-келген артуы құнсызданудан болған залалдан кейін тікелей капиталда танылады.
Қаржылық активті есепке алудың тоқтатылуы
Топ ... ... ... ... тек қана актив бойынша ақша ағымдарын алуға келісім-шарт құқығы біткен немесе ... ... пен ... елеулі тәуекелдер мен активтерді иеленуден болған пайдалаларды ... ... ... ... уақытта ғана тоқтатады. Егер Топ негізінен барлық тәуекелдердә және активтерді иеленуден болған пайдаларды табыс етпесе немесе ұстап қалмаса және ... ... ... ... ... ... онда Топ ... өзінің қалған үлестік қатысуын және онымен байланысты міндеттемені өзі төлей алатын сомаға таниды. Егер Топ ... ... ... қаржылық активтерді иеленуден болған барлық тәуекелдер мен пайдаларды ұстайтын болса, Топ қаржылық активті ... ... ... ... ... етілген заемдардан болған қаражатты есепке алады.
Амортизацияланған құн резервтен құнсыздануды және төлемді немесе негізгі берешек сомасының азаюын ... ... ... ... ставкасы әдісін пайдалана отырып есептеледі. Есепте актив сатып алу кезінде кез келген ... ... мен ... ... ... ... ставкасының ажырамас бөлігі болып табылатын басқа да төлемдер және мәмілелер бойынша шығындар ескеріледі.
Топ әрбір есепті күнге қаржы активінің немесе қаржылық ... ... ... ... бар- ... ... ... нәтижесінде шығын келтірілгендігінің белгісі болған жағдайда мұндай шығынның сомасы активтің баланстық құны мен ... ... ... ... ... ... дисконтталған (яғни, бастапқы тануда есептелген тиімді пайыз ставкасы бойынша) келешектегі ақша ... ... ... ... ... бойынша әлі келе қоймаған болашақтағы күтілетін жоғалтуларды алып тастағанда) айырмасы ретінде ... ... ... құны ... ... сомасына азайтылады. Шығынның сомасы пайда мен шығындар ... ... ... ... ... ... ... сомасын есептеуде көрсетілгеннен кейін болған уақиғаға жатқызылуы мүмкін құнсызданудан келтірілген шығын сомасы төмендесе, онда ... ... ... ... ... құны оның ... құнынан аспайды. Кез келген келесі құнсызданудан келтірілген шығын пайда мен шығындар туралы есепте көрсетіледі.
Топ шоттың бастапқы талаптарына сәйкес оған ... ... ... іздеп таба алмайтындығының объективті белгісі болса (займшының қаржы жағдайының болмау мүмкіндігі немесе айтарлықтай қаржылық қиындықтардың болуы ықтималдығын қоса ... ... ... ... ... ... резерві түзіледі. Дебиторлық берешектің баланстық құны құнсыздану резервінің сомасына азаяды. Құнсызданған берешекті есепке алу ол сенімсіз деп ... ... оның ... ... ... ... ... бастап тоқтатылады.
Сату үшін қолда бар қаржылық инвестициялар
Сату үшін ... бар ... ... ... оның ... ... (негізгі сомасымен амортизациясы бойынша төлемдерді ұстап қалғанда) және оның ағымдағы әділ ... ... ... ... ... ... ... айырманы білдіретін бұрын пайда мен шығындар туралы есепте көрсетілген сома капиталдың құрамынан пайда мен ... ... ... ... ... Құнсыздану бойынша сату үшін қолда бар ретінде жинақталған үлестік ... ... ... ... ... ... мен шығындар туралы есепте көрсетілмейді. Құнсыздану бойынша үлестік құралдардың шығындары пайда және ... ... есеп ... ... әділ құнының өсуі шығынды құнсызданудан кейінгі уақиғаға ... ... ... ... ... қаржылық активтің бөлігі немесе ұқсас қаржылық активтер тобының бөлігі қолданылатын) мынадай жағдайларда баланста есептелуді тоқтатады:
:: Активтерден ақша ... алу ... ... ... Топ активтен ақша арналарын алу құқығын сақтайды, бірақ оларды ешқандай ... ... ... ... өзіне міндеттеме қабылдады;
:: Топ өзінің активтен ақша арналарын алу құқығын берді немесе (а) активтегі барлық ... және ... ... не (б) ... жоқ, ... активтегі барлық тәуекелдерді және сыйақыны өзінде сақтамайды да, ... осы ... ... ... Топ өзінің активтен ақша арналарын алу құқығын бере отырып, активтегі барлық тәуекелдерді және сыйақыны бермесе не өзіне қалдырмаса, сондай-ақ, активті ... да ... Топ ... ... ... ... ... жалғастырса, актив те сол деңгейде танылады. Берілген актив бойынша кепілдік нысанын қабылдайтын қатысу мынадай шамалардың мейлінше ... ... ... ... ... құны ... Топ талап етуі мүмкін төлемнің ең үлкен ... ... ... ... ... ... сатып алынған опцион (есебі ақша қаражатын төлеу ... ... ... ... жағдайдан тұратын опционды қоса алғанда) нысанын қабылдаса, Топтың қатысу деңгейі -- бұл Топ ... ала ... ... активтің құны, опционмен сатуға шығарылған жағдайдан өзге (есебі ақша қаражатын төлеу жолымен жүргізілетін ... ... ... ... опционды қоса алғанда) әділ құны бойынша бағаланатын актив бойынша нысан қабылданады. ... ... ... ... ... мынадай екі шаманың ең кішісі бойынша өлшенеді: берілетін активтің әділ құны және опционның орындалу бағасы.
Қаржы активтерінің ... ... ... орны ... ... ... ... Сонымен қатар, осы бөлімде қаржылық активтердің мәні, ерекшеліктері және де құрылымы қарастырылып ... ... ... ... табыстылығының көрсеткіштері
Кәсіпорынның нарықтық экономика жағдайында қызмет етуінің экономикалық пайдалылығы ... ... ... Кәсіпорынның табыстылығы абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштермен сипатталады. Табыстылықтың абсолютті көрсеткіші - бүл ... ... ... ... ... арнаулы әдебиеттерде "табыстар" ұғымы келесідей түрде анықгалады:
"Табыстар дегеніміз - қаржының келуі немесе активтер құнының өсуі, не болмаса пассивтердің азаюы ... ... ... ... ... ... ... табылады, бүл акционерлер салымдарының есебінен өсуден басқа жағдайдағы капиталдың өсуіне әкеледі".
Ықшамдалған түрде бүл түсінік 1995 жылы 26 желтоқсандағы "Бухгалтерлік есеп ... заң күші бар ҚР ... 2732 ... анықталған. Жарлықтың 13-бабында былай делінген: "Табыстар - бұл есептік кезеңдегі активтердің ұлғаюы немесе міндеттемелердің азаюы". ... бір ... ... ... ... ... алу мүмкін емес. Өз кезегінде, табыс алмай ... ... ... ... және әлеуметтік мәселелерді шешу мүмкін емес.
Табыстылықтың көрсеткіштер жүйесі ең алдымен қаржылық нәтижелердің абсолютті ... ... ... ... ... қызметті) өткізуден алынатын табыс; жалпы табыс; негізгі қызметтен алынатын табыс; ... ... ... дағдылы қызметтен алынатын табыс; салық салынғаннан кейінгі дағдылы қызметтен алынатын табыс; ... ... ... ... ... ... соңғы қаржылық нәтижесі болып табылатын таза табыс.
Табыс жинақталған түрде шаруашылық жүргізудің нәтижесін, жанды және затқа айналған ... ... ... Оны ... ... ... тиімділік көрсеткіштері қатарына жатқызса, енді біреулері оны кәсіпорын жұмысының ... ... ... ... ... ... дұрыс, өйткені табыстың абсолютті сомасы салынған қаржылардың қайтарымдылығы туралы болжауға мүмкіндік ... ... ... ролі ... артты. Өзіміз білетіндей жоспарлы-директивті экономика жағдайында оның ролі төмендетілген болатын. Табыс ... табу кез ... ... мақсатты функциясы (қызметі) ретінде төмендетілді. Нарықтық экономикаға көшумен ... ... ... яғни ... ... ... ... Тек табыс қана өзара байланысқан үш мәселенің шешімін анықтайды: нені, қалай және кім үшін ... ... ... табу кез ... ... қызмет етуінің мақсаты болып қалыптасты, ал нарықтық экономика кәсіпорынның негізгі өндірістік және әлеуметтік дамуының көзі ... ... Бұл ... ... өндірудегі шығындардың толық ақталуын және кәсіпорынның ендірістік-техникалық базасының кеңеюіне негізделеді. Бұл әр кәсіпорын өзінің ағымдағы және ... ... ... ... ... ... ... білдіреді. Уақытша қаржы тапшылығы кезінде, оларға деген қажеттілік, егер бүл ағымдағы шығындар болса, олар банктің қысқа мерзімді ... және ... ... ... ... ... салымдары банктің ұзақ мерзімдік несиелерімен жабылуы мүмкін [5].
Табыс есебінен, сондай-ақ кәсіпорынның бюджет алдындағы, банктер мен басқа да кәсіпорындар, ұйымдар алдындағы ... ... ... табыс кәсіпорынның өндірістік және қаржылық қызметін бағалаудағы негізгі көрсеткіші болып табылады.
Ол оның іскерлік белсенділігі мен ... ... ... ... ... авансталған қаржылардың қайтарымдылық деңгейі мен осы кәсіпорынның активтеріне салынған салымдардың табыстылығы анықталады.
Нарықтық экономика жағдайында табыстың ролі ол атқаратын қызметтермен анықталады. ТМД ... ... ... ... ... ... мәселе жөнінде бірыңғай пікір жоқ. Оған 2-ден 6-ға дейін қызметті жатқызады. ... ... ол тек екі ... ... ... ... көзі;
- кәсіпорын мен бірлестіктердің өндірістік және әлеуметтік даму көзі.
Функциялардың және олардың езара шарттылығындағы бірлігі, табысты ... ... ... ... ... және әр ... экономикалық мүдделері байланысатын элементі ретінде көрсетеді. Осыдан табысты құру және бөлу ... ... ... ... оның ... ... шаруашылықты жүргізуші субъектінің тиімділігінің алынған және оның иелігінде қалатын табыс көлеміне қажетті ... ... ... өз ... тиімді орындай алуы үшін келесідей негізгі шарттар ... ... ... ... бір ... өнім ... ... қоғамдық қажетті шығындарын керсетуі тиіс және ол сондай-ақ еңбек өнімділігінің үздіксіз өсуі мен өзіндік құнның төмендеуін ескеруі қажет.
2. Бұйымдарды калькуляциялау және ... ... ... ... ... ғылыми негізделген болуы керек.
3. Табысты бөлу (тарату) механизмі белсенді рольатқаруы керек және өндірістің ... мен оның ... ... ... ... ... тиіс.
4. Табысты тиімді пайдалану тек қалған барлық қаржы тұтқаларының ... ... ... ... ... ... салу, акциздер, жал төлемі, дивидендтер, пайыздық мөлшерлемелер, арнайы қорлар, салымдар, пай (жарна) төлемдері, инвестициялар, есеп айырысу ... ... ... валюта және бағалы қағаздар курсы және т.б.) ғана мүмкін.
Бірақ табыстың абсолютті мөлшері кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің тиімділігінің ... ... ... ... ... 500 мың ... табыс кәсіпорынның салынған капиталының мөлшері және қызметінің ауқымы бойынша әр түрлі көлемнің табысы ... ... ... бұл ... салыстырмалы деңгейі айтарлықтай деңгейде бірдей болмайды. Сондықтан да алынатын табысты нақты ... үшін ... ... ... ... және табыстылық деңгейін көрсететін рентабельділіктің әр түрлі көрсеткіштері ... ... ... ... қолданылады.
Кәсіпорынның табыстылық көрсеткіштерінің өсуіне шаруашылықты жүргізуші субъектінің өзі мүдделі. Сондықтан әр ... және ... ... ... ... көрсеткіштерін талдау міндеттеріне мыналар жатады:
- табыстылықтың абсолютті көрсеткіштерінің жоспарының орындалуын бағалау;
- таза табыстың қалыптасуының құрамдас элементтерін ... әсер ... ... ... ... және сандық өлшеу;
- табысты бөлу бағыттарын, пропорцияларын және тенденцияларын зерттеу;
- табыстың өсу резервтерін анықтау;
- кәсіпорынның даму ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар жасау;
- табыстылықтың (рентабельділіктің) әр түрлі коэффициенттерін және олардың деңгейлеріне әсер етуші факторларды зерттеу.
Табыстылықтың абсолютті ... ... ... ... ... кәсіпорынның шаруашылық қызметінің негізгі және түпкі мақсаты табыс алу болғандықтан, барлық назарды осы көрсеткішті ... ... ... ... ... көрсеткіші өнімді (жұмыс, қызмет) өткізуден алынатын табыс болып ... Ол ... ... ... ... ... қосымша құн салығы, акциздер және т.с.с. салықтар мен міндетті төлемдер, сондай-ақ қайтарылған тауарлардың құны, сату шегерімдері және баға шегерімдері ... ... ... ... ... ... ... осы бабы бойынша негізгі қызметтен түсетін табыс көрсетіледі.
Табыс құрылымында ең ... үлес ... ... мен ... ... ... ... алады, оның мөлшері өнім өндіру деңгейімен, оның сапа-сымен және төменде қарастырылатын басқа да факторлармен анықталады.
Өнім өткізуден түсетін табыс ... ... ... ... ... және сатып алушының жауапты сақталуындағы тиеліп жіберілген ... ... ... бір әсер ... ... құндылықтардың азаюы немесе керісінше өсуі бірінші жағдайда өткізуден түсетін табыс сомасының өсуіне, екішіде - ... әсер ... ... ... ... ... табыс жоспарланған тауар өндірісінен және бұйымдардың (дайын өнімдер, сатып алушының жауапты сақталуындағы тауарлар) өтпеген бөлігінің қалдықтарының өзгерісінен шығуы ... ... ... ... ... табыс көлемі жоспарының төмендеуі, ауыспалы тауарлы-материалдық қорлардың артуы есебінен болатын жағдайлар да ... [4]. ... ... ... ... ... байланысты құралады. Дайын өнімнің бір бөлігі оларды буып-түю, орау, ... ... ... партиясының көлеміне толтыру, есеп айырысу құжаттарын жазу үшін заңды түрде қоймада жиналып қалады. Осы ... ... ... ... ... тыс мөлшерде өсуіне кәсіпорынның қаржы қызметінің көңіл аударуы қажет. Өнім шаруашылық байланыстарының үзілуіне байланысты ... ... ... басқа себептерге байланысты сұранысқа ие болмауы мүмкін. Бұндай жағдай нақты-заттық нысандағы өнімдер өндіруші кәсіпорында орын алады. Орындалған ... мен ... ... тауар ретіндегі өзінің өзгеше нысанына байланысты қоймадағы өнім қалдықтары бола алмайды. Бұл ... ... ... ... мысалы, электроэнергетика, көлік, байланыс салаларына да қатысты.
Көп жағдайда тауарлар ... ... ... ... ... яғни өнім ... ... сатып алушыға келіп түседі, бірақ сатып алушы заңды негізде оны төлеуден бас ... ... бас ... ... ... жеткізу шарттарын сақтамағандығынан болуы мүмкін.
Есептеу әдісіне көшу енімді өткізуден түсетін табыс оған келіп түскен ... ... ... ... ... оның ... ... көлемімен анықталуына әкелді. Бұл талдаушылар тиелген тауарлар үшін ақшаның келіп түсуіне көңіл ... тиіс ... сөз ... ... ... бір ... сатып алушылардың уақытында төлемейтіні белгілі. Бұл жағдайда ақшалардың түспеуі ... ... ... ... орай бұл ... ... айналған. Төлемеушілік көлемі азайған жоқ, алайда кәсіпорынға ақша алу бағытында жүмыс жасау керек. Ол үшін ... ... ... тиеп ... ... оны есеп ... аккредитивті нысанына ауыстыру, төлемсіздікті өндіріп алу бойынша банкке талап қою, коммерциялық несиені толтыру қажет.
Нарық жағдайында тиеліп жіберілген өнімдер үшін есеп ... ... ала ... нысаны да қолданылады. Алдын ала төлем жүргізу төлем мерзімі өткен тиелген тауарлардың қалдығын болдырмайды. Тиелген ... үшін есеп ... бұл ... ... кәсіпорында қолданылады. Алайда оның кемшіліктері де бар:
* біріншіден бұл нысан ... үшін ... ... ... бір дәрежеде өндірілген өнім сапасын бақылау темендейді, ... егер ... ... тауарлар мен қызмет көрсетулер нарығында монополиялық орын алатын болса;
* үшіншіден, тұтынушы төлем жүргізгеннен кейін,тауарды қажетті санынан аз алуы мүмкін ... ... және ... ... шикізаттар мен материалдар сатып алу жүргізілген уақытта).
Табыстылықтың екінші абсолютті көрсеткіші - жалпы табыс. Ол ... ... ... ... ... және негізгі қызмет нәтижесінде өнімді өткізуден түскен табыс пен өткізілген өнімнің өндірістік өзіндік құны арасындағы ... ... ... ... ... әсер ... маңызды фактор өндірістік өзіндік құн, сондықтан оның төмендеуі оның көлеміне көп әсер тигізеді.
Көптеген кәсіпорындарда өзіндік құнды баптар ... ... ... оны ... ... іздестіретін экономикалық қызметтің бөлімшелері болады.
Қаржы активтерінің табыстылығын анықтауда бірнеше ғалымдардың оқулықтарынан мысал келтіргуе болады. Мысал ретінде К.Ш.Дүйсенбаевтың оқулығында кәсіпорын ... ... ... ... және салытырмалы көрсеткіштері келтірілген.
Шаруашылық жүргізудің тұрақты экономикалық ... ... ... өсуінің негізгі жолы - материалды шығындар бөлігінде өзіндік құнды төмендету. Бұл ... ... ... үлес ... ... өзіндік құнында өте жоғары болып келетін өңдеу және қай та ... ... ... ... және ... өңдеу, металлургия, мұнай - химия, тігін, тамақ және т.б.) ... ... ... үшін өте ... ... ... ... себептерге байланысты табыс есімін пайдалы қазбаларды шығарудың өзіндік құнын төмендету нәтижесінде қамтамасыз ету өте ... Бұл ... ... көлемін өсіру арқылы болуы мүмкін.
Соңғы тұтынушыға бағытталған салаларда ... ... құн ... анықталатын өндіріс және өнімді өткізу көлемі шешуші мәнділікке ие болады.
Заттай түрде өнімді ... ... есуі ... ... ... ... ие ... өндірудің өспелі көлеміне күрделі салымдар көмегімен қол жеткізуге болады, бұл табыстың әлдеқайда өнімді жабдықтарды сатып алуға, жаңа технологияны игеруге, өндірісті ... ... ... ... Бұл жол, ... ... ... кәсіпорындардың инфляция, бағаның өсуі және ұзақ мерзімді несиелерге қол жетіспеушілігіне байланысты қиын немесе мүлде мүмкін емес. Күрделі ... ... ... ... мен мүмкіндіктері бар кәсіпорындар, егер инвестиция рентабельділігін ... ... ... ... онда бұл ... өз ... ... өсіре алады.
Өндіріс және өнім өткізу көлемін өсіруге әкелетін айналым қаражаттарының айналымдылығын жылдамдату күрделі шығындарды талап етпейді. ... ... ... өте тез ... ... ... пен отын-энергетика ресурстарын сатып алуына олардың көп бөлігі бағытталады. Сатып алушылардың төлемеушілігі және де талап етілетін алдын ала төлем ... ... ... көп ... ... тыс әкетеді. Төлем жүргізбеудің себептері тек айналым қаражаттарының жетіспеуі ғана емес, сонымен бірге ... ... ... ... банк ... ... ... және де вексельдік айналымның дамымауы да болып табылады.
Кәсіпорын табысы бағаның өсуі есебінен жоғары қарқынмен өседі. ... өсуі ... ... фактор болып табылмайды. Егер өнімге деген сұраныстың өсуі мен шығарылатын өнімнің техника-экономикалық параметрлердің және тұтынушылық қасиетінің жақсаруымен байланысты ... онда ол ... ... ... ... ... - таза табыс. Ол сальдоланған қаржылық нәтижені ... және ... ... пен ... ... ... ... ретінде мына формула бойынша анықталады :
Д = Д - Р ... Д - ... ... ... табыс;
Д - жалпы табыс;
Р - кезең шығындары.
Табыстылықтың салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... жағдайындағы кәсіпорынның қаржылық қызмет жасау, қаржыландыру көздерін ынталандыру және оларды тиімді пайдалану сияқты мүмкіндіктерін анықтайтын, осы кәсіпорын ... ... ... ... ... Олар ... ... түрлі бағытта белгілейді және олар экономикалық процеске қатысушылардың мүдделеріне сай топтастырылады. Табыстылық коэффициенттері салыстырмалы талдау мен кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... ... ... өйткені олар кәсіпорын табысын қалыптастырудың факторлық ортасын сипаттайтын ... ... ... ... ... ... 3 ... бөлінеді:
1) жалпы активтер (авансталған, жиынтық капитал) және ... ... ... ... ақша ... таза ағымы (немесе түсімі) негізінде есептелетін табыстылық көрсеткіштері.
Кәсіпорын активтерін (мүлкін) пайдалану тиімділігі -- берілген ... ... ... ... ... ... ... қажетті әрі маңызды белгілердің бірі болып саналады.
Кәсіпорын мүліктерінің (активтерінің) тиімділігін өлшеудің бірден-бір дұрыс, ... әрі кең ... ... ... бірі - ... коэффициенті, ол таза табыстың жалпы активтерге (авансталған ... ... ... ... ... ... ... пайдаланудың таңдау жолдарымен, мысалы, кәсіпорынның алған табысымен салыстырған жөн.
Табыстылық коэффициентіне талдау жүргізушілер:
- басқару тиімділігінің көрсеткіштері;
- кәсшорынның инвестициялау мақсатында қажетті табысты жеткілікті түрде ала алу ... ... ... болжау әдісі;
- шешім қабылдау және бақылау құралы ретінде пайдаланады.
Басқару тиімділігінің көрсеткіші ретінде, авансталған капиталдың табыстылық деңгейі оның ... ... ... ... ... ... ... табысты жеткілікті көлемде алу мүмкіндігін білдіретін өлшеуіш ретінде, авансталған (жалпы) капиталдың табыстылық деңгейі кәсіпорынның ұзақ мерзімді қаржылық ... ... ... ... ... ... ... ол, инвесторлар мен ұзақ мерзімді несиелер, заем берушілердің үлкен назарына ие болады [4].
Бұл көрсеткішті табысты ... ... ... ... ... ... ол ... болашақта алынатын табысын активтермен (жалпы капитал) байланыстыруға мүмкіндік береді. Бұл болжаудың нақтылығын жоғарылатады.
Активтердің тиімділік ... ... ... ... ... ... жоспарлауда, үйлестіруде, сондай-ақ шаруашылық қызметі мен оның нәтижесін бақылау мен бағалауда маңызды роль атқарады. Үлгілі ... ... ... ... оның ... ... бойынша қатаң түрде бақылап отырады және сәйкесінше осы нэтижелер негізінде бөлімше ... ... ... ... ... ... жаңа қаржы салымдарын салу қажеттілігін бағалаған кезде, олардан алынатын табыс ... және бүл ... ... ... ... ... ... активтердің тиімділік деңгейі (авансталған, жиынтық капитал) мына ... ... ...
Д = Таза табыс / Барлық активтер (авансталған, жиынтық капитал) ... ... ... ... деңгейі (авансталған капитал) кәсіпорынның өз қызметін қаншалықты тиімді және табысты жүргізетінін көрсетеді.
Тәжірибеде ағымдағы активтердің табыстылығы деп ... ... ... ... Ол ағымдағы активтерге салған бір теңгеден кәсіпорын қанша табыс алатынын көрсетеді :
Д = Д / Т ... Т - ... ... - таза ... - ... активтердің табыстылығы.
Акционерлік компания құқығында жұмыс істеуші кәсіпорын үшін салынған капиталдың табыстылық ... ... яғни ... ... ... ... ... көрсеткіші болып, кәсіпорынның таза табысының оның меншікті капиталына пайыздың қатынасы есептеледі. Бұл ... - ... ... ... коэффициенті немесе мөлшерлемесі деп аталады. Ол мына формуламен анықталады:
Д = Д / С ... Д - ... ... ... - таза ... - ... ... экономикалық және қаржылық талдауда маңызды көрсеткіш болып табылады.
Дәл осы көрсеткіш биржада акционерлік компаниялардың акцияларына баға ... ... ... ... роль ... ... ұзақ мерзімді активтердің табыстылығы деп аталатын көрсеткіш кеңінен қолданылады. Ол ұзақ ... ... ... бір ... ... ... ... алатынын көрсетеді :
Д = Д / Т ... Т - ұзақ ... ... - таза ... - ұзақ ... ... ...
Негізгі өндірістік қорлардың табыстылық деңгейі мына формула бойынша ... = Д / З ... Д - ... қорлардың табыстылығы;
Д - Таза табыс;
З - Өндірістік қорлар.
Сату көлемінің табыстылығы мына формула бойынша есептелінеді:
Д = Д / Д ... Д - Сату ... ... - ... ... - ... (жұмыс, қызметті) өткізуден алынған табыс.
Жоғарыда жүргізілген есептеулерден көріп ... ... ... шығынды болып табылады, алайда оның қызметі жыл соңына қарай кішкене болса да жақсаруда [5].
+ Компанияның ... ... ... экономикада дамуының рөлі
Бүгінде еліміздің алдында жаңа, өршіл міндеттер тұр. Қазақстанда әлемнің бәсекеге барынша қабілетті 50 ... ... кіру үшін ... ... бар. ҚР Президенті үстіміздегі жылдың 1-ші наурызындағы Қазақстан халқына Жолдауында осы мақсатқа жетуге мүмкіндік беретін стратегияның басымдықтарын атап берді. Бұл ... ... үшін және ... ... ... үшін ... 2015 жылға дейінгі Индустриялық-инновациялық даму стратегиясы әзірленді. Оны іске асыру ел экономикасын ... ... ... ... Бұл үшін Қазақстанда Даму банкі, Инновациялық қор және басқа даму институттары құрылып, қызмет етіп отыр.
Ең алдымен, ... ... ... сапалық негізделген елді дәйектілікпен экономикалық жаңарту. Мұндай сыртқы дүниеге ашық ұлттық экономика жағдайында ғана қамтамасыз етіле алады, ... ... ... тауарлар, қызметтер, еңбек ресурстары, капитал, осы заманғы идеялар мен технологиялар рыногының табысты да серпінді ... бола ... және ... тиіс ... атап ... ... экономиканы әртараптандыру мен инвестициялар тартуды белсенді ету мақсатында туризм, тамақ өнеркәсібі, тоқыма өнеркәсібі, металлургия, мұнай-газ, ... ... ... материалдары және көлік логистикасы секілді 7 басым кластерді қалыптастыру жөніндегі жұмыстар ... ... ... елде ... ... ... және ... жүргізу жағдайларын жақсарту жөнінде бірқатар шешуші шаралар қабылдау жоспарланған.
Қазақстан экономикасының тұрақты, қарқынды экономикалық өсуі үшін ... ... ... даму ... Инвестициялардың өндіруші секторларға ағылуы жалғасты. Осының нәтижесінде жеңіл өнеркәсіп, ... ... ... ... және басқа да салалар өнімдері нарық талаптарына ... емес ... ... ... ... ... не ... өнім өндірілмей өнеркәсіп салалары терең дағдарысқа түсті. Міне осылар нәтижесінде өңдеу өнеркәсібі салаларында, біріншіден, өндеріс құлдырауының ең жоғарғы көрсеткіштері, ... ... үшін қор ... ... ескірген өндірістік құрал - жабдықтар мен машиналарды алмастыру үшін ... және ... ... болмауы байқалуда. Көптеген кәсіпорындардың төлем қабілетсіздігінің төмендігі олардың шаруашылық қызмет нәтижелеріне, ... ... бар ... да ... ... кері ... ...
Экономиканы көтерудің ең басты тез және тиімді жолы - ол өндірістің тиімділігін жоғарылату ... ... 2010 ... ... ел ... ... терең фазасынан шыққанын дәлелдейді. Осы рейтингке қатысушы ... ... ... 13 трлн теңгеден асып түсті. Бұл 2009 жылмен салыстырғанда 25 пайызға, 2007 ... ... 50 ... ... Мұндай өсім қарқыны дәрежесін иемденуге мүмкіндік береді. Ernst&Young мәліметінше, осы дәрежені иемденуші мемлекеттер арасында бірінші ... - ... ... орында - Қытай, үшінші орында Қазақстан тұр.
Алдағы үш-бес жыл ішінде тікелей инвестицияларды ұлғайту және ... ... ... ... қаржы тарту арқылы корпоративтік сала құлашын кең жаюы ғажап емес.
Рейтингке еліміздегі ... ... ... ... болмайды. Агенттік ашық мәліметтер мен компаниялар ұсынған мәліметтермен ғана жұмыс істеуге мәжбүр. Дегенмен ... ... ... ... деген үміт зор. Өйткені Кеден одағы аясында үш елдің ... ... ... Сондықтан бизнес үшін сапалы сараптама қажет-ақ. Қанша дегенмен, мұндай рейтинг ... ... ... іспетті, елдегі компания біткеннің қызметін жалпақ жұртқа жайып көрсетеді.
Кәсіпорын активін талдаған кезде мүліктің ... ... ... өзінің немесе қарызға алынған капиталдың есебінен жүргізілуі мүмкін ... ... ... ... ... ... қызметі және оның дамуы көбіне өзін-өзі қаржыландыруымен, яғни меншікті капиталдың көмегімен жүзеге асырылады. Егер ол капитал жетпесе сырттан капитал тартылуы ... Бұл ... қиын ... да ... ... капиталдан қаржылық тәуелсіздік аса маңызды орын алады, бірақ онсыз әрине мүмкін емес. Сондықтан да қаржылық есеп берудің ағымдағы активтерінің ... ... ... ... Оның ең аз бөлігі өндірістік бағдарламаны қамтамасыз ету үшін өзінің ... ... ... ... ... ... яғни ... қажеттілік туғанда, ол банктердің қысқа мерзімді несиелерімен және коммерциялық несиелерімен жабылады. Активтердің қорлану көздерін талдау ... ... және ... ... ... көлемі белгіленіп, есеп беру кезеңіндегі олардың өзгеру себептері анықталып, оларға баға ... Бұл ... өз ... капиталға басты назар аударылады, себебі өз қаражаттарының қоры болуы оның қаржылық тұрақтылығының бар ... ... ... барысында ерекше көңіл оның құрамы мен құрылымының өзгерісіне аударған жөн. ... ... ... жабу көзі ретінде есептелмейді, бірақ оны несие берерде ескереді, себебі негізгі капитал ... ... ... ... ... ... маңызды сатысы - ағымды активтерді, яғни, капиталдың неғұрлым мобильді бөлігін талдау. Талдауға ... ... ... ақша ... дебиторлық қарыздар, өндірістік қорлар, тауарлар.
Ақша құралдары: Кәсіпорынның банктік шоттардағы ақша құралдарының көбеюі: фирманың қаржылық жағдайының жақсарғанын көрсетеді, барлық бірінші кезектегі ... ... ... ... ... ақша ... ... ұзақ уақыт көп екендігі кәсіпорынның айналым капиталын дұрыс қолданбауын дәлелдейді. Себебі, кәсіпорынның банктік шоттардағы бос ақша құралдары (бірінші кезектегі ... ... ... ... ... ... кеңейтуге және басқа кәсіпорындардың құнды қағаздарына салу жолымен жедел жұмысқа жіберілуі керек [3].
Дебиторлық қарыздар: ... ... ... ... ... себебі ол өтімділік дәрежесі жағынан ақша құралдарына жақын тұр. ... ол ... ... ... ... ... негізгі көзі болуы мүмкін. Дебиторлардың сәйкес шоттарының: көлемі, туындау мерзімі, себептері, ... ... ... ... динамикасы анықталуы керек, ол үшін сәйкес ақпараттарға ие болған дұрыс. Кейбір жағдайда дебиторлардың ... ... және ... ... қарастырған дұрыс.
Егер дебиторлық шоттар осы кәсіпорынды несиелеу шарттарынан қалыс қалып төленетіні байқалса, онда өткен жылдың бақылау (контрольный) балансын зерттеу ... ... ... ... ... өтіп ... ... онда: олардың төлену дәрежесін бағалағаннан кейін, бұл қарыздарды жабуға сәйкес резервтер талап етуге болады. Егер дебиторлардың ... ... ... ... бұзу фактілері туралы банкте ақпараттар болса, олардың уақытша немесе ұзақ төлемқабілетсіздігі анықталса, осы дебиторлық қарыздың төленбеу тәуекелі бойынша ... ... ... ... осы көлемдегі дебиторлық қарыз сомасына қарызшының ақша құралдарын төмендету керек (қаржылық коэффициенттерді анықтағанда). Сәйкесінше, банктен ... ... ... де ... ... қорлар, тауарлар бойынша келесі жағдайларды анықтаған дұрыс: жасын, өтімділігін, бағасының тұрақтылығын, тозуға және бұзылуға бейімділігін, жеткілікті түрде сақтандыру, есепке алу ... ... ... аса ... ... бар - ... Егер біз кәсіпорынды жабу (ликвидационную) құны тұрғысынан қарайтын болсақ, онда: жартылай фабрикаттар мен ... ... ... ... ... ... оларды өткізу мүмкіндігі шектеулі. Әдетте шикізат дайын өнімге қарағанда жеңіл өткізіледі. Тауарлы қор ... ... ... ... қамту көзі себебі, олардың тез, тиімді өткізілуі және айналымының жылдамдығы банктік несиені жабуды қамтамасыз етеді.
Тауарлы қорлар: Көлемі аз,бірақ қозғалысы тез ... ... ... - қол ... ресурстар аз болып табылады. Бұл жағымды жағдай. Көптеп жинақталуы, ... ... ... ... ... ... жәй өтетін қорларда тұрақтап жатыр). Бұл жағымсыз ... ... ... ... ... көп үлес ... ... ол келесілермен байланысты: бәсекелестік, өткізу нарығының жоқтығы, халықтың және шаруашылық субъектілерінің сатып алу ... ... ... ... ... ... өндіру мен өткізудің ритмсіздігі. Қоймалардағы дайын өнім қалдықтарының көбеюі, келесілерге әкеледі: айналым қаржыларының ұзақ тұрақтануына ... ақша ... ... ... ... және ол үшін % төлеуге, кредиторлық қарыздың өсуіне - ... ... ... ... ... тыс ... қалуының себебін, құрамын, ұзақтығын
талдау үшін қолданылатын деректер:
:: аналитикалық есептеу құралдар;
:: қоймалық есептеу материалдары;
:: инвентаризация мәліметтері;
:: өткізу, маркетингтік бөлімнің оперативті ... ... ... мәні - активтегі өтімділік дәрежесі бойынша топталған қаражаттарды пассивтегі міндеттемелермен салыстыруда. Актив пен пассив баптары белгілі бір тәртіппен топталады, - ... ... ... ... ... (актив), яғни өтімділігінің төмендеу тәртібі бойынша қайтару уақыты ұзақтардан ... ... ... ... ... яғни ... ... жоғарылату тәртібі бойынша болады.
Өтімділік дәрежесіне, яғни ақша қаражаттарына айналу жылдамдығына байланысты кәсіпорын активтері келесідей топтарға бөлінеді [1].
Ең өтімді активтер. ... ... ... ... ақша ... барлық баптары мен құнды қағаздары жатады. Ақша қаражаттары мен құнды қағаздар (қысқа мерзімді ... ... - ... ... ең ... ... ... бірден есеп айырысуға болады, ал құнды қағаздар қолма-қол ақшаға тез айналады.
Тез өткізілетін ... ... ... ... ... ... ... да активтерді жатқызады. Дебиторлық борыш сомалары есеп айырысу шотына белгілі бір уақытта келіп түсіп, бұлар да өз міндеттемелерін төлеуге ... ... Есеп ... ... ... ... ... алушылар уақытында төленбеген тауарлар бойынша, төлеу уақыты ұзарып кеткен борыштардың өтімділігі анағұрлым төмен, себебі төлемнің қашан ... ... ... ... ... ... ... қайтарылмайтын борыштар көбіне болмайды, себебі оны қайтарып алуға алдын ала ... ... Кез ... ... ... төлеу қаупінен тіпті банкрот болып жарияланудан қорқып, өзінің қарыздарын уақытында төлеуге тырысады. Сондықтан нарықтық экономика жағдайында жұмыс істеп жатқан кәсіпорынның ... ... ... ақша қаражаттарына қысқа мерзімді дебиторлық борышын да қосады. Бірақ әлі қалыптаспаған нарықтық ... ... ... арасында шаруашылық байланыстар бұзылған жағдайларда дебиторлық борыштың барлығы бірдей ақша қаражатына тез айнала алмайды. Күмәнді дебиторлық ... ... көп ... кәсіпорынның қаржылық - тұрақтылығына қауіп төндіруі мүмкін. Сатуға арналған ... өнім және ... ... ... ... бұдан да төмен болады, олар негізінен келесі топты құрайды.
Баяу өткізілетін активтер. Баланс активінің I бөлімінің бабы және ... ... II ... ... қорға басқа кәсіпорындардың салған салымдар мөлшеріне азайтылған) бабы. Бірақ бұл кезде бабы есепке алынбайды. Бұл ... ... ... ... қиынырақ: бірінші сатып алушыны тауып алу қажет, ал бұл оңай емес және ... бір ... ... етеді. Әсіресе бұл аяқталмаған өндіріске тиісті: егер, мысалы, темір қаңылтырды сатып алушыны табу оңай болса, одан жасалған жартылай ... ... ... табу ... ... Бұл ... бір бұйымды дайындауға арналған жартылай өнім барлық адамға бірдей керек емес болуы мүмкін. Сондықтан немістер өтімді активтерді есепке алғанда аяқталмаған ... ... ... ... ... кәсіпорындарда аяқталмаған өндіріс құнын өтімді активтердің құнына қосуға жол беріледі.
Қиын өткізілетін активтер - баланс активінің II ... ... ... ... ... басқа барлық баптары. II бөлім жиынынан бабы бойынша соманың бір бөлігі ғана алынып тасталынғандықтан, қиын өткізілетін ... ... ... ... ... ... салған салымдары ғана есепке алынады.
Баланс пассивтері оларды қайтару, төлеу уақытының мерзіміне байланысты топтастырылады.
FVTPL қаржылық активтерінен басқа ... ... ... құрудың әр күнінде құнсыздану белгісіне бағаланады. Қаржылық активтер қаржылық активті бастапқы танудан ... орын ... бір ... одан да көп ... ... ... ... ықтимал алдағы ақша қозғалысына ықпал көрсетілгендігі туралы нақты куә бар уақытта құнсызданады.
Өтелім құны бойынша есепке алынатын қаржылық активтер үшін ... ... өз ... ... ... құны мен ... ... пайыздық мөлшерлеме бойынша дисконтталған ықтимал ақша қозғалысының ағымдағы құны арасындағы айырмашылықты білдіреді.
Қаржылық активтің теңгерімдік құны ... ... ... активтер бойынша құнсызданудан болған залалға азаяды.
AFS үлестік құралдарын қоспағанда, егер кейінгі кезеңде құнсызданудан ... ... ... ... азаю ... танығаннан кейін орын алған оқиғаға объективті түрде байланысты болуы мүмкін, құнсызданудан болған бұрын танылған залал, егер құнсыздану танылмайтын ... ... ... ... ... ... құны ... құны құрауы мүмкін сомадан аспайтын шамада пайдалар немесе ... ... ...
AFS ... бағалы қағаздарына қатысты бұрын пайдаларда немесе залалдарда танылған құнсызданудан болған залалдар пайдалар немесе ... ... ... алмайды. Әділ құнының кез-келген артуы құнсызданудан болған залалдан кейін тікелей капиталда танылады.
Қаржылық активті есепке алудың тоқтатылуы
Топ қаржылық ... ... ... тек қана ... ... ақша ... алуға келісім-шарт құқығы біткен немесе қаржылық актив пен ... ... ... мен ... ... ... ... басқа компанияға табыс еткен уақытта ғана тоқтатады. Егер Топ негізінен барлық тәуекелдердә және активтерді иеленуден болған пайдаларды ... ... ... ұстап қалмаса және табыс етілген активті бақылауды жалғастыратын болса, онда Топ ... ... ... үлестік қатысуын және онымен байланысты міндеттемені өзі төлей алатын ... ... Егер Топ ... ... ... ... активтерді иеленуден болған барлық тәуекелдер мен пайдаларды ұстайтын болса, Топ қаржылық активті есепке алуды жалғастырады, сондай-ақ ... ... ... ... қаражатты есепке алады [2].
Қаржы есептілігін дайындау және таныстыру концепциясында капитал мүшелерінің салымдарына қатысы жоқ капиталдың көбеюіне әкеліп соқтырған ... ... ... ... ... немесе азаюы немесе міндеттемелердің азаюы нысанында табыс ... ... ... ... ... Табысқа ұйымның табысы да, басқа кірістер де кіреді. Ұйымның табысы - олар ... ... ... ... ... ... кірісі, оның ішінде сату, сыйақы, пайыздар, дивидендтер және лицензиялық төлемдер сипатында болуы мүмкін. Осы стандарттың мақсаты белгілі бір операциялардың және ... ... ... ... ... ... ... анықтауынан тұрады.
Табысты есепке алу кезіндегі басты мәселе оны тану кезеңін анықтаудан ... ... ... ... ... өлшенетін болашақ пайданы алу мүмкіндігі болған жағдайда танылады. Осы ... бұл ... ... жағдайларды анықтайды және осылайша табыс танылады. Сонымен қоса, оның ішінде бұл белгілерді қолдану бойынша тәжірибелік ... ... IAS ... ... ... ұзақ ... деп жіктелген активтер осы Стандартқа сәйкес сатуға арналған ретінде жіктеу критерийлеріне сай келмейінше, қысқа мерзімді активтерге қайта жіктелмеуі ... ... ... ұзақ ... деп ... ... ... және кейінірек тек қана қайта сату мақсатында алынған активтер, егер олар осы ... ... тек ... ... ретінде жіктеу критерийлеріне жауап бермесе, қысқа мерзімді деп ... ... ... ... ... ... кейбір тікелей байланысты жағдайлармен бірге мүмкін бір ... ... ... ... шығаруға арналған топ ақша қаражатын құрайтын бірліктер тобы, ақша қаражатын құрайтын жеке бірлік немесе оның бір бөлігі болуы мүмкін. Топқа ... ... ... және осы ... ... қоятын талаптарынан 5-параграфпен алынып тасталған кәсіпорынның кез келген активтері мен міндеттемелері кіруі мүмкін. Егер ... ... осы ... ... ... ұзақ мерзімді актив шығаруға арналған топтың бір бөлігі болып табылса, онда осы ... ... ... ... ... ... алғанда, топ баланстық және сату шығындарын шегергендегі әділ құнның ең азы бойынша өлшенетіндей болып қолданылады.
Кәсіпорын сатуға арналған ретінде жіктелген ұзақ ... ... ... ... ... ... сату шығындарын шегере отырып, ең аз баланстық немесе әділ құны ... ... ... бір жыл ... соң орын алады деп күтілсе, онда кәсіпорын сату шығындарын келтірілген құн ... ... ... Сату ... келтірілген құнын уақыт ағынымен кез келген ұлғайту пайданың немесе залалдың ... ... ... ... ... ... ... шығаруға арналған топты) сатуға арналған ретінде тікелей бастапқы жіктеу алдында активтің (немесе топтағы барлық активтер мен ... ... құны ... жүрген ХҚЕС-ына сәйкес өлшенуге тиіс.
Шығаруға арналған топты бұдан әрі ... ... ... осы ... ... қоятын талаптарының қолданылу аясына кірмейтін, бірақ сатуға арналған ретінде жіктелген шығаруға арналған топқа кіретін кез ... ... ... ... ... құны қолданылып жүрген ХҚЕС-на сәйкес сату шығындарын шегергендегі шығаруға арналған топтың әділ құнын қайта өлшегенге дейін ... ... ... ... ... ... және оның ұлттық экономикада дамуының рөлін қарастыра келе, мынадай қорытынды ... ... Яғни әр ... ... ... ... мен талдау әдістерін қарастырдық. Байқап отырғандай қаржы активтері компания үлесінде маңызды мәнге ие [12].

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалау әдістемелері9 бет
Компанияның баланс өтімділігін талдау65 бет
Кәсіпорын бухгалтериясында ТМҚ-ды есепке алу31 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы компанияның ақша қаражатының экономикалық маңызы, атқаратын қызметтері мен міндеттері және оларды басқару ерекшеліктері. «Аққайнар» АҚ - ның қаржылық жағдайын талдау22 бет
Шығын тәсілді бизнесті бағалау5 бет
ҚазТрансОйл-дың жылдық есебі46 бет
Ұзақ мерзiмдi қаржылық жоспарлау5 бет
Компания активтерінің құрамы мен құрылымын оңтайландыру23 бет
Компанияның қаржылық активтер портфелін басқару75 бет
Delphi 7 жүйесінің негізгі түсініктері мен принциптері17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь