Флавоноиодтар

КІРІСПЕ 5
1 ӘДЕБИ ШОЛУ 6
1.1 Petrosimonia sibirica туралы қысқаша түсінік 6
1.2 Флавоноиодтар туралы түсінік 9
2.1 Флавоноидты қосылыстарды сараптау 11
1.2.2 Сапалық сараптау 12
1.2.3 Сілтілік ыдырату 14
1.2.4 Қышқылдық гидролиз 15
1.3 Флавоноид құрлысын дәлелдеудегі физико.химиялық әдістері 16
1.3.1 УК.спектроскопия 17
1.3.2 ИҚ.спектроскопия 17
1.4 Флавоноидтарды идентификациялау 18
1.4.1 Қағазды хроматография 19
1.4.2 Колонкалы хроматография 19
1.5 Кумариндер 20
1.6 Жоғары май қышқылдары 22
1.6.1 Май қышқылдары 25
1.6.2 Май қышқылдарының физикалық қасиеттері 25
1.6.3 Май қышқылының реакциясы 27
1.7 Микроэлементтер 27
2 ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ 30
2.2.1 Өсімдік шикізатының ылғалдылығын анықтау 30
2.2.2 Күлділікті анықтау 31
2.2.3 Шикізаттағы экстрактивті заттардың құрамын анықтау 31
2.2.4 Кверцетин бойынша флавоноидтардың сандық мөлшерін анықтау 32
2.2.5 Шикізат құрамынан тері илегіш заттарды перманганатты әдіспен анықтау 32
2.2.6 Сапониндерді сандық анықтау 33
2.2.7 Кумариндерді сандық анықтау 34
2.2.8 Органикалық қышқылдарды анықтау 34
2.2.9 Полисахаридтердің құрамын анықтау 34
3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ 36
Қорытынды 46
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 47
Қосымша 49
Қосымша А
Қосымша Б
Қазақстан флорасы пайдалы өсімдіктерге, соның ішінде ерекше маңызды болып саналатын дәрілік өсімдіктерге бай. Көптеген өсімдіктердің құрамын толықтай зерттелмеген, оларда дәрілік препараттардың негізін құрайтын заттар , әр түрлі мөлшерде биологиялық белсенді заттар көп.
Қазіргі кезде әртүрлі ауруларды алдын алу үшін дәрілік өсімдіктерге, медицинаға саласына ерекше көңіл бөліне бастады. Біздің медицина фитопрепараттар шығаруға мүдделі. Фармацевтикалық өндірісін дамыту үшін дәрілік өсімдіктердің табиғи папуляцияларын қорғап және пайдаланудың ерекшеліктерін сақтай отырып тиімді пайдалану керек.
1. Сейітов З,С «Биологиялық химия», Алматы, 1992, 8 бет
2. Ағалиев Е. Ж, Дөненбаев К, «Ботаника» өсімдіктер анатомиясы мен морфологиясы, Алматы «Санат», 1998 ж, 5 бет
3. Гудвин Т, Мерсер Э, Введение в биохимию растения, т.2, Мир, Москва,1986 с 214.
4. Георгиевский М.К, Комиссаренко Н.Ф, Дмитрук С.Е. «Биологические активные вещеста лекарственных растений», Новосибирск 1990г
5. Гринкевич Н.М, Ладыгин Е.Я . «Фармакогнозия», Москва 1989г, 3-5 стр.
6. Флора Казахстана, Алма-Ата, 1963,с 296-301
7. Горяев М.И. Евдакова Н.А «Справочник на ТСХ органических кислот» Алматы 1977, с 550.
8. Харкевич Д.А. «Фармакология», Москва. 2005, с 85-85
9. Сағатов К.С «Биохимия», Алматы, «Білім» 2007,128-381 беттер
10. Кабанов Ф.И «Микроэлементы и растения» Москва 1977г 1.
11. Бондарев Л.Г «Микроэлементы – благо и зло. Москва 1984г
12. Бумбу Я.В «Биогеохимия микроэлементов в растениях, в почвах и в природных водах» 1981г.
13. Музычкина Р.А «Качественный и каличесвенный анализ основных групп БАВ в лекарственном растительном сырье и фитопрепаратах» Алматы 2004г.
        
        РЕФЕРАТ
Бітіру жұмысы: 53 беттен, 8 суреттен, 9 кестеден, 4 диаграммадан, 2 ... 30 ... ... ... ... ... ... биологиялық белсенді заттар, сапониндер, флавоноидтың гликозидтері, кумариндер, хроматография, амин қышқылдары, жоғары май қышқылдары, ... ... ... sibirica ... жер үсті бөлігінің фитохимиялық құрамын зерттеу, биологиялық белсенді кешен алу.
Зерттеу нысаны:
Атырау обылысында 2011жылы тамыз айында жиналған Petrosimonia sibirica ... жер үсті ... ... әдістері:
Қағазды, жұқа қабатты және колонкалы хроматографиялар; экстракция жүргізу; титрлеу; фотокалориметр; газды хроматография, атомды ... ... ... рет ... sibirica ... жер үсті ... фитохимиялық зерттеулер жүргізу; шикізаттың сапалылығы және негізгі биологиялық белсенді заттардың кластарына сандық және сапалық сараптама ... ... sibirica ... ... құрамындағы минералды заттар анықтау;
* Petrosimonia sibirica өсімдігінен биологиялық белсенді заттарды бөлудің сызба-нұсқасы жасау;
* Этилацетат экстратысынан флавоноидтың моногликозиді бөлу. ... ... ... ... 1 ... ... работа изложена на 53 страницах, 8 содержит рисунка,
4 диаграммы, 2 блок-схемы, 30 ... ... ... ... ... ... активные вещества, сапонины, флавоноидные гликозиды, жирные кислоты, аминокислоты, хроматография, кумарины, минеральные вещества
Целью настоящей работы:
Фитохимическое ... и ... ... ... ... из надземной части растений Petrosimonia sibiriса.
Объекты исследования
Надземная часть растений Petrosimonia sibiriса собранное в фазу цветения в Атырауской области 2011 ... ... ... и ... ... ... ... фотоколориметрия, высокоэффективная жидкостная хроматография (ВЭЖХ).
Задачи работы:
Работа посвящена фитохимическому ... ... рода ... ... впервые определяется количественное содержание биологически активных веществ. Определить минеральный состав золы растений ... ... ... работе опубликован 1 тезис на тему .
Мазмұны
КІРІСПЕ
5
1
ӘДЕБИ ШОЛУ
6
1.1
Petrosimonia sibirica ... ... ... ... ... ...
9
2.1
Флавоноидты қосылыстарды сараптау
11
1.2.2
Сапалық сараптау
12
1.2.3
Сілтілік ыдырату
14
1.2.4
Қышқылдық гидролиз
15
1.3
Флавоноид құрлысын дәлелдеудегі физико-химиялық әдістері
16
1.3.1
УК-спектроскопия
17
1.3.2
ИҚ-спектроскопия
17
1.4
Флавоноидтарды идентификациялау
18
1.4.1
Қағазды хроматография
19
1.4.2
Колонкалы хроматография
19
1.5
Кумариндер
20
1.6
Жоғары май қышқылдары
22
1.6.1
Май қышқылдары
25
1.6.2
Май ... ... ... ... ... ... ... шикізатының ылғалдылығын анықтау
30
2.2.2
Күлділікті анықтау
31
2.2.3
Шикізаттағы экстрактивті заттардың құрамын анықтау
31
2.2.4
Кверцетин бойынша флавоноидтардың сандық мөлшерін анықтау ... ... тері ... ... ... ... ... сандық анықтау
33
2.2.7
Кумариндерді сандық анықтау
34
2.2.8
Органикалық қышқылдарды анықтау
34
2.2.9
Полисахаридтердің ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ...
49
Қосымша А
Қосымша Б
Кіріспе
Қазақстан флорасы пайдалы өсімдіктерге, соның ішінде ерекше маңызды болып саналатын дәрілік өсімдіктерге бай. Көптеген өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... ... құрайтын заттар , әр түрлі мөлшерде биологиялық белсенді заттар көп. ... ... ... ... ... алу үшін дәрілік өсімдіктерге, медицинаға саласына ... ... ... ... ... медицина фитопрепараттар шығаруға мүдделі. Фармацевтикалық өндірісін дамыту үшін ... ... ... папуляцияларын қорғап және пайдаланудың ерекшеліктерін сақтай отырып тиімді пайдалану ... ... ... ... жаңа, экологиялық таза, улылығы төмен және жоғары эффективті отандық фитопрепараттарды өндіру маңызды мәселе болып табылады ... ... ... әсері оның құрамындағы биологиялық белсенді заттардың болуына байланысты анықталады . Соңғы ... озық ... ... ... жаңа технологиялармен дәрілік өсімдіктер құрамындағы жаңа заттар анықталынып, олардың белсенділіктері де анықталынып жатыр. Өкінішке орай елімізде жаңа озық ... ... ... ... ... ... мен ... sibirica өсімдігінің жер үсті бөлігінің фитохимиялық құрамын зерттеу, биологиялық белсенді кешен алу.
Жұмыстың мақсатына жету үшін алға ... ... ... ... ... ... ... және сапалық сараптама жасау;
* Зерттеуге ... ... ... ... ... отырып, биологиялық белсенді заттарды алу технологиясын жасау;
- Жасалған ... ... ... ... ... ... алу.
Зерттеу нысаны:
Атырау өңірінен 2011 жылы тамыз айында, гүлденген кезінде жиналған Petrosimonia sibirica өсімдігінің жер үсті бөлігі.
1 ... ... ... sibirica ... ... ... сипаттамасы. Марева тұқымдасының құрамында туыста 11 түр бар, ал ... шөл және ... ... 10 түрі ... . ... ... жуан, ағашты, жерге өте мықты болып келеді. Жапырақтары шоғыр кезектесіп немесе қарама-қарсы тығыз болып орналасқан, жеміс беретін ... ... 10-50 см, ... майысқан немесе тік келеді, жапырақтары 3-6 мм болатын қыл немесе кірпікті түкті; гүлшелері-күрделі масақты, жоғары бөлігінде тығыз орналасқан, гүл ... ... ... ... ... ... ... майысқан, өте көп қылтанақты, күлте жапырақшаларының тісшелері түтікшелерден шамамен 2 есе қысқа, ... ... ... 1мм, қара ... ... ... ... Маусым - қыркүйек айының аралығында өседі . ... ... ... ... ... орта ... Бұл өсімдік жарық сүйгіш, суыққа да төзімді, жас ... ... ... ... оңай ... ... ... Төменде аталған аймақтарда көп кездеседі: Сібірде, Батыс Сібірде, Орталық Азияда, ... және ... ... ... ... ... Petrosimonia sibirica өсімдігі сортаң топырақта, тақыр жерлерде жақсы өседі. Қазақстанда 10 түрі бар. Олар: Арал теңізі, Каспий ... ... ... ... ... ... құмда, Ақтөбе, Қызылорда, Балқаш-Алакөл, жерлерінде кездеседі. Барлық түрлері төменде келтірілген:
* ... ... ... ... ... triandra ... ... Petrosimonia litwinowi (қызыл тұз шөп)
* Petrosimonia squarrosa
* Petrosimonia monandra (тұз дубрча)
* Petrosimonia crassifolia
* Petrosimonia hirsutissima
* Petrosimonia glaucescens
* ... ... ... ... ... ... биіктігі 10-15 см, диаметрі 10-12 см болатын, ұзын, тісшелі, түкшелері ... ... бар, ... ... бірге жалаңаш болады; гүл жапырықшалары сыртқа қарай қайырылған қайық тәрізді және ылғал көп болған ... ... ... ... ... Соңғылары 5 ұзыншалы және ланцетті, үстінен кірпікшелі - түкті жапырақшалары бар; аталығы 5 бос тозаңнан ... ... VI-VII ... ... ... ... - ... Petrosimonia sibirica өсімдігі
2 - сурет. Petrosimonia sibirica өсімдігі
1.2 ... ... ... ... ... өте жиі кездеседі. Оның құрамында көптеген әртүрлі бояушы пигменттерге бай, бұл ... ... өте көп ... ... ... Олар өздерінің атауын > латын сөзінен алған, сары ... ... ... ... ... бөлінген бірінші флавоноиод сары түсті болған. Табиғи флавоноидтардың 7500 құрылысы толығымен зерттелген. Олардың ерекшелігі өсімдікті жағымсыз факторлардан ... ... екі ... ... ... Олар ішкі көміртегі атомдарына тізбектеліп жалғанған. Бес немесе алты ... ... ... ... түзіліп және көптеген флавоноидтарға тұйықталып тізбектелген, бұлар бензол ... ... ... - ... ... 15 көміртегі атомынан тұрады. Құрылысы 2 ароматикалық А және В сақинадан тұрады, ... ... ... ... ... 2 ... ... өзара пропанды көпіршемен байланысқан болады.оларға реакция жүргізу үшін пропан сақинасы С ... ... ... ... (оттегі) басталады, одан кейін А сақинасына жалғасады. В сақинасын бөлек нөмірлейді, нөмірлеу негізгі молекуламен байланысқан көміртегі атомынан басталады. ... ... ... ... кеңінен таралған.Эуфлавоноидтағы гетероциклды С сақинаның тотығу дәрежесіне байланысты оларды былай ... ... ... ... ... ... халкондар, аурондар .
R= H флавон R= H ... R= H ... ... ... R=OH ... R=OH ... ... ... бөлу мынадай топ бойынша жүргізіледі: пропан бөлігін тотығу дәрежесі бойынша, гетероциклдік шамасы бойынша, фенильдік ... ... ... және т.б. ... ... ... мен ... көп зерттелген.
Аурон ... ... ... ... және сары ... ... суда және органикалық еріткіштерде еруі, орынбасушы радикалдарды орналасуына және санына байланысты болып келеді.
Флавондар - сары ... ... зат- ол ... ... ... Көп ... ... - апигенин ( R = R1= H), лютеолин (R = ОH ; R1 = Н) және ... (R = R1= ОСH3). ... ... мен ... ақ, ... және ... сүйектеріндей түстерді қамтамасыз етеді[2].
Флавонолдар - сары түсті бояғыш зат, ... ... ... ... Көп ... әр ... ... құрайды, көбіне келесі силикондардың туындылары: Кемпферол (R = R1= H); кверцетин (R=ОН1; R1=Н) және ... (R = R1= ОH). Сары ... ... ... қарқындатуға үлес қосады. Флавонолдар түс беруге үлесін қосады бір ғана жағдайда, олар металденген ... ... ... ... ... ... флавоноидты қосылыстар әр түрлі гликозидтер түрінде кездеседі. ... ... ... ... ... ... мынандай үш топқа бөлінеді. О- гликозидтер, С- гликозидтер және ацилдеуші О- гликозидтер.
О- гликозидтердің ... ... ... агликондары оттегі атомы арқылы байланысқан. О- гликозидінің қантының шамасына және ... ... ... моногликозидтерге, биозидтерге, дигликозид-терге және аралас гликозидтерге бөлінеді. ... ... ... жай ... ... ... бірдей қанттармен байланысады, қанттар байланыстың тізбегімен және ретімен, тотыққан сақина шамасымен және гликозидтің ... ... ... ... ... әр ... жағдайларда орналасқан біріншісінде бір қантпен, ал екіншісінде екі қантпен. Барлық О- гликозидтер қышқылдың және ферменттік гидролизге тез ұшырайды.
Херхаммер мен ... ... ... ... С - ... ... ... С-гликозидтер деп атады, өйткені мұндай заттарда қант флавон сақинасымен тікелей байланысқан. Мұнымен қоса С - ... ... ... ... ... молекуласында көршілес болады. Биосинтез О - гликозид сатысы арқылы өту мүмкіндігі туралы жорамал айтылған. С - гликозидтер және гликофлавоноидтарды С - ... ... ... ... ... ... ... арқылы өту мүмкіндігі туралы жорамалдар бар. С-гликозидтер және гликофлавоноидтарды С-моногликозидтерге,С-гликозидтерге бөлуге болады.
С - гликозидтер О - ... ... ... және ... ... ... арқылы бөлінеді:
1) Сілтілік гидролиздің тұрақтылығы;
2) Қышқылдық гидролизге кәдімгі жағдайда орнықтылығы;
3) ... ... ... ... ... ... және ... дейінгі бос фенолдық окси топтар сандарының тұрақтылығы;
5) Изомерлердің өзара бір-біріне ауысуының қышқылдық гидролиздегі өнімнің пайда болуы.
Егер флавоноидты гликозидтер ... аз ... ... онда екінші топ антоциандарда көптеп кездеседі. Комплексті гликозидтерден бөлінген қышқылдар: бензой қышқылы, п-оксибензой қышқылы, ... ... ... ... ферулл қышқылы, сірке қышқылы, пропион қышқылы және басқа қышқылдарға этерификацияланған.
1.2.1 Флавоноидты қосылыстарды сараптау әдістері
Флавонотдтар өсімдіктердің барлық ... ... ... бөлу ... өсімдіктің мөлшеріне және флавоноидтың түріне байланысты. Егер жаңа терілген шөп өңделетін болса, онда гидролиз ... ... ... тоқтату үшін, экстрауция әдісін өзгертеді. Құрғақ шөп ... ... ... шін еріткішті таңдап алу, флавоноидтардың полярлығына тәуелді болады. ... көп ... ... және ... ... үшін қолданылады.
Көп жағдайларда тізбектеп экстракциялау үш-төрт еріткіштердің полярлығын пайдаланады. Флавоноидтарды басқалардан бөлу үшін ... әдіс жоқ, ... ... ... ... алу бірнеше факторға байланысты: қосылыстардың қасиеттеріне, қоспаның күрделілігіне, компоненттік ара ... ... ... ... ... санына байланысты болады. Кейінгі жылдары адсорбциялау (колонкалы жұқа ... ... және ... бөлу ... ... бөлу ... үшін ... қолданылады. Бұл тәсілдер тазалығы жоғары дәрежелі заттар алуға мүмкіндік береді. Бұл әдіс өзінің қарапайымдылығымен және ... ... үшін ... заттар пайдаланылады: полиамид, силикагель, магнезол, целлюлоза, сефадекс, ион ... ... ... ... ... ... бөлу үшін ... көрсетілген адсорбенттер ішінен ең тиімді бөлу қабілеті жоғары полиамид. Фенол гидроксилмен және амин ... ... ... ... сутектік байланыстар құрылу нәтижесінде флавоноидтар полиамидке адсорбцияланады да, эдюенттердің ... ... ... жуылады. Полиамидті адсорбенттер жеке талғамды тазалау және флавоноидты қосылыстарды бөлінуімен қатар бұлардың құрылысына хромотографиялық бөлінуде ... әсер ... ... ... және т.б ... ... ... арқылы бір-бірінен айыруға болады.
Диазоттау реакциясы. Бұл реакция арқылы гидроксил ... ... ... ... ... тобы ... сияқты азобірігуді 6-ші 8-ші орындарға бағыттайды:
Мысалы, бұл комплекстерді алюминий хлоридімен көрсетуге болдаы.
Флавоноидтардың аммиак және алюминий хлоридімен комплекс түзу ... ... ... А және Б ... ... ... А сақинасындағы комплекс С5 - ОН, С-сақинасындағы С=0 топ және С3 - ОН ... ... ... ... ... А ... жойылады да, С-сақинасындағы комплекс сақталады.
Үшхлорлы сүрме реакциясы. 5-оксифлавон және 5-оксифлавонол үшхлорлы сүрмемен әрекеттесіп , ... ... ... ... сары және қою сары ... ... боялады, ал қызыл немесе күлгін қызылға халкондар береді.
Бор-лимонды ... ... ... ... ... ... ... көмегімен және тұз қышқылының спирттік ортада жүреді, боялған өнімнің түзілуіне байланысты зерттелетін заттың тотықсыздануына негізделген:
Цианидин хлориді
Магнийді мырышпен алмастырғанда бояуды тек ... ... ... ... ... анықтау үшін сілтілік ыдыратуды жүргізеді. Инертті газ ... ... ... ... ... ... ерітіндісімен фенол және фенол қышқылдарына ыдырайды. Этилацетатпен ... ... ... көмегімен құрылысын белгілі фенол және фенол қышқылдармен салыстырады. Фенолды анықтау шін ... ... 1%-ті ... ... ... ал ... ... анықтау үшін пайдаланатын айқындағыштар ЖАК, диазотталған п-нитроанилин. Сонымен, анықталған ... және ... ... ... ... ... ... болады[1].
Жұмсақ жағдайда ацетофенон және фенол қышқылына ыдырайды.
Қатаң жағдайда фенолға және фенол қышқылына ... ... ... гидролизге сүйене отырып заттардың қантты бөлігін дәлелдеуге болады. Идентификацияға алынған молекуланың ... ... ... тез ... және ... жеке ... ... талқылауға мүмкіндік береді.
а) Қышқылдық гидролизбен биозид болған ... ... ... ... ... НСІ - мен сатылай жүретіні түсіндіріледі. Бастапқыдан аралық өнім монозоид, биоза және ... ... ... ... ... ... ... (10мг затты 5мл 2% НСІ сулы немесе спирттегі ерітіндісінде ерітіп, колбаны кері тоңазытқышқа жалғап, 2 ... бойы сулы ... ... Одан ... ... ... реакциялық қоспаны нейтралды ортаға дейін келтіреміз. Агликонды этилацетатпен экстракциялап бөліп ... ал сулы ... ... ... ... ... бар екенін анықтау үшін сулы бөлікті бір жүйелі қағазды хроматографияға қойып, одан кейін хроматограмманы ... және ... ... ... ... ... гидролиз.
3-О-гликозид 7- О ... мг ... 5 мл 0,1% НСІ сулы ... ... ... ерітіп, колбаны кері тоңазытқышқа жалғап, сулы моншада 3-4 сағат қыздырады. Әрбір 5 минут сайын проба алып, бір жүйелі ҚХ-ға тамызады. ... ... өтіп және ... ... кейін ҚХ-ны белгілі ерітінділер жүйесіне қойып, о-толуидинмен өңдейді. Бұл кезде рамнозидтер мен арабинозидтер тез ... ... ... қанттың яғни көмірсудың агликонға қай гидроксил тобына жалғанғанын тез гидролизденеді. Флавоноидтардың С-гликозидтері үшін Килиан гидролизі қолданылады, ең ... ... ... ... тұз ... мен ... ... қоспасын пайдаланады.
б) Ферментативті гидролиз. Арнайы спецификалық ферменттерді қолдану арқылы мысалы: - эмульсин, -амилаза, рамнодиастазамен жүргізіледі. Нәтижесінде қанттардың ... және ... ... бірнеше қант болса сол қанттардың арасындағы байлансыты береді.
1.3 Флавоноид құрлысын дәлелдеудегі физико- химилық әдістері
1.3.1 УК - ... ... - ... ұзын және ... ... ... екі ... жұтылу сызығымен сипатталады. Олардың интенсивтілігі және жағдайы орынбасарлардың табиғатына және орналасу реттілігіне байланысты болдаы.Флавониодтардың ұзын толқынды спектр сызығы 340-385 нм, ал ... ... ... 240-270 нм ... жатады. УК - спектрлерді көп ... ... ... ... ... ... спецификалық қоспаларды қосу арқылы функционалды топтардың орналасу орнын анықтауға болады. Флавоноид молекуласындағы оңай иондалып комплекс түзетін топтарды әр функционалдық ... ... ... ... сызығын тудыратын натрий ацетатының қоспасы және хлорлы ... ... ... ... ... ... 7- орындағы ОН тобына сапалы реактив болып табылады. Натрий ацетатын қосқанда қысқа толқынды сызықты батохромды ығысуы болады. (8-20 нм). ... ... С7 - ... ОН ... жақсы реактив. Бор қышқылы мен натрий ацетаты қоспасын ... о- ... тобы бар ... ұзын ... ... ... ... болады. Бос ОН тобы бар С3 және С5 - ... ... ... комплекс түзіп бірінші сызықтың 50-60 нм- ге батохромды ығысумен анықталады немесе цирконий түзумен ... ... ... ... ... кезде 5-ОН және карбонил топтары бойынша түзілген 6-мүшелі комплекс әсерінен ... ... ... 10-20нм- ге дейін азаяды. Сонымен, УК - спектрі көмегімен ... ... ... ... ... қант ... орнын анықтауға болады [13].
1.3.2 ИҚ-спектроскопия
ИҚ-спекторскопия көмегімен флавоноидтарды идентификациялау кезінде барлық ... ... және С ... орынбасу дәрежесі, көміртек орынбасуларды, агликонмен байланыс типтерін, циклдің тотыққан өлшемдерін, ароматты сақина (А және В ... және С-О-С ... ... ... ... байқалады. Орынбасарлардың бар жоқтығы және орналасуы сиректеу алмастырылмаған флавондардың өзіне тән қасиеті бойынша ... ... ... флавондардың С=О тобы 1650 см-1аймағында байқалады, 3 жағдайға ОН ... ... С=О ... ... ... алып келедi, бұл С сақинасының ароматтылығының өсуіне байланысты. 5-ОН-тобы С=О тобымен ішкімолекулярлық сутектік байланыс ... ... ... үшін ... және флавонондар үшін 1648см-1. Ал мастырылмаған флавоноидтар үшін В сақинасындағы С-Н байланысы 730-745 және 684-702 см-1 деформациялық ... ... ... басқа топтардың жұтылу аймақтары: 3-ОН тобы 3350-3250 см-1 , 5-ОН тобы 2500-3000см-1 ,7-ОН тобы 3100-3200 см-1, ал 41-ОН тобы ... см-1 ... С-О-С ... см-1 , С-Н тобы ... см-1 және 1375 см-1 ... ... ... Флавоноидтарды идентификациялау
1.4.1 Қағазды хроматография
Флавонодтардың өзіне тән түс береді, сондықтан оларды қағазды ... ... оңай ... ... ... Бұл ... артықшылығы және оны ауыстыруға болмайтындығы басқа тәсілдермен салыстырғанда, оңайлығында және басқа ... ... ... ... ... мүмкіндігінде. Пайдаланылатын заттың хроматограммасы Rf шамасымен анықталады. Бұл шама ... ... ... ... еріткіш фронтының өткен жолының қатынасына тең. Флавоноид құрылысын Rf ... ... ... ... ... Әр түрлі флавоноидтық қосылыстардың спирттегі еріткіштердің сулы жүйесіндегі байқалған заңдылықтары ... 1) ... ... мәні спиртті жүйеде оған сәйкес болатын агликондар мәнінен төмен. Ал, сулы жүйеде керісінше, яғни ... ... ... ... ... ... 2) ... гликозидтің қант компонентінің өсу саны еріткіштің спирттік жүйедегі Rf мәнін ... ал сулы ... ... 3) ... топтарының өсу саны спирттік және сулы жүйеде Rf мәнін кемітеді; 4) Гидроксил топтарының метокси топқа алмасуы спирттік жүйеде Rf мәнін ... ал сулы ... Rf ... ... ... хроматография
Экстракт сығындыларында флавоноидтардың басым бөлігін колонкалы хроматографияда силикагелді, ... ... ... ... алюминий оксидің қолдана отырып анықауға болады.
1-кесте.Флавоноидты молекулалар үшін қолданылатын сорбенттер мен әртүрлі топтарға арналған еріткіштер жүйесі
Сорбент
Флавоноид топтары
Еріткіштер жүйесі
Қатынастары ... ... ... ... - ... - метанол
36:9:5:1
90:25:4
4:1,9:1
1:1
О-гликозидті флавон
Этилацетат-метилэтилкетон-құмырсқа қышқылы-су
н-бутанол-этанол-су
5:3:1:1
20:5:11
С-гликозидті флавон
Этилацетат-құмырсқа қышқылы-су
Этилацетат-метанол
10:2:1
8:2
Флавонол
Бензол-пиридин-құмырсқа қышқылы
Толуол-этилформиат-құмырсқа қышқылы
Этилацетат-метанол
36:9:5
5:4:1
8:2
Флаванон
Бензол-пиридин-құмырсқа қышқылы
Хлороформ-метанол-құмырсқа қышқылы
36:9:5
7:1:1
Изофлавон ... ... ... және С-гликозидті флавон
н-бутанол-сірке қышқылы-су
этилацетат-құмырсқа қышқылы-су
6:1:2
10:2:3
Полиамид
Флавон
Бензол-метилэтилкетон-метанол
Метанол-су
Этанол-су
90:5:5
8:2
3:2
О-гликозидті флавон
Бензол-метанол
Хлороформ-метанол-бутанол-2
1:1
5:3:1
Изофлавонды, флаванды, дигидрофлавонолды, ... және ... ... және ... ... ... ... ретінде хлороформды эфирмен қоспасы және этилацетатпен, бензолмен (1:1) , ... мен ... (6:1) ...
Метилді флавондар үшін ацетатты экстрактын бензол-гексан (3:1) және хлороформ-метанол(20:0,8 немесе 99,5:0,5), ... (5:2), ... (5:1) ... ... ... ретінде этилацетат және оның метанолмен қоспасы (9:1), бензол-метанолмен (9:1) О- және ... ... ... ... ... және ... гликозидтерін бөлуге магнезол пайдалануға болады. Элюент ретінде бензол-хлороформ (1:1) және хлороформ - изофлавонды ... ... ... ацетон-эфир (1:1) жүйе арқылы флавонды, флавонолды анықтайды.
Флавоноидтардың әртүрлі қышқылдығына және полярлығына байланысты алюминий оксидін пайдаланады. Өсімдік ... ... мен ... ... ... арқылы бифлавоноидты, 5-окси- және 5-дезоксифлавоноидты, 3,4-, 6,7- және 7,8- диоксифлаванонды және дигидрофлавонолды бөледі.
1.5 Кумариндер
Кумарин - түссіз, хош иісі бар ... зат. Көп ... ... ... ... ... оның ... туындылары экскулетин және скополетин көп кездеседі. Парфюмерия өндірісінде және медицина саласында маңызы зор. Эскулетин медицинада капеллярдың беріктігін жоғарылатуда ... жай ... және ... ... де ... Олардың сандық мөлшері өсімдіктің әр түрінде 0,2 % - 10% - не дейін болады. Кумариндер өсімдіктің түбірінде, жемісінде көп ... ал ... мен ... аз ... ... [30].
Кумариндерді о- гидроксикорич қышқылдарының туындысы ретінде қарастырады. Кумариннің өзі бос ... ... ... ... ... ... ұлпаларында ол транс- о-глюкозилгидрооксикорич қышқылының әсерінен үнемі жаңа ... ... ... ... ұлпа ... ферменттерді бөліп, ал ол глюкозаға айналып, транс- изомерден цис- изомерге жабылған ... ... ... Осы ... ... ... ... тән иісі бар кумариндерді түзеді. Кейде кезде фуран сақиналы кумариндерді кездеседі , ол фурокумариндер, изопренип кумарин болып саналады. Бұндай қосылыстарды ... деп ... ... Табиғатта кумариндер n-оксикорич қышқылы ретінде көп мөлшерде кездеседі, кейбір өсімдіктерде о-оксикорич қышқылы табылған. Оның ... ... цис ... ... ... ... деп аталады) қышқылды ортада аз уақыт ішінде циклденіп тұрақты лактон кумарин түзеді.
бензол сақинасы ... ... ... ... май ... ... ... қышқыл, гидрофилді басы карбоксилді тобына көмірсутек тізбегі гидрофобты құйрығы болып жалғанады.Май қышқылдары ... ... ... ... ... байланысты қаныққан (көміртегі атомы бір байланысқан) және қанықпаған (екі немесе одан да көп) болып бөлінеді. Тізбектегі көміртек атомының санына байланысты ... ... ... және ... ... ... ... Төменгі май қышқылдары- өткір иісті,ұшқыш; ортанғы май қышқылдары- жағымсыз исі бар май; жоғары май ... ... ... зат ... ... ... май ... спиртте және эфирде жақсы ериді.Ирил, пропин және құмырсқа қышқылдарынан басқасы суда жақсы араласады. Қанықпаған май қышқылы адам және жануар ... ... және ... ... ... ... ... қатысады [7]. Май қышқылдары - карбон қышқылдары, жануарлар мен өсімдік ... бос ... ... және ... ... ... энергетикалық және пластикалық қасиет атқарады. Олар фосфолипидтердің құрамында биологиялық мембраналардың қайта қалпына келуіне көмектеседі.
Адам организмдегі май қышқылдарының синтезі ішек ... май ... бас ... және сүт бездерінде жүреді. Ұзын тізбекті май қышқылдары ішек қарында тізбек үзіліп ... ... ... бауырға бағытталады ,ал бауыр жасушасының цитоплазмасында екі негізгі палмитин қышқылы синтезделеді. Май қышқылдары өздері жиналып ... кері ... ... олар ... ... ... ... (лимон қышқылы) болып жинала бастайды. Никотинамиддинуклеотидфосфаттың (НАДФ-Ң) қалпына келуі, май қышқылдарының синтезінде ең бастысы болып табылады. Линол-, линолен және арахидон поли ... май ... адам ... және ... ... синтездеуге қабілеті жоқ, бұл қышқылдар ауыстырылмайды, немесе. оларды шартты түрде F витамині деп эсенумальді май ... ... Май ... ... ... ... кері ... тигізеді, олар бауыр жасушасының цитоплазмасында цитраттар (лимон қышқылы) болып жинала бастайды. Никотинамиддинуклеотидфосфаттың (НАДФ-Ң) қалпына келуі, май қышқылдарының синтезінде ең ... ... ... ... майдағы негізгі май қышқылдары
Тривиалдық атауы (С атомдарының және қос ... ... ... атауы
Қос байланыстардың саны және орналасуы
Формуласы
Қаныққан май қышқылдары
Май қышқылы (C4:0)
Бутан қышқылы
4:0
CH3-(CH2)2-COOH
Капрон қышқылы (C6:0)
Гексан қышқылы
6:0
CH3-(CH2)4-COOH
Каприн қышқылы (C10:0)
Декан ... ... ... қышқылы
12:0
CH3-(CH2)10-COOH
Миристин қышқылы (C14:0)
Тетрадекан қышқылы
14:0
CH3-(CH2)12-COOH
Пальмитин қышқылы (C16:0)
Гексадекан қышқылы
16:0
CH3-(CH2)14-COOH
Стеарин қышқылы (C18:0)
Октадекан қышқылы
18:0
CH3-(CH2)16-COOH
Арахин қышқылы ... ... ... ... ... ... (C24:0)
Тетракозан қышқылы
24:0
CH3-(CH2)22-COOH
Қанықпаған май қышқылдары
Пальмитоолеин қышқылы (C16:1)
Цис-Δ[9]-гексадекан қышқылы
CH3-(CH2)5-CH=CH-(CH2)7-COOH
Олеин қышқылы (C18:1)
Цис- Δ[9]-октадекан қышқылы
18:1, 9
CH3-(CH2)7-CH=CH-(CH2)7-COOH
Вакцен қышқылы (C18:1)
Транс-Δ11-октадекан қышқылы
CH3-(CH2)5-CH=CH-(CH2)9-COOH
Линол қышқылы (C18:2)
Цис-цис-Δ9,12-октадекадиен қышқылы
18:2; 9,12
CH3-(CH2)4-CH=CH-(CH2)6-COOH
Линолен ... ... ... ... ... ... және арахидон поли қанықпаған май қышқылдарды адам ұлпасы және ... ... ... ... жоқ, бұл ... ... немесе. оларды шартты түрде F витамині деп эсенумальді май қышқылын атайды[21].
1.6.1 Май қышқылдары.
Май қышқылдары ... ... май ... және ... ... Оның ... көміртегі атомдарының ұзын тізбегі бар. Бұл қышқылдарға жалпы қабылданған (тривиалдық) немесе системалық атаулары қалыптасқан. Мысалы, молекула құрамында ... төрт ... (C4) бар ... май ... деп ... сол ... систематикалық номенклатурада бутан қышқылы деп аталады. Молекула құрамында көміртегінің 18 атомы бар (C18) қаныққан қышқыл тиісінше ... ... ... ... ... деп ... Ал молекула құрамында C18 бар және бір қос байланысты қанықпаған қышқыл ... ... деп ... қышқылы негізгі бес топқа бөлінеді:
* Қаныққан май қышқылдарының молекула құрамында көміртегінің 4-24 атомдары болады және олар түзу ... ... ... ... май қышқылдарында карбоксил тобы тұрған атомнан басталады, сонымен қатар көміртегі атомдары грек алфавиті әріптерімен де белгіленеді. ... ... ... топқа ең жақын орнласқаны көміртек атомы α-әрпімен белгіленеді. ... ... ... ... жұп болады. Қаныққан май қышқылдары бөлме тампературасында қатты қалпында тұра береді, олар жануар майы- құс; ... ... ... ... ... ... палметин қышқылы
* Жеңілдетілген формуласы
2.Молекулалық моделі
2. Тармақталған тізбекті май қышқылдары. Олар тармақталған көміртегі атомдарының ... бар амин ... ... ... ... ... ... май қышқылдары аз ғана мөлшерде болады. Күйіс қайыратын мал ( ірі ... ... ... ... май ... ... бір, екі, үш және одан да көп қос байланыстары бар май ... ... қос ... орны Δ белгісімен көрсетіледі де, нөмірлі индекс оның шекесіне қойылады. Мысалы, Δ9 деген белгі мынаны білдіреді. ... ... ... 9 ... атомынан кейін қос байланыс орналасады, яғни қос байланыс ... 9 және 10 ... ... ... ... Бір ... тобы (-CH2) әрқашанда қышқыл молекуласындағы қос байланыстарды бөліп тұрады. С18:0 белгісі май қышқылдарының молекуласында қос байланыс жоқ ... және оның ... 18 ... атомынан тұратынын көрсетеді. C18:2 белгісі молекула құрамында екі қос байланыс бар екенін және оның 18 көміртегі атомынан құралғанын білдіреді.
Май ... қос ... ... үшін ... және транс-изомерия тән, олар Δ белгісінің алдына қойылады. Мысалы, цис- Δ9 ... ... - Δ9. ... ... ... ... ... майларда қанықпаған қышқылдар кездеседі. Полиқанықпаған қышқылдар - молекула құрамында екі немесе одан да көп қос ... бар ... май ... атайды [24].
Қос байланыстағы цис-конфигурация жағдайы қанықпаған май қышқылдарының көмірсутек атом радикалдарын қатты ... ... ... екі цис-қос байланысқа сәйкес екі иіліс байқалады. Қанықпаған молекулаларда қаныққан қышқылдармен салыстырғанда зор ... ... ... май ... дара ... ... жеңіл айналуға мүмкіншілік береді және көмірсутек тізбектер икемді келеді. Мысалы: линол қышқылы
1. ... ... ... ...
Егер қанықпаған май қышқылы молекуласында қос байланыс омега көміртек атомы үшінші көміртек атомынан кейін орналасса, онда ... ... (w-3) ... деп аталады.
CH3-CH2-CH=CH-(CH2)n-COOH
Негізгі омега май қышқылының формулалары:
* Линол қышқылы (w-6) ...
* ... ... (w-7) ... ... ... (w-3) ... қышқылы (w-9)
4. Оксимай қышқылдары. Олар майда және сирек таралған, әдетте құрамында көміртегі атомдарының ұзын тізбегі болдаы. Мысалы, цереброн қышқылы ... май ... ... май ... ... ... ... кездеседі.
1.6.2 Май қышқылдарының физикалық қасиеттері
Қаныққан май қышқылдарының физикалық қасиеті молеклалық массасымен тығыз байланысты. Себебі, молекулалық массасы неғұрлым өскен сайын ... ... және ... ... да өседі. Қаныққан май қышқылдарын атмосфералық қысым мен қайнатса каприн қышқылынан бастап ыдырайды. Жоғары молекулярлы май қышқылдарын атмосфералық қысыммен және ... су ... ... ал ... ... май ... ... қышқылына дейін) 100 0С температурада су буымен ыдырамай ... Осы ... ... ... май ... ұшқыш және ұшпайтын болып екіге бөлінеді [8].
Май қышқылдары эвтетикалық қоспа түзеді, балқыма ,өзінің тұрақты ... ... ... ... ... қайта кристаллизация көмегіменде бөлінбейді. Мыслы,47,5% стеарин қышқылының балқымасы және 52,5% ... ... ... Ол тұрақты 54,8С температурада эвтетикалық қоспа береді. Қату температурасы май қышқылдарында балқу температурасына ... ... ... Молекулалық массасы өскен сайын даурин қышқылынан бастап суда ерігіштігі төмендейді, ал жоғары молекулярлы қышқылдар суда ... ... ... ... ... және ... деп бөлінеді.
Қаныққан май қышқылдары органикалық еріткіштерде - диэтил эфирінде, петролейн эфирінде, ацетонда, хлороформда ериді. Егер молекулалық массасы өссе, тығыздығы ... ... Май ... сыну ... жоғары болып келеді, ол молекулалық массаға байланысты[5].
Май қышқылы [СН3(СН2)2СООН] - ... және ... иісі бар ... ... Сиыр сүтінің құрамында (2-4 %) әр түрлі қышқылдар триглицерид түрінде ... ... ... - ... ... ...
кемінде 5%- ға дейін кездеседі, балқу температурасы 84,2 °С.
Қанықпаған май қышқылдар адам ағзасына қажет заттардың біріне ... ... ... ... - ... линолен, арахидон май қышқылы жатады. Өсімдік майының құрамынды олеин,линолл, және линолен май қышқылдары ... ... май ... адам ... ... ... ... өсіп жетілуіне кедергі тудырады.
Май қышқылдарының қасиеттері оның құрамындағы ... ... ... ... және қанықпау дәрежесіне байланысты. Мысалы, миристин қышқылының (C14:0) балқу температурасы 54,40С. Ал С ... ... ... ... ... ... температурасы да артады, осыған орай, пальмитин қышқылының балқу температурасы 62,9 0С, стеарин ... 69,9 ... - ... ... ... майқышқылдар қасиеттері
Май қышқылы
Химиялық формула
Молек. масса
Т балқу ,0С
Т қатту ,0С
Капрон қышқылы
С 5H 11 COOH
128,20
-3,4
-3,3
Каприл қышқылы
С 7H 15 COOH
144,21
16-16,7
16-16,7
Каприн ... 9H 19 ... ... 10H 21 ... ... ... қышқылы
С 12H 25 COOH
214,36
41,5
41,8
Миристин қышқылы
С13H 27 COOH
228,38
53,5-55,4
54,1
Пентадецил қышқылы
С 14H 29 COOH
242,40
52-54
52,5
Пальметин қышқылы
С 15H 31 COOH
256,43
62,4-64,0
62,8
Маргарин қышқылы
С 16H ... ... 17H 35 ... ... 18H ... ... 19H 39COOH
312,54
75,3
74,9
Беген қышқылы
С 21H 43 COOH
340,59
79,9-84
-
Олеин қышқылы
С 17H 33 COOH
282,47
13,6-16,4
-
Линол қышқылы
С 17H 29 COOH
280,45
5-5,2
-
Линолен қышқылы
С 17H 27 COOH
278,44
11-12,8
-
Арахидин ... 19H 31 ... май ... ... үй ... ... зат. С10:0-ден бастап олар қатая бастайды.
Қанықпаған май қышқылдары әдетте сұйық күйде болады. Қанықпаған қышқылдарда қос байланыс ... ... ... ... ... ... ... олеин қышқылының (C18:1) балқу температурасы +13,40C. Ал полиқанықпаған қышқылдардың балқу температурасы бұдан да төмен [3].
Төменгі сатыдағы май қышқылдары қалыпты температурада ... ... ... иісі ... ... кезде кристалданып, сумен әр түрлі қатынаста араласады. Жоғарғы қышқылдар қатты болады және суда ерімейді.
Қышқылдары іс ... ... ... май суда ерімейді. Олар сілтілердің су ерітіндісінде ... де, және ... ... қышқылдарының тібегінде полярсыз байланыстары C-C, C-H көп, Ондай байланыстар полярлық - COOH ... ... ... ... ... ... береді. Гидрофобтық ұзын құйрық және гидрофильдік бос (- COOH) май ... және ... тән ... ... ... Олар бір ... ... гидрофильдік және гидрофобтық әрекеттесуге кіріседі. Осындай қасиеттерінің ... ... ... ... ... ... ... бөлігіне жатады [26].
1.6.3 Май қышқылдарының реакциясы
Май қышқылдары этерификацияға қабілетті және карбон қышқылдарының бәріне тән реакцияның бәріне ... Май ... ... май спирттерін түзеді. Қанықпаған май қышқылдары қосылу реакциясына, көбіне гидрлеу реакциялары тән. ... май ... ... гидрлену жүргенде цис- изомер түзіледі, табиғи майларды сипаттайды.
1.7 Микроэлементтер
Кальций: кальцийдің организмдегі маңызы үлкен кальций тұзы - ... ... мен ... ... ... ... ... Олар жасуша өзегінің құрамына кіреді. Жасушалардың өсуімен әрекет үдерісінде маңызды рөл атқарады. Алмасу процесіне мәнді әсерін тигізіп, тағамдық заттардың ... ... ... тигізеді. Организмнің қорғаныштық қызметін нығайтып, сыртқы қолайсыз жағдайларға, ... ... ... тұру ... күшейтеді. Кальцийдің жеткіліксіз болуынан жүрек бұлшық еттерінің қызметі мен кейбір ферменттердің белсенділігі төмендейді. Кальций тұзы қанның ұюында маңызды рөл ... . ... ... ... 60% ... ... ... оның қан сарсуындағы концентрациясы 0,85 ммоль ∕л, шамамен 1 моль Mg2+ ағзада бос күйінде, оның қалған басқа бөлігі ақуызбен және ... ... ... байланысқан күйінде кездеседі.
Калий: натрий мен бірігіп отырып, қанның қысымын реттейді, жүрек импульстерін өткізуге және ... ... ... қатысады, ақуыздар мен көмірсулар алмасуындағы рөлі де аз емес[10].
Мыс: организімде өте аз кездеседі. Бірақ оның маңызы ерекше зор, оның аса ... ... бірі - қан ... ... Бұл ... ... ... элементтердің ешқайссы ауыстыра алмайды. Мыс темірдің жілік майына ауысуына көмектеседі. Гемоглобин синтезін және ... ... ... Осыған орай ағзада мыс жетіспесе адам қан аздық ауруына шалдығады, бұл ауруға әсіресе ... ... ... Мыс ағзада қалыптан артық болса, улы әсер етеді. Мыс бауыр мен миға жиналса да тірі жан ауруға шалдығады.
Марганец: ... өте аз ... ... Жас ұлпадағы оның мөлшері 0,01ммоль шамасындай, осыған қарамай мыс жануарлар мен ... өсіп ... үшін өте ... ... тіршілікке қажетті заттардың бірі. Ол организімнің барлық тіндерінің, әсіресе бұлшық еттер мен мидың құрамына кіреді. Зат алмасудың барлық ... ... ... ... ... ... қалыпты жұмысына қажет.
Натрий: физиологиялық қызметі өте маңызды, организімнің биология-лық сұйықтығы мен ... ... ... болады. Натрий тұзы организмнің ішкі ортасының тұрақтылығын қамтамасыз етеді және судың алмасуына белсенді қатысы бар. Тағам өнімдерінің ... ... көп ... ол ... организмге ас тұзы, яғни хлорлы натрий түрінде барады. Адам оны тәулігіне 4 -8г мөлшерде қабылдау тиіс. Егер ... ... ... ... зиян ... ... жұмысы бұзылады. Кейбір жүрек-қан тамыры аурулары байқалып, жалпы зат алмасу үдерісі өзгереді. Тағамда ас тұзы тапшы болса адамшың жағдайы өте ауыр ... ... ... ... төмендеп, көңіл күйі бәсеңдейді. Натрий қан қысымының, жүйке импульстерінің өтуін, ... ... ... ас ... ... ... реттеп отырады[12] .
Хлор: хлор адам организміне негізінен хлорлы натрий түрінде барады, бірақ хлор мен ... ... жолы ... ... Хлордың көңіл аударалық қасиеті - теріге жинала алатындығы және оның ... ... ... ... ... ... термен бірге сыртқа бөлініп шығуы. Организмнен хлор зәрмен ... (90%) және тері ... (6%) ... ... ... ... ісік пайда болып, қарын сөлінің бөлінуі жеткіліксіз ... және ... ... ... азаюы ауыр зардапқа ұшыратып, өлім- жітімге алып ... ... ... Аздаған мөлшерде адамның барлық тіндерінде, негізінен сүйектердің, тістердің құрамында болады. Сүйектер мен ... фтор ... ... яғни фосфор қышқылы және фторопатит, фторкальций тұз түрінде кездеседі. Ол организмга көбінесе ішетін сумен барады. Су мен тағам ... фтор ... ... ... тіс тісжегіге ұшырайды, ал мөлшерден артық болса, тіс ауруының басқа түрі - флюороз (тіс ... ... ) ... болады.
Жапония ғалымдарының пайымдауынша, тағам өнімдерінің құрамындағы ... ... мен ас ... ... ... ісік ... байланыс бар. Канада ғалымдары қалбырланған тағам өнімдерінің құрмамындағы шошқа етімен бұршақ, томатты сорпа, көкөніс ... және ... ... ... тұздықта фтордың белгілі мөлшері болатынын анықтап, кең таралған тағам өнімдерінде фтор қосылыстары тез жоғарылайды деген қорытындығы келген. ... мыс пен ... ... , ... та қан түзілу үшін қажет және метаболизім барысында белсенді әсер етеді.
Молибден: тіршілік үшін ... ... ауыр ... ... жатады. Молибден организімдегі үш ферменттің - альдегидоксидаз, ксантиноксидаза және бауырдың сульфитоксидаза ферменттерінің проететикалық ... ... ... ... ферменті спирттің алльдегидке айналуын катализдейді, ксантиноксидаза ферменті ксантинді тотықтырып, зәр қышқылына айналдырады, ал сульфитоксидаза ферменті органикалық қосылыстардағы ... ... ... ... ... ... ... ағзадан шығарылады
Йод: йод организмнің барлық тіндерінде, негізінен қалқанша без гормондарының ... ... және ... болады. Ереесек адамның организімінде йод 25мг -ға жуық, оның 10мг мөлшеріндегісі қалқанша безінде жиналған. Адамның йодқа ... ... 100-150 ... тең. О ... ... ... болған жағдайда бездің қызметі бұзылады да жемсау ауруына алып келеді. ... ... ... үшін ... ... ... береді. Қазіргі кезде йод ас тұзына қосылады .
2 ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ
2.1 Қағазды хроматография үшін пайдаланған еріткіштер ... ... ... ... су (БСС) ... ... ... қышқылы
3. ЭА: Нас: су (5:3:2)
4. Бензол: сірке қышқылы: су ... ... ... үшін ... Алюминий хлориді
1%-ті алюминий хлоридінің этанолдағы ерітіндісі, флавоноидтарды айқындау үшін қолданылады.
2. Диазотталған п-нитроанилин (ДЗПНА)
0.3%-ды п-нитроанилин ерітіндісін 8%-ды тұз қышқылында ... 5%-ды ... ... ... ... ... пайдаланар алдында араластырады, қоспаны тек пайдалану кезінде даярлайды. Хромотограммаға дайындалған ерітіндіні бүркеді де, бөлме температурасында кептіріп, содан кейін 20%-ды сода ... ... ... ... 10 мл этанолда 0.4 г салицил қышқылын және 0.5 мл о-толуидинді ерітеді. Хроматограмманы айқындағышпен өңдеп, кептіріп, 5 минут 105ºС ... ... ... реактив
Нингидриннің ацетондағы 1%-тік ерітіндісі, амин қышқылдарыд анықтайды.
5. Ванилинді реактив
Тұз қышқылындағы 1%-дық ванилин ерітіндісі, флавоноидтарды анықтайды.
6.Аммиак буы
Флавон, флавонолдарды ... ... ... үшін ... жүйесі:
2.2 Биологиялық белсенді заттарды сандық анықтау
2.2.1 Өсімдік шикізатының ылғалдылығын анықтау
Шикізаттың ылғалдылығы деп - шикізатты тұрақты массаға ... ... ... ... ылғалдылық пен ұшқыш заттар әсерінен болатын массаның жоғалуын ... .
... ... ... ... затты салуға арналған, салмағы өлшенген бюкске салып, 100-105ºС температурада кептіру шкафында, ... ... ... ... ... кептіреді. Ылғалдылық төмендегі формула бойынша анықталады.
(1)
мұндағы: А - шикізат ... ... - ... ... шөп салмағы.
2.2.2. Күлділікті анықтау
Шамамен 1г немесе 3-5г ұнтақталған өсімдік шикізатын алдын-ала қыздырылып, нақты массаға ... ... ... немесе платинадан жасалған тигель түбіне біркелкі етіп жайып салады. ... ... ... зат жанып және буланып кететіндей етіп, абайлап қыздырады. Қалған күл бөлшектерін күйдіруге де мүмкіндігінше төмен температурада өткізу керек. Күл ... ... ... ... ... күшейтеді. Күл бөлшектерінің толық жанғаннан кейінгі қалдықты күйдіреді. Қажет болса бірнеше рет қайталайды. Күйдіруді, тұрақты массаға жеткенге дейін, 500ºС ... ... ... және оның тигель қабырғаларына жабысуын болдырмайтындай етіп жүргізеді. ... ... ... ... ... ... ... .
Шикізатты күйдіргеннен кейін, тигельдегі күлге 15мл 10%-дық тұз қышқылын құяды. Тигель бетін әйнекпен ... 10мин сулы ... ... ... жуа ... ... 5 мл ... су қосады. Сұйықтықты тигельдегі қалдықты күлсіз фильтрге ыстық сумен фильтрлейді. Фильтр мен күл ... ... суда ... кері ... ... дейін ыстық сумен жуады да, тигельге ауыстырып жандырады, күйдіреді және өлшейді. Күлдің шығымын келесі формула бойынша есептейді;
(2)
мұндағы: М2 - ... ... ... - ... ... г;
W - шикізатты кептіру ... ... ... % ... Шикізаттағы экстрактивті заттардың құрамын анықтау
0.2г ұнтақталған шикізатты сыйымдылығы 50мл конустык колбаға салып, үстіне 30мл 80% ... ... ... ... жабады және (0.01г қателікпен) өлшейді де, 1 ... ... ... ... ... ... ... кері мұздатқышқа жалғап, 2 сағат бойы сулы моншада жай қыздырады. Салқындатқаннан кейін колбаның аузын ... ... ... ... ... де, жоғалған массаны басында қолданған ерітіндімен толтырады. ... ... ... ... құрғақ қағаз фильтр арқылы 50 мл колбаға құяды. Фильтраттың 15 мл ... - ала ... ... ... түтікпен құяды және сулы моншада құрғағанша буландырады. Чашкадағы қалдықты 100-105ºС температурада тұрақты ... ... ... Экстративті заттардың пайыздық құрамын мына формуламен есептейді.
(3)
мұндағы; М1 - ... ... ... - құрғақ заттың салмағы, г;
W - ... ... ... ... ... %.
2.2.4 Кверцетин бойынша флавоноидтардың сандық мөлшерін анықтау
1г ұнтақталған шикізатты сыйымдылығы 150 мл колбаға салып, үстіне ... НСI бар 30 мл 90%-ды сулы ... ... Колбаны кері тоңазытқышқа жалғап, су моншасында 30 мин ... ... ... ... 100 мл ... фильтр қағазы арқылы фильтрлейді. Экстракцияны сол ерітіндімен екі рет қайталайды да, колбадағы ерітіндіні ... ... 90% ... ... (А ерітіндісі ).
Сыйымдылығы 25 мл колбаға А ерітіндісінің 2 мл алып, оған ... ... ... ... 1%-дық ерітіндісінің 1 мл құйып, ерітіндінің көлемін белгіге дейін ... ... 20 мин ... ... ... тығыздығын қалыңдығы 10 мм кюветада, 430 нм толқын ұзындығында спектрофотометрде өлшейді.
Салыстырмалы ерітінді ретінде сыйымдылығы 25 мл ... ... ... ... 2 мл А ... ... .
Абсолютті құрғақ шикізаттағы флавоноидтардың мөлшері кверцетин бойынша мына формула арқылы есептейді;
(4)
мұндағы: D - ерітіндінің оптикалық ... - ... ... - ... ... ... жоғалған масса,%.
764,6 - 430нм-де алюминий хлоридінің қатысында ... ... ... көрсеткіші.
2.2.5 Шикізат құрамынан тері илегіш заттарды перманганатты әдіспен анықтау
Ұсақталған ... 2г-ын ... 125мл ... ... ... Оған 65мл қайнаған ыстық су құяды да, кері ... ... сулы ... 30 мин бойы ... ... ... бөлме температурасында суытады және сыйымдылығы 200-250мл конустық колбаға шикізаттың бөлшектері ... ... ... етіп мақта арқылы сүзеді, одан пипетка арқылы 62мл ерітіндіні басқа колбаға алып, оның үстіне 125мл су, 6.25мл ... ... және ... ... ... (0.02 ... ... түс пайда болғанша титрлейді.
Сонымен қатар бақылау тәжірибесін жүргізеді, 1мл калий перманганаты ерітіндісіне таннинге есептегенде 0.004157 тері ... ... ... ... ... құрамындағы илік заттардың пайыздық мөлшерін мына формула бойынша есептейді.
(5)
мұндағы: V1 - титрлеуге кеткен калий перманганаты ерітіндісінің (0.02 моль/л) ... ... - ... ... ... кеткен калий перманганатының (0.02моль/л) көлемі, мл.
M - шикізат массасы, г.
W - ... ... ... ... ... ... Сапониндерді сандық анықтау
1г жуық ұнтақталған шикізатты көлемі 150 мл болатын колбаға құяды да, 20 мл 3 % азот ... ... ... ... ... отырып бір сағат қояды. Ерітіндіні сыйымдылығы 100 мл колбаға фильтрлейді. Колбадағы қалған ұнтақты 10 мл ацетонмен шайқап, тағы да сол ... ... ... ... ... тағы да 20 мл ... ... сол фильтр арқылы сүземіз. Жинаған барлық бөліндіні кері тоңазытқышқа жалғап, сулы моншада 5 мин қыздырады.
Ацетонмен бөлуді ... ... ... 100 мл ... ... ... сұйықты алып сыйымдылығы 200 мл стаканға құяды да, цилиндрдің ішін 40 мл этил ... ... ... ... Одан ары ... ... отырып концентрлі аммиак ерітіндісін тұнба түзілгенше қосады (PH=8,3-8,6 ылғалды фенолфталеин қағазы күлгін ... ... ... ... ... қоса Бюхнер воронкасына орналасқан фильтр қағазына ауыстырып, фильтрлейді. Фильтрдегі тұнбаны 50мл ацетонмен 3-4 рет ... ... ... фильтр қағазын тұнбасымен бірге алдында пайдаланған стаканға салып, 50 мл сумен ерітеді. Алынған ерітіндіні сыйымдылығы 250мл ... ... да, ... ... рет ... жуып, оны негізгі ерітіндіге (А) қосады және сыйымдылығы 500мл колбаға ауыстырып белгіге дейін сумен жеткізеді (В). Ерітіндінің ... ... ... 258 нм ... ұзындығында өлшейді . Есептеуді мына формула бойынша жүргізеді;
(6)
мұндағы: D - В ерітіндісінің оптикалық тығыздығы.
M - ... ... ... - В ... ... ... А ... көлемі, мл.
822 - глицеризинді қышқылдың молекулалық массасы.
1100 - ... ... ... Кумариндерді сандық анықтау
2г дәл өлшенген, ұнтақталған шикізатты көлемі 100мл ... ... ... 50мл ... құйып, кері тоңазытқышқа жалғап, араластыра отырып, 2 сағат су ... ... ... ... ... ... ... Фильтраттың 20 мл бөлу воронкасына құйып, 1 г NaCL-ды қосады да, 5 минут араластырады, кейін фильтрлейді. ... ... су ... ... ... ... 10мл 96 %-ды этил спиртінде ерітіп, көлемі 25 мл өлшем колбасына құяды да, 96%-дық этил спиртімен толтырады. Қалындығы 10 мм ... ... 272 нм ... ұзындығында оптикалық тығыздығын өлшейді .
Салыстырмалы ерітінді ретінде 96 %-ды этил спиртін пайдаланады. Кумаринді туындылардың пайыздық ... ... ... ... СО ... ... 734 - кумариннің 272 нм толқын ұзындығы СО салмағының жұтылу көрсеткіші.
M - ... ... г,
W - ... ... ... ... ... Органикалық қышқылдарды сандық анықтау
5г шикізатты колбаға салып ... 40мл су ... ... кері тоңазытқышта 2 сағат қайнатады. Қоспаны сыймдылығы 25мл колбаға филтірлеп алып көлемін белгіге дейін сумен жеткізеді. Осы ерітіндіден аликвот алып (10мл) 500мл ... ... ... ... су ... 1мл 1% ... спирттік ерітіндісін, 2мл 0,1% метилен көгі ерітіндісін қосып, 0,1 н NaOH ерітіндісімен көк-күлгін-қызыл түске дейін титірлейді.
Құрамындағы бос ... ... (Х) алма ... ... ... ... ... проценттік құрамын мына формуламен анықтайды:
(8)
2.2.9 Полисахаридтердің құрамын анықтау
Ұсақталған шикізаттың 5г (дәл ... ... 100мл ... ... ... 50мл таза су құйып араластыра отырып кері ... сулы ... 1 ... көлемінде қайнатады, суытады. Сумен экстракциялауды сол жағдайда 30мин екі рет қайталайды. Алынған сулы заттарды біріктіріп, үш ... ... ... ... 250мл ... фильтрлейді. Фильтрді таза сумен жуа отырып ерітіндінің көлемін ... ... ... ... 12,5мл ... ... ... үстіне 37,5мл 95% этил спиртін қосады, араластырып сулы моншада 60С температурада 5мин көлемінде қыздырады. 30мин. кейін осы ... ... ... 5000 ... 30мин центрифугалайды. Тұнбалы сұйықтықты кептірілген, тұрақты массаға ... шыны ... ПОР 16 ... ... ... ... ... кейін тұнбаны 15мл 95% этил спиртімен жуа отырып сол фильтрға аударады. ... ... 100-105 0С ... ... ... ... кептіреді.
Полисахаридтердің проценттік құрамын (Х) абсолютті құрғақ шикізатқа мына формуламен есептейді:
(9)
3 ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... айында 2011 жылы Атырау өңірінен жиналған Petrosimonia sibirica өсімдігінің химиялық құрамын анықтауға оның жер беті ... ... ... ... ... ХІ ... ГОСТ 24027. 1-80; 2407. 1-80; 2237-75 ... шикізаттың ылғалдылығы, экстрактивті заттар,күлділігі және биологиялық белсенді кешеннің пайыздық ... ... ... ... ... ... ... сандық көрсеткіштері көрсетілген.
4 - кесте. Атырау және Алматы өңіренен ... ... sibirica ... ... белсенді заттардың сандық көрсеткіштері

Шикізаттың сапалығы және биологоялық белсенді заттар
Пайыздық мөлшері ,%
Атырау обл.
Алматы ... ... ... ... ... ... ...
2,01
1,79
8.
Органикалық қышқыл
1,27
2,26
9.
Полисахаридтер
1,04
0,62
1 - диаграмма. Қызыл түсті Алматы өңірінен және көк ... ... ... ... өсімдіктің биологиялық белсенді заттардың мөлшері
Өсімдіктердің құрамында органикалық қосылыстармен қатар ... ... да көп ... ... құрамында минералды заттардың болуы топырақ құрамына, ылғалдылыққа, шикізаттың түр құрамына және т.б. факторларға ... ... Біз- атом ... ... ... ... облысында өсетін, Petrosimonia sibirica өсімдігінің құрамындағы микро және макроэлементтерді анықтадық. Зерттеу нәтижелері 5-ші ... ... - ... Petrosimonia sibirica өсімдігі күлінің минералды құрамы ... және ... ... обл. ... ... ...
9564,89
2935,35
Калий
1172,21
1426,75
Темір
93,115
8,438
Марганец
5,9757
1,9416
Қорғасын
0,2752
1,4936
Никель
0,6208
0,2043
Мыс
0,4785
1,0524
Мырыш
1,0226
0,4652
Магний
414,59
335,29
Кадмий
0,0386
0,1253
2 - диаграмма. Атырау өңірінен Petrosimonia sibirica ... ... ... ... ... - диаграмма. Алматы өңірінен Petrosimonia sibirica ... ... ... ... ... sibirica ... ұнтақталған шикізатынан белгілі бір мөлшерін алып, 30%, 50%, 70% этил ... ... ... 50% сулы ... ... биологиялық белсенді заттар көп өтетіні байқалды. Сол себепті 50% этил спиртінің сығындысын 50-600С суы бар ... ... ... сулы ... ... ... Концентрлеген сығынды петролейн эфирімен, хлороформмен, этилацетатпен, бутанолмен экстракцияланды.
Екі жүйелі қағазды хроматография әдісімен; н-бутанол: сірке қышқылы: су (40:12,5:29) және 6%-ды ... ... ... ... құрамынан флавоноид агликондары, фенол қышқылдары және флавоноидты гликозидтер табылды. ҚХ нәтижесінен Petrosimonia sibirica өсімдігінің ... ... ... сығындысында биологиялық белсенді заттар ерекще айқындалғандықтан болашақта осы пайыздық мөлшердегі сығындымен жұмыс жасалды.
3 - сурет. Шикізаттың 50% ... ... ... екі ... ... ... ... - кесте. Petrosimonia sibirica өсімдігі 50% -ды сулы этанол сығындысының

УК
NН3
ЖАК
AlCl3
ДзПHА+
15%Na2CO3
1.
көгілдір
-
көгілдір
көгілдір
қызыл қоңыр
2.
қоңыр
сары
сары
қоңыр
қоңыр
3.
қоңыр
сары
қоңыр
сары
қызыл қоңыр
4.
қоңыр
сары
қоңыр
сары
қызыл ... ... ... ...
-
-
Қызыл қоңыр
9.
сары
-
сары
Сары
Қызыл қоңыр
10.
Көгілдір
-
-
сары
қоңыр
11.
Көгілдір
-
-
-
Көгілдір
12.
Көгілдір
-
-
-
Көгілдір
13.
Көгілдір
-
-
-
Көгілдір
14.
Көгілдір
-
-
-
Көгілдір
15
сары
-
-
-
қоңыр
сапалық құрамы
68516517145
4 - ... ... ... ... ... екі ... қағазды хроматографиясы көрінісі
7 - кесте. Petrosimonia sibirica өсімдігінің этилацетаты экстрактысының ... ... ... ... ... ...
Көгілдір
Көгілдір
Көгілдір
5 - сурет. Шикізаттың 50% сулы-спирт сығындысының УК-жарықтағы екі жүйелі қағазды хроматографиясы көрінісі
Қағаз хроматография арқылы өсімдік ... ... ... ... амин қышқылдары мен көмірсуларды анықтадық. Екі жүйелі ҚХ - ны ... ... ... ... шикізат құрамында протокатех, ванилин, изованилин қышқылдары, сонымен ... бір ... ҚХ ... ... айқындағышын пайдаланып, бос күйінде глюкоза, лактоза қанттары ... Амин ... ... ... гидрохинон,фенол қышқылдарынан изованилин қышқылы, ванилин қышқылы анықталды.
6 - сурет. 50 % - ды сулы - ... ... ... хроматографиясы (көмірсулар)
7 - сурет. 50 % - ды сулы - ... ... ... ... ... ... - сурет. 50 % - ды сулы - ... ... ... ... ... ... қышқылдарын сараптау үшін ЖЭСХ пайдаланылды, нәтижесі 6-суретте көрсетілген. Амин қышқылдары ауыстырылатын және ауыстырылмайтын болып екіге бөлінеді. Ауыстырылмайтын амин қышқылдарына валин, ... ... ... ... ... лизин, жатады. Треонин май қышқылдары, липидтер мен ... ... ... ерекше қызмет атқарады. Цистейн, цистин және метионин тері мен әр түрлі ... ... ... көзі ... табылады. Petrosimonia sibirica өсімдігіен 20 амин ... ... - ... ... өңірінен Petrosimonia sibirica өсімдігінің амин қышқылдарының көрсеткіш
8 - ... ... sibirica 100гр ... амин ... ... құрамындағы амин қышқылдары
Мөлшері ,%
1
Аланин
834
2
Глицин
226
3
Валин
213
4
Лейцин
526
5
Изолейцин
302
6
Треонин
244
7
Серин
548
8
Пролин ... ... ... ... ... ...
2
16
Тирозин
255
17
Гицтидин
90
18
Аргинин
312
19
Лизин
183
20
Триптофан
156
Petrosimonia sibirica өсімдігінің құрамынан жоғары май қышқылдарын
ГСХ арқылы ...
9 - ... 100гр ... ... май қышқылдарының пайыздық мөлшері

Шикізат құрамындағы жоғары май қышқылдар
Мөлшері, %
1.
Миристин қышқылы
1,1
2.
Пальмитин қышқылы
16,7
3.
Пальмитоолеин қышқылы
2,4
4.
Стераин қышқылы
7,3
5.
Олеин қышқылы
51,5
6.
Линол қышқылы
17,2
7.
Линолен қышқылы
0,5
8.
Арахин қышқылы
-
9.
Беген қышқылы
-
шикізат
сығынды
концентрат
Флавонолдың ди, три ... ... ... ... ... қалдық
Амин қышқылдары тері илегіш заттар,көмірсулар
стероидтар, стериндер, тритерпендер
Хлораформ
1 - сызба-нұсқа. Шикізат ... ... ... ... бөлу ... ... ...
Флавоноидтардың тазартылған сандық мөлшері
Флавоноидтардың құрғақ экстракттың сандық мөлшері
10%NaCl, 2рет центрифугалау
Тері илегіш заттардың қалдық ... ... ... ... ... ... мөлшері
Спиртте еритіндер мөлшері
2 - сызба-нұсқа. Флавоноидтардың бөлу блок-схемасы
ҚОРЫТЫНДЫ
* Алғаш рет ... ... ... ... sibirica өсімдігінің жер үсті бөлігіне фитохимиялық зерттеу жасалды. Зерттеу нәтижесінде Petrosimonia sibirica өсімдігінің ылғалдылығы - 5,18%, күлділігі - 6,78%, ... ... - 28,58% ... ... ... sibirica өсімдігіне әртүрлі спирт пен судың қатынастарын алып, сапалық құрамын анықтағанда 50% сулы-этанолдағы сығындысында биологиялық белсенді заттар көп ... ... ... ... ... нәтижесінде Petrosimonia sibirica өсімдігнің құрамындағы биологиялық белсенді заттар анықталды, биологиялық белсенді кешен алудың және ... ... ... ... ... отырған өсімдік шикізатының сапалылығы және биологиялық белсенді заттардың сандық мөлшері анықталды: нәтижесінде кумариндер - 2,01%, ... ... - 0,042, ... -1,04 ... ...
* ... ... арқылы 20-ға жуық амин қышқылдарымен жоғары май қышқылдары анықталды. Нәтижесінде: олеин, ... ... ... көп ... екені зерттелді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Сейітов З,С , Алматы, 1992, 8 бет
* Ағалиев Е. Ж, Дөненбаев К, өсімдіктер анатомиясы мен ... ... , 1998 ж, 5 ... ... Т, Мерсер Э, Введение в биохимию растения, т.2, Мир, Москва,1986 с 214.
* Георгиевский М.К, Комиссаренко Н.Ф, Дмитрук С.Е. , ... ... ... Н.М, ... Е.Я . , ... 1989г, 3-5 стр.
* Флора Казахстана, Алма-Ата, 1963,с 296-301
7. Горяев М.И. Евдакова Н.А Алматы 1977, с ... ... Д.А. , ... 2005, с ... ... К.С , ... 2007,128-381 беттер
10. Кабанов Ф.И Москва 1977г 1.
11. Бондарев Л.Г

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Флаваноидтар: лютеолин, кверцетин, рутин.3 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
Алуантүрлі жабайы өсімдіктер5 бет
Ақ алабұта өсімдігі тамырының химиялық құрамы48 бет
Дәрілік өсімдіктер туралы59 бет
Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінен биологиялық белсенді кешен алу жолдары62 бет
Мыңгүлді кермек (l. myrianthum) тамырының сапалық талдауы55 бет
Тәттіні көп пайдалану неге алып келеді?4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь